SKKN mot cach doc hieu van ban trong bai ngu van 8 (1)

ĐỀ TÀI : Mét c¸ch “®äc hiÓu v¨n b¶n” trong bµI ng÷ v¨n 8 Ở TRƯỜNG THCS ATÚC. PHẦN I: MỞ ĐẦU. I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI: 1.Lý do chọn đề tài: Hiện nay học sinh có xu hướng xem nhẹ học những môn xã hội nói chung và môn Ngữ văn nói riêng. Cũng chính vì thế mà chất lượng học văn có chiều hứng giảm sút. Học sinh không say mê yêu thích môn học, mà say mê vào những môn mang xu hướng thời cuộc như tiếng Anh, Tin học . có vẻ như không còn hứng thú với những vần thơ lục bát truyền thống, những câu tục ngữ, ca dao thấm đậm tình người. Chính vì thế đòi hỏi người giáo viên đặc biệt là giáo viên Ngữ văn phải tạo được giờ học gây hứng thú cho học sinh, huy động được nhiều đối tượng học sinh tham gia. Làm được điều này không phải dễ nhất là trong thời kỳ hiện nay giáo viên trong nhà trường vẫn còn tồn tại thói quen dạy học theo kiểu truyền thụ kiến thức một chiều giáo viên giảng, học sinh nghe, ghi, tái hiện theo mẫu. Học sinh có thói quen thụ động, quen nghe, chép, ghi nhớ và tái hiện lại những gì giáo viên nói. Là một giáo viên giảng dạy môn Ngữ văn tôi luôn trăn trở trao đổi cùng học sinh để nắm bắt được những ưu điểm và những tồn tại từ phía các em, để từ đó kịp thời uốn nắn và sửa sai, giúp cho các em nhận thấy rằng môn Ngữ văn chính là môn học ngoài việc cung cấp cho các em kĩ năng nghe, nói, đọc, viết còn tạo cho các em khả năng tư duy lô gic các môn học khoa học khác. Vì vậy đã qua nhiều năm thưc hiện chương trình thay sách và đổi mới phương pháp dạy học,tôi đã được dự nhiều giờ,xong điều tôi còn băn khoăn là một số thầy cô giáo còn thuyết trình nhiều,việc cung cấp kiến thức đôi khi còntính chất áp đặt,đặc biết ở khâu“®äc – hiÓu v¨n b¶n”. T«i thiÕt nghÜ cã nhiÒu c¸ch ®Ó ph¸t huy tÝnh tÝch cùc cña häc sinh nh­ thùc hiÖn thËt tèt, thËt s¸ng t¹o nguyªn t¾c tÝch hîp v× theo gi¸o s­ NguyÔn Kh¾c Phi kh¼ng ®Þnh “… xÐt vÒ b¶n chÊt cña viÖc vËn dông triÖt ®Ó nguyªn t¾c Êy kh«ng cho phÐp d¹y häc theo kiÓu m¸y mãc rËp khu«n, nhåi sä mµ lu«n lu«n ®ßi hái sù n¨ng ®éng, sù vËn dông linh ho¹t s¸ng t¹o cña ng­êi thÇy”. ChÝnh v× vËy, t«i m¹nh d¹n ®­a ra ý kiÕn cña ph­¬ng ch©m tÝch hîp trong qu¸ tr×nh øng dông ®ã lµ: “Mét c¸ch “®äc – hiÓu v¨n b¶n” trong bµi häc ng÷ v¨n 8”. 2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu: a.Mục tiêu nghiên cứu: Nghiên cứu đề tài này để giúp bản thân tôi và đồng nghiệp thực hiện tốt theo phương pháp dạy học theo hướng tích cực. Tạo điều kiện cho tất cả đối tượng học sinh được suy nghĩ tìm tòi khám phá để có thể hiểu, cảm nhân, vân dung tốt các kiến thức,kĩ năng văn học,ngôn ngữ học dưới sự tổ chức,hướng dẫn của giáo viên,nhằm đạt được nhưng mục tiêu trong giờ học. b.Nhiệm vụ nghiên cứu: Nghiên cứu phương pháp dạy học ngữ văn THCS theo hướng tinh thần đổi mới nhằm phát huy tính tích cực của học sinh. II.PHẠM VI , ĐỐI TƯỢNG,MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU: 1.Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu phương pháp giảng dạy trong chương trình ngữ văn trung học cơ sở ở phần“Mét c¸ch “®äc – hiÓu v¨n b¶n” trong bµi häc ng÷ v¨n 8”.. 2.Đối tượng nghiên cứu: Bao gồm 44 học sinh khối 8 trường trung học cơ sở A Túc. 3.Mục đích nghiên cứu: Qua nghiên cứu tôi muốn nêu lên vấn đề làm thế nào để vừa củng cố lại kiến thức cơ bản vừa nầng cao kiến thức mới nhằm phát huy nhân qua nhận thức cho các em học sinh khối 8 ở trường THCS A Túc nói riêng. Như chúng ta đã biết mục của giáo dục không chỉ đơn thuần là giúp học sinh nắm bắt tri thức mà phải hướng dẫn các em cách tiếp thu và vận dụng tri thức như thế nào vào đời sống thực tế. III.PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: Nh­ chóng ta ®• biÕt, trong ba ph©n m«n cña ng÷ v¨n th× t¸c phÈm v¨n häc chiÕm vÞ trÝ quan träng. Trong s¸ch gi¸o khoa phÇn V¨n häc ®­îc biÓu hiÖn b»ng c¸c v¨n b¶n. Khi häc tËp häc sinh ph¶i “®äc – hiÓu v¨n b¶n”. VËy “®äc hiÓu v¨n b¶n” lµ g×? Kh¸i niÖm “®äc hiÓu v¨n b¶n” kh«ng diÕn t¶ hµnh ®éng t¸ch rêi ®äc vµ hiÓu. “§äc hiÓu v¨n b¶n” lµ ho¹t ®éng ®äc v¨n mét c¸ch nghiªm tóc cã nghiÒn ngÉm, c¶m xóc, t­ëng t­ëng vµ liªn t­ëng. B¶n chÊt ®äc – hiÓu lµ t×m hiÓu ph©n tÝch ®Ó chiÕm lÜnh v¨n b¶n b»ng nhiÒu ph­¬ng ph¸p vµ h×nh thøc d¹y häc v¨n, trong ®ã ph­¬ng ph¸p d¹y häc v¨n b»ng hÖ thèng c©u hái c¶m thô v¨n b¶n ®­îc thùc hiÖn d­íi h×nh thøc ®èi tho¹i sÏ lµ h×nh thøc vµ ph­¬ng ph¸p chñ ®¹o. C¸c t¸c gi¶ trong Ng÷ V¨n 6 tËp mét s¸ch gi¸o viªn ®• lý gi¶I nh­ sau “ kh¶ n¨ng ®äc – hiÓu (bao gåm c¶ c¶m thô) mét t¸c phÈm v¨n ch­¬ng lÖ thuéc kh«ng Ýt vµo viÖc cã thÓ tr¶ lêi ®­îc hay kh«ng nh÷ng c©u hái ®Æt ra ë nh÷ng cÊp ®é kh¸c nhau. Møc thÊp nhÊt lµ chØ cÇn sö dông nh÷ng th«ng tin cã ngay trong v¨n b¶n. §ã lµ tr­êng hîp c©u tr¶ lêi s½n cã trong bµi chØ míi biÕt ®äc trªn dßng. Møc cao h¬n lµ buéc ph¶i suy nghÜ vµ sö dông nh÷ng th«ng tin trong bµi. §ã lµ tr­êng hîp ph¶i suy nghÜ ra c©u tr¶ lêi, lµ tr×nh ®é ®• biÕt ®äc gi÷a dßng. Cao h¬n lµ yªu cÇu kh¸i qu¸t, liªn hÖ gi÷a nh÷ng c¸i mµ häc sinh ®• ®äc víi thÕ giíi bªn ngoµi ®ã lµ tr×nh ®é v­ît ra khái dßng ®Ó ®äc v¨n b¶n. Kh¸m ph¸ v¨n b¶n theo h­íng Êy th× häc sinh kh«n chØ høng thó hiÓu s©u v¨n b¶n mµ cßn liªn hÖ ®­îc mét c¸ch sinh ®éng tù nhiªn víi nh÷ng vÊn ®Ò trong cuéc sèng. Nh­ vËy “®äc hiÓu v¨n b¶n” ®ßi hái ng­êi đọc ph¶i cã th¸i ®é chñ ®éng tÝch cùc vµ s¸ng t¹o trong ®äc v¨n PHẦN II: NỘI DUNG. CHƯƠNG I: C¬ së lý luËn. Ph¶i nãi r»ng, løa tuæi häc sinh THCS ®Æc ®iÓm t©m sinh lý hÕt søc ®iÓn h×nh. §©y lµ thêi kú qu¸ ®é chuyÓn tõ giai ®o¹n trÎ em sang ng­êi lín. Trong giai ®o¹n nµy høng thó cña c¸c em ®• ph¸t triÓn ë møc ®é cao, høng thó vÒ häc tËp ®• ph¸t triÓn vµ ngµy cµng ®Ëm nÐt. §©y lµ mét ®Æc ®iÓm hÕt søc thuËn lîi ®èi víi viÖc gi¶ng d¹y bé m«n V¨n. ViÖc tß mß thÝch thó m«n v¨n kh«ng ph¶i