Thực hiện đề án tăng học phí giáo dục đại học là không công bằng với sinh viên nghèo

Việc tăng học phí nằm trong lộ trình đổi mới cơ chế hoạt động và giao dần việc tự chủ toàn diện đối với các cơ sở giáo dục Đại học công lập nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, giảm chi ngâ

LỜI MỞ ĐẦU

Trong quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước cùng với việc hội nhập kinh tế quốc tế thì nguồn lực con người Việt Nam càng trở nên có ý nghĩa và đặc biệt quan trọng hơn cả, mang tính quyết định đến

sự thành công của công cuộc phát triển đất nước Trong đó, giáo dục ngày càng có vai trò quan trọng trong việc xây dựng một thế hệ người Việt Nam mới, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội để theo kịp với các nước phát triển khác Để thực hiện được những mục tiêu đó thì đòi hỏi chất lượng giáo dục cần phải được nâng cao Việc nâng cao chất lượng giáo dục cũng đòi hỏi cần có kinh phí để đầu tư cơ sở vật chất, cơ

sở hạ tầng và nhiều yếu tố khác để chất lượng giảng dạy được tốt hơn Tuy nhiên nguồn kinh phí được lấy từ đâu? Có nên tăng mức học phí, cụ thể là mức học phí giáo dục đại học hay không vẫn còn là vấn đề khiến nhiều người băn khoăn và lo lắng

Việc tăng học phí nằm trong lộ trình đổi mới cơ chế hoạt động và giao dần việc tự chủ toàn diện đối với các cơ sở giáo dục Đại học công lập nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, giảm chi ngân sách Nhà Nước Tuy nhiên, Việt Nam còn là một nước nghèo, đời sống của người dân ở từng khu vực, vùng miền có sự khác biệt nên chắc chắn thu học phí sẽ tác động không nhỏ đến xã hội, đặc biệt là đối tượng sinh viên nghèo, gia đình hoàn cảnh khó khăn Vì vậy mà có quan điểm rằng: “Thực hiện

đề án tăng học phí giáo dục đại học là không công bằng với sinh viên

nghèo” Nhóm 9 không đồng ý với quan điểm trên và xin đưa ra một số nhận định nhằm làm rõ quan điểm này

1 Thực trạng tăng học phí.

Theo Dự thảo mức trần học phí mới tại các cơ sở đào tạo thuộc hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn từ 2015-2016 đến 2020-2021 do Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) soạn thảo, mức trần học phí trình độ đào tạo ĐH tại trường công lập đại trà (không tự chủ tài chính) vẫn tính theo

3 nhóm ngành nghề đào tạo như quy định trước đây gồm: Khoa học xã hội, Kinh tế, Luật, Nông, Lâm, Thủy sản; Khoa học Tự nhiên, Kỹ thuật, Công nghệ, Thể dục Thể thao, Nghệ thuật, Khách sạn, Du lịch; Y dược Mức tăng học phí giai đoạn mới của tất cả các nhóm ngành nghề đều ở mức 10% mỗi năm tính từ mức trần học phí năm học 2014-2015

Theo Nghị định 86/NĐ-CP, mức thu học phí của các trường ĐH công lập tự chủ như sau:

- Khối ngành, chuyên ngành đào tạo khoa học xã hội, kinh tế, luật; nông - lâm - thủy sản: từ năm học 2015-2016 đến 2017-2018 là 1,75 triệu đồng/tháng (17,5 triệu đồng/năm); từ năm học 2018-2019 đến 2019-2020: 1,85 triệu đồng đồng/tháng (18,5 triệu đồng/năm); năm học 2020-2021: 2,05 triệu đồng/tháng (20,5 triệu đồng/năm)

- Khối ngành, chuyên ngành khoa học tự nhiên; kỹ thuật, công nghệ; thể dục thể thao, nghệ thuật; khách sạn, du lịch: từ năm học

2015-2016 đến 2017-2018: 2,05 triệu đồng/tháng (20,5 triệu đồng/năm);

từ năm học 2018-2019 đến 2019-2020: 2,2 triệu đồng/ tháng (22 triệu đồng/năm); năm học 2020-2021: 2,4 triệu đồng/tháng (24 triệu đồng/năm)

