Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường THPT Nam Cao huyện Lý Nhân tỉnh Hà Nam (tt)

Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường THPT Nam Cao huyện Lý Nhân tỉnh Hà Nam (Luận văn thạc sĩ)Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường THPT Nam Cao huyện Lý Nhân tỉnh Hà Nam (Luận văn thạc sĩ)Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường THPT Nam Cao huyện Lý Nhân tỉnh Hà Nam (Luận văn thạc sĩ)Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường THPT Nam Cao huyện Lý Nhân tỉnh Hà Nam (Luận văn thạc sĩ)Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường THPT Nam Cao huyện Lý Nhân tỉnh Hà Nam (Luận văn thạc sĩ)Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường THPT Nam Cao huyện Lý Nhân tỉnh Hà Nam (Luận văn thạc sĩ)Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường THPT Nam Cao huyện Lý Nhân tỉnh Hà Nam (Luận văn thạc sĩ)Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường THPT Nam Cao huyện Lý Nhân tỉnh Hà Nam (Luận văn thạc sĩ)

Những năm qua, lý luận về quản lý, lý luận dạy học, lý luận quản

lý nhà trường đã có một số tiến bộ, đặc biệt các ý kiến đề xuất về thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa Dạy học phân hóa đòi hỏi công tác quản lý nhà trường phải thích ứng và tạo điều kiện phù hợp với nguyên tắc này Sự khẳng định này được dựa trên cơ sở về sự tồn tại khách quan những khác biệt của người học về tâm lí, thể chất, năng lực và những khác biệt về yêu cầu và điều kiện kinh tế xã hội, tự nhiên của các vùng dân cưkhác nhau Do đó dạy học phân hoá là xu thế tất yếu của giáo dục nước ta trong bối cảnh hội nhập quốc tế và gia nhập WTO

Trong Nghị quyết 29/ NQ-TW, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã ghi rõ:

“Xây dựng và chuẩn hóa nội dung giáo dục phổ thông theo hướng hiện đại, tinh gọn, bảo đảm chất lượng, tích hợp cao ở các lớp học dưới và phân hóa dần ở các lớp học trên” [13]

Nghị quyết số: 88/2014/QH13 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông ghi rõ: “Đổi mới nội dung giáo dục phổ thông theo hướng tinh giản, hiện đại, thiết thực, phù hợp với lứa tuổi, trình độ và định hướng nghề nghiệp; tăng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tích hợp cao ở các lớp học dưới và phân hóa dần ở các lớp học trên” [32]

1.2 Lý do về mặt chủ quan

Trong những năm gần đây, trường THPT Nam Cao huyện Lý Nhân tỉnh Hà Nam đã và đang tổ chức dạy học phân hóa theo các văn bản chỉ đạo của ngành.Tuy nhiên năng lực tổ chức, quản lý cũng như các điều kiện để tổ chức quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa tại nhà trường còn có nhiều hạn chế và gặp nhiều lúng túng Việc nghiên cứu các biện pháp QLDH theo quan điểm phân hóa của nhà trường là vấn đề cấp thiết và quan trọng hiện nay

Trong những năm qua, với cương vị là phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn của nhà trường, bản thân tôi luôn suy nghĩ trăn trở tìm ra biện pháp quản lý dạy học phù hợp với đặc điểm tình hình của nhà trường nhằm nâng cao chất lượng giáo dục cho nhà trường Xuất phát từ

những lý do nêu trên, chúng tôi lựa chọn vấn đề: “Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường THPT Nam Cao huyện Lý Nhân tỉnh

Hà Nam" làm đề tài nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa góp phần nâng cao chất lượng dạy học của trường THPT Nam Cao huyện Lý Nhân tỉnh Hà Nam

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Quản lý dạy học ở trường trung học

phổ thông

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý dạy học phân hóa ở

trường THPT Nam Cao huyện Lý Nhân tỉnh Hà Nam

4 Giả thuyết khoa học

Do các biện pháp quản lý dạy học theo định hướng phân hóa chưa

rõ ràng nên dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường THPT Nam Cao huyện Lý Nhân tỉnh Hà Nam hiện nay còn nhiều hạn chế Vì vậy, nếu áp dụng một cách đồng bộ các biện pháp quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa một cách phù hợp như tác giả đã đề xuất sẽ nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa

- Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường THPT Nam Cao huyện Lý Nhân tỉnh Hà Nam

- Đề xuất một số biện pháp quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của trường THPT Nam Cao huyện Lý Nhân tỉnh Hà Nam

6 Phạm vi nghiên cứu

6.1 Giới hạn về đối tượng nghiên cứu: đề tài nghiên cứu thực

trạng và biện pháp quản lý DH theo quan điểm phân hóa

6.2 Giới hạn về khách thể khảo sát: đề tài khảo sát: 200 người

Trong đó CBQL: 05, GV: 40, HS: 155

6.3 Giới hạn địa bàn khảo sát:Trường THPT Nam Cao huyện Lý

Nhân tỉnh Hà Nam

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1.Phương pháp nghiên cứu lí luận

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.3 Các phương pháp toán thống kê

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM

PHÂN HÓAỞ TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

1.1 Sơ lược về lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1.Các nghiên cứu trên thế giới

1.1.2.Các nghiên cứu trong nước

1.2 Các khái niệm công cụ của đề tài

1.2.3 Quản lý dạy học

Trong quản lý nhà trường, quản lý dạy học là hoạt động cơ bản, đặc trưng cho trường học Quản lý dạy học là quản lý hoạt động của thầy, hoạt

động của trò và những điều kiện vật chất phục vụ việc dạy và học

1.2.4 Dạy học phân hóa

Dạy học phân hoá là một quan điểm dạy học tập trung vào việc thiết kế giảng dạy xuất phát từ tình hình thực tế của HS, dựa vào đặc điểm cá nhân, tâm sinh lí, nhu cầu, động cơ, nguyện vọng, điều kiện hoàn cảnh của các HS mà tìm cách dạy cho phù hợp

1.2.5 Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường Trung học phổ thông

Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa là QLDH trong nhà trường nhằm khơi dậy nội lực của người học, tạo cơ hội để mọi học sinh được phát triển theo năng lực và điều kiện của mình; phát huy lòng yêu nghề của người dạy, tạo ra khát vọng và năng lực học suốt đời của người học

1.3 Các cơ sở, tư tưởng, nguyên tắc tổ chức và chức năng của dạy học theo quan điểm phân hóa

1.3.1 Cơ sở triết học của dạy học theo quan điểm phân hóa

Trong triết học mỗi con người là một thế giới tự nhiên khác biệt nhau về tố chất: thể lực, trí tuệ, tính cách Chính vì vậy nội dung giáo dục phải đa dạng và tương thích đối với từng loại đối tượng, phải linh hoạt, phù hợp với yêu cầu và điều kiện của người học

1.3.2 Cơ sở giáo dục học của dạy học theo quan điểm phân hóa

Mỗi người học đều có phẩm chất tâm lý, có những ước mơ hoài bão, có hoàn cảnh sống, có sức khoẻ, có trí thông minh, có phong cách học tập….khác nhau Trong giảng dạy, nếu biết tôn trọng sự khác biệt

đó và tiến hành dạy học theo năng lực của học sinh thì có thể thu hẹp sự khác biệt về năng lực tiếp thu và vận dụng tri thức mới

1.3.3 Cơ sở tâm lý học của dạy học theo quan điểm phân hóa

Con người có tám loại hình thông minh: về ngôn ngữ, logic và toán học, không gian, âm nhạc, vận động cơ thể, giao tiếp, nội tâm, tự nhiên Nhà trường và GVcần coi trọng sự đa dạng về sự thông minh ở mỗi HS để khơi dậy tiềm năng, tạo điều kiện học tập theo các hướng khác nhau cho các em

1.3.4 Tư tưởng chủ đạo của dạy học theo quan điểm phân hóa

Tư tưởng chủ đạo của DH theo quan điểm phân hóa: Lấy trình độ chung của lớp làm nền tảng; phân hóa nội dung kiến thức phù hợp đối tượng HS yếu, kém nhằm đưa lên trình độ chung; đưa HS diện khá, giỏi đạt những yêu cầu nâng cao trên cơ sở đạt được những yêu cầu cơ bản

