Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học quận Hồng Bàng thành phố Hải Phòng (Luận văn thạc sĩ)

Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học quận Hồng Bàng thành phố Hải Phòng (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học quận Hồng Bàng thành phố Hải Phòng (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học quận Hồng Bàng thành phố Hải Phòng (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học quận Hồng Bàng thành phố Hải Phòng (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học quận Hồng Bàng thành phố Hải Phòng (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học quận Hồng Bàng thành phố Hải Phòng (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học quận Hồng Bàng thành phố Hải Phòng (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học quận Hồng Bàng thành phố Hải Phòng (Luận văn thạc sĩ)

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc của luận văn : 5

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 9

1.2.1.Quản lý 9

1.2.2.Quản lý giáo dục 11

1.2.3 Quản lý nhà trường 15

1.2.4.Quản lý hoạt động dạy học 18

1.3 Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học 25

1.4 Những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học 31

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN HỒNG BÀNG - HẢI PHÒNG 35

2.1 Đặc điểm về kinh tế-xã hội-giáo dục của quận Hồng Bàng 35

2.2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường Tiểu học quận Hồng Bàng - Hải Phòng 36

2.2.1 Thực trạng về đội ngũ giáo viên tiếng Anh ở các trường Tiểu học quận Hồng Bàng 38

2.2.1.1 Thực trạng về độ tuổi giáo viên tiếng Anh ở các trường Tiểu học quận Hồng Bàng - Hải Phòng 38

2.2.1.2 Thực trạng về trình độ đào tạo giáo viên tiếng Anh tiểu học 39

Bàng - Hải Phòng của học sinh 40

2.2.3 Thực trạng hoạt động dạy tiếng Anh ở các trường Tiểu học quận Hồng Bàng - Hải Phòng của giáo viên 43

2.2.4 Kết quả khảo sát về thực trạng mức độ nhận thức và mức độ thực hiện các hoạt động dạy học tiếng Anh của giáo viên ở các trường Tiểu học quận Hồng Bàng - Hải Phòng 46

2.2.5 Thực trạng biện pháp quản lý HĐDH tiếng Anh ở các trường Tiểu học quận Hồng Bàng - Hải Phòng 51

2.3 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường Tiểu học quận Hồng Bàng - Hải Phòng 56

2.3.1 Mặt mạnh 56

2.3.2 Hạn chế 57

2.3.3 Nguyên nhân 58

Chương 3 ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN HỒNG BÀNG - HẢI PHÒNG 62

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 62

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính pháp chế 62

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 62

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học 62

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 63

3.2 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học quận Hồng Bàng- Hải Phòng 63

3.2.1 Nâng cao nhận thức cho các lực lượng giáo dục về vai trò và sự cần thiết phải dạy học tiếng Anh và quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học 63

3.2.2 Phát triển đội ngũ, tăng cường bồi dưỡng chuyên môn - nghiệp vụ, năng lực sư phạm cho đội ngũ giáo viên tiếng Anh 66

3.2.3 Quản lý thực hiện đổi mới chương trình, nội dung dạy học tiếng Anh đồng bộ và thống nhất 72

tạo, phù hợp với học sinh tiểu học 75

3.2.5 Quản lý việc xây dựng, sử dụng, bảo quản có hiệu quả cơ sở vật chất, thiết bị dạy học tiếng Anh 79

3.2.6 Mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo, liên kết, giao lưu, trao đổi kinh nghiệm về phương pháp dạy học tiếng Anh 82

3.2.7 Đổi mới các hình thức kiểm tra - đánh giá dạy học tiếng Anh phù hợp với mục tiêu dạy học ngoại ngữ ở các trường tiểu học 87

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 90

3.4 Khảo nghiệm sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 91

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 96

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 100

PHỤ LỤC 1

Bảng 2.1: Thống kê độ tuổi của đội ngũ giáo viên tiếng Anh ở các trường Tiểu

học quận Hồng Bàng - Hải Phòng 39 Bảng 2.2: Thống kê trình độ đào tạo của đội ngũ giáo viên tiếng Anh ở các

trường Tiểu học quận Hồng Bàng - Hải Phòng 39 Bảng 2.3: Kết quả khảo sát về thực trạng việc học tiếng Anh ở các trường Tiểu

học quận Hồng Bàng - Hải Phòng của học sinh 40

Bảng 2.4: Kết quả khảo sát về thực trạng hoạt động dạy học tiếng Anh ở các

trường Tiểu học quận Hồng Bàng- Hải Phòng của giáo viên 43 Bảng 2.5: Mức độ nhận thức về tầm quan trọng đối với các HĐDH tiếng Anh ở

các trường Tiểu học quận Hồng Bàng - Hải Phòng của giáo viên 47 Bảng 2.6: Mức độ thực hiện các HĐDH tiếng Anh của giáo viên ở các trường

Tiểu học quận Hồng Bàng - Hải Phòng 49 Bảng 2.7: Tổng hợp mức độ nhận thức và mức độ thực hiện đối với HĐDH tiếng

Anh của GV ở các truờng Tiểu học quận Hồng Bàng - Hải Phòng 50 Bảng 2.8: Mức độ nhận thức của CBQL về tầm quan trọng đối với biện pháp

quản lý HĐDH tiếng Anh ở các trường Tiểu họcquận Hồng Bàng -

Hải Phòng 51 Bảng 2.9: Mức độ thực hiện của CBQL đối với các biện pháp quản lý HĐDH

tiếng Anh ở các trường Tiểu học quận Hồng Bàng - Hải Phòng 53 Bảng 2.10: Tổng hợp mức độ nhận thức và mức độ thực hiện các biện pháp quản lý

HĐDH tiếng Anh của CBQL ở các trường Tiểu học quận Hồng Bàng - Hải Phòng 54

và Đào tạo triển khai đề án ngoại ngữ 2020 và khung tham chiếu chung Châu

Âu đã thể hiện rõ mục đích đó Bộ môn tiếng Anh bây giờ không chỉ được quan tâm giảng dạy ở cấp THCS, THPT hay Đại học mà còn được quan tâm ngay từ cấp tiểu học Việc triển khai học tiếng Anh tự chọn ở tiểu học diễn ra rộng khắp cả nước trong một thời gian rất dài kể từ năm 1992 đến nay, từ

tiếng Anh tăng cường cho đến bây giờ là tiếng Anh thí điểm 4 tiết /tuần (từ

năm 2009) Cùng với đó là các chương trình liên kết, chương trình nước ngoài

thi nhau xuất hiện để đáp ứng nhu cầu học ngoại ngữ của mọi đối tượng người dân Việc các nhà xuất bản trong và ngoài nước, các công ty liên tục đưa các chương trình, sách giáo khoa của mình vào các trường tiểu học tạo nên một phong trào học tiếng Anh ngày càng phổ biến ở các trường tiểu học

hiện nay Trong quá trình dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học, cùng với

giáo viên, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học cũng như nội dung dạy học, môi trường dạy học, lực lượng dạy học và đánh giá kết quả dạy học; hoạt động quản lý dạy học tiếng Anh hiện nay được xem là một trong những vấn

đề rất được quan tâm Nói cụ thể, việc quản lý hoạt động của người dạy, người học và việc kiểm tra - đánh giá sẽ góp phần rất lớn để đạt được mục tiêu dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học hiện nay

Hiện nay, việc quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học chưa được quan tâm đúng đắn cho nên chất lượng của việc dạy và học tiếng Anh vẫn chưa được đảm bảo

