Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội (tt)

Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu

Giáo dục Tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, vì vậy vai trò của nhà trường đối với việc giáo dục kỹ năng sống (KNS) cho học sinh tiểu học càng trở nên có ý nghĩa hơn Học sinh tiểu học là những học sinh đang trong quá trình hình thành và phát triển các phẩm chất nhân cách, những thói quen cơ bản chưa ổn định mà đang được hình thành và củng cố Do đó việc giáo dục KNS cho các em chính là nền tảng giúp các em phát triển nhân cách sau này

Giáo dục KNS cho học sinh như thế nào là vấn đề đang được đặt ra cho tất cả các nhà trường trong hệ thống giáo dục quốc dân nhất là ở cấp tiểu học (TH) là cấp học nền tảng khi mà đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh tiểu học ngây thơ, trong sáng dễ bị tác động bởi môi trường bên ngoài xã hội, khi mà cái xấu rất dễ bị lây lan, tiêm nhiễm Vì vậy, giáo dục cho các

em những kỹ năng cần thiết là trách nhiệm đặt ra đối với người cán bộ quản lý trường phổ thông nói chung, đối với cán bộ quản lý cấp TH nói

riêng Với những ý nghĩa đó, tôi đã chọn vấn đề “Quản lý hoạt động giáo dục KNS cho học sinh các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố

Hà Nội ” làm luận văn tốt nghiệp cao học; với mong muốn trước hết là tìm

ra những biện pháp quản lý sát với tình hình thực tiễn của đơn vị mình để nâng cao chất lượng hoạt động GDKNS, góp phần vào việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh trong nhà trường

2 Mục đích

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý giáo dục KNS cho học sinh tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục KNS cho học sinh tiểu học nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện ở các trường tiểu học trên địa bàn quận Đống Đa

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về giáo dục KNS và quản lý giáo dục KNS cho học sinh tiểu học

- Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động giáo dục KNS và quản lý hoạt động giáo dục KNS ở một số trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

- Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục KNS cho học

sinh ở các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

- Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục KNS cho học sinh tiểu học

4.2 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý giáo dục KNS

5 Phạm vi nghiên cứu

5.1 Giới hạn về đối tượng nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý của hiệu trưởng, cán bộ quản lý, giáo viên trường TH đối với hoạt động giáo dục KNS cho học sinh trong nhà trường trên địa bàn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

5.2 Giới hạn về đối tượng khảo sát và địa bàn nghiên cứu

Khảo sát thực trạng vấn đề quản lý giáo dục KNS cho học sinh TH của một số trường TH quận Đống Đa, thành phố Hà Nội với trên 200 cán

bộ quản lý, giáo viên

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp luận nghiên cứu

6.1.1 Nghiên cứu vấn đề theo nguyên tắc hệ thống

6.1.2 Nghiên cứu vấn đề theo nguyên tắc hoạt động

6.2 Phương pháp nghiên cứu

6.2.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

6.2.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.2.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

6.2.2.2 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn

6.2.2.3 Phương pháp xin ý kiến chuyên gia

6.2.2.4 Phương pháp khảo nghiệm

6.3 Phương pháp nghiên cứu bổ trợ

6.3.1 Phương pháp xử lý số liệu thống kê

6.3.2 Phương pháp so sánh để xử lý các kết quả nghiên cứu

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài Mở đầu, Kết luận và Khuyến nghị, luận văn gồm 3 chương: Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục KNS cho học sinh tiểu học

Chương 2: Thực trạng hoạt động giáo dục KNS và quản lý hoạt động giáo dục KNS cho học sinh các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố

Hà Nội

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục KNS cho học sinh các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC

1.1 Tổng quan nghiên cứu đề tài

Trong vài năm gần đây, việc giáo dục KNS cho HS đã được các nhà trường đưa vào giảng dạy bằng cách lồng ghép vào các môn học và tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp, văn nghệ, thể dục thể thao, tham gia các hoạt động xã hội v.v… Tuy nhiên, những công trình nghiên cứu về giáo dục KNS cho học sinh tiểu học không nhiều Vì vậy, tôi mạnh dạn lựa chọn đề

tài: “Quản lý hoạt động giáo dục KNS cho học sinh các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu khoa học

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục

lý giáo dục của tác giả Trần Kiểm làm cơ sở cho việc nghiên cứu Khái niệm quản lý giáo dục ở đây được hiểu là quản lý giáo dục ở cấp vi mô – quản lý nhà trường

