Quản lý hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho học sinh ở trường trung học cơ sở huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình (tt)

Quản lý hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho học sinh ở trường trung học cơ sở huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho học sinh ở trường trung học cơ sở huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho học sinh ở trường trung học cơ sở huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho học sinh ở trường trung học cơ sở huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho học sinh ở trường trung học cơ sở huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho học sinh ở trường trung học cơ sở huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho học sinh ở trường trung học cơ sở huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình (Luận văn thạc sĩ)

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1.Xuất phát từ vai trò của môi trường dạy học sáng tạo và quản

lý xây dựng môi trường dạy học sáng tạo ở các trường THCS trong việc nâng cao sự phát triển trí tuệ, sự sáng tạo của HS

1.2.Xuất phát từ thực tế môi trường dạy học sáng tạo ở trường

THCS và quản lý xây dựng môi trường dạy học sáng tạo ở các trường THCS huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình còn có các hạn chế và bất cập trước yêu cầu đổi mới giáo dục

1.3.Xuất phát từ thực tế lĩnh vực quản lý giáo dục ít có công trình

nào nghiên cứu về quản lý xây dựng môi trường dạy học sáng tạo ở trường, đặc biệt ở các trường THCS huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình chưa có công trình nghiên cứu nào

Xuất phát từ các lý do trên đề tài:“Quản lý hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho học sinh ở trường THCS huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình”được lựa chọn nghiên cứu nhằm phục vụ cho

công tác dạy học và giáo dục HS trong các nhà trường phổ thông nói

chung và ở huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình nói riêng

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và phân tích thực trạng quản lý xây dựng môi trường dạy học sáng tạo ở trường THCS, đề xuất các biện pháp quản lý xây dựng môi trường dạy học sáng tạo ở trường THCS, nhằm phát triển nhân cách HS THCS và nâng cao chất lượng GD toàn diện trong nhà trường

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Hoạt động xây dựng môi trường dạy

học sáng tạo của Hiệu trưởng trường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Quản lý xây dựng môi trường dạy học

sáng tạo cho HS của Hiệu trưởng trường THCS

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động xây dựng môi

trường dạy học sáng tạo cho HS của Hiệu trưởng trường THCS

4.2 Khảo sát thực trạng môi trường dạy học sáng tạo và quản lý

hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho HS ở trường THCS huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

4.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động xây dựng môi

trường dạy học sáng tạo cho HS trường THCS huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

Khảo nghiệm về nhận thức tính cần thiết và tính khả thi của biện pháp quản lý hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho HS trường THCS đã đề xuất

5 Giả thuyết khoa học

Quản lý xây dựng môi trường dạy học sáng tạo ở các trường THCS Huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình trong thời gian qua đã đạt được những kết quả nhất định, phục vụ tốt cho công tác dạy học và giáo dục HS Tuy nhiên đứng trước yêu cầu của đổi mới giáo dục việc quản lý xây dựng môi trường dạy học sáng tạo ở các trường THCS còn có các hạn chế bất cập Nếu đề xuất và áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp hơn với thực tiễn giáo dục địa phương, với yêu cầu đổi mới giáo dục thì

sẽ nâng cao được chất lượng môi trường dạy học sáng tạo Từ đó nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục HS của trường THCS huyện Bố

6.2 Giới hạn địa bàn nghiên cứu

Các trường THCS huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình: THCS Đại Trạch, THCS Quách Xuân Kỳ, THCS Phú Trạch, THCS Lưu Trọng Lư

6.3 Đối tượng khảo sát: gồm 03 nhóm khách thể:

- Nhóm 1: Cán bộ quản lý (Ban giám hiệu, các tổ trưởng chuyên môn)

- Nhóm 2: Giáo viên

- Nhóm 3: Học sinh

7 Phương pháp nghiên cứu

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Nhóm phương pháp bổ trợ

8 Đóng góp mới của luận văn

+ Làm rõ một số vấn đề lý luận về sáng tạo, dạy học sáng tạo, quản lý môi trường dạy học sáng tạo

+ Phát hiện và đánh giá thực trạng môi trường dạy học sáng tạo và quản lý xây dựng môi trường dạy học sáng tạo ở các trường THCS

huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

+ Xây dựng, đề xuất biện pháp quản lý nhằm xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho HS trong các trường THCS huyện Bố Trạch, tỉnh