Một trong mục tiêu trong Đề án ngoại ngữ quốc gia 2020 của nước ta là

“Đổi mới toàn diện việc dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc

dân, triển khai chương trình dạy và học ngoại ngữ mới ở các cấp học, trình

độ đào tạo, nh m đến năm 2020 đa số thanh niên iệt Nam tốt nghiệp trung cấp, cao đ ng và đại học có đủ năng lực ngoại ngữ sử dụng độc lập, tự tin trong giao tiếp, học tập, làm việc trong môi trường hội nhập, đa ngôn ngữ,

đa văn hoá; biến ngoại ngữ trở thành thế mạnh của người dân iệt Nam, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước “[7]

Đối với cấp học phổ thông Đề án 2020 sẽ thực hiện dạy và học ngoại

ngữ theo Chương trình 10 năm, bắt đầu từ lớp 3 cho đến đến hết lớp 12 với

thời lượng 1.155 tiết và được phân bổ cho các cấp như sau:

Trường tiểu học là cấp học đầu tiên, việc học tiếng Anh diễn ra ở lớp 3,

4, 5 với 4 tiết /tuần Tổng số tiết của 3 năm học là 420 tiết Sau khi tốt nghiệp tiểu học, trình độ ngoại ngữ của học sinh đạt Bậc 1 của Khung năng lực ngoại ngữ Việt Nam (KNLNN), hay là A1 của Khung tham chiếu chung của Châu

Âu (CEF) Chất lượng dạy học tiếng Anh trong các trường tiểu học phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có việc quản lý hoạt động dạy học

Cũng như tình trạng chung của các trường tiểu học trong toàn quốc nói chung và trong thành phố Hải Phòng nói riêng, việc quản lý dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học quận Hồng Bàng hiện nay có nhiều ưu điểm hơn giai đoạn trước Tuy nhiên, với các cán bộ quản lý, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên và học sinh các trường tiểu học , việc quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh có lúc, có nơi chưa thực sự hiệu quả và chưa nâng cao được chất lượng dạy học Có nhiều nguyên nhân dẫn đến các hạn chế trên; nhưng nguyên nhân chủ yếu là do các cán bộ quản lý chưa có các biện pháp khả thi trong quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh

Đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh nói chung trong các trường tiểu học Tuy nhiên chưa có công

trình khoa học nào nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học, quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng

Với các lý do trên, là một người đã từng làm việc nhiều năm về lĩnh vực giảng dạy tiếng Anh ở tiểu học, tổ trưởng chuyên môn và đang được theo học chuyên ngành quản lý giáo dục tại Học viện Quản lý giáo dục; nên tôi chọn đề

tài “Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học quận Hồng

Bàng, Thành phố Hải Phòng ” làm đề tài luận văn thạc sĩ nhằm góp phần

nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu về lý luận và thực trạng quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng;

đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh của tổ trưởng

chuyên môn ở các trường tiểu học quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học Quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học Quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng

4 Giả thuyết khoa học

Việc quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học Quận Hồng Bàng hiện nay đã có những kết quả nhất định; tuy nhiên vẫn còn một số hạn chế Nếu áp dụng hợp lý các biện pháp quản lý của tổ trưởng chuyên môn

về quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh do tác giả đề xuất thì sẽ góp phần nâng cao được chất lượng dạy học tiếng Anh nói chung ở các trường tiểu học Quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các

trường tiểu học

5.2 Khảo sát và đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở

các trường tiểu học Quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh của tổ

trưởng chuyên môn ở các trường tiểu học Quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

6.1 Giới hạn đối tượng nghiên cứu

Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu để đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh của tổ trưởng chuyên môn ở các trường tiểu học Quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng

6.2 Giới hạn và phạm vi về địa bàn: Ba trường Tiểu học của quận Hồng Bàng -

Hải Phòng

+ Trường Tiểu học Bạch Đằng

+ Trường Tiểu học Hùng Vương

+ Trường Tiểu học Nguyễn Trãi

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Phân tích và tổng hợp lý thuyết, mô hình hóa lý thuyết, hệ thống hóa lý thuyết, để xây dựng cơ sở lí luận của đề tài

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

- Phương pháp phỏng vấn sâu

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

- Phương pháp chuyên gia

- Phương pháp khảo nghiệm

7.3 Nhóm phương pháp xử lý số liệu ( thống kê toán học)

8 Cấu trúc của luận văn :

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính được trình bày thành 3 chương như sau :

Chương 1 : Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học

Chương 2 : Thực trạng quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học quận Hồng Bàng- Thành phố Hải Phòng

Chương 3 : Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường tiểu học quận Hồng Bàng thành phố Hải Phòng

lứa tuổi tiểu học như Đại học Cambridge nước Anh với giáo trình Kids Box, Đại học Oxford với giáo trình Family and Friends và Let’s Go, Nhà xuất bản Macmillan với các sách và giáo trình Gogo loves English và các tài liệu đào

tạo, bồi dưỡng, hướng dẫn giáo viên Thậm chí các tổ chưc trên còn thành lập

cả các Hội đồng khảo thí đặc thù chuyên để đánh giá trình độ tiếng Anh của học sinh tiểu học 1 cách khoa học và khách quan Tuy nhiên vẫn chưa có tổ chức nào nghiên cứu về quản lí hoạt động dạy học tiếng Anh cho học sinh tiểu học ở các quốc gia đang phát triển như Việt Nam

b.Trong nước

Việt Nam ngày nay, với sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong xu thế toàn cầu hóa, năm 2006, Việt Nam gia nhập WTO, rồi Cộng đồng Asean, AFTA, và gần đây nhất là Hiệp định xuyên thái Bình Dương TPP là một bước đi quan trọng của đất nước trong quá trình hội nhập với nền kinh tế thế giới Nền kinh tế xã hội hơn bao giờ hết cần đến nguồn lực con người Nguồn nhân lực này phải trải qua quá trình đào tạo của nền giáo dục hiện đại có chất lượng

Giáo dục có chức năng quan trọng là tái sản xuất sức lao động kỹ thuật cho nền kinh tế, phục vụ cho sự phát triển của xã hội Vì vậy, hoạt động giáo dục luôn luôn phát triển, tiến bộ và không ngừng đổi mới để góp phần vào sự phát triển, tiến bộ của xã hội Trong xu thế toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế thế giới, nguồn nhân lực có chuyên môn cao, tay nghề vững vàng, ngoại ngữ tốt

để giao tiếp lại càng cần thiết và quan trọng Để đáp ứng được nhu cầu này của xã hội, giáo dục lại càng có vai trò quan trọng và cấp thiết trong việc giáo dục toàn diện Chính vì vậy mà trong nghị quyết số 29 của Ban chấp hành

trung ương Đảng XI tại hội nghị lần thứ 8 năm 2013 : Phải đổi mới 1 cách

căn bản và toàn diện hệ thống giáo dục iệt Nam - ; Đề án ngoại ngữ quốc gia 2020 cũng đã đặt ra mục tiêu như sau :“Đổi mới toàn diện việc dạy và học

ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân, triển khai chương trình dạy và học ngoại ngữ mới ở các cấp học, trình độ đào tạo, nh m đến năm 2020 đa số thanh niên iệt Nam tốt nghiệp trung cấp, cao đ ng và đại học có đủ năng lực ngoại ngữ sử dụng độc lập, tự tin trong giao tiếp, học tập, làm việc trong môi trường hội nhập, đa ngôn ngữ, đa văn hoá; biến ngoại ngữ trở thành thế mạnh của người dân iệt Nam, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước “[7]