1.2.2 Kỹ năng sống, giáo dục kỹ năng sống

1.2.2.1 Kỹ năng sống

KNS là năng lực cá nhân mà con người có được thông qua giáo dục

hoặc kinh nghiệm trực tiếp, nó giúp cho con người có cách ứng xử tích cực

và có hiệu quả đáp ứng mọi biến đổi của đời sống xã hội, sống khoẻ mạnh,

an toàn hơn

1.2.2.2 Giáo dục kỹ năng sống

Giáo dục KNS cho học sinh: là quá trình hình thành, rèn luyện hoặc

thay đổi các hành vi của các em theo hướng tích cực, phù hợp với mục tiêu phát triển toàn diện nhân cách người học, dựa trên cơ sở giúp học sinh có tri thức, giá trị, thái độ, kỹ năng phù hợp đáp ứng được những yêu cầu của cuộc sống hiện đại

1.2.3 Quản lý giáo dục KNS

Quản lý giáo dục KNS trong nhà trường là một hệ thống những tác động sư phạm hợp lý và có hướng đích của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh, các lực lượng xã hội trong và ngoài trường nhằm huy động và phối hợp sức lực, trí tuệ của họ vào mọi mặt hoạt động giáo dục KNS của nhà trường, hướng vào việc hoàn thành có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục và rèn luyện KNS cho HS đã đề ra”

1.3 Giáo dục KNS cho học sinh tiểu học

1.3.1 Trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân

Điều 2, điều lệ trường tiểu học quy định “Vị trí trường tiểu học trong

hệ thống giáo dục quốc dân”: Trường tiểu học là cơ sở giáo dục phổ

thông của hệ thống giáo dục quốc dân, có tư cách pháp nhân, có tài khoản

và con dấu riêng

1.3.2 Mục tiêu và ý nghĩa của giáo dục KNS cho học sinh tiểu học

Giáo dục KNS sống có mục tiêu chính là làm thay đổi hành vi của người học từ thói quen thụ động, có thể gây rủi ro, mang lại hiệu quả tiêu cực chuyển thành những hành vi mang tính xây dựng, tích cực và có hiệu quả để nâng cao chất lượng cuộc sống của cá nhân và góp phần phát triển bền vững cho xã hội

1.3.3 Các KNS cần giáo dục cho học sinh tiểu học

1.3.4 Các hình thức giáo dục KNS cho học sinh tiểu học

1.3.4.1 Thông qua các chương trình, các dự án hợp tác quốc tế 1.3.4.2.Tích hợp nội dung giáo dục KNS trong một số môn học có tiềm năng

1.3.4.3.Tổ chức lồng ghép vào các hoạt động ngoại khoá, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của nhà trường

1.3.4.4.Tổ chức dạy học tự chọn tức là dạy thành một môn học riêng

1.4 Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

1.4.1 Lập kế hoạch giáo dục kỹ năng sống

Lập kế hoạch là một chức năng của quản lý Lập kế hoạch là quá trình xác định mục tiêu và quyết định những biện pháp tốt nhất để thực hiện những mục tiêu đó Chức năng kế hoạch không chỉ dừng ở việc xác định mục tiêu, xây dựng các loại kế hoạch mà phải bao gồm cả quá trình triển khai thực hiện và điều chỉnh kế hoạch

1.4.2 Tổ chức thực hiện giáo dục kỹ năng sống

Chức năng tổ chức là quá trình tiếp nhận, phân phối và sắp xếp nguồn nhân lực và các nguồn lực khác theo những cách thức nhất định để đảm bảo thực hiện tốt nhất mục tiêu đã đề ra, đưa tổ chức phát triển

1.4.3 Chỉ đạo thực hiện giáo dục KNS

Chỉ đạo thực hiện giáo dục KNS là quá trình tác động, ảnh hưởng tới

hành vi thái độ của những người khác nhằm làm cho các cá nhân, các bộ phận thực hiện tốt các phần việc được phân công, đạt được các mục tiêu đã

đề ra với chất lượng cao nhất có thể

1.4.4 Kiểm tra, đánh giá giáo dục kỹ năng sống

Là quá trình đánh giá và điều chỉnh nhằm đảm bảo cho các hoạt động đạt tới mục tiêu của tổ chức đã đề ra

1.4.5 Quản lý các nguồn lực phục vụ hoạt động giáo dục KNS

Các nguồn lực phục vụ hoạt động giáo dục nói chung, hoạt động giáo dục KNS trong trường tiểu học nói riêng bao gồm cả con người, kinh phí, thời gian và các điều kiện về vật lực

1.5 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

1.5.1 Đặc điểm tâm lý- xã hội của lứa tuổi học sinh tiểu học

1.5.2 Yếu tố giáo dục nhà trường

1.5.3 Yếu tố giáo dục gia đình

1.5.4 Tác động của các điều kiện xã hội

1.5.5 Tự giáo dục của bản thân học sinh

1.5.6 Nội dung chương trình giáo dục kỹ năng sống

1.5.7 Cơ sở vật chất của nhà trường

Tiểu kết chương 1

Quản lý GDKNS cho học sinh tiểu học là xây dựng kế hoạch giáo dục KNS, tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục KNS, chỉ đạo thực hiện các nội dung giáo dục và kiểm tra, đánh giá việc thực hiện các nội dung giáo dục KNS cho học sinh