lµ kho¶ng c¸ch xa ®èi víi c¸c em. Bªn c¹nh ®ã ý thøc t­ lËp vµ kh¶ n¨ng ®µo s©u kh¸m ph¸ nh÷ng nÐt ®Ñp trong cuéc sèng lµ mét ­u ®iÓm ®iÓn h×nh cña häc sinh bËc THCS. Song song víi nh÷ng ­u ®iÓm trªn, mét sè em cßn rôt rÌ e ng¹i, ®«i lóc cßn n¶n chÝ, n¶n lßng khi tiÕp cËn víi mét v¨n b¶n khã. VËy lµm thÕ nµo ®Ó kh¾c phôc khã kh¨n ®ã? Lµm thÕ nµo ®Ó tiÕt d¹y häc m«n Ng÷ V¨n thËt sù cã hiÖu qu¶ ®Ó thu hót häc sinh say mª häc tËp? Nh­ chóng ta ®• biÕt, v¨n häc xuÊt ph¸t tõ ®êi sèng, chÝnh v× thÕ v¨n häc rÊt gÇn gòi víi mäi ng­êi. Nh÷ng bµi th¬ hay, nh÷ng v¨n b¶n hÊp dÉn ®• gióp cho giê v¨n kh«ng chØ lµ giê häc mµ cßn lµ nh÷ng giê gi¶i trÝ, kh¸m ph¸ biÕt bao ®iÒu kú diÖu cña cuéc sèng con ng­êi. §Ó cã giê v¨n nh­ thÕ th× kh©u “®äc – hiÓu v¨n b¶n” lµ rÊt quan träng ®ßi hái ng­êi thÇy chñ ®éng, s¸ng t¹o vµ linh ho¹t khi thiÕt kÕ bµI gi¶ng. CHƯƠNG II: C¬ së thùc tiÔn. Nh­ chóng ta ®• biÕt “v¨n häc lµ nh©n häc”, “v¨n häc lµ nghÖ thuËt cña ng«n tõ”. ChÝnh v× vËy viÖc häc v¨n kh«ng ph¶i lµ ®¬n gi¶n, h¬n n÷a trong thêi ®¹i hiÖn nay, m«n ng÷ v¨n kh«ng cßn lµ “®iÓm ®Õn” hÊp dÉn víi c¸c em häc sinh nh­ c¸c m«n To¸n, Lý, Ho¸, Anh … mÆc dï ®ã lµ mét trong 2 m«n chÝnh chiÕm sè l­îng tiÕt kh«ng nhá. Cã nhiÒu häc sinh rÊt ng¹i häc m«n V¨n bëi lý do lµ V¨n viÕt dµi, khã häc, khã thuéc. Cã nh÷ng t¸c phÈm tù sù dµi häc sinh l­êi kh«ng ®äc hÕt dÉn têi t×nh tr¹ng m¬ mµng vÒ néi dung, cèt truyÖn, nh©n vËt. Cã nh÷ng bµi th¬ khi häc xong häc sinh kh«ng n¾m ®­îc nh÷ng nghÖ thuËt tiªu biÓu, néi dung cña bµi th¬. Nh÷ng lý do trªn khiÕn t©m lý häc sinh ng¹i vµ ch¸n häc m«n V¨n. VËy lµm thÕ nµo ®Ó kh¾c phôc khã kh¨n ®ã? Lµm thÕ nµo ®Ó tiÕt d¹y häc m«n Ng÷ V¨n thËt sù cã hiÖu qu¶ ®Ó thu hót häc sinh say mª häc tËp? Nh­ chóng ta ®• biÕt, v¨n häc xuÊt ph¸t tõ ®êi sèng, chÝnh v× thÕ v¨n häc rÊt gÇn gòi víi mäi ng­êi. Nh÷ng bµi th¬ hay, nh÷ng v¨n b¶n hÊp dÉn ®• gióp cho giê v¨n kh«ng chØ lµ giê häc mµ cßn lµ nh÷ng giê gi¶i trÝ, kh¸m ph¸ biÕt bao ®iÒu kú diÖu cña cuéc sèng con ng­êi. §Ó cã giê v¨n nh­ thÕ th× kh©u “®äc – hiÓu v¨n b¶n” lµ rÊt quan träng ®ßi hái ng­êi thÇy chñ ®éng, s¸ng t¹o vµ linh ho¹t khi thiÕt kÕ bµI gi¶ng. CHƯƠNG III: C¸c gi¶I ph¸p. Nh­ vËy “®äc hiÓu v¨n b¶n” ®ßi hái ng­êi ph¶i cã th¸i ®é chñ ®éng tÝch cùc vµ s¸ng t¹o trong ®äc v¨n. C¸c v¨n b¶n ®­îc häc trong ch­¬ng tr×nh Ng÷ V¨n 8 bao gåm: 1.Mét sè truyÖn ViÖt Nam 1930 – 1945 T«i ®i häc (Thanh TÞnh) Trong lßng mÑ (trÝch “Nh÷ng ngµy th¬ Êu” – Nguyªn Hång) 2.Mét sè truyÖn n­íc ngoµi C« bÐ b¸n diªm (An ®Ðc – xen) §¸nh nhau víi cèi xay giã (trÝch “§«nkih« tª” – XÐcvantÐc) ChiÕc l¸ cuèi cïng (OHenri) Hai c©y phong (Aimantèp) 3.Mét sè v¨n b¶n th¬ tr÷ t×nh giµu yÕu tè biÓu c¶m. C¶m t¸c vµo nhµ ngôc Qu¶ng §«ng (Phan Béi Ch©u) §Ëp ®¸ ë C«n L«n (Phan Ch©u trinh) Muèn lµm th»ng cuéi (T¶n §µ) ¤ng §å (Vò §×nh Liªn) Hai ch÷ n­íc nhµ (¸ Nam TrÇn TuÊn Kh¶i) Nhí rõng (ThÕ L÷) Quª h­¬ng (TÕ Hanh) Khi con tó hó (Tè H÷u) Tøc c¶nh P¸c Bã, ng¾m tr¨ng (Hå ChÝ Minh) 4. Mét sè t¸c phÈm nghÞ luËn ChiÕu dêi ®« (Lý C«ng UÈn) HÞch t­íng sÜ (TrÇn Quèc TuÊn) N­íc §¹i ViÖt (NguyÔn Tr•i) Bµn luËn vÒ phÐp häc (NguyÔn ThiÕp) ThuÕ m¸u (Hå ChÝ Minh) §i bé ngao du 5.Mét sè ®o¹n trÝch kÞch: ¤ng Guècdanh mÆc lÔ phôc 6.Mét sè v¨n b¶n nhËt dông: Th«ng tin vÒ tr¸i ®Êt n¨m 2000. ¤n dÞch thuèc l¸, gi¸o dôc ch×a kho¸ trong t­¬ng lai. Víi c¸c lo¹i v¨n b¶n trªn, kü n¨ng “®äc hiÓu v¨n b¶n” cÇn ®¹t tíi møc ®é sau: a.BiÕt ®äc thÇm, ®äc thµnh tiÕng cã diÔn c¶m. b. BiÕt chän ®äc h÷ng ®o¹n v¨n b¶n cã minh häa cho c¸c nhiÖm vô häc tËp mét c¸ch chÝnh x¸c, tèc ®é võa ph¶i, ®óng víi néi dung v¨n b¶n. c. BiÕt ®äc nhanh c¸c ®o¹n v¨n b¶n, ng÷ liÖu cã nh÷ng c¸ch dïng tõ ng÷ vµ cÊu tróc c©u phøc t¹p víi n¨ng lùc ph¸n ®o¸n ng«n ng÷ nhanh nh¹y. d. BiÕt ®Æt c©u hái cho m×nh hoÆc cho ng­êi kh¸c ®Ó hiÓu môc ®Ých v¨n b¶n vµ c¸c yªu cÇu cña néi dung häc tËp. e. BiÕt tãm t¾t, chia ®o¹n, x¸c ®Þnh chñ ®Ò, mèi liªn hÖ gi÷a c¸c phÇn trong v¨n b¶n vµ biÕt ®Æt tªn cho ®o¹n v¨n i. BiÕt nhËn ra c¸c c©u v¨n, ®o¹n v¨n hay, cã néi dung s©u s¾c vµ hiÓu ®­îc nghÜa, vai trß vµ t¸c dông cña cac tõ ng÷, c©u then chèt, c¸c biÖn ph¸p nghÖ thu¹t trong ®o¹n v¨n ®ã. k. Nhí chÝnh x¸c mét sè c©u, ®o¹n vµ v¨n b¶n hay, th¬ hay biÕt b×nh gi¸ chi tiÕt nghÖ thuËt trong c¸c v¨n b¶n. l. §äc vµ hiÓu ®­îc c¸c ph­¬ng thøc biÓu ®¹t kh¸c nhau vµ ®Æc ®iÓm thÓ lo¹i, th¸i ®é, t×nh c¶m vµ t­ t­ëng cña t¸c gi¶. m. X¸c ®Þnh ®­îc c¸c hÖ thèng luËn ®iÓm vµ tuyÕn lËp luËn trong c¸c v¨n b¶n qua viÖc tæng kÕt c¸c t¸c phÈm tù sù, tr÷ t×nh, nghÞ luËn, nhËt dông vµ sù kÕt hîp c¸c ph­¬ng thøc tù sù, miªu t¶, biÓu c¶m, lËp luËn, thuyÕt minh trong mét sè t¸c phÈm qua viÖc hÖ thèng ho¸ c¸c kh¸i niÖm: Lo¹i, thÓ lo¹i, ®Æc ®iÓm cña truyÖn ng¾n, tiÓu thuyÕt vµ thÓ hiÖn ®¹i. Nh­ vËy §äc HiÓu v¨n b¶n ®• thùc hiÖn ph­¬ng ch©m tÝch hîp. HS vËn dông ®­îc kü n¨ng, hiÓu bݪt vÒ mét ph©n m«n nµy vµo viÖc häc tËp ph©n m«n kh¸c. Trong thùc tÕ, rÊt hiÕm nh÷ng v¨n b¶n chØ dïng mét ph­¬ng thøc biÓu ®¹t mµ mét trong nh÷ng träng t©m cña phÇn tËp lµm v¨n lµ d¹y cho häc sinh biÕt ph©n tÝch, biÕt thùc hiÖn sù kÕt hîp c¸c ph­¬ng thøc Êy. ChÝnh ®iÒu ®ã ®• t¹o ra mét tr­êng tÝch hîp v« cïng réng lín. C¸c c©u h­íng dÉn §äc HiÓu v¨n b¶n trong SGK ®• t¹o ra c¬ chÕ cho sù tÝch hîp Êy. §iÒu quan träng lµ gi¸o viªn cÇn thùc sù n¨ng ®éng, biÕt vËn dông linh ho¹t vµ khi cÇn vÉn cã thÓ t¹o ra nh÷ng t×nh huèng tÝch hîp míi. ViÖc ®äc hiÓu, ph©n tÝch, b×nh gi¸ c¸c lo¹i v¨n b¶n sÏ gióp HS cã ®iÒu kiÖn tèt h¬n c¸c néi dung lµm v¨n tù sù, thuyÕt minh vµ nghÞ luËn. Ho¹t ®éng §äc HiÓu v¨n b¶n gióp HS qua viÖc ®äc ®óng sÏ c¶m nhËn vµ hiÓu ®óng nh÷ng th«ng tin, hiÓn ng«n vµ hµm ng«n trong v¨n b¶n. NÕu quan niÖm v¨n b¶n lµ sù tæng hîp cña 3 cÊu tróc: CÊu tróc ng«n ng÷, cÊu tróc h×nh t­îng vµ cÊu tróc ý nghÜa th× ®èi víi HS líp 8 thùc hiÖn tèt ho¹t ®éng §äc HiÓu v¨n