BÀI SOẠN GIẢNG môn CHÍNH TRỊ học KHÁI lược LỊCH sử tư TƯỞNG CHÍNH TRỊ TRƯỚC CHỦ NGHĨA mác

CHƯƠNG IV: QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ Đối tượng: Sinh viên chính trị học năm thứ nhất. Số lượng học viên: 40 Thời gian: 45 phút I. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU BÀI HỌC 1. Kiến thức Học viên cần nắm được về khái niệm, cấu trúc của quyền lực và quyền lực chính trị, đặc điểm và chức năng của quyền lực chính trị. Nhận thức được quyền lực chính trị của nhân dân trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Có thể vận dụng những quyền lực chính trị của nhân dân vào thực tiễn cuộc sống 2. Kỹ năng Qua bài học này sẽ giúp cho sinh viên nâng cao khả năng phân tích, đánh giá và so sánh về quyền lực chính trị giữa các quốc gia 3. Thái độ Sinh viên cần chú ý nghe giảng, ghi chép bài, tích cực và nghiêm túc trong học tập. Chấp hành những yêu cầu của giảng viên trong quá trình học II. PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN GIẢNG DẠY 1. Phương pháp giảng dạy + Thuyết trình + Hỏi đáp 2. Phương tiện giảng dạy + Máy tính + Máy chiếu + Bảng phấn III. NỘI DUNG KẾT CẤU BÀI GIẢNG 1. Khái niệm 2. Cấu trúc IV. TÀI LIỆU PHỤC VỤ GIẢNG DẠY 1. Tài liệu bắt buộc Giáo trình Chính trị học đại cương, Khoa chính trị học, Học viện Báo chí và Tuyên truyền. 2. Tài liệu tham khảo Quyền lực chính trị và cầm quyền

GIÁO ÁN

Môn CHÍNH TRỊ HỌC ĐẠI CƯƠNG

CHƯƠNG II KHÁI LƯỢC LỊCH SỬ TƯ TƯỞNG CHÍNH

TRỊ TRƯỚC CHỦ NGHĨA MÁC

BÀI GIẢNG: Pháp Gia

Mục lục

‐ Giáo án

‐ Tài liệu giảng dạy

‐ Bài thuyết trình

‐ Bài tập

CHƯƠNG IV: QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ

Đối tượng: Sinh viên chính trị học năm thứ nhất.

Số lượng học viên: 40

Thời gian: 45 phút

I MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU BÀI HỌC

1 Kiến thức

- Học viên cần nắm được về khái niệm, cấu trúc của quyền lực và quyền lực chính trị, đặc điểm và chức năng của quyền lực chính trị Nhận thức được quyền lực chính trị của nhân dân trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa

xã hội ở nước ta

- Có thể vận dụng những quyền lực chính trị của nhân dân vào thực tiễn cuộc sống

2 Kỹ năng

- Qua bài học này sẽ giúp cho sinh viên nâng cao khả năng phân tích, đánh giá và so sánh về quyền lực chính trị giữa các quốc gia

3 Thái độ

- Sinh viên cần chú ý nghe giảng, ghi chép bài, tích cực và nghiêm túc trong học tập

- Chấp hành những yêu cầu của giảng viên trong quá trình học

II PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN GIẢNG DẠY

1 Phương pháp giảng dạy

+ Thuyết trình

+ Hỏi đáp

2 Phương tiện giảng dạy

+ Máy tính

+ Máy chiếu

+ Bảng phấn

III NỘI DUNG KẾT CẤU BÀI GIẢNG

1 Khái niệm

2 Cấu trúc

IV TÀI LIỆU PHỤC VỤ GIẢNG DẠY

1 Tài liệu bắt buộc

- Giáo trình Chính trị học đại cương, Khoa chính trị học, Học viện Báo chí

và Tuyên truyền

2 Tài liệu tham khảo

- Quyền lực chính trị và cầm quyền

Kế hoạch chi tiết

STT Nội dung Phương pháp Phương tiện Thời gian

(phút)