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục KNS cho học sinh tiểu học Trong đó, chủ yếu là các yếu tố: đặc điểm tâm lý học sinh và các điều kiện cụ thể về chương trình, cơ sở vật chất của nhà trường Bên cạnh đó là nhận thức, sự quan tâm giáo dục của nhà trường, gia đình, tác động của các điều kiện xã hội và chính bản thân học sinh tự giáo dục KNS cho các em

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG

SỐNG CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC

QUẬN ĐỐNG ĐA, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

2.1 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục của quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

2.2.1 Tình hình kinh tế - xã hội

Quận Đống Đa nằm ở trung tâm thủ đô Hà Nội Phía Bắc giáp quận Ba Đình, phía Đông Bắc giáp quận Hoàn Kiếm (ranh giới là phố Lê Duẩn), phía Đông giáp quận Hai Bà Trưng (ranh giới là phố Lê Duẩn và đường Giải phóng), phía Nam giáp quận Thanh Xuân (ranh giới là đường Trường Chinh và đường Láng), phía Tây giáp quận Cầu Giấy (ranh giới

quận Đống Đa Kết quả như sau:

2.2.1 Mục tiêu giáo dục kỹ năng sống

Bảng 2.2 Kết quả thực hiện mục tiêu giáo dục KNS

1 Trang bị cho học sinh những kiến thức, giá trị, thái độ

2

Hình thành cho học sinh những hành vi, thói quen lành

mạnh, tích cực, loại bỏ những hành vi tiêu cực trong

các mối quan hệ, các tình huống và hoạt động hàng

ngày

28 13.1

3

Tạo cơ hội thuận lợi cho học sinh thực hiện tốt quyền,

bổn phận của mình và phát triển hài hòa về thể chất, trí

tuệ, tinh thần và đạo đức

HT trường tiểu học Tam Khương) được biết “Một số giáo viên nhận thức giáo dục KNS chỉ chú trọng tới kỹ năng chứ không nhất thiết phải quan tâm tới mục tiêu khác”

2.2.2 Các nội dung giáo dục kỹ năng sống

Bảng 2.3 Kết quả thực hiện nội dung giáo dục KNS

điểm ĐTB

Thứ bậc

2 Kỹ năng tự chăm sóc bản thân 494 2.32 5

4 Kỹ năng kiềm chế cảm xúc và làm chủ bản thân 452 2.12 6

6 Kỹ năng thuyết trình và nói trước đám đông 556 2.61 3

Qua bảng trên cho thấy: Trong 6 nội dung giáo dục KNS cho học sinh tiểu học thì có “kỹ năng làm việc nhóm” được thực hiện tốt nhất Điều này hoàn toàn phù hợp với thực tiễn Bởi vì, kỹ năng làm việc nhóm được hình thành không những được hình thành trong khi trẻ học các môn học khác cũng được rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm

2.2.3 Các phương pháp dục giáo dục kỹ năng sống

Phương pháp giáo dục được sử dụng thường xuyên nhất là “ Phương pháp trò chơi học tập” Đó là phương pháp sử dụng các trò chơi trong hoạt động học tập Từ đó, người học tham gia trò chơi qua đó hình thành những KNS cho học sinh Phương pháp được sử dụng thường xuyên thứ 2 là phương pháp “đóng vai” người học được tham gia các vai trong tình huống và cùng tham gia giải quyết tình huống

2.2.4 Kết quả giáo dục kỹ năng sống

Bên cạnh đó có những kỹ năng chỉ được đánh giá ở mức độ hiểu tốt

đó là “Kỹ năng kiềm chế cảm xúc và làm chủ bản thân” Đây là một trong những kỹ năng khó hình thành Đặc biệt, lứa tuổi tiểu học có đặc điểm tâm

lý ngây thơ, bồng bột, dễ xúc động Các kỹ năng trên thì mức độ thành thạo được đánh giá cao nhất ở “Kỹ năng làm việc nhóm”

2.2.5 Các lực lượng tham gia giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Bảng 2.6 Đánh giá mức độ tham gia của các lực lượng giáo dục KNS STT Lực lượng tham gia

giáo dục KNS

Tổng điểm ĐTB

Thứ bậc

giáo dục KNS của học sinh trong nhà trường của mình

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

ở các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

2.3.1 Xây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Xếp vị trí thứ 1 là tiêu chí lập kế hoạch “Lồng ghép mục tiêu giáo dục KNS cho học sinh trong kế hoạch thực hiện nhiệm vụ của nhà trường”, kế hoạch giáo dục KNS cho học sinh hoạt động theo các môn học trong chương trình Hiện nay trong các nhà trường tiểu học thường lồng ghép giáo dục KNS trong các môn học Chính vì vậy nên lồng ghép giáo dục KNS trong kế hoạch thực hiện nhiệm vụ của nhà trường được đánh giá là thực hiện ở mức độ tốt nhất với điểm trung bình (ĐTB) 2.83