b¶n cã nghÜa lµ HS ph¶i n¾m vµ lý gi¶i ®­îc mèi liªn hÖ cña 3 líp cÊu tróc nµy kh«ng chØ trªn ph­¬ng diÖn cña tõ ng÷, c©u ch÷, nhÞp ®iÖu mµ cßn hiÓu ®­îc gi¸ trÞ iÓu ®¹t vµ biÓu c¶m cña ng«n tõ nh­ lµ ph­¬ng tiªn ®Ó thÓ hiÖn h×nh t­îng nghÖ thuËt, hiÓu ®­îc nh÷ng quan ®iÓm, t­ t­ëng vÒ con ng­êi, vÒ thêi ®¹i, vÒ ý t­ëng gi¸o dôc cña t¸c gi¶ göi g¾m trong v¨n b¶n §èi víi mét sè tryÖn n­íc ngoµi trong SGK ng÷ v¨n 8 th× ®ã lµ nh÷ng v¨n b¶n tù sù tiªu biÓu cã lèi kÓ chuyÖn hÊp dÉn, néi dung giµu tÝnh nh©n ®¹o. c¸c v¨n b¶n nµy ®­îc häc song song víi c¸c néi dung lµm v¨n, ®o¹n v¨n tù sù kÕt hîp víi miªu t¶ vµ biÓu c¶m còng lµ do dông ý d¹y tÝch h¬p cña c¸c t¸c gi¶ nh»m gióp HS cã c¸i nh×n toµn diÖn h¬n vÒ sù biÕn ho¸ cña tù sù còng nh­ sù ®an xen c¸c yÕu tè miªu t¶, biÓu c¶m... trong v¨n tù sù. ë ®ã cã sù ®éc ®¸o vÒ c¸ch t¹o dùng t×nh huèng truyÖn, c¸ch s¾p xÕp t×nh tiÕt, tr×nh tù kÓ, c¸ch kh¾c ho¹ nh©n vËt, c¸ch chän ng«i kÓ, lêi kÓ.... trong gi¸o ¸n míi, ho¹t ®éng §äc HiÓu v¨n b¶n cã thÓ ®­îc tiÕn hµnh tuÇn tù theo 3 h­íng nh»m vµo c¸c néi dung cña v¨n b¶n, ®ã lµ §äc hiÓu cÊu tróc v¨n b¶n §äc HiÓu néi dung v¨n b¶n §ächiÓu ý nghØa v¨n b¶n 1Ho¹t ®éng ®ächiÓu cÊu tróc v¨n b¶n §©y lµ ho¹t ®éng tiÕp nhËn c¸c dÊu hiÖu c¬ b¶nvÒ thÓ lo¹i cña v¨n b¶n. mçi v¨n b¶n ®­îc t¹o ra chñ yÕu tõ mét ph­¬ng thøc biÓu ®¹t nµo ®ã t­¬ng øng víi c¸c ph­¬ng thøcph¶n ¸nh b»ng nghÖ thuËt nh­ tù sù hoÆc tr÷ t×nh .§ång thêi mçi v¨n b¶n tån t¹i trong mét kiÓu d¸ng thÓ nµo ®ã nh­ truyÖn, ký , th¬.... Lo¹i h×nh cña v¨n b¶n quy ®Þnh tÝnh chÊt néi dung cña v¨n b¶n, trong khi thÓ cña nã quy ®Þnh tÝnh chÊt h×nh thøc cña v¨n b¶n. Tõ ®ã tÝnh chÊt cña ho¹t ®éng §äc HiÓu v¨n b¶n sÏ ®­îc quy ®inh theo nguyªn t¾c: §äc HiÓu v¨n b¶n phï hîp cvíi ®Æc ®iÓm cña thÓ lo¹i v¨n b¶n. ®iÒu ®ã còng ®ång nghÜa víi viÖc §äc HiÓu v¨n b¶n ë mçi thÓ lo¹i kh¸c nhau. ë v¨n b¶n tù sù, ®äc ®Ó n¾m ch¾c chuçi c¸c sù viÖc sung quanh nh©n vËt ®Ó tõ ®ã ®¸nh gi¸ tÝnh chÊt x• héi cña sù viÖc vµ nh©n vËt. ë v¨n b¶n tr÷ t×nh BiÓu c¶m th× ®äc ®Ó ®ång c¶m víi nçi niÒm cña con ng­êi. Cßn trong v¨n b¶n nghÞ luËn th× ®äc ®Ó n¾m b¾t c¸c t­ t­ëng cña t¸c gi¶ qua hÖ thèng luËn ®iÓm, luËn cø. ChÝnh v× vËy §äc HiÓu cÊu tróc v¨n b¶n ®­îc coi lµ khëi ®iÓm cña qu¸ tr×nh §äc HiÓu v¨n b¶n, nã sÏ t¹o c¬ héi tÝch hîp râ rÖt gi÷a v¨n, tËp lµm v¨n, më luång m¹ch cho ho¹t ®éng, t×m hiÓu s©u v¨n b¶n ®ång thêi rÌn luyÖn kiÕn thøc vµ kü n¨ng nhËn biÕt c¸c kiÓu lo¹i v¨n b¶n. 2. Ho¹t ®éng: §äc hiÓu néi dung v¨n b¶n §©y lµ ho¹t ®éng ®i sau vµo v¨n b¶n nh»m ph¸t hiÖn, ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ v¨n b¶n tõ c¸c chi tiÕt næi bËt. Néi dung v¨n b¶n bao gåm néi dung ®êi sèng vµ h×nh thøc thÓ hiÖn. néi dung cña c¸c t¸c phÈm v¨n häc kh«ng chØ ®¬n thuÇn lµ néi dung ®êi sèng mµ lµ ®êi sèng ®­îc tæ chøc trong c¸c t¸c phÈm theo nh÷ng c¸ch thøc cña nghÖ thuËt ng«n tõ. c¸i chÕt khñng khiÕp vµ ®au th­¬ng cña mét l•o n«ng nghÌo hiÖn lªn thËt sinh ®éng vµ c¶m ®éng trong lêi v¨n miªu t¶ tØ mØ víi v« sè tõ l¸y, tõ t­îng h×nh vµ tõ t­îng thanh ë phÇn kÕt truyÖn L•o H¹c cña Nam Cao. Kh«ng cã néi dung nµo n»m ngoµi h×nh thøc cña t¸c phÈm. Nh­ vËy thùc chÊt cña viÖc ®äc hiÓu néi dung v¨n b¶n lµ sù ph¸t hiÖn ph©n tÝch chiÕm lÜnh c¸c thµnh phÇn néi dung v¨n b¶n trong c¸c dÊu hiÖu h×nh thøc cña nã 3. Ho¹t ®éng ®äc hiÓu ý nghÜa v¨n b¶n lµ ho¹t ®éng cuèi cïng cña mét qu¸ tr×nh ®äc hiÓu v¨n b¶n. lµ qu¸ tr×nh ®¸nh gi¸ c¸c ph¶m chÊt næi tréi cña kÕt cÊu néi dung h×nh thøc cña v¨n b¶n. HiÓu v¨n lµ hiÓu ®­îc c¸ch lµm, c¸ch kh¸m ph¸ ®êi sèng cña t¸c gi¶. HiÓu v¨n cßn cã nghÜa lµ c¶m nhËn vÎ ®Ñp cña ng«n tõ, h×nh ¶nh, nhÞp ®iÖu thÓ lo¹i cña v¨n b¶n . §äc HiÓu ý nghÜa v¨n b¶n cßn më réng tíi mét ph­¬ng diÖn ngoµi v¨n b¶n, ®iÒu mµ lý luËn gäi lµ c¸p ®é ®äc v­ît ra khái dßng. Ch¼ng h¹n cã thÓ ®äc trong v¨n b¶n Trong lßng mÑ ng÷ v¨n líp 8 tËp 1, mét t×nh yªu ®au ®ín, trong s¸ng bÒn bØ cña bÐ Hång dµnh cho mÑ lµ bµi ca thiªng liªng cña t×nh mÉu tö, nh­ng còng lµ h×nh ¶nh cña tuæi th¬ cay ®¾ng, tñi cùc cña mét nhµ v¨n yªu th­¬ng v« h¹n nh÷ng cuéc ®êi khèn khæ nhµ v¨n Nguyªn Hång. ë Ho¹t ®éng nµy cã c¬ héi tÝch hîp c¶ 3 ph©n m«n V¨n TËp lµm v¨n TiÕng viÖt V. Gi¸o ¸n minh ho¹ TuÇn 8. Bµi 8 TiÕt 29 30 V¨n b¶n: ChiÕc l¸ cuèi cïng (TrÝch O.Henri) A. môc tiªu cÇn ®¹t 1. KiÕn thøc: Gióp HS c¶m nhËn ®­îc tõ v¨n b¶n: T×nh yªu th­¬ng cao c¶ gi÷a nh÷ng con ng­êi lao ®éng nghÌo khæ, thÊy ®­îc nghÖ thuËt ch©n chÝnh lµ nghÖ thu¹t v× sù sèng con ng­êi. C¸ch kÕt thóc truyÖn theo kiÓu ®¶o ng­îc t×nh huèng hai lÇn ®• g©y bÊt ngê vµ høng thó cho ng­êi ®äc Sù kÕt hîp gi÷a c¸c yÕu tè miªu t¶ vµ biÓu c¶m trªnnÒn tù sù lµ ®Æc ®iÓm cña ph­¬ng thøc biÓu ®¹t trong v¨n b¶n nµy 2. Kü n¨ng: RÌn kü n¨ng ®äc, kü n¨ng tãm t¾t truyÖn, ph©n tÝch nh©n vËt 3. Th¸i ®é: gi¸o dôc t×nh yªu th­¬ng con ng­êi, t×nh yªu nghÖ thuËt, cã ý thøc ®­a yÕu tè biÓu c¶m, miªu t¶ khi lµm v¨n tù sù. B. ChuÈn bÞ: ThÇy: Tranh minh ho¹ ChiÕc l¸ cuèi cïng B¶ng phô B¶ng 1: C©u nµo nãi vÒ viÖc mµ cô B¬Men ®• lµm cho Gi«n Xi trong ®o¹n trÝch a. Cô sî sÖt nh×n thÊy day th­êng xu©n ®ang rông dÇn hÕt l¸. b. Trong ®ªm m­a tuyÕt cô ®• vÏ chiÕc l¸ cuèi cïng trªn t­êng c. Cô ®• m»ng Gi«n Xi kh«ng ®­îc cã ý nghÜ ví vÈn d. C¶ a,b,c ®Òu ®óng B¶ng 2: T¹i sao t¸c gi¶ kh«ng kÓ l¹i sù viÖc cô B¬ men vÏ chiÕc l¸ cuèi cïng mét c¸ch trùc tiÕp ? a. V× Xiu muèn tù m×nh kÓ viÖc ®ã cho Gi«nxi nghe . b. V× nhµ v¨n muèn t¹o cho nh©n vËt vµ ng­êi ®äc sù bÊt ngê lµm næi bËt ®øc hi sinh , tÊm lßng vÞ tha cña cô B¬ men. c. V× ®ã lµ viÖc kh«ng quan träng. d. V× ®ã lµ viÖc ngÉu nhiªn x¶y ra , nhµ v¨n kh«ngdù tÝnh tr­íc Trß: §äc kü v¨n b¶n vµ tr¶ lêi c¸c c©u hái trong SGK C. TiÕn tr×nh c¸c ho¹t ®éng. 1. æn ®Þnh tæ chøc. 2. KiÓm tra bµi cò. Ph©n tÝch mÆt tÝch cùc vµ mÆt h¹n chÕ cña nh©n vËt §«nkih«tª trong ®o¹n trÝch” §¸nh nhau víi cèi