- Khối ngành, chuyên ngành đào tạo là y dược: từ năm học 2015-2016 đến 2017-2018: 4,4 triệu đồng/tháng (44 triệu đồng/năm); từ năm học 2018-2019 đến 2019-2020: 4,6 triệu đồng/tháng (46 triệu đồng/ năm); năm học 2020-2021: 5,05 triệu đồng/tháng (50,5 triệu đồng/năm)

Tuy nhiên, đến nay chưa trường ĐH thuộc khối ngành Y dược nào

đề xuất chuyển qua loại hình tự chủ tài chính Như vậy, so với mức học phí theo Dự thảo, hiện nay các trường đều đang thu học phí ở mức thấp hơn

2 Nguyên nhân của việc nhóm đưa ra nhận định trên:

2.1 Mức học phí tại Việt Nam là khá thấp so với một số nước khác Cung cấp tài chính cho giáo dục đại học (GDĐH), trong đó có nguồn từ học phí, là một chính sách hết sức quan trọng, hết sức phức tạp

và lại khá nhạy cảm của mọi quốc gia Chính sách này “là nền tảng chi phối phần lớn ba chủ đề bao quát về chính sách của GDĐH hiện đại: chất lượng, công bằng xã hội và hiệu quả” Trên thực tế, người ta vẫn phải gián tiếp sử dụng một chỉ số gọi “chi phí đơn vị” (CPĐV), là mức chi trung bình cho một sinh viên (SV) trong một năm học Con số mức chi thực tế ở Việt Nam hiện chưa được thống kê đầy đủ và công bố một cách chính thức: Nếu ước tính, con số gần đúng có thể vào khoảng trên dưới 2,5 triệu đồng/SV đối với ĐH ngoài công lập, 5-8 triệu đồng/SV đối với ĐH công lập và 30-50 triệu đồng/SV đối với ĐH nước ngoài liên doanh hoặc đầu tư trực tiếp ở Việt Nam Trong khi đó, nếu sử dụng cách

ước tính trung bình của Ngân hàng thế giới, tùy theo trình độ phát triển của từng nước, có thể cho rằng mức CPĐV hợp lý ở Việt Nam hiện nay nên khoảng 150% GDP/đầu người, nghĩa là khoảng 12-14 triệu đồng/SV Như vậy, dù có thể còn có sai số lớn trong ước tính, vẫn có thể nói rằng, CPĐV thực tế hiện còn quá thấp so với mức cần thiết tối thiểu

Và CPĐV quá thấp thì khó lòng mà đảm bảo chất lượng

Việc tăng học phí nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy ở các cơ sở giáo dục ĐH công lập là điều tất yếu khi mà đất nước đang rất cần nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là ở Việt Nam hiện nay tình trạng

“thừa thầy thiếu thợ” đang rất phổ biến Đây cũng là yêu cầu đổi mới cơ chế hoạt động đối với các trường ĐH công lập theo xu hướng tự chủ, tự chịu trách nhiệm, giảm chi ngân sách Nhà nước

Nhiều năm qua, nhiều trường đại học phải dùng nguồn thu cao hơn từ hoạt động các hệ đào tạo khác như tại chức, ngắn hạn, liên kết để bù chi cho hoạt động đào tạo chính quy Tất nhiên, khi đã thiếu kinh phí thì ảnh hưởng đồng bộ trên mọi khâu từ đầu tư trang thiết bị, dụng cụ phục

vụ đào tạo, cơ sở trường lớp, chế độ lương - đãi ngộ giảng viên

Thu nhập giảng viên hiện nay rất thấp Một giảng viên học vị tiến

sĩ học từ nước ngoài về, có ngoại ngữ giỏi mức lương khoảng 500 USD trong khi với học vị này, giảng viên bỏ ra ngoài làm cho các công ty nước ngoài thì mức lương đến 3.000-4.000 USD.Trong nhiều năm qua, rất nhiều giảng viên giỏi bỏ ra ngoài làm việc Không nâng cao chế độ lương cho giảng viên thì chất lượng đào tạo sẽ bị hạn chế