Cùng với sự phát triển kinh tế và xã hội, khoa học quản lý giáo dục Việt Nam đang dần hoàn thiện, phát triển và tiếp cận với thế giới Trong quá

trình đó, đã xuất hiện nhiều nhà nghiên cứu quản lý giáo dục với các công trình được viết dưới dạng sách tham khảo, giáo trình bài giảng với các tác giả như: Lưu Xuân Mới với Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, Bài giảng: Đổi mới quản lý nhà trường theo hướng vận dụng tiếp cận Quản lý chất lượng tổng thể ; Nguyễn Cảnh Chất với dịch và biên soan giáo trình Tinh hoa quản

lý ; Đặng Quốc Bảo với Một số góc nhìn về phát triển và quản lý giáo dục ; Nguyễn Huy Hoàng với Đề cương Bài giảng Quản lý nhà nước về giáo dục –

Đỗ thúy Hằng với Đánh giá trong giáo dục, Đảm bảo và kiểm định chất lượng giáo dục ; Nguyên Phúc Châu với Quản lý nhà trường ; Trần Thị Minh Hằng với Bài giảng Lãnh đạo và quản lý phát triển quản lý giáo dục toàn diện người học ; Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thành Vinh với Quản lý nhà trường ; Đặng Thị Thanh Huyền với Bài giảng về Marketing giáo dục, quản trị dự án giáo dục ; Lê Phước Minh với tập bài giảng Kinh tế học giáo dục ; Đỗ Tiến Sĩ với Nghiên cứu khoa học quản lý giáo dục số ra thứ 5 ngày 14/01/2010 tại Tạp chí Quản lý giáo dục mục nghiên cứu trao đổi ; Nguyễn Thành Vinh với Bài giảng phát triển chương trình giáo dục

Trong hướng nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường hiện nay một số đề tài đã được nghiên cứu như: Một số biện pháp

quản lý nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ ở trường Cao đẳng sư phạm

Trung Ương - Vũ Hồng Ngọc, ĐHSPHN, 2006 ; Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh cho các trường THCS trên địa bàn huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang trong bối cảnh hiện nay; Biện pháp quản lý nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh cho cán bộ công chức khối hành chính sự nghiệp của thành phố Hải Phòng trong thời kỳ hội nhập - Nguyễn Thị Ngân - ĐHSPHN, 2007 ; Một

số biện pháp quản lý hoạt động dạy học ngoại ngữ của chủ nhiệm bộ môn ở trường Cao đẳng sư phạm Trung Ương - Bùi Phi Yến, ĐHSPHN, 2006 Nhìn chung các đề tài trên đều hướng về việc phân tích quản lý hoạt động dạy học nói chung và phân ngành nói riêng nhưng chưa có đề tài nào nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường Tiểu học

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Quản lý

Thuật ngữ Quản lý được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau trên cơ

sở những cách tiếp cận khác nhau Theo một số tác giả, tiếp cận trong quản lý

là đường lối xem xét hệ thống quản lý, là cách thức thâm nhập vào hệ thống quản lý, là cơ sở để xử lý các vấn đề nảy sinh trong quản lý

Có nhiều quan điểm tiếp cận quản lý như: quan điểm tiếp cận lịch sử, tiếp cận phân tích tổng hợp, tiếp cận mục tiêu, tiếp cận hệ thống…

Các tác giả đã đưa ra nhiều quan niệm khác nhau về quản lý, ví dụ như:

- Phạm Thành Nghị (2000): “Quản lý là tác động có định hướng, có mục đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một nhóm tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [24, 46]

- Đặng Quốc Bảo (1999): “Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức,

có định hướng của chủ thể quản lý (người quản lý, tổ chức quản lý) lên khách thể quản lý (đối tượng quản lý) về các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các giải pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng” [3, 16]

- Xét quản lý với tư cách là một hành động, Vũ Ngọc Hải (2004) cho rằng: “ Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra” [14, 1]

- Xét theo chức năng quản lý, hoạt động quản lý thường được định nghĩa: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo)

và kiểm tra” [16, 1]

- Nguyễn Đức Trí (2010): “Quản lý là hoạt động có ý thức của con người, đảm bảo cho đối tượng quản lý được bảo tồn, sử dụng, phát triển theo những quá trình và mục tiêu xác định, bằng những công cụ, phương

pháp phù hợp” [32, 15]

Bản chất của hoạt động quản lý:

Bản chất của hoạt động quản lý là sự tác động có mục đích của người quản lý (chủ thể quản lý) đến người bị quản lý (khách thể quản lý) nhằm đạt mục tiêu quản lý Bản chất đó có thể thực hiện ở sơ đồ dưới đây

Sơ đồ 1.1: Sơ đồ về bản chất của hoạt động quản lý

Trong mọi hoạt động quản lý, thông tin quản lý đóng vai trò vô cùng quan trọng, nó được coi như là “mạch máu” của hoạt động quản lý

Mô hình về quản lý trên cho thấy:

- Chủ thể quản lý có thể là một cá nhân, một nhóm hay một tổ chức

- Đối tượng quản lý là những con người cụ thể và sự hình thành tự nhiên các

mối quan hệ giữa những con người, giữa những nhóm người,…

- Nội dung quản lý là các yếu tố cần quản lý của đối tượng quản lý

- Công cụ quản lý là phương tiện tác động của chủ thể quản lý tới khách thể

quản lý như: mệnh lệnh, quyết định, luật lệ, chính sách,…

- Phương pháp quản lý là cách thức tác động của chủ thể tới khách thể

quản lý

- Mục tiêu quản lý của tổ chức được xác định theo nhiều cách khác nhau, nó

có thể do chủ thể quản lý áp đặt hoặc do sự cam kết giữa chủ thể và khách thể

Nội dung quản lý

Phương pháp quản lý

quản lý

Các chức năng cơ bản của quản lý:

Có nhiều ý kiến khác nhau về sự phân chia các chức năng quản lý Vào những năm 30 của thế kỳ XX, Gulích và Urwich (1930) đã nêu 7 chức năng quản lý trong cụm từ viết tắt POSDCORB:

P: Planning - Lập kế hoạch O: Organizing - Tổ chức

S: Staffing - Quản trị nhân lực D: Directing - Chỉ huy

CO: Budgeting - Ngân sách R: Reviewing - Kiểm tra

Hiện nay, theo cách tiếp cận quá trình quản lý người ta thống nhất có bốn chức năng cơ bản liên quan mật thiết với nhau là: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra - đánh giá

1.2.2 Quản lý giáo dục

Khái niệm:

Hiện nay ở nước ta các nhà nghiên cứu lý luận giáo dục cho rằng: QLGD là sự tác động có ý thức, có mục đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mong muốn một cách có hiệu quả nhất Hay theo Hoàng Minh Thao: “ QLGD, quản lý trường học là một chuỗi tác động hợp lý, có mục đích, có hệ thống, có kế hoạch, mang tính sư phạm của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên và học sinh, đến những lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm huy động họ cùng cộng tác, phối hợp, tham gia vào mọi hoạt động của nhà trường, làm cho quá trình này vận hành một cách tối ưu tới việc hoàn thành các mục tiêu dự kiến” [31, 11]

QLGD còn được hiểu một cách cụ thể là quản lý một hệ thống giáo dục, một trường học, một cơ sở giáo dục, có thể là một trung tâm hướng nghiệp dạy nghề, một tập hợp các cơ sở giáo dục trên địa bàn dân cư Theo Đặng Quốc Bảo: QLGD theo nghĩa tổng quát là: “ Hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội” [2, 1]