xay giã”cña nhµ v¨n XÐc –van –tÐc. 3. Giíi thiÖu bµi míi: Theo tiÕn sÜ NguyÔn V¨n §­êng th× : Trªn ®êi hiÕm g× nghÞch lý o¸i o¨m Cã c¸i thËt lµm ng­êi ta ®au ®ín, hÐo mßn råi chÕt lôi. Nh­ng l¹i cã c¸i gi¶ an ñi ,n©ng ®ì t©m hån nh­ mét liÒu thuèc thËp toµn ®¹i bæ. H×nh ¶nh chiÕc l¸ th­êng xu©n trong truyÖn ng¾n lõng danh “ chiÕc l¸ cuèi cïng” cña nhµ v¨n Mü O.Henri lµ mét trong nh÷ng liÒu thuèc ®ã. ë ®©y con ng­êi ®­îc håi sinh nhê mét t×nh yªu ®­îc ®Òn ®¸p , ®• tho¸t ®­îc ¸c bÖnh bëi mét x¸c tÝn m•nh liÖt. ChiÕc l¸ ®ã nh­ thÕ nµo mµ l¹i cã søc m¹nh ®Õn nh­ vËy? B. TiÕn tr×nh tæ chøc bµi d¹y Ho¹t ®éng cña thÇy Néi dung cÇn ®¹t Ho¹t ®éng 1: H­íng dÉn ®äc vµ t×m hiÓu chó thÝch: H­íng dÉn c¸ch ®äc: Ph©n biÖt lêi kÓ, t¶ cña nhµ v¨n víi lêi nh©n vËt. Lêi cña Xiu khi kÓ vÒ c¸i chÕt cña cô B¬men ®äc giäng r­ng r­ng nghÑn ngµo. Gäi HS ®äc TruyÖn cã nh÷ng nh©n vËt nµo? Nh©n vËt nµo ®­îc kÓ ®Õn nhiÒu nhÊt? Nh©n vËt nµo quan träng gãp phÇn t¹o nªn chñ ®Ò cña truyÖn? X¸c ®Þnh c¸c sù viÖc trong ®o¹n trÝch? Dùa vµ nh©n vËt vµ c¸c sù viÖc, kÓ tãm t¾t ®o¹n trÝch. Tr×nh bµy hiÓu biÕt cña em vÒ t¸c gi¶ O.Henri? truyÖn s¸ng t¸c kho¶ng thêi gian nµo? VÞ trÝ ®o¹n trÝch? Ho¹t ®éng 2: H­íng dÉn t×m hiÓu néi dung v¨n b¶n: truyÖn ®­îc kÓ theo ng«I thø mÊy? T¸c dông cña ng«i kÓ? V¨n b¶n sö dông ph­¬ng thøc biÓu ®¹t nµo? Dùa vµo phÇn ch÷ in nhá, giíi thiÖu mét vµI nÐt cô thÓ vÒ cô B¬ men. Em hiÓu thÕ nµo lµ mét kiÖt t¸c?(KiÖt t¸c lµ g×?) ë ®Çu ®o¹n trÝch ta thÊy Xiu vµ B¬men ngã ra ngoµi cöa sæ nh×n d©y Th­êng Xu©n, em thÊy cô B¬men cã th¸i ®é g×? §©y lµ b¶n dÞch song ta vÉn cÇn l­u ý “Th­êng Xu©n” cßn cã n¬I gäi lµ “Tr­êng Xu©n” Em h•y t­ëng t­îng ra lêi ®éc tho¹i cña cô B¬ men lóc nµy. B¶ng phô 1: §­a ra cho häc sinh quan s¸t. Yªu cÇu häc sinh tr¶ lêi. +Theo em cô ®• vÏ trong hoµn c¶nh nµo? Cô cã nãi viÖc lµm cña m×nh víi ai kh«ng? Chi tiÕt nµo nãi lªn ®iÒu ®ã? +Th¸I ®é vµ vÞªc lµm cña cô B¬men gióp em hiÓu g× vÒ t×nh c¶m cña cô ®èi víi Gi«nxi? +T¹i sao t¸c gi¶ kh«ng trùc tiÕp miªu t¶ viÖc cô B¬men vÏ chiÕc l¸ nh­ thÕ nµo mµ ®îi ®Õn dßng cuèi cña truyÖn míi cho b¹n ®äc biÕt qua lêi cña Xiu? Gäi ®¹i diÖn häc sinh lµm trªn b¶ng phô sau khi thu giÊy. + Em h•y nhËn xÐt nghÖ thuËt cña c¸ch kÓ chuyÖn Êy? + PhÇn cuèi truyÖn t¸c gi¶ ®Ó cho Xiu nhËn xÐt vÒ bøc vÏ nh­ thÕ nµo? em cã ®ång ý víi ý kiÕn ®ã kh«ng? B×nh: Bøc vÏ lµ mét kiÖt t¸c bëi nã ®• cøu sèng mét con ng­êi. §Ó hoµn thµnh nã ng­êi ho¹ sÜ kh«ng chØ dïng bót l«ng, bét mµu mµ b»ng c¶ t×nh yªu th­¬ng, ®øc hi sinh cao quý. Cô ®• ®¸nh ®æi c¶ m¹ng sèng cña m×nh ®Ó giµnh l¹i sù sèng cho Gi«n –Xi. + Theo em khi vÏ chiÕc l¸ cuèi cïng, cô B¬men cã nghÜ ®Õn viÖc m×nh ®ang lµm nghÖ thuËt, ®ang thùc hiÖn c«ng tr×nh ®Ó cã l­u danh hËu thÕ kh«ng? §iÒu dã cã ý nghÜa g×? B×nh: Cô B¬men trë thµnh ng­êi ch©m ngßi, ng­êi kh¬i nguån lµm rùc lªn ngän löa t×nh yªu cuéc sèng vÜnh cöu cho Gi«nxi nh­ng chÝnh nã ®• ®Çy nhanh ng­êi s¸ng t¹o ra nã vÒ câi h­ v«. c¸i nghÜa cö Êy cña cô B¬men chÝnh lµ mét kiÖt t¸c; kh«ng cã bè côc, ®­êng nÐt, s¾c mµu nh­ng thËt kú diÖu vµ bÊt diÖt. + Theo em qua h×nh ¶nh chiÕc l¸ vÏ trªn t­êng vµ c¸ch s¸ng t¸c ©m thÇm cña cô B¬men, nhµ v¨n muèn nãi ®iÒu g× víi chóng ta? GV cã thÓ h­íng dÉn häc sinh liªn hÖ ®Õn c¸c nhµ v¨n ViÖt Nam qua “L•o H¹c”, “Trong lßng mÑ”. + T×m c¸c yÕu tè miªu t¶ vµ biÓu c¶m, trong v¨n b¶n c¸c yÕu tè ®ã ®• gióp nhµ v¨n hoµn thµnh xuÊt s¾c h×nh t­îng nghÖ thuËt “chiÕc l¸ cuèi cïng “ nh­ thÕ nµo? “tÝch hîp víi tËp lµm v¨n” + H•y t×m nh÷ng chi tiÕt nãi lªn th¸i ®é vµ viÖc lµm cña Xiu dµnh cho Gi«nxi.? Nh÷ng chi tiÕt Êy ®• nãi lªn t×nh c¶m g× cña Xiu ®èi víi Gi«n –Xi. Xiu liÖu cã biÕt sù thËt vÒ chiÕc l¸ cuèi cïng ngay tõ ®Çu kh«ng? Chi tiÕt nµo gióp em biÕt ®iÒu ®ã +C©u v¨n “nh­ng «k×a ®• diÔn t¶ t©m tr¹ngg× cña ai” vËy theo em Xiu biÕt sù thËt vµo lóc nµo? T¹i sao c« l¹i b×nh tÜnh khi lÇn thø 2 Gi«nxi b¶o kÐo mµnh lªn? NÕu Xiu biÕt tr­íc ý ®inh cña cô B¬men th× truyÖn cã bít søc hÊp dÉn kh«ng v× sao? GV: Cho ®Õn hai, ba ngµy sau khi ch¾c ch¾n Gi«nxi khái bÖnhXiu míi khoan thai kÓ vÒ sù thËt cña chiÕc l¸ dòng c¶m. +VËy c¸ch ng¾t ®o¹n, ®¶o ng­îc thêi gian nh­ thÕ cã t¸c dông g×. GV: Cïng víi nh©n vËt B¬men, Xiu ®• gãp nh÷ng mµu s¾c nhá nhÑ, trong s¸ng lµm ®Ñp thªm bøc tranh t×nh ng­êi bao la, kú diÖu. +Khi kh¾c ho¹ nh©n vËt Xiu, nhµ v¨n ®• sö dông giäng kÓ nh­ thÕ nµo? HiÖu qu¶ nghÖ thuËt cña giäng kÓ Êy? +Em h•y nh¾c l¹i hoµn c¶nh sèng cña Gi«n _xi? +Suy nghÜ cña Gi«n_xi:”khi chiÕc l¸ cuèi cïng rông …sÏ chÕt” gióp em hiÓu g× vÒ t©m tr¹ng cña Gi«nxi? I.§äc – chó thÝch 1.§äc 2.kÓ tãm t¾t 3.Chó thÝch a. T¸c gi¶ (1862 – 1910) Lµ nhµ v¨n Mü chuyªn viÕt truyÖn ng¾n. b.T¸c phÈm: VÞ trÝ ®o¹n trÝch: chiÕm h¼n ®o¹n cuèi t¸c phÈm. II.T×m hiÓu v¨n b¶n: 1.KiÖt t¸c cña cô B¬men. ChiÕc l¸ cuèi cïng ®­îc vÏ trong ®ªm m­a tuyÕt phò phµng. ThÓ hiÖn t×nh th­¬ng yªu b¸c lµ: §øc hy sinh vµ lßng vÞ tha cao quý cña cô B¬men. Bøc vÏ lµ mét kiÖt t¸c, lµ mét t¸c phÈm nghÖ thuËt h­íng tíi con ng­êi T¸c phÈm mang gi¸ trÞ nh©n v¨n l¬n lao. 2.T×nh yªu th­¬ng cña Xiu. C¸ch kÓ chuyÖn, ng¾t ®o¹n, ®¶o ng­îc thêi gian lµm næi bËt vai trß ng­êi chÞ cña Xiu víi Gi«nxi: Giµu lßng yªu th­¬ng, cã tÊm lßng vÞ tha cao c¶. 