A MỞ ĐẦU BÀI GIẢNG

Giới thiệu nội dung bài học ‐ Thuyết trình

‐ Hỏi đáp

- Máy chiếu

- Máy tính

5

B NỘI DUNG CHI TIẾT

1

Khái niệm

‐ Thuyết trình - Máy tính

- Máy chiếu

20

2

Cấu trúc

‐ Thuyết trình - Máy tính

- Máy chiếu

15

C KET LUẬN BÀI GIẢNG Thuyết trình 5

Hà Nội, ngày 25 tháng 09 năm 2017

Người thực hiện

NỘI DUNG CHI TIẾT

1 Giới thiệu nội dung bài học

- Buổi học hôm trước tôi đã cùng với các bạn đi giải

quyết xong nội dung chương III, một số quan điểm

cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ

Chí Minh về chính trị Hôm nay chúng ta sẽ đi tìm

hiểu một chương mới, nói về phạm trù, trung tâm

xuất phát của chính trị, đó chính là chương IV

Quyền lực chính trị

- Nội dung chương IV bao gồm 3 phần

I Khái niệm và cấu trúc quyền lực

II Quyền lực chính trị- khái niệm, cấu trúc

III Quyền lực chính trị của nhân dân trong thời

kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta Bài học ngày hôm nay chúng ta sẽ đi làm rõ về phần I

khái niệm và cấu trúc của quyền lực

- Thuyết trình

- Hỏi áp

Thời gian

5 phút

- Để làm rõ được khái niệm quyền lực là gì? Chúng ta

có nhiều cách tiếp cận khác nhau Tuy nhiên tôi sẽ

hướng dẫn các bạn đi tìm hiểu vấn đề theo hai cách

tiếp cận đó là: theo lịch sử vấn đề và theo chiết tự từ

- Tiếp cận theo lịch sử vấn đề: chúng ta sẽ đi tìm hiểu

- Thuyết trình

20

từ thời Cổ đại, Trung đại cho đến thời kỳ hiện đại.

- Thời Cổ đại, trong tác phẩm chính trị Aten, Arixtốt

– nhà bách khoa của thời cổ đại Hy Lạp – đã coi

quyền lực không phải chỉ là cái vốn có của mọi sự

vật biết cảm giác, mà còn có cả thế giới vô cảm,

theo đó cái gì có sức mạnh là có quyền lực

 Theo như khái niệm mà Arixtốt đưa ra thì chúng

ta có thể hiểu một cách đơn giản đó là cái gì có

được sức mạnh là có quyền lực vậy thì tôi có

một câu hỏi dành cho các bạn`

Vd: khi đang đi trên đường, bạn vấp phải một

hòn đá và bị ngã Vậy thì hòn đá có quyền lực

không?

Tl: hòn đá có quyền lực.

Gv: đúng vậy, nếu theo quan điểm của Arixtot

thì hòn đá có quyền lực tuy nhiên chúng ta sẽ đi

tìm hiểu tiếp về quan niệm của các thời kỳ sau

xem có đúng là mọi sự vật vô cảm đều có quyền

lực không.

- Thời Trung đại thời kỳ này Tôn giáo rất phát triển

và rất được coi trọng vì thế nó ảnh hưởng rất lớn

đến quan điểm của các nhà thần học thời kì này

- Các nhà thần học thời Trung đại coi “ quyền lực

Thượng đế” là quyền đứng trên tất cả, ngay cả loài

người cũng chỉ là cái phát sinh từ quyền lực thượng

đế

 Tuy nhiên đến thời kỳ này chúng ta đã thấy có sự

khác biệt giữa hai thời kì: + Arixtot cho rằng cái

gì có sức mạnh là có quyền lực

+ Các nhà thần học thời trung đại thì cho rằng

- Thuyết trình

Quyền lực phải xuất phát từ con người

- Thời phục hưng, các nhà “Bách khoa toàn thư” đã đặt vấn đề lật đổ quyền lực của vua phong kiến, xác lập quyền lực của giai tầng thứ ba- giai cấp tư sản tuy nhiên họ cũng chỉ nhấn mạnh tới quyền lực nhà nước và coi nhà nước là “ vương quốc lý tính”

- Trong những năm gần đây, vấn đề quyền lực được nhiều nhà khoa học nghiên cứu:

- Theo nhà chính trị học Mỹ K.Đantra, Quyền lực là

cái giúp ta buộc người khác phải phục tùng.

- Đây là một khái niệm rất hay và là tiền đề cho các

khái niệm sau.