Các nhà lý luận có nhiều công trình nghiên cứu và đưa ra những quan niệm về QLGD dưới những góc độ khác nhau:

- QLGD có thể được hiểu rõ hơn, theo Phạm Minh Hạc (1984): “ Quản

lý nhà trường, quản lý giáo dục nói chung là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và từng học sinh” [12, 34]

- M.I.Kondacôp (1990) cho rằng: “QLGD là tập hợp tất cả các biện pháp tổ chức, kế hoạch hóa, công tác cán bộ …nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục để tiếp tục và mở rộng

hệ thống cả vể mặt số lượng cũng như chất lượng” [22, 93]

- Theo Nguyễn Ngọc Quang (1989): “QLGD thực chất là tác động một cách khoa học đến nhà trường, nhằm tổ chức tối ưu các quá trình dạy học, giáo dục thể chất, theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, tiến tới mục tiêu dự kiến, tiến lên chất lượng mới” [28, 93]

Như vậy có nhiều quan niệm về QLGD ở các góc độ khác nhau.Từ đó chúng ta có thể hiểu khái niệm QLGD như sau:

QLGD là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý, nhằm làm cho hệ thống theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện các tính chất của nhà trường XHCN Việt Nam

mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ Đưa hệ thống giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến tới trạng thái mới về chất

Từ năm 1973 Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã nói bản chất của QLGD là Quản lý thế nào để thầy dạy tốt, trò học tốt, tất cả để phục vụ cho hai tốt đó

QLGD là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác giáo dục theo yêu cầu phát triển xã hội QLGD cũng chịu sự chi phối của các quy luật xã hội và tác động của quản lý xã hội và có những

đặc trưng chủ yếu sau đây:

+ Sản phẩm giáo dục là nhân cách, là sản phẩm có tính đặc thù nên QLGD phải ngăn ngừa sự dập khuôn, máy móc trong việc tạo ra sản phẩm cũng như không được phép tạo ra phế phẩm

+ QLGD nói chung, quản lý nhà trường nói riêng phải chú ý đến sự khác biệt giữa đặc điểm lao động sư phạm so với lao động xã hội nói chung

+ Trong QLGD, các hoạt động quản lý hành chính nhà nước và quản lý

sự nghiệp chuyên môn đan xen vào nhau, thâm nhập lẫn nhau không thể tách rời, tạo thành hoạt động QLGD thống nhất

+ QLGD đòi hỏi những yêu cầu cao về tính toàn diện, tính thống nhất, tính liên tục, tính kế thừa, tính phát triển…

+ Giáo dục là sự nghiệp của quần chúng QLGD phải quán triệt quan điểm quần chúng

Dựa vào phạm vi quản lý, người ta chia hai loại QLGD, đó là:

- Quản lý hệ thống giáo dục: QLGD được diễn ra ở tầm vĩ mô, trong phạm vi toàn quốc, trên địa bàn lãnh thổ địa phương (tỉnh, thành phố)

- Quản lý nhà trường: QLGD ở tầm vi mô, trong phạm vi một đơn vị, một cơ sở giáo dục

Có thể nói, nhà trường là khách thể quản lý cơ bản của tất cả các cấp QLGD trong hệ thống giáo dục Quốc dân Đồng thời, trường học cũng là một

hệ thống độc lập tự quản Lý do tồn tại của các cấp QLGD trước hết và trên hết là vì chất lượng và hiệu quả hoạt động của nhà trường mà trung tâm ở đó

là hoạt động giáo dục

Chức năng của quản lý giáo dục:

QLGD cũng có những chức năng cơ bản của quản lý nói chung, với bốn chức năng: Kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra - đánh giá

- Kế hoạch:

Kế hoạch là quá trình thiết lập các mục tiêu của hệ thống, các hoạt

động và các điều kiện đảm bảo thực hiện được các mục tiêu đó Kế hoạch là

nền tảng của QLGD

+ Xác định chức năng, nhiệm vụ và các công việc của đơn vị Xác định một bộ máy hợp lý, cấu trúc tối ưu trong nhà trường Đó là các phòng, các khoa, các bộ môn

+ Dự báo đánh giá triển vọng, lựa chọn và phân công cán bộ vào các nhiệm vụ trên cơ sở tính toán kỹ càng đúng người đúng việc, phù hợp với khả năng của mỗi cá nhân, phát huy năng lực mọi người

+ Xác định cơ chế quản lý bao gồm các chủ trương, chính sách đối với cán bộ công nhân viên trong nhà trường, khuyến khích, động viên cán bộ công nhân viên trong hoạt động giáo dục

- Tổ chức:

+ Tổ chức là quá trình sắp xếp và phân bổ công việc, quyền hành và nguồn lực cho các thành viên của tổ chức để họ có thể hoạt động và đạt đươc các mục tiêu của tổ chức một cách tốt nhất

+ Tổ chức trong QLGD là tổ chức các hoạt động giáo dục một cách khoa học, huy động được sức mạnh của tất cả các bộ phận trong bộ máy giáo dục để đạt tới mục tiêu giáo dục

+ Nội dung của tổ chức trong QLGD bao gồm các công việc: Sắp xếp

bộ máy, sắp xếp công việc, phân công và liên kết các bộ phận trong bộ máy giáo dục

- Chỉ đạo:

Chỉ đạo, lãnh đạo, điều khiển là quá trình tác động đến các thành viên của tổ chức làm cho họ nhiệt tình, tự giác nỗ lực phấn đấu đạt các mục tiêu của tổ chức:

+ Kích thích, động viên

+ Bảo đảm sự hợp tác trong thực tế

- Kiểm tra - đánh giá:

+ Kiểm tra là những hoạt động của chủ thể quản lý nhằm đánh giá và

xử lý những kết quả của quá trình vận hành tổ chức

+ Rút kinh nghiệm, sơ kết, tổng kết các hoạt động giúp cho các nhà QLGD thâu tóm được các hoạt động giáo dục đào tạo của nhà trường qua mỗi thời kỳ Trên cơ sở đó có các biện pháp chấn chỉnh kịp thời, mặt khác thấy được các mặt mạnh, tích cực để phát huy Tổng kết sư phạm phải dựa trên cơ

sở của phân tích sư phạm, phải nêu được các kinh nghiệm, bài học cho các hoạt động sau Muốn làm được như vậy, nhà quản lý phải theo dõi sát cả quá trình thực hiện nhiệm vụ của các bộ phận

Các chức năng này gắn bó mật thiết với nhau, đan xen lẫn nhau, khi thực hiện chức năng này thường cũng có mặt các chức năng khác ở các mức

độ khác nhau Mối quan hệ của các chức năng cơ bản của QLGD được thể

hiện “Sơ đồ2: chu trình quản lý”

Trong mọi hoạt động QLGD, thông tin QLGD đóng vai trò vô cùng quan trọng, nó được coi là “mạch máu” của hoạt động QLGD

1.2.3 Quản lý nhà trường

Quản lý nhà trường là một bộ phận trong quản lý giáo dục Nhà trường (cơ sở giáo dục) chính là nơi tiến hành các quá trình GD-ĐT, có nhiệm vụ trang bị kiến thức cho một nhóm dân cư nhất định, thực hiện tối đa một quy định tiến bộ xã hội là: “Thế hệ đi sau phải lĩnh hội được tất cả kinh nghiệm xã hội mà thế hệ đi trước đã tích lũy và truyền thụ lại, đồng thời phải làm phong phú những kinh nghiệm đó” [1, 45]