1.3.5 Nguyên tắc và các bước tổ chức dạy học theo quan điểm phân hóa

1.3.5.1 Những nguyên tắc của DH theo quan điểm phân hóa

GV thừa nhận người học là khác nhau;Chất lượng hơn số lượng; Thay đổi các cách tiếp cận đa phương diện; Tập trung vào người học; Học tập là sự phù hợp và hứng thú; Hợp nhất dạy học toàn lớp, nhóm và

cá nhân

1.3.5.2 Các bước tổ chức DH theo quan điểm phân hóa

Bước 1: Điều tra, khảo sát đối tượng HS trước khi giảng dạy.Bước 2: Lập kế hoạch dạy học, soạn bài dựa trên phân tích nhu cầu và năng lực của HS.Bước 3: Tổ chức giờ dạy bằng cách kết hợp đồng thời nhiều

phương pháp và hình thức tổ chức DH Bước 4: Kiểm tra, đánh giá sự tiến bộ của HS trong suốt quá trình giảng dạy

1.3.6 Chức năng của dạy học theo quan điểm phân hóa

1.4 Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường Trung học phổ thông

1.4.1 Quản lý công tác đổi mới nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về dạy học theo quan điểm phân hóa

Để làm chuyển biến nhận thức của CBQL,GV về DHPH người hiệu trưởng phải có kế hoạch tổ chức để CBQL, GV được nghe, được bàn, được thảo luận trên cơ sở được trang bị những tri thức cập nhật về những thành tựu của khoa học và nhận thức được việc thay đổi quan niệm về dạy học là tất yếu khách quan

1.4.2 Quản lý việc thực hiện nội dung chương trình dạy học theo quan điểm phân hóa

Để QL việc thực hiện nội dung chương trình dạy học theo quan điểm phân hóa, người hiệu trưởng cần phải tập trung thực hiện các chức năng QL đó là: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo thực hiện, kiểm tra, đánh giá Trong quản lý nội dung chương trình cần chú trọng phân công lao động khoa học và xây dựng phong cách quản lý dân chủ, coi trọng tính sáng tạo và tinh thần hợp tác của GV, phát huy quyền tự chủ…

1.4.3 Quản lý hoạt động dạy của giáo viên theo quan điểm phân hóa

Để quản lý hoạt động dạy của GV theo quan điểm phân hóa, hiệu trưởng cần tập trung vào các nội dung chủ yếu sau đây:Quản lý việc phân công giảng dạy; Quản lý việc lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch của tổ chuyên môn và giáo viên; Quản lý việc chuẩn bị bài lên lớp; Quản

lý giờ lên lớp; Quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn; Quản lý công tác bồi dưỡng năng lực DH theo quan điểm phân hóa

1.4.4 Quản lý hoạt động học của học sinh theo quan điểm phân hóa

Để quản lý hoạt động học tập của HS theo quan điểm phân hóa, hiệu trưởng cần tập trung quản lý các nội dung sau: Đánh giá được đầu vào và đánh giá liên tục trong quá trình DH để nắm bắt được sự tiến bộ của HS; Xây dựng nề nếp học tập của HS theo quan điểm phân hóa; Phụ

đạo HS yếu, kém; Quản lý chặt chẽ hoạt động học tập ở nhà của HS; Phối hợp các tổ chức đoàn thể trong QL học sinh

1.4.5 Quản lý các điều kiện hỗ trợ dạy học theo quan điểm phân hóa

Tập trung quản lý việc khai thác sử dụng CSVC, TBDH và quan tâm xây dựng văn hóa nhà trường tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hoạt động dạy và học theo quan điểm phân hóađạt hiệu quả

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa

1.5.1 Nhóm yếu tố ảnh hưởng thuộc về chủ thể quản lý

Người quản lý có vai trò quyết định trong việc đảm bảo chất lượng dạy học của nhà trường Xã hội càng hiện đại, người quản lý càng cần trau dồi cho mình nhiều phẩm chất, kỹ năng, những tư duy giải quyết vấn đề để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay

1.5.2 Nhóm yếu tố ảnh hưởng thuộc về đối tượng quản lý

Một số yếu tố thuộc về đối tượng QL có tác động không nhỏ đến chất lượng DH theo quan điểm phân hóa như: thành phần chính trị, đạo đức lối sống; trình độ, năng lực, khả năng làm việc, tác phong; luôn có động cơ phấn đấu, tự học, tự nghiên cứu…