 Như vậy chúng ta có thể thấy quan điểm của Arixtot là không có căn cứ và mang tính duy tâm nhiều hơn Và câu tl cho vd trên là hòn đá không

có quyền lực bởi vì quyền lực phải từ con người

- Các nhà Khoa học xôviết trong cuốn Bách khoa triết

học cho rằng: Quyền lực là khả năng thực hiện ý chí

của mình có tác động đến hành vi, phẩm hạnh của người khác nhờ một phương tiện nào đó như: uy tín, quyền hành, nhà nước, sức mạnh…

- Ở việt nam cũng đã có nhiều nhà khoa học nghiên cứu về vấn đề Quyền lực

- Giáo sư Nguyễn Khắc Viện cho rằng: Quyền lực là năng lực được một người, hay một nhóm người sử dụng để buộc những cá nhân khác hay những nhóm người khác phải có một hành vi nhất định

- Theo Giáo sư Lưu Văn Sùng, Quyền lực là mối quan hệ giữa các chủ thể hành động của đời sống xã hội, trong đó chủ thể này có thể chi phối hoặc buộc

chủ thể khác phải phục tùng ý chí của mình nhờ có sức mạnh, vị thế nào đó trong quan hệ xã hội

- Theo chiết tự, một số tác giả cho rằng: Quyền lực là một khái niệm kép bao gồm: quyền và lực

+ “Lực” là khái niệm dùng để chỉ một thuộc tính của bất kỳ hệ vật chất nào, xét trong tương tác với

hệ vật chất khác, có khả năng duy trì sự tồn tại hoặc tạo ra sự biến đổi

 Có thể hiểu một cách đơn giản: Lực là sức mạnh + “Quyền” là một khái niệm chỉ mối quan hệ có tính

xã hội giữa người với người, trong đó con người ý thức tới nhu cầu của mình rằng những nhu cầu ấy phải được thỏa mãn với sự thừa nhận của người khác

 Như thế, khi nói tới quyền là phải nói tới quan hệ cộng đồng xã hội trong đó quyền này được tồn tại với các điều kiện xã hội xác định, và nhất là, phải nói tới sự thừa nhận của con người trong cộng đồng đối với nó (Vd: quyền được sống được mưu cầu hạnh phúc)

 Tóm lại Quyền là mối quan hệ giữa người với người

 Theo cách tiếp cận từ chiết tự từ chúng ta có thể

đưa ra khái niệm như sau: Quyền lực là quyền

được sử dụng sức mạnh cho mục đích của chủ thể.

 Như vậy,từ các quan niệm thể hiện các cách tiếp cận khác nhau, chúng ta có thể xem quyền lực là phạm trù dùng để chỉ loại quan hệ xã hội đặc biệt của con người có những đặc trưng cơ bản sau:

- Quyền lực gắn với sức mạnh nên người nào, hoặc một số người nào nắm được nó thì buộc người khác hoặc một số người khác phải phục tùng

- Vd: Cảnh sát giao thông có quyền buộc những

người tham gia giao thông phải tuân theo sự chỉ dẫn của họ.

- Nhờ nó mà đạt được mục đích trong hoạt động phối hợp và trên cơ sở thừa nhận của người khác

- (Nhờ có csgt nên mới giảm tắc đường.)

- Nhờ nó mà tác động đến hành vi, phẩm hạnh của người khác hoặc một số người khác

- Nhờ có csgt nên người tham gia giao thông chấp

hành các quy định về an toàn giao thông như: đi đúng tốc độ quy định, đội mũ bảo hiểm…

 Nói một cách ngắn gọn: quyền lực là cái mà ai

nắm được thì buộc người khác phải phục tùng.

- Điều cần chú ý khi nghiên cứu phạm trù quyền lực là:

+ Trong khái niệm quyền lực được hiểu như trên thì

“ sự thừa nhận” của người khác là một yếu tố có vị trí đặc biệt

Vd : khi tôi bước vào lớp học nếu các bạn không biết tôi là gv thì có thể các bạn sẽ không chào Tuy nhiên khi các bạn biết tôi là gv thì các bạn sẽ phải đứng lên chào Đây chính là sự thừa nhận của các bạn.

+ Quyền lực xuất hiện và tồn tại cùng với sự xuất hiện của con người, bởi con người là con người xã hội

+ Hệ thống quyền lực bao trùm mọi thành viên xã

hội

+ Mỗi cá nhân bao giờ cũng nằm trong nhiều phân

hệ quyền lực khác nhau, có thể trong quan hệ này

thì có quyền, quan hệ khác thì không Hơn nưa, mối

quan hệ giữa người với người luôn thay đổi, nên

quan hệ quyền lực cũng không cố định

Vd : trong lớp học thì có thể tôi là người có quyền

lực hơn các bạn tuy nhiên khi ra khỏi phạm vi lớp

học hay trường học thì tôi và các bạn đều như nhau

và phải chịu sự chi phối của các loại quyền lực bên

ngoài xã hội.