Trường học là tổ chức giáo dục trực tiếp làm công tác GD-ĐT thế hệ đang lớn dần lên Nó là tế bào cơ sở, chủ chốt vừa là quản lý nhà nước, lại

KH

TC

KH

KH TTQL

Sơ đồ 1.2: chu trình quản lý

vừa là một hệ thống độc lập, tự quản của xã hội Do đó, quản lý trường học vừa có tính nhà nước, vừa có tính xã hội

Trong thời đại hiện nay, nhà trường được thừa nhận rộng rãi như một thiết chế chuyên biệt của xã hội để GD-ĐT thế hệ trẻ thành những người có tri thức, sức khỏe, phẩm chất chung của hệ thống giáo dục Từ đó cho thấy: Giáo dục nhà trường giữ vai trò trọng yếu tạo ra sức lao động mới cho xã hội, đặc biệt là đòi hỏi hàm lượng chất xám trong lao động ngày càng cao

Quản lý các hoạt động giáo dục trong nhà trường chính là xây dựng một quan hệ hợp lý giữa các hình thức công tác tập thể đối với các học sinh

và giáo viên Do quá trình giáo dục lâu dài, đặc biệt hàm súc về trí tuệ và cảm xúc do các tình huống trong đời sống nội tại, tâm hồn đời sống tập thể trong trường có sự biến đổi liên tục, tất cả những cái đó đặt ra yêu cầu cao đối với việc quản lý nhà trường, việc tổ chức hợp lý các quá trình GD-ĐT, việc xây dựng cơ sở vật chất (CSVC) kỹ thuật tổ chức sư phạm và các điều kiện khác của giáo viên và học sinh

Theo Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường, quản lý giáo dục là thực

hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức

là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và từng học sinh”[12, 11]

Quản lý trực tiếp trường học bao gồm các nội dung: quản lý quá trình dạy học, giáo dục, tài chính, CSVC, nhân lực, hành chính và quản lý môi trường giáo dục.Trong đó quản lý dạy học, giáo dục là trọng tâm

Nhà quản lý ở mỗi loại hình nhà trường, ở mỗi cấp, bậc học sẽ phải đảm bảo vận dụng khác nhau khi thực hiện nguyên lý giáo dục.Tuy vậy, nhà quản lý phải đảm bảo vấn đề cốt yếu đó là: xác định mục tiêu quản lý của nhà trường, xác định cụ thể nội dung các mục tiêu quản lý

Mục tiêu quản lý của nhà trường được cụ thể hóa trong kế hoạch năm

học, những mục tiêu này là các nhiệm vụ chức năng mà tập thể nhà trường thực hiện suốt năm học

Trên cơ sở xác định các mục tiêu một cách cụ thể, quản lý nhà trường phải cụ thể hóa cho từng mục tiêu Những nội dung này là sức sống cho mục tiêu, là điều kiện trở thành hiện thực

Tóm lại, quản lý nhà trường là quản lý giáo dục được thực hiện trong phạm vi xác định của một đơn vị giáo dục nhà trường, thực hiện nhiệm vụ giáo dục thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội Hiện nay các nhà quản lý trường học quan tâm nhiều đến các thành tố mục tiêu, nội dung, phương pháp, tổ chức quản lý và kết quả; đó là các thành tố trung tâm của quá trình

sư phạm, nếu quản lý và tác động hợp quy luật sẽ đảm bảo cho một chất lượng tốt trong nhà trường

Quản lý giáo dục là quản lý một thiết chế của hệ thống xã hội Đương nhiên quản lý nhà trường có liên quan hữu cơ với quản lý giáo dục Nhưng như ta biết, quản lý giáo dục bao gồm hai cấp độ: Quản lý cấp vĩ mô và quản

lý cấp vi mô Quản lý cấp vĩ mô là quản lý hệ thống giáo dục quốc dân (trong các cấp từ trung ương đến địa phương), còn quản lý vi mô là quản lý hoạt động giáo dục trong nhà trường Như vậy giáo dục trong nhà trường chính là nội dung quan trọng của quản lý nhà trường

Trên cơ sở đó, ta hiểu quản lý nhà trường là hệ thống những tác động

có hướng đích của hiệu trưởng đến con người (giáo viên, cán bộ nhân viên và học sinh) đến các nguồn lực (CSVC, tài chính, thông tin…) hợp quy luật (quy luật quản lý, quy luật giáo dục, quy luật tâm lý, quy luật kinh tế, quy luật xã hội ) nhằm đạt mục tiêu giáo dục

Quản lý nhà trường, quản lý giáo dục là tổ chức hoạt động dạy học một cách có tổ chức, thực hiện các tính chất của nhà trường phổ thông Việt Nam XHCN mới quản lý được giáo dục, tức là cụ thể hóa đường lối giáo dục của Đảng và biến đường lối đó thành hiện thực, đáp ứng yêu cầu của nhân dân,

của đất nước

1.2.4 Quản lý hoạt động dạy học

- Hoạt động dạy học

Dạy học được hiểu là một hình thức đặc biệt của giáo dục (nghĩa rộng),

xem như là một trường hợp riêng của nó Dạy học là con đường đặc biệt quan trọng trong mối quan hệ biện chứng và phối hợp với các con đường, các hoạt động khác trong quá trình giáo dục để thực hiện các mục đích và nhiệm vụ giáo dục đặt ra

Dạy học bao hàm trong nó sự học và sự gắn bó với nhau, trong đó

sự dạy không chỉ là sự giảng dạy mà còn là sự tổ chức, chỉ đạo và điều khiển sự học

Học, theo nghĩa rộng nhất, được hiểu là quá trình cơ bản của sự phát

triển nhân cách trong hoạt động của con người, là sự lĩnh hội những “sức mạnh bản chất người” đã được đối tượng hóa trong các sản phẩm của hoạt động con người Đó là hoạt động phản ánh những mặt nhất định của hiện thực khách quan vào ý thức người học, tuy nhiên, nó chủ yếu hướng người học vào lĩnh hội những chân lý dã được loài người phát hiện nhưng chúng lại là mới với họ

Hoạt động học là một hoạt động nhận thức độc đáo của người học,

thông qua đó người học chủ yếu thay đổi chính bản thân mình và ngày càng

có năng lực hơn trong hoạt động tích cực nhận thức và cải biến hiện thực khách quan

Dạy là hoạt động của giáo viên, không chỉ là hoạt động truyền thụ cho

học sinh, sinh viên những nội dung đáp ứng được các mục tiêu đề ra, mà còn hơn nữa, là hoạt động giúp đỡ, chỉ đạo và hướng dẫn học sinh, sinh viên trong quá trình lĩnh hội Chỉ khi nào nắm bắt được các điều kiện bên trong (hiểu biết, năng lực, hứng thú,…) của học sinh, sinh viên thì giáo viên mới đưa ra được những tác động sư phạm phù hợp để hoạt động học đạt được kết quả

mong muốn [23, 10]

- Quản lý hoạt động dạy học

Là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thế quản lý nhằm làm cho hoạt động dạy học vận hành theo đường lối của nhà nước, thực hiện được những yêu cầu của nền giáo dục xã hội trong việc đào tạo con người theo mẫu người của thời đại, tập trung vào hoạt động dạy học và giáo dục, đưa hệ vận động từ trạng thái ban đầu đến mục tiêu dạy học

đã đề ra

Quản lý hoạt động dạy học là một bộ phận cấu thành chủ yếu của toàn

bộ hệ thống quản lý trong nhà trường, vì quản lý hoạt động dạy học trên lớp

và quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lóp Các hoạt động này không chỉ

do nhà trường thực hiện mà nó còn quan hệ tương tác liên thông với các tố chức GD - ĐT khác