Quảng Bình

9 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động xây dựng môi

trường dạy học sáng tạo của hiệu trưởng trường THCS

Chương 2: Thực trạng môi trường dạy học sáng tạo và quản lý

hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho HS ở các trường THCS huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động xây dựng môi trường dạy

học sáng tạo cho HS ở trường THCS huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG DẠY HỌC SÁNG TẠO CỦA HIỆU TRƯỞNG

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề có liên quan

1.1.1 Các công trình nghiên cứu về hoạt động quản lý trong trường THCS

1.1.2 Các công trình nghiên cứu về xây dựng môi trường dạy học sáng tạo và quản lý hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho HS trong nhà trường

- Các bài viết, công trình nghiên cứu bàn về xây dựng môi trường sáng tạo có nhiều, tập trung chủ yếu về môi trường dạy học sáng tạo (đặc điểm, bản chất…), xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho HS ở các góc độ tâm lý học, giáo dục học còn hầu như chưa bàn đến quản lý

hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo trường học ở góc độ khoa học quản lý

- Các công trình nghiên cứu về quản lý các hoạt động trong nhà trường đều nhằm vào việc đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng của các hoạt động khác nhau như quản lý hoạt động dạy học, quản lý nâng cao chất lượng đội ngũ, quản lý CSVC & TBDH, Quản lý giáo dục đạo đức cho HS Tuy nhiên vấn đề về Quản lý môi trường dạy học sáng tạo cho HS lại ít được đề cập đến và hầu như chưa có công trình nào

- Bên cạnh đó riêng vấn đề quản lý hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho HS tại huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình dưới góc

độ khoa học quản lý chưa có ai nghiên cứu đi sâu tìm hiểu

Chính vì vậy cùng với tầm quan trọng của sáng tạo và môi trường dạy học sáng tạo, việc nghiên cứu môi trường dạy học sáng tạo dưới góc

độ khoa học quản lý là việc cần thiết và có ý nghĩa, cần được quan tâm sâu

sắc và từ những lý do trên luận văn đi vào nghiên cứu đề tài Quản lý hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho học sinh ở trường THCS huyện Bố Trạch, Quảng Bình dưới góc độ của khoa học quản lý

giáo dục

1.2 Môi trường dạy học sáng tạo cho HS

1.2.1 Khái niệm sáng tạo và môi trường dạy học sáng tạo

1.2.1.1 Sáng tạo

Sáng tạo là quá trình hoạt động của con người tạo ra những giá trị vật chất, tinh thần có đồng thời tính mới và tính ích lợi

1.2.1.2 Môi trường dạy học sáng tạo

Theotừ điển Tiếng Việt: Môi trường là “nơi xảy ra một hiện tượng hoặc diễn ra một quá trình, trong quan hệ với hiện tượng, quá trình ấy

Là toàn bộ nói chung những điều kiện tự nhiên, xã hội, trong đó con người hay một sinh vật tồn tại, phát triển, trong quan hệ với con người

ấy, với sinh vật ấy”

Môi trường dạy học sáng tạo là môi trường mà trong đó HS cảm thấy thoải mái diễn tả các ý tưởng của mình và nhận được sự hỗ trợ để phân tích và phát triển các ý tưởng này