3.DiÔn biÕn t©m tr¹ng cña Gi«nxi Ch¸n n¶n, mÖt mái, tuyÖt väng, bu«ng xu«i + Lóc nh×n thÊy chiÕc l¸ cuèi cïng ch­a rông vµo s¸ng h«m sau, Gi«nxi cã t©m tr¹ng nh­ thÕ nµo? +LÇn thø hai, khi trêi võa höng s¸ng Gi«nxi l¹i kÐo mµnh lªn hµnh ®éng ®ã thÓ hiÖn t©m tr¹ng g×? +Khi thÊy chiÕc l¸ cuèi cïng vÉn dai d¼ng kiªn c­êng chèng chäi l¹i kh¾c nghiÖt cña thiªn nhiªn,Gi«nxi ®• quyÕt ®Þnh ra sao? +Nguyªn nh©n nµo dÉn ®Õn t©m tr¹ng håi sinh ë Gi«n –xi? GV b×nh: ChiÕc l¸ cuèi cïng Êy ®• ®em l¹i nhiÖt t×nh tuæi trÎ cña Gi«nxi, trë l¹i cho c«, lµ ph­¬ng thuèc mµu nhiÖm kú diÖu. Nã nh­ mét tia löa, mét ®éng lùc lµm ph¸t sinh, néi lùc gióp Gi«nxi thay ®æi t©m tr¹ng, cã ®­îc t×nh yªu céng sèng vµ ®Êu trang ®Ó chiÕn th¾ng bÖnh tËt. +T¹i sao nhµ v¨n kÕt thóc truyªn b»ng lêi kÓ cña Xiu mµ kh«ng ®Ó cho Gi«nxi ph¶n øng g× thªm + Truyªn ®­îc kÕt thóc trªn c¬ së 2 sù kiÖn bÊt ngê ®èi lËp nhau t¹o nªn hiÖn t­îng ®¶o ng­îc t×nh huèng 2 lÇn,em h•y chØ râ ®iÒu ®ã Ho¹t ®éng 3: H­íng dÉn t×m hiÓu ý nghÜa v¨n b¶n: +Tõ sù ph©n tÝch trªn, h•y kh¸i qu¸ l¹i nghÖ thuËt cña v¨n b¶n +Nh÷ng nghÖ thuËt ®ã cã t¸c dông g× trong viÖc thÓ hiÖn néi dung v¨n b¶n? Ho¹t ®«ng IV: H­íng dÉn cñng cè luyÖn tËp +NÕu ®­îc phÐp ®Æt tªn cho t¸c phÈm, em sÏ chon nhan ®Ò nµo? v× sao +V× sao OHenri l¹i ®Æt tªn cho t¸c phÈm cña m×nh lµ” chiÕc l¸ cuèi cïng “? +H•y t­ëng t­îng ra sù ph¶n øng cña Gi«nxi khi nghe Xiu kÓ vÒ sù thËt cña chiÕc l¸ cuèi cïng vµ c¸i chÕt cña cô B¬ men Tõ sù t­ëng t­îng ®ã, em h•y viÕt l¹i phÇn kÕt truyÖn. +Bøc tranh trong SGK minh ho¹ cho c¶nh nµo cña truyÖn? NÕu ®­îc vÏ tranh minh ho¹ em sÏ chon c¶nh nµo? H•y nªu ý t­ëng ? +Yªu cÇu HS vÒ nhµ häc ®Ó n¾m ch¾c néi dung nghÖ thuËtcña t¸c phÈm chñ ®Ò +ViÕt mét ®o¹n v¨n tù sù kÕt hîp miªu t¶ vµ biÓu c¶m vÒ mét nh©n vËt yªu thÝch trong v¨n b¶n +ChuÈn bÞ tèt tiÕt TiÕng ViÖt vµ TËp Lµm V¨n tiÕt 31.32 Ng¹c nhiªn nh­ng råi l¹i trë l¹i t©m tr¹ng ban ®Çu Tµn nhÉn, l¹nh lïng thê ¬ víi chÝnh b¶n th©n m×nh Nh×n chiÕc l¸ håi l©u, c« gäi Xiu ®Ó t©m sù “ cã c¸i g× ®Êy…muèn chÕt lµ mét téi.” ThÌm ¨n ch¸o, uèng s÷a, ­íc m¬ vÏ vÞnh… Thuèc men, sù ch¨m sãc nhiÖt t×nh cña b¹n, kh©m phôc sù gan gãc kiªn c­êng cña chiÕc l¸. §ã cßn lµ qu¸ tr×nh ®Êu tranh cña b¶n th©n Gi«nXi ®Ó chiÕn th¾ng c¸i chÕt KÕt thóc nh­ vËy sÏ t¹o cho truyÖn mét d­ ©m nh­ cßn v­¬ng vÊn ®Ó l¹i trong lßng ng­êi ®äc nhiÒu suy nghÜvµ dù ®o¸n +T×nh huèng 1:Gi«nxi ®ang tiÕn dÇn ®Õn c¸i chÕt cuèi cïng ®• chiÕn th¾ng bÖnh tËt trë l¹i yªu ®êi. T×nh huèng 2: Cô B¬men ®ang khoÎ m¹nh ®Õn cuèi truyÖn th× l¹i qua ®êi NghÖ thuËt: C¸ch kÓ chuyÖn ®éc ®¸o nhiÒu t×nh tiÕt hÊp dÉn, S¾p xÕp chÆt chÏ, khÐo lÐo, kÕt cÊu ®¶o ng­îc t×nh huèng 2 lÇn, kh¾c ho¹ râ nÐt t©m lÝ hµnh ®éng cña nh©n vËt Néi dung: Lµm næi bËt chiÕc l¸ dòng c¶m vµ ch©n dung nh÷ng con ng­êi nghÌo khæ nh­ng t×nh yeu th­¬ng th× bao la v« tËn. VD: “KiÖt t¸c cña cô B¬ men” v× muèn ®Ì cao nh©n vËt B¬ men. Vµ t¸c phÈm nghÖ thuËt cña cô HS tuú chän miÔn c¸c em lÝ gi¶i phï hîp V×” chiÕc l¸ cuèi cïng” cã mét vÞ trÝ quan träng xuyªn suet toµn bé cèt truyÖn g©y xóc ®éng vµ nhªn lªn t×nh yªu sù sèng ®ã lµ h×nh ¶nh c¶m ®éng tËn ®¸y lßng ng­êi vµ trë thµnh mét biÓu t­îng nghÖ thuËt bÊt ngê ®éc ®¸o mang ý nghÜa nh©n v¨n, nh©n b¶n s©u s¾c HS th¶o luËn nhãm, cö ®¹i diÖn tr×nh bµy Ho¹t ®éng c¸ nh©n Ho¹t ®éng nhãm Yªu cÇu1: HS ph¶i lµm râ chñ ®Ò: Bøc th«ng ®iÖp mµu xanh vÒ t×nh yªu th­¬ng con ng­êi, vÒ quan ®iÓm nghÖ thËt ch©n chÝnh lµ ph¶i h­íng tíi con ng­êi, phôc vô con ng­êi. Yªu cÇu 2:HS viÕt ®o¹n v¨n Tµn nhÉn, l¹nh ling, thê ¬ víi chÝnh b¶n th©n m×nh Kh¸t khao ®­îc sèng, ®­îc lµm nghÖ thuËt 4.§¶o ng­îc t×nh huèng 2 lÇn Mét cô giµ ®i tõ sù sèng ®Õn c¸i chÕt ®Ó dÉn d¾t mét c« g¸i tõ c¸i chÕt trë vÒ sù sèng III.Tæng kÕt Ghi nhí SGK90 IV. LuyÖn tËp 1.Chon nhan ®Ò kh¸c cho v¨n b¶n 2. ViÕt l¹i phÇn kÕt cña truyÖn 3.Tr×nh bÇy ý t­ëng vÏ tranh V.Bµi tËp vÒ nhµ VI: KÕt luËn ViÖc ®ächiÓu v¨n b¶n’’ víi biÖn ph¸p d¹y häc b»ng hÖ thèng c©u hái c¶m thô v¨n b¶n ®­îc thùc hiÖn d­íi h×nh thøc ®èi tho¹i ®Ó ®em l¹i nh÷ng kÕt qu¶ t­¬ng ®èi kh¶ quan .Häc sinh ®• biÕt chän ®äc nh÷ng ®o¹n v¨n b¶n minh ho¹ cho c¸c nhiÖn vô häc tËp mät c¸c chÝnh x¸c Häc sinh cã n¨ng lùc ph¸n ®o¸n nhanh nh¹y nh­ng ng÷ liÖu ng«n ng÷ hiÓu ®­îc môc ®Ých cña c¸c v¨n b¶n .®¹c biÖt c¸c em ®• biÕt liªn hÖ gi÷a nh÷ng ®iÒu cã trong v¨n b¶n víi thÕ giíi bªn ngoµi .Trong nh÷ng lêi ph¸t biÓu nh÷ng bµi kiÓm tra c¸c em ®• thùc sù hiÓu vµ vËn dông t¸c phÈm mét c¸ch linh ho¹t VII.Bµi häc rót ra: §Ó giê häc cã hiÖu qu¶ tr­íc hÕt ng­êi gi¸o viªn ph¶i n¾m ch¾c c¸c ph­¬ng ph¸p’’§äc –hiÓu v¨n b¶n’’ Nghiªn cøu ,NghÞ quyÕt Trung ­¬ng ®• nhiÒu lÇn kh¼ng ®Þnh “§æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc ë tÊt c¶ c¸c cÊp häc, bËc häc…¸p dông nh÷ng ph­¬ng ph¸p gi¸o dôc hiÖn ®¹i ®Ó båi d­ìng cho häc sinh n¨ng lùc t­ duy s¸ng t¹o, n¨ng lùc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò.” Qua viÖc häc tËp vµ nghiªn cøu t«i ®• nhËn thÊy viÖc ®æi míi ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc hiÖn nay kh«ng chØ lµ viÖc ®æi míi ch­¬ng tr×nh s¸ch gi¸o khoa mµ thùc sù lµ mét cuéc c¸ch m¹ng vÒ ph­¬ng ph¸p d¹y häc. Trong nhµ tr­êng hiÖn nay, môc tiªu gi¸o dôc tæng qu¸t ®• ®­îc x¸c ®Þnh t­¬ng ®èi phï hîp víi sù ph¸t triÓn cña thêi ®¹i nh»m ®µo t¹o nh÷ng con ng­êi lao ®éng tù chñ, n¨ng ®éng, s¸ng t¹o, cã n¨ng lùc gi¶i quyÕt mäi vÊn ®Ò thùc tiÔn…Muèn ®µo t¹o ®­îc nh÷ng con ng­êi nh­ vËy th× ph­¬ng ph¸p gi¸o dôc ph¶i h­íng vµo kh¬i dËy, rÌn luyÖn vµ ph¸t triÓn kh¶ n¨ng nghÜ vµ lµm mét c¸ch tù chñ, s¸ng t¹o ngay trong häc tËp vµ lao ®éng ë nhµ tr­êng. Bªn c¹nh ®ã , theo quan ®iÓm gi¸o dôc hiÖn nay lµ lÊy ng­êi häc lµm trung t©m, ph¸t huy vai trß chñ ®éng tÝch cùc cña häc sinh trong qu¸ tr×nh häc tËp…§ã lµ nh÷ng môc tiªu vµ quan ®iÓm chung trong nhµ tr­êng hiªn nay. Ngoµi nh÷ng môc tiªu chung cña nhµ trường, bé m«n Ng÷ v¨n ë nhµ tr­êng THCS cã môc tiªu cô thÓ cña nã. M«n Ng÷ v¨n tr­íc hÕt lµ mét m«n häc thuéc nhãm khoa häc x• héi, ®iÒu ®ã nãi lªn tÇm quan träng cña nã trong viÖc gi¸o dôc quan ®iÓm, t­ t­ëng t×nh c¶m cho häc sinh. M«n Ng÷ v¨n cßn lµ mét m«n häc thuéc nhãm c«ng cô, vÞ trÝ ®ã nãi lªn mèi quan hÖ gi÷a m«n Ng÷ v¨n víi c¸c m«n häc kh¸c. Häc tèt m«n Ng÷ v¨n sÏ cã t¸c ®éng tÝch cùc ®Õn kÕt qu¶ häc tËp cña c¸c m«n häc kh¸c vµ ng­îc l¹i c¸c m«n häc kh¸c còng cã thÓ gãp phÇn gióp häc tèt m«n Ng÷ v¨n. A Túc, ngày 2242018 Xét duyệt của nhà trường: Người viết đề tài: Hồ Thị Thập