Cũng như quản lý nói chung, quản lý hoạt động dạy học có các chức năng:

+ Chức năng kế hoạch

+ Chức năng tổ chức

+ Chức năng chỉ đạo

+ Chức năng kiểm tra

Chức năng phối hợp trong và phối hợp ngoài, phối họp giữa các hoạt động giáo dục trên lớp với các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, đồng thời phối hợp giữa việc giáo dục của nhà trường, gia đình, xã hội với các cơ

sở giáo dục khác [33, 10]

Việc thực hiện tốt các chức năng quản lý sẽ giúp cho nhà trường thực hiện được các hoạt động dạy học một cách có hiệu quả

Mục tiêu của quản lý hoạt động dạy học

Mục tiêu của quản lý hoạt động dạy học là mục tiêu tổng hợp hay mục tiêu chung, là kết quả tổng họp của nhiều quá trình bộ phận Mỗi quá trình bộ phận lại có những mục tiêu riêng của nó, được gọi là mục tiêu bộ phận Các

mục tiêu bộ phận lại chính là các mục tiêu tổng hợp các hệ thống con Mỗi hệ thống con lại bao gồm những quá trình bộ phận nhỏ hơn Như vậy, ta có thế hình dung ra hệ thống quản lý giúp cho các cán bộ quản lý xác định rõ được vị trí và mối quan hệ giữa các mục tiêu thuộc hệ thống quản lý của mình, để điều khiển được đối tượng quản lý tương ứng vận động đạt tới kết quả mong muốn.

Người cán bộ quản lý phải có quan điểm hệ thống, tức là có cách nhìn toàn diện và biện chứng đối với các yếu tố thuộc đối tượng quản lý, để điều khiển, quản lý chúng, bởi mục tiêu quản lý không phải chỉ là năng suất hay chất lượng của một hệ thống, cụ thể là của một khoa (trường đại học), một trường phổ thông trung học hay một trường trung học cơ sở, tiểu học

Tóm lại, mục tiêu quản lý dạy học là đảm bảo chất lượng giáo dục toàn diện người học với các tiêu chuẩn về chính trị - tư tưởng và văn hóa - khoa học công nghệ, tay nghề thực hành và thể chất, được quy định trong mục tiêu giáo dục Chất lượng đó là kết quả tổng hợp của nhiều hoạt động của quá trình giáo dục và của các hoạt động đảm bảo cho quá trình giáo dục đó

Đối tượng của quản lý dạy học

Đối tượng của quản lý hoạt động dạy học là hoạt động của người dạy, người học và các tổ chức sư phạm của nhà trường, của một khoa cụ thể, của một trường đại học, THPT, THCS, tiểu học cụ thể trong việc thực hiện các kế hoạch và chương trình dạy học nhằm đạt được mục tiêu dạy học đã quy định vói chất lượng cao

Có thể nói rằng: đối tượng của quản lý hoạt động dạy học là hoạt động dạy học trong nhà trường, quản lý hoạt động dạy học có nhiệm vụ quản lý hoạt động của giáo viên, học sinh trong việc thực hiện kế hoạch và nội dung chương trình dạy học của nhà trường

Hoạt động dạy học hiểu theo nghĩa hẹp là bộ phận cấu thành chủ yếu nhất trong toàn bộ hoạt động của một trường nào đó Do đó, quản lý hoạt động dạy học là bộ phận chủ yếu nhất của quản lý nhà trường, cũng chính là

nền tảng để phân hóa chức năng, xác định cơ chế tổ chức quản lý và tổ chức chỉ đạo hoạt động của các đối tượng trong nhà trường Quá trình này do trường trực tiếp quản lý, nhưng nó có quan hệ tương tác, liên thông với các tổ chức giáo dục khác hoặc các tổ chức, cơ quan khoa học, kỹ thuật, công nghệ, văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao mà người học có điều kiện tham gia hoạt động Trong bối cảnh phát triển của nền kinh tế thị trường và cuộc cách mạng khoa học - công nghệ như hiện nay, các mối quan hệ là một trong những điều kiện tối ưu hóa việc quản lý quá trình dạy học [10, 18]

Nội dung của quản lý hoạt động dạy học

Để đạt được mục tiêu và yêu cầu quản lý, quản lý hoạt động dạy học phải thực hiện quản lý các nội dung sau:

+ Quản lý việc thực hiện mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học: là

quản lý việc dạy học có đúng mục tiêu đã định ra từ đầu hay chưa, quản lý các nội dung bài dạy có đúng chủ điểm, chủ đề hay không và phương pháp để đạt được các nội dung đó có phù hợp với đối tượng hay không

+ Quản lý hoạt động dạy: là quản lý quản lý quá trình giảng dạy, giáo

dục, truyền đạt, điều khiển của giáo viên sao cho các kế hoạch và chương trình giảng dạy được thực hiện đúng về nội dung, thời gian và quán triệt được các yêu cầu của mục tiêu dạy học

+ Quản lý hoạt động học của học sinh: là quản lý quá trình lĩnh hội, tự

điều khiển để thực hiện các nhiệm vụ học tập rèn luyện của học sinh

+ Quản lý việc xây dựng, sử dụng, bảo quản CS C-TBDH: là việc

quản lý xem nhà trường có quan tâm đến việc xây dựng, sử dụng, bảo quản CSVC-TBDH hay không

+ Quản lý hoạt động kiểm tra- đánh giá: là quá trình thực hiện các công

việc kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy của giáo viên, hoạt động học của học sinh nhằm phát hiện kịp thời các nguyên nhân dẫn đến các công việc đã làm

tốt để phát huy cái đã làm tốt, khắc phục tình trạng yếu kém, để đề ra và tố

chức thực hiện các biện pháp khắc phục, đảm bảo chất lượng dạy học

Ngoài ra, nhà trường còn phải chú trọng đến các nội dung quản lý khác như: quản lý phương tiện phục vụ dạy học, xác nhận trình độ và cấp chứng chỉ văn bằng hay quản lý các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, ngoài nhà trường; quản lý, điều phối hoạt động của các tổ chức sư phạm trong nhà trường [33, 10]

Trường tiểu học

Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục tiểu học có một vị trí đặc biệt quan trọng trong việc đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài cho đất nước Điều II luật phổ cập giáo dục đã nêu: “ Giáo dục tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân…” Bậc Tiểu học là bậc học đầu tiên của

hệ thống giáo dục, bậc học đào tạo những cơ sở ban đầu cơ bản và bền vững cho trẻ tiếp tục học lên bậc học trên, giúp trẻ hình thành những cơ sở ban đầu, những đường nét cơ bản của nhân cách

Giáo dục tiểu học bắt đầu năm 6 tuổi đến hết năm 11 tuổi, gồm có 5 trình

độ, từ lớp 1 đến lớp 5 Đây là cấp học bắt buộc đối với mọi công dân Học sinh phải học các môn sau: Toán, Tiếng Việt, Tự nhiên và Xã hội (lớp 1, 2, và 3), Khoa học (lớp 4 và 5), Lịch sử (lớp 4 và 5), Địa lý (lớp 4 và 5), Âm nhạc, Mỹ thuật, Đạo đức, Thể dục, Tin học (tự chọn), Tiếng Anh (lớp 3, 4, và 5) Ngoài

ra, một số trường cho học sinh học tiếng Anh bắt đầu từ năm lớp 1, lớp 2

Mục đích của các em trong giai đoạn tiểu học một phần là tiếp thu những kiến thức khoa học đơn giản, phần quan trọng là hình thành nền tảng ban đầu của nhân cách con người - yếu tố quyết định sự thành bại của các em trong tương lai Do vậy giáo dục ở bậc tiểu học có tính chất đặc biệt, có bản sắc riêng, với tính sư phạm đặc trưng