1.2.2 Đặc điểm và phân loại của môi trường dạy học sáng tạo

cho HS

1.2.2.1- Đặc điểm

1.2.2.2- Các loại môi trường dạy học sáng tạo ở trường THCS

1.3 Quản lý xây dựng môi trường dạy học sáng tạo của Hiệu

trưởng ở trường THCS

1.3.1 Quản lý

1.3.1.1.Khái niệm

Quản lý là quá trình tác động có tổ chức, điều khiển,có định

hướng của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đạt được mục

tiêu đã đề ra của tổ chức

1.3.1.2 Chức năng của quản lý

- Chức năng lập kế hoạch

- Chức năng tổ chức

- Chức năng điều hành chỉ đạo

- Chức năng kiểm tra

1.3.2 Đặc điểm lứa tuổi HS THCS

1.3.2.1 Vị trí và giai đoạn phát triển tâm lý lứa tuổi HS THCS

1.3.2.2 Sự phát triển nhân cách và tâm lý ở lứa tuổi HS THCS

1.3.3 Nội dung quản lý hoạt động xây dựng môi trường dạy học

sáng tạo của Hiệu trưởng trường THCS

Quản lý họat động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo là quá

trình tác động có định hướng, có mục tiêu, có tổ chức của người hiệu

trưởng đến GV, HS để tạo nên một môi trường dạy và học sáng tạo nhằm

phát triển sự sáng tạo cho HS, nâng cao hiệu quả dạy học trong nhà

1.3.3.4 Kiểm tra hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo

1.4.1 Yếu tố thuộc về hiệu trưởng

1.4.2 Yếu tố thuộc về giáo viên và HS

1.4.3 Yếu tố thuộc về môi trường quản lý hoạt động dạy học phát triển sự sáng tạo

Tiểu kết chương 1

Qua phân tích các tài liệu lí luận trong và ngoài nước về môi trường dạy học sáng tạo, luận văn đã hệ thống hóa được các vấn đề lí luận cơ bản sau:

- Môi trường dạy học sáng tạo là môi trường HS cảm thấy thoải mái diễn đạt các ý tưởng của mình và nhận được sự hỗ trợ để phân tích, phát triển các ý tưởng sáng tạo

- Quản lý hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo của hiệu trưởng là quá trình tác động có định hướng của người hiệu trưởng đến GV, HS để tạo nên một môi trường dạy và học sáng tạo nhằm phát triển sự sáng tạo cho HS, nâng cao hiệu quả dạy học trong nhà trường

- Quản lý xây dựng môi trường dạy học sáng tạo bao gồm: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo trong nhà trường

- Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý xây dựng môi trường dạy học sáng tạo bao gồm các yếu tố thuộc về người hiệu trưởng, thuộc về GV,

HS và các yếu tố thuộc về môi trường tổ chức, quản lý dạy học sáng tạo

Chương 2 THỰC TRẠNG MÔI TRƯỜNG DẠY HỌC SÁNG TẠO VÀ QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG DẠY HỌC SÁNG TẠO

CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN BỐ TRẠCH, TỈNH QUẢNG BÌNH

2.1 Tổ chức nghiên cứu thực trạng

2.1.1 Mục đích khảo sát

Đề tài khảo sát thực trạng môi trường dạy học sáng tạo và quản lý

hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo để có cơ sở thực tiễn

đề xuất biện pháp quản lý xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho HS

ở các trường THCS huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

2.1.2 Nội dung khảo sát

- Khảo sát thực trạng môi trường dạy học sáng tạo cho HS ở các trường THCS huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

- Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho HS ở các trường THCS huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

- Khảo sát thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho HS ở các trường THCS huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

2.1.3 Phương pháp khảo sát

2.1.3.1- Khảo sát thực trạng công tác quản lý xây dựng môi trường dạy học sáng tạo bằng các phương pháp nghiên cứu cơ bản sau:

- Điều tra bằng phiếu: Đề tài sử dụng các mẫu phiếu điều tra

Mẫu 1: Khảo sát về môi trường dạy học sáng tạo

Mẫu 2: Khảo sát thực trạng công tác quản lý xây dựng môi trường dạy học sáng tạo

Mẫu 3: Khảo nghiệm tính cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo

- Phương pháp phỏng vấn: trực tiếp phỏng vấn CBQL, giáo viên

và HS về hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo

2.1.3.2- Tiêu chuẩn và thang đánh giá:

- Đánh giá mức độ yêu thích của HS với môi trường dạy học sáng tạo.Cách cho điểm:

Không thích Không có Không ảnh hưởng 1 Chuẩn đánh giá:

Chuẩn đánh giá:Mức I: ̅ = 3,25 - 4,0; Mức II : ̅ = 2,5 - 3,24; Mức III: ̅< 1,75-2,49; Mức IV: ̅< 1,75

2.1.4 Địa bàn và khách thể khảo sát

THCS Đại Trạch, THCS Quách Xuân Kỳ, THCS Phú Trạch, THCS Lưu Trọng Lư

Khách thể khảo sát: Cán bộ quản lý và giáo viên và học sinh

2.2 Thực trạng môi trường dạy học sáng tạo ở các trường THCS huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

2.2.1.Nhu cầu của HSTHCS về môi trường dạy học sáng tạo và mức độ đáp ứng của môi trường dạy học sáng tạo cho HS của các trường THCS