Học phí sẽ phải tăng để đảm bảo chất lượng ở mức chấp nhận được, kèm theo mức hỗ trợ tương ứng bao gồm miễn giảm học phí, tín dụng và học bổng, nhưng điều cần lưu ý là chính sách học bổng phải được xây dựng một cách linh hoạt và khôn ngoan, bao gồm học bổng dựa trên thành tích lẫn học bổng theo nhu cầu cần được hỗ trợ Nhà nước có chính sách hỗ trợ học phí, từng phần hoặc toàn bộ, cho những ngành học cần thiết cho sự phát triển bền vững của quốc gia nhưng thị trường không có động lực để đáp ứng nhằm khuyến khích người học và cân bằng nhu cầu về nguồn lực Cùng với cơ chế này là chính sách bắt buộc tất cả các trường công cũng như tư dành ra một tỉ lệ nhất định trong tổng thu học phí để làm học bổng bao gồm nhiều loại khác nhau phù hợp với những đối tượng khác nhau.Khi học phí tăng, sẽ đúng với quy luật thị trường Tăng học phí cũng đi đôi với thách thức về chất lượng Nhưng khi tăng học phí, thì chất lượng đào tạo sẽ cao hơn

2.2 Tăng học phí là công bằng đối với sinh viên nghèo:

- Việc tăng học phí giúp nhà trường có thêm nguồn thu để nâng cấp

cơ sở hạ tầng, đầu tư các thiết bị dạy học, đổi mới mô hình dạy học Ngoài những tiết học lý thuyết khô khan sẽ có những tiết thực hành, hoạt động ngoại khóa, tăng sự trao đổi giữa giáo viên với sinh viên, gây hứng thú học, tiếp thu bài tốt hơn Ví dụ như có kinh phí nhà trường có thể tổ chức cho các sinh viên ra Hồ Gươm, Hồ Tây giao lưu với người nước ngoài để trau dồi kỹ năng nghe, nói cho các bạn học ngoại ngữ; hay các sinh viên khoa khách sạn du lịch có những buổi được trải cách nhìn thực

tế tại các khách sạn và khu du lịch mà nhà trường sắp xếp, sẽ giúp sinh viên có hứng thú, hiểu rõ hơn về ngành nghề của mình… Mọi trải nghiệm thực tế bao giờ cũng cho ta cái nhìn toàn diện hơn là chỉ dựa trên

lý thuyết sách vở

- Tăng học phí đặt ra vấn đề cho sinh viên nghèo rằng: lấy tiền đâu để trang trải học phí? Thay vì lệ thuộc nguồn cung cấp từ gia đình, tại sao sinh viên không tự mình đi làm kiếm thêm thu nhập phụ giúp cho việc học; đồng thời việc đi làm cũng giúp cho sinh viên nâng cao kỹ năng sống như khả năng giao tiếp, sự nhanh nhẹn, khéo léo… Như chúng ta

đã biết hầu hết các trường đại học đều học theo lộ trình tín chỉ, lịch học trên lớp rất ít, chủ yếu là tự học ở nhà, thời gian rảnh rất nhiều, thay vì ngồi nhà lướt web, lên facabook, chơi game, xem phim thì hãy sắp xếp cho mình một lịch trình học và làm hợp lý có lẽ cũng không khó, như

thế việc tăng học phí cũng không còn là quá khả năng của sinh viên nghèo

- Cùng với việc tính học phí theo đúng chi phí đào tạo, nhà nước cũng đẩy mạnh các chính sách cho vay vốn không lấy lãi dài hạn hay cấp học bổng để giúp sinh viên nghèo có cơ hội đi học, các chính sách

hỗ trợ như miễn giảm học phí Khi mức phí nâng lên thì mức cho vay, học bổng cho sinh viên cũng tăng lên theo

Theo Quyết định số 157/2007/QĐ-TTG của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với học sinh, sinh viên quy định: Đối với học sinh, sinh viên được áp dụng hỗ trợ là những người có hoàn cảnh khó khăn được vay vốn để góp phần trang trải chi phí học tập, sinh hoạt trong thời gian theo học tại trường bao gồm: Tiền học phí; chi phí mua sách vở, phương tiện học tập, chi phí ăn, ở và đi lại