ĐỀ TÀI : Một cách “đọc hiểu văn bản” trong bàI ngữ văn 8

hướng thời cuộc như tiếng Anh, Tin học cú vẻ như khụng cũn hứng thỳ với những vần thơ lục bỏt truyền thống, những cõu tục ngữ, ca dao thấm đậm tỡnh người Chớnh

vỡ thế đũi hỏi người giỏo viờn đặc biệt là giỏo viờn Ngữ văn phải tạo được giờ học gõy hứng thỳ cho học sinh, huy động được nhiều đối tượng học sinh tham gia Làm được điều này khụng phải dễ nhất là trong thời kỳ hiện nay giỏo viờn trong nhà trường vẫn cũn tồn tại thúi quen dạy học theo kiểu truyền thụ kiến thức một chiều giỏo viờn giảng,học sinh nghe, ghi, tỏi hiện theo mẫu Học sinh cú thúi quen thụ động, quen nghe, chộp, ghi nhớ và tỏi hiện lại những gỡ giỏo viờn núi Là một giỏo viờn giảng dạy mụn Ngữ văn tụi luụn trăn trở trao đổi cựng học sinh để nắm bắt được những ưu điểm và những tồn tại từ phớa cỏc em, để từ đú kịp thời uốn nắn và sửa sai, giỳp cho cỏc em nhận thấy rằng mụn Ngữ văn chớnh là mụn học ngoài việc cung cấp cho cỏc em kĩ năng nghe, núi, đọc, viết cũn tạo cho cỏc em khả năng tư duy lụ gic cỏc mụn học khoa học khỏc

Vỡ vậy đó qua nhiều năm thưc hiện chương trỡnh thay sỏch và đổi mới phươngphỏp dạy học,tụi đó được dự nhiều giờ,xong điều tụi cũn băn khoăn là một số thầy cụgiỏo cũn thuyết trỡnh nhiều,việc cung cấp kiến thức đụi khi cũntớnh chất ỏp đặt,đặc biết

ở khõu“đọc – hiểu văn bản” Tôi thiết nghĩ có nhiều cách để pháthuy tính tích cực của học sinh nh thực hiện thật tốt, thật sáng tạonguyên tắc tích hợp vì theo giáo s Nguyễn Khắc Phi khẳng định

“… xét về bản chất của việc vận dụng triệt để nguyên tắc ấykhông cho phép dạy học theo kiểu máy móc rập khuôn, nhồi sọ màluôn luôn đòi hỏi sự năng động, sự vận dụng linh hoạt sáng tạo củangời thầy”.

Chính vì vậy, tôi mạnh dạn đa ra ý kiến của phơng châm

tích hợp trong quá trình ứng dụng đó là: “Một cách “đọc – hiểu văn bản” trong bài học ngữ văn 8”.

2 Mục tiờu và nhiệm vụ nghiờn cứu:

a.Mục tiờu nghiờn cứu:

Nghiờn cứu đề tài này để giỳp bản thõn tụi và đồng nghiệp thực hiện tốt theo

phương phỏp dạy học theo hướng tớch cực Tạo điều kiện cho tất cả đối tượng họcsinh được suy nghĩ tỡm tũi khỏm phỏ để cú thể hiểu, cảm nhõn, võn dung tốt cỏc kiếnthức,kĩ năng văn học,ngụn ngữ học dưới sự tổ chức,hướng dẫn của giỏo viờn,nhằm đạtđược nhưng mục tiờu trong giờ học

b.Nhiệm vụ nghiờn cứu:

Nghiờn cứu phương phỏp dạy học ngữ văn THCS theo hướng tinh thần đổi mớinhằm phỏt huy tớnh tớch cực của học sinh

II.PHẠM VI , ĐỐI TƯỢNG,MỤC ĐÍCH NGHIấN CỨU:

1.Phạm vi nghiờn cứu:

Nghiờn cứu phương phỏp giảng dạy trong chương trỡnh ngữ văn trung học cơ sở

ở phần“Một cách “đọc – hiểu văn bản” trong bài học ngữ văn

8”

2.Đối tượng nghiờn cứu:

Bao gồm 44 học sinh khối 8 trường trung học cơ sở A Tỳc

giỏo dục khụng chỉ đơn thuần là giỳp học sinh nắm bắt tri thức mà phải hướng dẫn cỏc

em cỏch tiếp thu và vận dụng tri thức như thế nào vào đời sống thực tế

III.PHƯƠNG PHÁP NGHIấN CỨU:

Nh chúng ta đã biết, trong ba phân môn của ngữ văn thì tácphẩm văn học chiếm vị trí quan trọng Trong sách giáo khoa phầnVăn học đợc biểu hiện bằng các văn bản Khi học tập học sinh phải