Chính vì vậy người quản lý giáo dục tiểu học phải hiểu rõ và nắm bắt một cách sâu sắc, toàn diện các yêu cầu của giáo dục tiểu học để thực hiện

đúng, đủ và tốt các yêu cầu, mục tiêu của giáo dục đề ra

Môn tiếng Anh ở trường tiểu học

Hiện nay, tiếng Anh đang dần trở thành môn học bắt buộc thay vì học

tự chọn ở bậc Tiểu học như trước đây, là một bộ phận quan trọng không thể

thiếu của học vấn phổ thông mà còn là phương tiện hữu hiệu để khai thác thông tin, là công cụ giao tiếp và cập nhật tri thức để hội nhập và phát triển KT-XH của đất nước Với chức năng là ngoại ngữ, môn tiếng Anh cung cấp cho học sinh một công cụ giao tiếp mới để tiếp thu những tri thức tiên tiến, tìm hiểu các nền văn hóa đa dạng và phong phú trên thế giới, dễ dàng hội nhập với cộng đồng quốc tế

Nhận thức được vị trí và vai trò quan trọng của môn tiếng Anh trong trường phổ thông, Đảng và Nhà nước đã có nhiều nghị quyết, chỉ thị, thông tư

về việc đổi mới và không ngừng nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ trong các trường phổ thông Đại hội lần thứ XI của Đảng đề ra mục tiêu phát triển giáo dục và đào tạo giai đoạn 2011 - 2020 đã nhấn mạnh: Phải mở rộng và nâng cao chất lượng đào tạo ngoại ngữ [5]

Để phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, với nhu cầu của người học và điều kiện dạy học cụ thể của từng địa phương Việc quản lý dạy học tiếng Anh cần: quản lý mục tiêu và nội dung dạy học tiếng Anh, đào tạo và bồi dưỡng giáo viên dạy tiếng Anh, quản lý hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò, quản lý việc thực hiện chương trình, SGK, đổi mới phương pháp dạy học, cải tiến các hình thức tổ chức dạy học phù hợp với đặc trưng của bộ môn, với hoàn cảnh của mỗi địa phương, đảm bảo học sinh được học liên tục từ lớp 1 đến lớp 5 ở trường tiểu học, đầu tư CSVC, thiết bị, sử dụng TBDH hiệu quả, đổi mới các hình thức kiểm tra, đánh giá cho phù hợp chương trình, phương pháp dạy học và yêu cầu của bộ môn ngoại ngữ

Hiện nay, chương trình tiếng Anh tiểu học đang được thí điểm thực hiện với thời lượng 2-4 tiết/ tuần tại các trường tiểu học trên cả nước kể từ

năm 2009 [6]

Có rất nhiều bộ sách đang được triển khai đồng thời như: Family and friends của nhà xuất bản Oxford, Next stop của nhà xuất bản Longman-Macmillan, Tiếng Anh 3,4,5 của nhà xuất bản giáo dục, Phonics của nhà xuất bản Oxford Tất cả các giáo trình này đều được các trường thực hiện theo các hình thức: tự chọn, tăng cường và bắt buộc Thực tế, dù ở hình thức dạy học nào, giáo trình dùng cho học sinh tiểu học đều được thực hiện trên cơ sở phân chia dạy tiếng Anh cho học sinh tiểu học ở hai bậc Bậc trẻ sáu tuổi và bảy

tuổi chủ yếu chú trọng cho làm quen với tiếng Anh (như: đóng kịch, hát, trò

chơi, tô màu) nhằm làm cho trẻ tiếp cận với tiếng Anh, mà không cảm thấy

mình đang học; tiếng Anh thấm vào trẻ một cách tự nhiên Đến giai đoạn lớp

3 đến lớp 5 thì học sinh sẽ học tiếng Anh một cách có hệ thống dựa trên phương pháp giao tiếp, theo xu hướng hiện đại: chuẩn bị - dẫn dắt - củng cố

và kiểm tra đã tận dụng được các loại hình học tập mà trẻ ưa thích nhằm làm cho trẻ cảm thụ tiếng Anh một cách tự nhiên, thoải mái, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh Do đó, các chủ điểm trong các giáo trình tiếng Anh tiểu học phải mang tính giao tiếp vừa phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, nhu cầu, kinh nghiệm và trình độ hiểu biết của học sinh vừa sinh động, hấp dẫn và được lặp lại có mở rộng qua các năm học tiếp theo; việc chọn nội dung ngôn ngữ đảm bảo ngữ cảnh hóa, tính ứng dụng, tính giao tiếp, tính thực hành và có tần số sử dụng cao, hấp dẫn và gần gũi với học sinh

Hoạt động dạy học tiếng Anh tiểu học ở các nước Đông Nam Á và trên thế giới

Việc dạy học tiếng Anh trong trường tiểu học nói riêng và trong các trường phổ thông nói chung ở một số nước trên thế giới hiện nay rất đa dạng

và phong phú tùy thuộc vào những điều kiện khách quan và chủ quan của mỗi nước Tuy vậy, có thể khái quát việc dạy học tiếng Anh thành hai xu hướng

chủ yếu sau đây:

a Tiếng Anh được dạy học để dùng làm công cụ giao tiếp mới ngoài tiếng mẹ đẻ

- Tại các nước phát triển (đặc biệt ở Châu Âu), tiếng Anh được dạy với mục tiêu trang bị cho người học một công cụ giao tiếp mới ngoài tiếng mẹ đẻ

để đáp ứng nguyện vọng học tập và nhu cầu làm việc của học sinh sau này

- Tiếng Anh được đưa vào chương trình dạy học ở trường tiểu học Việc lựa chọn chương trình, sách giáo khoa để dạy học trong trường tiểu học khá thoải mái, nhiều sự chọn lựa

- Trong trường tiểu học tiếng Anh là môn học bắt buộc (ở Thụy Điển,

Hà Lan, Tây Ban Nha, Italia, ) hoặc tự lựa chọn (ở Anh, Pháp, Đức, ) Ở bậc tiểu học, ngoài Tiếng Anh là môn ngoại ngữ bắt buộc, học sinh được khuyến khích học thêm ngoại ngữ thứ hai

- Tại một số nước như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, tiếng Anh được dạy như một môn học bắt buộc với thời lượng khoảng 2-4 tiết/tuần và bắt đầu từ cấp tương đương như tiểu học của Việt Nam

b.Tiếng Anh được dạy học như một chuyển ngữ

Tại một số nước ở Châu Phi và khu vực Đông Nam Á, tiếng Anh được dạy học như một chuyển ngữ (ngôn ngữ hai) ngoài tiếng mẹ đẻ, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nhân lực có ngoại ngữ để học tập, làm việc và giao tiếp trong các hoạt động xã hội Ở các nước này, tiếng Anh được dạy từ bậc tiểu học với thời lượng khá lớn (ở Singapore, tiếng Anh được dạy với thời lượng

1 2 - 1 7 tiết/tuần) Học sinh được trang bị những kiến thức và kỹ năng ngôn ngữ cần thiết để có thể học một số (hoặc phần lớn) nội dung chương trình phổ thông bằng tiếng Anh

1.3 Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trườngtiểu học

a.Quản lý thực hiện mục tiêu của hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học