Cho SV vay vốn về bản chất là để có thể tăng thêm mức gánh chịu chi phí của SV, giảm bớt mức gánh chịu của ngân sách NN (Người đóng thuế) Có điều, cần phải chuyển sự gánh chịu của họ từ hiện tại (trả học phí trước) sang tương lai, khi mà họ đã “có khả năng chi trả” Có như vậy, một mặt SV nghèo mới không phải bỏ học, mặt khác, việc tài trợ của NN mới có công bằng hơn so với khi thực hiện chính sách học phí thấp Chương trình cho SV vay vốn có thể có nhiều mục tiêu như: Tạo

cơ hội tiếp cận GDĐH cho nguời nghèo, giảm bớt áp lực lên ngân sách

NN, mở rộng hệ thống GDĐH, đáp ứng nhu cầu nhân lực khu vực hoặc

nghề nghiệp ưu tiên cụ thể, giảm bớt khó khăn tài chính cho SV đồng thời tăng cường trách nhiệm của họ

Điển hình là trường đại học Ngoại Thương, Hiệu trưởng Trường dự kiến, với sinh viên giỏi và sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, sẽ cấp học bổng 100% phần học phí chênh lệch giữa mức quy định của nhà nước và quy định của trường Như vậy, sinh viên diện này chỉ phải đóng 6-7 triệu đồng/ năm Số sinh viên được hưởng chính sách này được nhà trường tính toán là 1% so với tổng chỉ tiêu tuyển mới (mỗi năm dự kiến tuyển khoảng 3.500 chỉ tiêu) Riêng chính sách học bổng khuyến khích học tập cho sinh viên giỏi vẫn được thực hiện theo quy định của nhà nước

Đề án của Trường Ngoại thương còn cam kết đảm bảo chất lượng khi thu học phí cao, cụ thể: ban hành chuẩn đầu ra Song song với tăng cường có sở vật chất sẽ giảm sĩ số lớp học từ 140 sinh viên hiện nay xuồng còn 100 hoặc 80 sinh viên/ lớp

Để chia sẻ bớt gánh nặng về chi phí học tập cho các sinh viên, hằng năm trường ĐH Kinh tế TP Hồ Chí Minh có học bổng khuyến khích học tập dành cho 10% tổng số sinh sinh viên ĐH chính quy toàn trường Cụ thể, sinh viên có kết quả học tập xếp loại xuất sắc được hưởng 120% học bổng, mỗi suất 15,6 triệu đồng, 1.500 suất học bổng toàn phần và 600 suất học bổng bán phần mỗi suất từ 13- 6,5 triệu đồng Trường cũng có chính sách miễn giảm 100% học phí đối với sinh viên thuộc đối tượng chính sách, hộ nghèo theo quy định của Nhà nước Phần chênh lệch giữa mức hỗ trợ của Nhà nước và mức học phí của trường sẽ được trường cấp

bù toàn bộ học phí Với những sinh viên không nằm trong các diện chính sách và số lượng sinh viên này chiếm đa số, trường đã phối hợp với các ngân hàng tạo điều kiện cho các em vay tiền, đồng thời giãn ngày đóng học phí cho các em và các em được đóng học phí theo từng đợt

Vậy nên, để xứng đáng với đồng tiền bỏ ra, với những gì mong muốn khi lên đại học thì sinh viên hãy gắng học để có học bổng bớt đi gắng nặng học phí tăng

KẾT LUẬN

Quan điểm: “Thực hiện đề án tăng học phí giáo dục đại học là không công bằng với sinh viên nghèo” là sai Xã hội ngày càng phát triển đòi hỏi nguồn lao động phải chất lượng hơn, đồng nghĩa với việc đào tạo nguồn nhân lực phải được cải tiến, để làm được điều đó thì việc tăng học phí là điều hiểu nhiên Không thể vì một số nhỏ sinh viên nghèo để kìm hãm sự đổi mới trong giáo dục

Đề án tăng học phí nói riêng và tài chính của trường đại học nói chung là một trong những vấn đề cốt lõi của giáo dục đại học, có tác động sau rộng đến chiến lược phát triển nguồn nhân lực của một quốc gia Chính

vì vậy, xây dựng chính sách học phí hợp lý là một vấn đề có nhiều yếu

tố và rất cần được nghiên cứu kĩ càng để đưa ra những giải pháp có ảnh hưởng tích cực đến quan hệ giữa chất và lượng của nguồn nhân lực, đến công bằng và ổn định xã hội dựa trên những quy định, chính sách hiện

có và thực tiễn đang diễn ra trong hệ thống giáo dục Việt Nam, đặt trong bối cảnh toàn cầu hóa và kinh nghiệm quốc tế