“đọc – hiểu văn bản” Vậy “đọc - hiểu văn bản” là gì? Khái niệm

“đọc - hiểu văn bản” không diến tả hành động tách rời đọc vàhiểu “Đọc - hiểu văn bản” là hoạt động đọc văn một cách nghiêmtúc có nghiền ngẫm, cảm xúc, tởng tởng và liên tởng Bản chất đọc– hiểu là tìm hiểu phân tích để chiếm lĩnh văn bản bằng nhiềuphơng pháp và hình thức dạy học văn, trong đó phơng pháp dạyhọc văn bằng hệ thống câu hỏi cảm thụ văn bản đợc thực hiện dớihình thức đối thoại sẽ là hình thức và phơng pháp chủ đạo Các tácgiả trong Ngữ Văn 6 tập một sách giáo viên đã lý giảI nh sau “ khảnăng đọc – hiểu (bao gồm cả cảm thụ) một tác phẩm văn chơng lệthuộc không ít vào việc có thể trả lời đợc hay không những câuhỏi đặt ra ở những cấp độ khác nhau Mức thấp nhất là chỉ cần sửdụng những thông tin có ngay trong văn bản Đó là trờng hợp câu trảlời sẵn có trong bài chỉ mới biết đọc trên dòng Mức cao hơn làbuộc phải suy nghĩ và sử dụng những thông tin trong bài Đó là tr-ờng hợp phải suy nghĩ ra câu trả lời, là trình độ đã biết đọc giữadòng Cao hơn là yêu cầu khái quát, liên hệ giữa những cái mà họcsinh đã đọc với thế giới bên ngoài đó là trình độ vợt ra khỏi dòng

để đọc văn bản Khám phá văn bản theo hớng ấy thì học sinh khônchỉ hứng thú hiểu sâu văn bản mà còn liên hệ đợc một cách sinh

động tự nhiên với những vấn đề trong cuộc sống

Nh vậy “đọc - hiểu văn bản” đòi hỏi ngời đọc phải có thái độchủ động tích cực và sáng tạo trong đọc văn

PHẦN II: NỘI DUNG.

đào sâu khám phá những nét đẹp trong cuộc sống là một u điểm

điển hình của học sinh bậc THCS Song song với những u điểmtrên, một số em còn rụt rè e ngại, đôi lúc còn nản chí, nản lòng khitiếp cận với một văn bản khó Vậy làm thế nào để khắc phục khókhăn đó? Làm thế nào để tiết dạy học môn Ngữ Văn thật sự cóhiệu quả để thu hút học sinh say mê học tập?

Nh chúng ta đã biết, văn học xuất phát từ đời sống, chính vìthế văn học rất gần gũi với mọi ngời Những bài thơ hay, những vănbản hấp dẫn đã giúp cho giờ văn không chỉ là giờ học mà còn lànhững giờ giải trí, khám phá biết bao điều kỳ diệu của cuộc sốngcon ngời Để có giờ văn nh thế thì khâu “đọc – hiểu văn bản” là rấtquan trọng đòi hỏi ngời thầy chủ động, sáng tạo và linh hoạt khithiết kế bàI giảng

CHƯƠNG II: Cơ sở thực tiễn.

Nh chúng ta đã biết “văn học là nhân học”, “văn học là nghệthuật của ngôn từ” Chính vì vậy việc học văn không phải là đơn

giản, hơn nữa trong thời đại hiện nay, môn ngữ văn không còn là

“điểm đến” hấp dẫn với các em học sinh nh các môn Toán, Lý, Hoá,Anh … mặc dù đó là một trong 2 môn chính chiếm số lợng tiếtkhông nhỏ Có nhiều học sinh rất ngại học môn Văn bởi lý do là Vănviết dài, khó học, khó thuộc Có những tác phẩm tự sự dài học sinhlời không đọc hết dẫn tời tình trạng mơ màng về nội dung, cốttruyện, nhân vật Có những bài thơ khi học xong học sinh khôngnắm đợc những nghệ thuật tiêu biểu, nội dung của bài thơ Những

lý do trên khiến tâm lý học sinh ngại và chán học môn Văn Vậy làmthế nào để khắc phục khó khăn đó? Làm thế nào để tiết dạy họcmôn Ngữ Văn thật sự có hiệu quả để thu hút học sinh say mê họctập?

Nh chúng ta đã biết, văn học xuất phát từ đời sống, chính vìthế văn học rất gần gũi với mọi ngời Những bài thơ hay, những vănbản hấp dẫn đã giúp cho giờ văn không chỉ là giờ học mà còn lànhững giờ giải trí, khám phá biết bao điều kỳ diệu của cuộc sốngcon ngời Để có giờ văn nh thế thì khâu “đọc – hiểu văn bản” là rấtquan trọng đòi hỏi ngời thầy chủ động, sáng tạo và linh hoạt khithiết kế bàI giảng

CHƯƠNG III: Các giảI pháp.

Nh chúng ta đã biết, trong ba phân môn của ngữ văn thì tácphẩm văn học chiếm vị trí quan trọng Trong sách giáo khoa phầnVăn học đợc biểu hiện bằng các văn bản Khi học tập học sinh phải

“đọc – hiểu văn bản” Vậy “đọc - hiểu văn bản” là gì? Khái niệm

“đọc - hiểu văn bản” không diến tả hành động tách rời đọc vàhiểu “Đọc - hiểu văn bản” là hoạt động đọc văn một cách nghiêmtúc có nghiền ngẫm, cảm xúc, tởng tởng và liên tởng Bản chất đọc

– hiểu là tìm hiểu phân tích để chiếm lĩnh văn bản bằng nhiềuphơng pháp và hình thức dạy học văn, trong đó phơng pháp dạyhọc văn bằng hệ thống câu hỏi cảm thụ văn bản đợc thực hiện dớihình thức đối thoại sẽ là hình thức và phơng pháp chủ đạo Các tácgiả trong Ngữ Văn 6 tập một sách giáo viên đã lý giảI nh sau “ khảnăng đọc – hiểu (bao gồm cả cảm thụ) một tác phẩm văn chơng lệthuộc không ít vào việc có thể trả lời đợc hay không những câuhỏi đặt ra ở những cấp độ khác nhau Mức thấp nhất là chỉ cần sửdụng những thông tin có ngay trong văn bản Đó là trờng hợp câu trảlời sẵn có trong bài chỉ mới biết đọc trên dòng Mức cao hơn làbuộc phải suy nghĩ và sử dụng những thông tin trong bài Đó là tr-ờng hợp phải suy nghĩ ra câu trả lời, là trình độ đã biết đọc giữadòng Cao hơn là yêu cầu khái quát, liên hệ giữa những cái mà họcsinh đã đọc với thế giới bên ngoài đó là trình độ vợt ra khỏi dòng

để đọc văn bản Khám phá văn bản theo hớng ấy thì học sinh khônchỉ hứng thú hiểu sâu văn bản mà còn liên hệ đợc một cách sinh

động tự nhiên với những vấn đề trong cuộc sống

Nh vậy “đọc - hiểu văn bản” đòi hỏi ngời phải có thái độ chủ

động tích cực và sáng tạo trong đọc văn Các văn bản đợc học trongchơng trình Ngữ Văn 8 bao gồm:

1.Một số truyện Việt Nam 1930 – 1945

- Tôi đi học (Thanh Tịnh)

- Trong lòng mẹ (trích “Những ngày thơ ấu” – Nguyên Hồng)

2.Một số truyện nớc ngoài

- Cô bé bán diêm (An - đéc – xen)

- Đánh nhau với cối xay gió (trích “Đôn-ki-hô tê” – Xéc-van-téc)

- Chiếc lá cuối cùng (OHen-ri)

Hai cây phong (Ai-man-tốp)

3.Một số văn bản thơ trữ tình giàu yếu tố biểu cảm.

- Cảm tác vào nhà ngục Quảng Đông (Phan Bội Châu)

- Đập đá ở Côn Lôn (Phan Châu trinh)

- Nớc Đại Việt (Nguyễn Trãi)

- Bàn luận về phép học (Nguyễn Thiếp)

- Thuế máu (Hồ Chí Minh)

- Đi bộ ngao du

5.Một số đoạn trích kịch: Ông Guốc-danh mặc lễ phục

6.Một số văn bản nhật dụng: Thông tin về trái đất năm 2000 Ôn

dịch thuốc lá, giáo dục chìa khoá trong tơng lai

Với các loại văn bản trên, kỹ năng “đọc - hiểu văn bản” cần đạt tớimức độ sau:

1.Biết đọc thầm, đọc thành tiếng có diễn cảm

2 Biết chọn đọc hững đoạn văn bản có minh họa cho các nhiệm vụhọc tập một cách chính xác, tốc độ vừa phải, đúng với nội dung vănbản

3 Biết đọc nhanh các đoạn văn bản, ngữ liệu có những cách dùng

từ ngữ và cấu trúc câu phức tạp với năng lực phán đoán ngôn ngữnhanh nhạy

4 Biết đặt câu hỏi cho mình hoặc cho ngời khác để hiểu mục

đích văn bản và các yêu cầu của nội dung học tập

5 Biết tóm tắt, chia đoạn, xác định chủ đề, mối liên hệ giữa cácphần trong văn bản và biết đặt tên cho đoạn văn

6 Biết nhận ra các câu văn, đoạn văn hay, có nội dung sâu sắc vàhiểu đợc nghĩa, vai trò và tác dụng của cac từ ngữ, câu then chốt,các biện pháp nghệ thuạt trong đoạn văn đó

7 Nhớ chính xác một số câu, đoạn và văn bản hay, thơ hay biếtbình giá chi tiết nghệ thuật trong các văn bản

8 Đọc và hiểu đợc các phơng thức biểu đạt khác nhau và đặc

điểm thể loại, thái độ, tình cảm và t tởng của tác giả

9 Xác định đợc các hệ thống luận điểm và tuyến lập luận trongcác văn bản qua việc tổng kết các tác phẩm tự sự, trữ tình, nghịluận, nhật dụng và sự kết hợp các phơng thức tự sự, miêu tả, biểucảm, lập luận, thuyết minh trong một số tác phẩm qua việc hệthống hoá các khái niệm: Loại, thể loại, đặc điểm của truyệnngắn, tiểu thuyết và thể hiện đại