+ Tính đa dạng của nhu cầu, khát vọng quyền lực

quy định tính đa dạng của các phương thức đạt

quyền lực

Vd : trong lớp ta thì mỗi bạn có một ước mơ: bạn

muốn thành ca sĩ, bạn muốn thành chính trị gia, có

bạn lại muốn thành ông chủ doanh nghiệp … và

mỗi ước mơ đó sẽ phải được thực hiện bằng những

phương thức khác nhau.

+ Trong thực tiễn, mỗi khi cần tập trung quyền lực

mà tập trung quá mức cần thiết, hoặc chưa tới mức

cần thiết đều có tác dụng tiêu cực như nhau

Vd: nếu tập trung quá nhiều quyền lực trong tay

một người sẽ dễ dẫn đến độc tài, nếu quyền lực

phân bổ quá nhỏ thì khó có tính thống nhất

2 Cấu trúc của quyền lực

- Quyền lực trong xã hội có cấu trúc phức tạp, được

tạo thành từ nhiều nguồn gốc, nhiều loại khác nhau:

quyền lực kinh tế, quyền lực chính trị, quyền lực

- Hỏi đáp

- Thuyết trình

15

văn hóa, quyền lực xã hội Ngoài ra có thể phân thành quyền lực tôn giáo, quyền lực đạo đức…

- Quyền lực có thể được hợp pháp hóa hay không hợp pháp hóa, song điều giống nhau của mọi quyền lực

là sức mạnh cưỡng chế của nó, dựa trên những phương tiện, biện pháp trừng phạt đối với ai không tuân theo Trừng phạt về tinh thần như “ rút phép thông công” đối với tín đồ kitô giáo, về thể chất như quyền hành hạ, đánh đập của chúa phong kiến đối với nông nô, về luật pháp như tước bỏ quyền tự do… người ta có thể phân ra loại quyền lực tiến bộ

và quyền lực phản động tùy theo chủ thể và đối tượng của quyền lực cũng có thể phân ra quyền lực công cộng, quyền lực chính trị, quyền lực nhà nước

- Trong số các quyền lực ấy thì quyền lực chính trị chỉ ra đời khi trong xã hội xuất hiện giai cấp Tuy ra đời muộn so với các loại quyền lực khác, nhưng quyền lực chính trị lại có vai trò cực kỳ quan trọng trong lịch sử xã hội loài người Nó in dấu lên hầu như tất cả các quyền lực khác, tới mức làm cho ngay

cả nhà bác học uyên thâm thời cổ đại Hy Lạp như Arixtốt cũng nhầm hiểu con người dường như chỉ là

“động vật chính trị”

- Đã là người sống trong xã hội có giai cấp thì ai cũng tham gia vào và chịu sự chi phối của quyền lực chính trị Xã hội ngày càng phát triển thì quyền lực chính trị ngày càng phong phú, phức tạp và tác động ngày càng sâu sắc tới đời sống mỗi con người cũng như cả cộng đồng Điều ấy là một trong những nguyên nhân thúc đẩy con người tìm hiểu ngày càng cặn kẽ về quyền lực chính trị như: chủ thể và khách thể của quyền lực chính trị, quá trình hình thành (hoặc đạt tới) và biến đổi của quyền lực chính trị,

cấu trúc của quyền lực chính trị, phương thức

(phương tiện hay công cụ và cách thức sử dụng các

phương tiện) thực hiện quyền lực chính trị Đó

chính là phạm vi nghiên cứu của Chính trị học với

tư cách là một bộ môn khoa học chuyên nghiên cứu

về quyền lực chính trị và các vấn đề liên quan tới

quyền lực chính trị

- Một nhóm xã hội, một nhóm giai cấp hay một tập

đoàn người với quy mô xác định được tổ chức theo

cách nhất định để có được sức mạnh chính trị, để

thể hiện và thực thi sức mạnh ấy của mình thì được

gọi là một “lực lượng chính trị”

C Kết luận

- Qua bài học ngày hôm nay các bạn cần phải nắm rõ

thế nào là quyền lực và cấu trúc của quyền lực

+ Quyền lực là cái mà ai nắm được thì buộc người

khác phải phục tùng.

- Thuyết trình

5

Hà Nội, ngày 25 tháng 09 năm 2017

Người thực hiện