Qua khảo sát cho thấy các em rất yêu thích môi trường học tập sáng tạo

thể hiện tỷ lệ trung bình chung ̅= 2,6 (2,5 < ̅< 3,0) Trong đó mức độ rất thích chiếm 70%, mức độ thích chiếm 22,6 % và không thích chiếm 7,3 % Học sinh đều có mong muốn về một môi trường học tập với các yếu tố phục vụ tốt nhất, song thực tế mức độ đáp ứng nhu cầu của các

em về môi trường học tập sáng tạo được đánh giá ở mức trung bình ̅=

2,1 (Min = 1; Max = 3) Trong đó mức độ đáp ứng các yếu tố môi trường học tập sáng tạo được thể hiện ở mức đầy đủ chiếm 37,5 %, không đầy

đủ 35,1 % và mức không có chiếm tỷ lệ khá cao 27,7%

2.2.2 Đánh giá tầm quan trọng của môi trường vật chất và tinh thần cho hoạt động dạy học sáng tạo ở trường THCS

2.2.2.1- Về tầm quan trọng của các yếu tố môi trường vật chất cần thiết giúp giáo viên dạy học sáng tạo

Qua khảo sát cho thấy các yếu tố môi trường vật chất cần thiết để

giúp GV dạy học sáng tạo được đánh giá với mức độ rất quan trọng̅= 3,48 (Min = 1; Max = 4) Trong đó các yếu tố môi trường vật chất được đánh giá mức độ rất quan trọng chiếm 58,5 %, đánh giá không quan trọng chỉ chiếm 3%

2.2.2.2 Về tầm quan trọng của các yếu tố môi trường tinh thần cần thiết giúp giáo viên dạy học sáng tạo

Các yếu tố môi trường tinh thần cần thiết để giúp GV dạy học sáng tạo được đánh giá ở mức độ rất quan trọng với trung bình chung

= 3,60 (Min = 1; Max = 4) Trong đó được đánh giá mức độ rất quan trọng chiếm 64,3 %, ít quan trọng chỉ chiếm tỷ lệ 1,9 % và mức không quan trọng không có ai lựa chọn

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động xây dựng môi trường dạy học

sáng tạo ở các trường THCS huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình

2.3.1 Nhận thức tầm quan trọng của các biện pháp quản lý hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo

Bảng 2.5 Nhận thức tầm quan trọng của các biện pháp quản lý hoạt động xây dựng môi trường dạy học sáng tạo

TT

Mức độ

Biện pháp

Rất quan trọng

Quan trọng

Ít quan trọng  ̅ Thứ

bậc

SL % SL % SL %

1 Lập kế hoạch xây dựng môi

trường dạy học sáng tạo ở

3 Chỉ đạo xây dựng môi trường

dạy học sáng tạo ở trường

X

4 Kiểm tra hoạt động xây dựng

môi trường dạy học sáng tạo

̅= 2,7 (Min = 1; Max = 3) Trong đó có 73,6 % ý kiến đánh giá mức độ rất quan trọng, 24,3 % đánh giá quan trọng

2.3.2 Lập kế hoạch xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho HS

Bảng 2.6 Mức độ thực hiện việc lập kế hoạch xây dựng môi trường dạy

hiện kế hoạch xây dựng

môi trường dạy học

hoạch xây dựng môi

trường dạy học sáng tạo

ở trường THCS

56 46,3 39 32,2 26 21,5 272 2,24 4

Nhận xét:Mức độ thực hiện biện pháp lập kế hoạch xây dựng môi trường dạy học sáng tạo được đánh giá ở mức trung bình

̅= 2,33 (Min = 1; Max = 3) trong đó có 51,3% ý kiến được đánh giá mức độ Tốt, 31,4% đánh giá bình thường và 21% ý kiến đánh giá mức

độ chưa tốt

2.3.3 Tổ chức xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho HS

Bảng 2.7 Mức độ thực hiện việc tổ chức xây dựng môi trường dạy học

yêu cầu của hoạt động

tham gia xây dựng môi

trường dạy học sáng tạo

ở trường THCS

62 51,2 42 34,7 17 14,1 287 2,37 1

2

Xác định các bộ phận

tham gia xây dựng môi

trường dạy học sáng tạo

gia xây dựng môi

trường dạy học sáng tạo

gia xây dựng môi

trường dạy học sáng tạo

2.3.4 Chỉ đạo việc xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho HS

Bảng 2.8 Mức độ thực hiện chỉ đạo xây dựng môi trường dạy học sáng tạo ở trường THCS

phương hướng xây

dựng môi trường dạy

hoạt động xây dựng môi

trường dạy học sáng tạo

Kiểm tra, tổng kết việc

thực hiện kế hoach xây

dựng môi trường dạy

2.3.5 Kiểm tra việc xây dựng môi trường dạy học sáng tạo cho HS