Nh vậy "Đọc - Hiểu văn bản" đã thực hiện phơng châm tíchhợp HS vận dụng đợc kỹ năng, hiểu bíêt về một phân môn này vàoviệc học tập phân môn khác Trong thực tế, rất hiếm những vănbản chỉ dùng một phơng thức biểu đạt mà một trong những trọngtâm của phần tập làm văn là dạy cho học sinh biết phân tích, biếtthực hiện sự kết hợp các phơng thức ấy Chính điều đó đã tạo ramột trờng tích hợp vô cùng rộng lớn Các câu hớng dẫn "Đọc - Hiểuvăn bản" trong SGK đã tạo ra cơ chế cho sự tích hợp ấy Điều quan

trọng là giáo viên cần thực sự năng động, biết vận dụng linh hoạt vàkhi cần vẫn có thể tạo ra những tình huống tích hợp mới Việc đọchiểu, phân tích, bình giá các loại văn bản sẽ giúp HS có điều kiệntốt hơn các nội dung làm văn tự sự, thuyết minh và nghị luận Hoạt

động "Đọc - Hiểu văn bản" giúp HS qua việc đọc đúng sẽ cảmnhận và hiểu đúng những thông tin, hiển ngôn và hàm ngôn trongvăn bản Nếu quan niệm văn bản là sự tổng hợp của 3 cấu trúc: Cấutrúc ngôn ngữ, cấu trúc hình tợng và cấu trúc ý nghĩa thì đối với

HS lớp 8 thực hiện tốt hoạt động "Đọc - Hiểu văn bản" có nghĩa là

HS phải nắm và lý giải đợc mối liên hệ của 3 lớp cấu trúc này khôngchỉ trên phơng diện của từ ngữ, câu chữ, nhịp điệu mà còn hiểu

đợc giá trị iểu đạt và biểu cảm của ngôn từ nh là phơng tiên đểthể hiện hình tợng nghệ thuật, hiểu đợc những quan điểm, t tởng

về con ngời, về thời đại, về ý tởng giáo dục của tác giả gửi gắmtrong văn bản

Đối với một số tryện nớc ngoài trong SGK ngữ văn 8 thì đó lànhững văn bản tự sự tiêu biểu có lối kể chuyện hấp dẫn, nội dunggiàu tính nhân đạo các văn bản này đợc học song song với các nộidung làm văn, đoạn văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm cũng

là do dụng ý dạy tích hơp của các tác giả nhằm giúp HS có cái nhìntoàn diện hơn về sự biến hoá của tự sự cũng nh sự đan xen cácyếu tố miêu tả, biểu cảm trong văn tự sự ở đó có sự độc đáo vềcách tạo dựng tình huống truyện, cách sắp xếp tình tiết, trình tự

kể, cách khắc hoạ nhân vật, cách chọn ngôi kể, lời kể

trong giáo án mới, hoạt động "Đọc - Hiểu văn bản" có thể đợctiến hành tuần tự theo 3 hớng nhằm vào các nội dung của văn bản,

đó là

- Đọc hiểu cấu trúc văn bản

- Đọc - Hiểu nội dung văn bản

- Đọc-hiểu ý nghỉa văn bản

1-Hoạt động đọc-hiểu cấu trúc văn bản

Đây là hoạt động tiếp nhận các dấu hiệu cơ bảnvề thể loại củavăn bản mỗi văn bản đợc tạo ra chủ yếu từ một phơng thức biểu

đạt nào đó tơng ứng với các phơng thứcphản ánh bằng nghệ thuật

nh tự sự hoặc trữ tình Đồng thời mỗi văn bản tồn tại trong một kiểudáng thể nào đó nh truyện, ký , thơ

Loại hình của văn bản quy định tính chất nội dung của văn bản,trong khi thể của nó quy định tính chất hình thức của văn bản Từ

đó tính chất của hoạt động "Đọc - Hiểu văn bản" sẽ đợc quy đinhtheo nguyên tắc: Đọc - Hiểu văn bản phù hợp cvới đặc điểm của thểloại văn bản điều đó cũng đồng nghĩa với việc "Đọc - Hiểu vănbản" ở mỗi thể loại khác nhau ở văn bản tự sự, đọc để nắm chắcchuỗi các sự việc sung quanh nhân vật để từ đó đánh giá tínhchất xã hội của sự việc và nhân vật ở văn bản trữ tình- Biểu cảmthì đọc để đồng cảm với nỗi niềm của con ngời Còn trong vănbản nghị luận thì đọc để nắm bắt các t tởng của tác giả qua hệthống luận điểm, luận cứ

Chính vì vậy "Đọc - Hiểu cấu trúc văn bản" đợc coi là khởi

điểm của quá trình "Đọc - Hiểu văn bản", nó sẽ tạo cơ hội tích hợp

rõ rệt giữa văn, tập làm văn, mở luồng mạch cho hoạt động, tìmhiểu sâu văn bản đồng thời rèn luyện kiến thức và kỹ năng nhậnbiết các kiểu loại văn bản

2 Hoạt động: Đọc - hiểu nội dung văn bản

Đây là hoạt động đi sau vào văn bản nhằm phát hiện, phântích, đánh giá văn bản từ các chi tiết nổi bật Nội dung văn bản baogồm nội dung đời sống và hình thức thể hiện nội dung của các tác

phẩm văn học không chỉ đơn thuần là nội dung đời sống mà là

đời sống đợc tổ chức trong các tác phẩm theo những cách thức củanghệ thuật ngôn từ cái chết khủng khiếp và đau thơng của một lãonông nghèo hiện lên thật sinh động và cảm động trong lời văn miêutả tỉ mỉ với vô số từ láy, từ tợng hình và từ tợng thanh ở phần kếttruyện "Lão Hạc" của Nam Cao

Không có nội dung nào nằm ngoài hình thức của tác phẩm Nhvậy thực chất của việc đọc hiểu nội dung văn bản là sự phát hiệnphân tích chiếm lĩnh các thành phần nội dung văn bản trong cácdấu hiệu hình thức của nó

3 Hoạt động đọc - hiểu ý nghĩa văn bản là hoạt động cuối cùngcủa một quá trình đọc hiểu văn bản là quá trình đánh giá cácphảm chất nổi trội của kết cấu nội dung hình thức của văn bản.Hiểu văn là hiểu đợc cách làm, cách khám phá đời sống của tác giả.Hiểu văn còn có nghĩa là cảm nhận vẻ đẹp của ngôn từ, hình ảnh,nhịp điệu thể loại của văn bản "Đọc - Hiểu ý nghĩa văn bản" còn

mở rộng tới một phơng diện ngoài văn bản, điều mà lý luận gọi làcáp độ đọc vợt ra khỏi dòng Chẳng hạn có thể đọc trong văn bản

"Trong lòng mẹ" ngữ văn lớp 8 tập 1, một tình yêu đau đớn, trongsáng bền bỉ của bé Hồng dành cho mẹ là bài ca thiêng liêng củatình mẫu tử, nhng cũng là hình ảnh của tuổi thơ cay đắng, tủicực của một nhà văn yêu thơng vô hạn những cuộc đời khốn khổ-nhà văn Nguyên Hồng

ở Hoạt động này có cơ hội tích hợp cả 3 phân môn Văn - Tậplàm văn - Tiếng việt

V Giáo án minh hoạ

Tuần 8 Bài 8 Tiết 29- 30

Văn bản: Chiếc lá cuối cùng

- Sự kết hợp giữa các yếu tố miêu tả và biểu cảm trênnền tự sự là

đặc điểm của phơng thức biểu đạt trong văn bản này

2 Kỹ năng: Rèn kỹ năng đọc, kỹ năng tóm tắt truyện, phân tích

nhân vật

3 Thái độ: giáo dục tình yêu thơng con ngời, tình yêu nghệ

thuật, có ý thức đa yếu tố biểu cảm, miêu tả khi làm văn tự sự

a Cụ sợ sệt nhìn thấy day thờng xuân đang rụng dần hết lá

b Trong đêm ma tuyết cụ đã vẽ chiếc lá cuối cùng trên tờng

c Cụ đã mằng Giôn - Xi không đợc có ý nghĩ vớ vẩn

d Cả a,b,c đều đúng

Bảng 2: Tại sao tác giả không kể lại sự việc cụ Bơ- men vẽ chiếc lá

cuối cùng một cách trực tiếp ?

a Vì Xiu muốn tự mình kể việc đó cho Giôn-xi nghe

b Vì nhà văn muốn tạo cho nhân vật và ngời đọc sự bất ngờlàm nổi bật đức hi sinh , tấm lòng vị tha của cụ Bơ -men

c Vì đó là việc không quan trọng

d Vì đó là việc ngẫu nhiên xảy ra , nhà văn khôngdự tính trớc

Trò: Đọc kỹ văn bản và trả lời các câu hỏi trong SGK

C Tiến trình các hoạt động.

1 ổn định tổ chức.

2 Kiểm tra bài cũ.

Phân tích mặt tích cực và mặt hạn chế của nhân vật ki-hô-tê trong đoạn trích” Đánh nhau với cối xay gió”của nhà văn Xéc–van –téc

3 Giới thiệu bài mới: Theo tiến sĩ Nguyễn Văn Đờng thì : Trên

đời hiếm gì nghịch lý oái oăm ! Có cái thật làm ngời ta đau đớn,héo mòn rồi chết lụi Nhng lại có cái giả an ủi ,nâng đỡ tâm hồn nhmột liều thuốc thập toàn đại bổ Hình ảnh chiếc lá thờng xuântrong truyện ngắn lừng danh “ chiếc lá cuối cùng” của nhà văn MỹO.Hen-ri là một trong những liều thuốc đó ở đây con ngời đợc hồisinh nhờ một tình yêu đợc đền đáp , đã thoát đợc ác bệnh bởi mộtxác tín mãnh liệt Chiếc lá đó nh thế nào mà lại có sức mạnh đến

nh vậy?

B Tiến trình tổ chức bài dạy

Hoạt động của thầy Nội dung cần đạt

Hoạt động 1: Hớng dẫn đọc

và tìm hiểu chú thích:

Hớng dẫn cách đọc: Phân

biệt lời kể, tả của nhà văn

với lời nhân vật Lời của Xiu

khi kể về cái chết của cụ