1.5.3 Nhóm yếu tố ảnh hưởng thuộc về môi trường quản lý

Những chủ trương đường lối lãnh đạo của Đảng và những chính sách, pháp luật của Nhà nước, sự quan tâm của chính quyền địa phương

và cơ quan trực tiếp quản lý có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giáo dục vủa nhà trường

Tiểu kết chương 1

Trong chương này, chúng tôi đã đi sâu phân tích và hệ thống hoá một số khái niệm chủ yếu có liên quan đến đề tài Nội dung QLDH theo quan điểm phân hóa cần bám sát vào bốn chức năng quản lý và tập trung vào nâng cao nhận thức về DH theo quan điểm phân hóa; QL việc thực hiện chương trình dạy học; QL hoạt động dạy của GV; QL hoạt động học của HS và QL các điều kiện hỗ trợ DH theo quan điểm phân hóa

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM PHÂN HÓA Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NAM CAO

HUYỆN LÝ NHÂN TỈNH HÀ NAM 2.1 Khái quát về tình hình kinh tế, xã hội và giáo dục huyện Lý Nhân tỉnh Hà Nam

2.1.1 Về điều kiện tự nhiên và tình hình kinh tế- xã hội

2.1.2 Vài nét về tình hình phát triển giáo dục của địa phương 2.1.3 Khái quát về đặc điểm trường THPT Nam Cao huyện Lý Nhân tỉnh Hà Nam

Trường THPT Nam Cao có diện tích 11.798 m2

nằm trên địa bàn

xã Nhân Mỹ huyện Lý Nhân tỉnh Hà Nam tiền thân là trường THPT Bán công Nam Cao được thành lập từ tháng 7 năm 2003 Năm 2009, trường được chuyển đổi loại hình thành trường công lập với tên gọi trường THPT Nam Cao

Chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý: Đội ngũ cán bộ quản lý của

nhà trường còn mỏng: 02 đồng chí Đội ngũ cán bộ quản lý còn trẻ, kinh nghiệm quản lý còn hạn chế và chưa có đồng chí nào đạt trình độ chuyên môn trên chuẩn

Chất lượng đội ngũ giáo viên: Đội ngũ giáo viên của nhà trường

hiện nay được phân bố tương đối đảm bảo đủ về số lượng và cơ cấu các môn học.Tuổi đời trung bình của đội ngũ giáo viên còn rất trẻ (30 tuổi) 100% giáo viên đạt chuẩn xong tỷ lệ giáo viên đạt trên chuẩn còn thấp

Chất lượng tuyển sinh đầu vào của nhà trường: Chất lượng tuyển

sinh của nhà trường của nhà trường luôn ở tốp cuối (1 trong 5 trường có điểm tuyển sinh thấp nhất tỉnh Độ phân hóa đối tượng giữa HS khá, giỏi

và HS yếu kém rất rộng

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng dạy học và thực trạng quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường THPT Nam Cao huyện Lý Nhân tỉnh Hà Nam

2.2.1 Mục đích khảo sát

2.2.2 Nội dung khảo sát

2.2.3 Đối tượng khảo sát

mà không có sự cải biến cho phù hợp năng lực từng nhóm đối tượng học sinh

2.3.2 Thực trạng hoạt động dạy của giáo viên theo quan điểm phân hóa

Kết quả khảo sát cho thấy đa số GV của nhà trường đã kết hợp nhiều phương pháp dạy học và lựa chọn những hình thức tổ chức dạy học phù hợp với mục tiêu bài học Xong trong quá trình giảng dạy GV chưa thật quan tâm đúng mức đến mọi nhóm đối tượng HS GV đã thực hiện đổi mới kiểm tra, đánh giá HS theo hướng quan tâm đánh giá sự tiến bộ của HS

2.3.3 Thực trạng hoạt động học của học sinh theo quan điểm phân hóa

Thực trạng hoạt động học tập của HS hiện nay còn một số tồn tại đáng lo ngại Một bộ phận HS đi học không có động cơ rõ ràng hoặc

do gia đình ép buộc nên dẫn đến chán nản, bỏ bê học hành Tỷ lệ HS còn thụ động trong học tập, chưa có PP tự học qua nghiên cứu tài liệu tham khảo còn cao HS chưa coi trọng PP học tập nhóm, chưa sử dụng thời gian tự học ở nhà một cách hiệu quả nên dẫn đến kết quả học tập chưa cao