2.3.2 Tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Bảng 2.8 Kết quả tổ chức thực hiện giáo dục KNS

điểm ĐTB

Thứ bậc

1 Thành lập Ban chỉ đạo giáo dục KNS 562 2.64 2

2 Quy định chức năng, nhiệm vụ cho từng

thành viên trong Ban chỉ đạo 560 2.63 3

3 Xây dựng quy chế phối hợp trong giáo dục

2.3.3 Chỉ đạo thực hiện các nội dung giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Bảng 2.9 Chỉ đạo thực hiện giáo dục KNS cho học sinh

điểm ĐTB

Thứ bậc

1 Chỉ đạo giáo dục KNS thông qua hoạt động

2 Chỉ đạo giáo dục KNS thông qua các hoạt

3 Chỉ đạo giáo dục KNS thông qua sinh hoạt lớp 497 2.33 6

4 Chỉ đạo giáo dục KNS thông qua sinh hoạt tập

7 Phối hợp các lực lượng tham gia giáo dục KNS 506 2.38 2

8 Chỉ đạo giáo dục KNS thông qua hoạt động

Nội dung “Chỉ đạo giáo dục KNS thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp” được đánh giá thực hiện tốt nhất với ĐTB 2.45 Trong thực tế, nhiều trường lồng ghép giáo dục KNS thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, nên đây cũng là một nội dung chỉ đạo được thực hiện nhiều nhất

ở các trường tiểu học quận Đống Đa

Nội dung thứ 2 là “Phối hợp các lực lượng tham gia giáo dục KNS” với ĐTB là 2.38 Hoạt động giáo dục KNS đòi hỏi sự phối hợp tham gia của các lực lượng như gia đình- nhà trường – xã hội Chính vì vậy đây là một trong những nội dung quan trọng để giáo dục KNS cho học sinh tiểu học

Xếp thứ bậc 3,4,5, lần lượt là các nội dung “Chỉ đạo giáo dục KNS thông qua các hoạt động Đội” và “Chỉ đạo giáo dục KNS thông qua tham quan ngoại khóa” có ĐTB là 2.36, “Chỉ đạo giáo dục KNS thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo’ có ĐTB là 2.34 Các nội dung này đều là nội dung giáo dục KNS thông qua các hoạt động thực hành, hoạt động tham quan, trải nghiệm

2.3.4 Kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Bảng 2.10 Mức độ thực hiện các phương thức đánh giá kết quả

giáo dục KNS cho học sinh

TT Các nội dung được đánh giá Tổng

điểm

Đ.Trung Bình

Thứ bậc

4 Có nội dung tiêu chí rõ ràng 558 2.62 2

5 ĐG đầy đủ các mặt, khách quan, vô tư 507 2.38 4

6 Chú trọng đến học tập các môn văn hóa 475 2.23 6

7 Chú trọng đến việc thực hiện nề nếp 454 2.13 7

8

Phối hợp tự đánh giá của học sinh với

tập thể HS, giáo viên chủ nhiệm, nhà

trường

Một số nội dung có điểm trung bình thấp: phối hợp tự đánh giá của học sinh với tập thể HS, giáo viên chủ nhiệm, nhà trường; chú trọng đến học tập các môn văn hóa; chú trọng đến việc thực hiện nề nếp, với ĐTB mà CBQL và

GV đánh giá theo thứ tự là: 2.32; 2.23; 2.13 Cần phải khắc phục những mặt hạn chế này để kết quả đánh giá đảm bảo công bằng, chính xác hơn Có như vậy mới phát huy được ý thức tự giác rèn luyện của học sinh, đồng thời nâng cao trách nhiệm của người quản lý trong nhà trường qua công tác kiểm tra, đánh giá

2.3.5 Quản lý các nguồn lực phục vụ hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Bảng 2.11 Kết quả đánh giá về quản lý các nguồn lực phục vụ

giáo dục KNS cho học sinh tiểu học

TT Các nội dung quản lý Tổng

điểm

Đ.Trung Bình

Thứ bậc

1 Bồi dưỡng các kiến thức và kỹ năng

giáo dục KNS cho đội ngũ giáo viên 533 2.50 3

2 Khai thác hết tiềm năng của cơ sở vật

chất, trang thiết bị hiện có 576 2.70 1