2.3.4 Thực trạng cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học phục vụ dạy học theo quan điểm phân hóa

Hiện tại một số CSVC và thiết bị dạy học của nhà trường chưa đáp ứng được nhu cầu đổi mới dạy học hiện nay Các thiết bị, đồ dùng dạy

học không đồng bộ, một số đã lạc hậu, chất lượng kém Với điều kiện CSCV như hiện có của nhà trường sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác dạy học theo hướng phân hóa

2.4 Thực trạng quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường Trung học phổ thông Nam Cao huyện Lý Nhân tỉnh Hà Nam

2.4.1 Thực trạng quản lý công tác đổi mới nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về dạy học theo quan điểm phân hóa

Kết quả khảo sát cho thấy nhà trường đã làm tốt công tác tuyên truyền, phổ biến các văn bản chỉ đạo về DHPH để nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên, học sinh của nhà trường Tuy nhiên nhà trường chưa làm tốt công tác tập huấn về phương pháp DHPH Công tác tổ chức trao đổi, hội thảo về dạy học phân hóa tại nhà trường cũng chưa được thực hiện hiệu quả

2.4.2 Thực trạng quản lý việc thực hiện nội dung chương trình dạy học theo quan điểm phân hóa

Bảng 2.8: Kết quả khảo sát thực trạng QL việc thực hiện nội dung

chương trình theo quan điểm phân hóa

TT Nội dung đánh giá Số ý kiến

Mức độ

Đã thực hiện tốt

Chưa thực hiện tốt

Chưa thực hiện

3 Thiết kế bài giảng thể hiện rõ

4

Xây dựng các tiêu chuẩn đánh

giá soạn giảng theo hướng phân

hóa đối tượng

5

Kiểm tra định kỳ tiến độ thực

hiện nội dung, chương trình Có

biện pháp điều chình phù hợp

Từ kết quả khảo sát có thể nhận thấy ban giám hiệu nhà trường đã chỉ đạo tốt tổ, nhóm chuyên môn thống nhất trong GV kế hoạch giảng dạy từng học kì, từng chương, từng bài sao cho phù hợp với đối tượng HS; quản lý tốt tiến độ thực hiện chương trình Xong cần có biện pháp quản lý việc thiết kế bài giảng của giáo viên đảm bảo tính phân hóa theo thực tế đối tượng học sinh

2.4.3 Thực trạng quản lý hoạt động dạy của giáo viên theo quan điểm phân hóa

Bảng 2.9: Kết quả khảo sát thực trạng QL hoạt động dạy của GV

theo quan điểm phân hóa

kiến

Ý kiến đánh giá Thực hiện

tốt

Thực hiện chưa tốt

Chưa thực hiện

2

Quản lý việc soạn bài và chuẩn bị

các thiết bị DH phục vụ giờ dạy

theo quan điểm phân hóa

4 Quản lý sinh hoạt CM và hồ sơ

5

Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh

giá HS của GV theo quan điểm

phân hóa

Kết quả khảo sát phản ánh nhà trường đã quản lý tốt công tác phân công giảng dạy Bên cạnh đó nhà trường cần có biện pháp để quản lý hiệu quả hơn một số mặt công tác như: Quản lý công tác soạn bài, chuẩn bị các thiết bị DH phục vụ giờ dạy, quản lý giờ dạy trên lớp của

GV theo quan điểm phân hóa, quản lý sinh hoạt chuyên môn và hồ sơ chuyên môn của GV và quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá HS của

GV theo quan điểm điểm phân hóa:

2.4.4 Thực trạng quản lý hoạt động học của học sinh theo quan điểm phân hóa

Bảng 2.10: Kết quả khảo sát thực trạng QL hoạt động học của HS

theo quan điểm phân hóa

Mức độ thực hiện

Số ý kiến

Đã thực hiện tốt

Thực hiện chưa tốt

Chưa thực hiện

4 Đánh giá thi đua việc thực hiện

6

Tuyên dương, khen thưởng HS

có tiến bộ; phê bình, kỷ luật HS

2.4.5 Thực trạng quản lý các điều kiện hỗ trợ hoạt động dạy học theo quan điểm phân hóa

Nhà trường đã làm tốt công tác xây dựng kế hoạch mua sắm, bổ sung thiết bị dạy học; xây dựng môi trường giáo dục dân chủ, lành mạnh