Tiếng Anh được đưa vào chương trình giáo dục tiểu học nhằm đạt ba mục đích: sử dụng tiếng Anh như một công cụ giao tiếp, nâng cao trình độ

vãn hóa và phẩm chất đạo đức Cả ba mục đích đều quan trọng và có quan hệ mật thiết với nhau, song do đặc thù của bộ môn mà mục đích giao tiếp trở thành cơ bản nhất, còn hai mục đích kia phải luôn luôn gắn chặt với mục đích thứ nhất Dạy và học tiếng Anh ở tiểu học có các mục tiêu như:

- Hình thành và phát triển năng lực giao tiếp bằng tiếng Anh thông qua 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, trong đó chủ yếu là 2 kĩ năng nghe và nói

- Có kiến thức cơ bản và tối thiểu về ngôn ngữ tiếng Anh bao gồm từ vựng, ngữ âm, ngữ pháp, và thông qua tiếng Anh có những hiểu biết ban đầu về đất nước, con người và nền văn hóa của các nước nói tiếng Anh

- Xây dựng thái độ tích cực đối với việc học tiếng Anh, từ đó tăng thêm sự hiểu biết và tình cảm trân trọng đối với ngôn ngữ và văn hóa của dân tộc mình

- Hình thành các chiến lược học tiếng Anh một cách có hiệu quả, tạo cơ sở cho việc học các ngoại ngữ khác trong tương lai Về tổng thể, sau khi học xong Chương trình tiếng Anh tiểu học, học sinh có thể đạt được trình độ tiếng Anh tương đương Cấp độ A1 của Khung Tham chiếu Chung Châu Âu về Ngôn ngữ Cụ thể là: có thể hiểu và sử dụng các kiểu diễn đạt quen thuộc hàng ngày và những cụm từ đơn giản nhằm thỏa mãn nhu cầu giao tiếp cụ thể;

Có thể tự giới thiệu bản thân hoặc người khác, có thể hỏi và trả lời các câu hỏi

về thông tin cá nhân như người đó sống ở đâu, những người mà người đó biết

và những thứ người đó có; có thể giao tiếp một cách đơn giản với điều kiện người khác nói chậm, rõ ràng và sẵn sàng trợ giúp [ 11]

b Nội dung quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở tiểu học

Quản lý việc thực hiện mục tiêu, chương trình, nội dung, phương pháp dạy học

- Quá trình đạt được mục tiêu theo chương trình đã đề ra

- Các nội dung cần đạt được

- Các phương pháp để đạt được các nội dung đó

Quản lý hoạt động dạy: hoạt động dạy thực hiên chức năng kép như sau :

- Quá trình truyền đạt kiến thức từ giáo viên đến học sinh

- Quá trình điều khiển của giáo viên đối với học sinh

Quản lý hoạt động học

- Quá trình lĩnh hội kiến thức từ giáo viên đến học sinh

- Quá trình tự điều khiển của học sinh

Quản lý việc xây dựng, sử dụng, bảo quản CS C-TBDH tiếng Anh ở trường tiểu học:

- Quản lý việc xây dựng CSVC-TBDH tiếng Anh ở trường tiểu học

- Quản lý việc sử dụng CSVC-TBDH tiếng Anh ở trường tiểu học

- Quản lý việc bảo quản CSVC-TBDH tiếng Anh ở trường tiểu học

Quản lý hoạt động kiểm tra - đánh giá hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học

- Xây dựng, cải tiến các hình thức và nội dung kiểm tra - đánh giá, dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học phù hợp với mục đích, nội dung dạy học tiếng Anh mới

- Xây dựng các cấu trúc bài kiểm tra, bài thi mẫu, kiểm tra các kĩ năng nghe- nói đọc viết với số lượng, thang điểm cụ thể, rõ ràng

- Quản lý, chỉ đạo việc kiểm tra - đánh giá dạy học tiếng Anh trong trường tiểu học một cách thống nhất từ trung ương đến địa phương

- Bồi dưỡng về chuyên môn và nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác quản

lý và chỉ đạo việc kiểm tra - đánh giá trong các trường tiểu học

- Ban hành các chế độ, quy chế kiểm tra - đánh giá và kết luận mức khen thưởng hay kỷ luật đối với cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh

c.Biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở trường tiểu học

- Tổ trưởng chuyên môn

TTCM do hiệu trưởng chỉ định và giao nhiệm vụ, là người trực tiếp quản lí nhiều mặt hoạt động của giáo viên và cả khối lớp, là người chịu trách

nhiệm trước hiệu trưởng chất lượng giảng dạy của giáo viên và kết quả học tập của học sinh trong tổ của mình

TTCM là người đứng đầu tổ chuyên môn chịu trách nhiệm quản lý trực tiếp hoạt động của tổ chuyên môn TTCM là người có năng lực chuyên môn giỏi, có tay nghề thành thạo, có phẩm chất đạo đức tốt, có khả năng trong công tác quản lý TTCM trong các trường tiểu học được hưởng chế độ phụ cấp là 0,2% lương và giảm 2 giờ dạy/1 tuần so với giáo viên

TTCM chịu trách nhiệm tổ chức về quá trình giảng dạy, hoàn thành chương trình dạy học, chất lượng giảng dạy và lượng kiến thức trong các khối lớp Vì vậy trong quá trình điều hành quản lý hoạt động tổ chuyên môn, TTCM phải thực hiện tốt:

+ Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần, tháng, học kì

và cả năm học nhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và các hoạt động khác theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ GD-ĐT và kế hoạch năm học của nhà trường;

+ Xây dựng kế hoạch cụ thể dạy chuyên đề, tự chọn, dạy bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém;

+ Xây dựng kế hoạch cụ thể về sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học đúng, đủ theo các tiết trong phân phối chương trình;

+ Hướng dẫn xây dựng và quản lý việc thực hiện kế hoạch cá nhân,

soạn giảng của tổ viên (kế hoạch cá nhân dạy chuyên đề, tự chọn, ôn thi tốt nghiệp, dạy bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém; sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học đúng, đủ theo các tiết trong phân phối chương trình; soạn giáo án theo phân phối chương trình, chuẩn kiến thức, kĩ năng và sách giáo khoa, thảo luận các bài soạn khó; viết sáng kiến kinh nghiệm về nâng cao chất lượng dạy học, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá, phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém );

+ Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên trong tổ,

giáo viên mới tuyển dụng (đổi mới phương pháp dạy học; đổi mới kiểm tra, đánh giá; dạy học theo chuẩn kiến thức kĩ năng; sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học, ứng dụng CNTT trong dạy học góp phần đổi mới phương pháp dạy học, phương pháp kiểm tra, đánh giá )

+ Điều hành hoạt động của tổ (tổ chức các cuộc họp tổ theo định kì quy định về hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ và các hoạt động giáo dục khác; lưu trữ hồ sơ của tổ; thực hiện báo cáo cho Hiệu trưởng theo quy định);

+ Quản lý, kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn của giáo viên (thực hiện hồ sơ chuyên môn; soạn giảng theo kế hoạch dạy học và phân phối chương trình, chuẩn kiến thức kĩ năng; ra đề kiểm tra, thực hiện việc cho điểm theo quy định; kế hoạch dự giờ của các thành viên trong tổ );

+ Dự giờ giáo viên trong tổ theo quy định (4 tiết/giáo viên/năm học); + Các hoạt động khác (đánh giá, xếp loại giáo viên; đề xuất khen thưởng, kỉ luật giáo viên Việc này đòi hỏi TTCM phải nắm thật rõ về tổ viên của mình, về ưu điểm hạn chế trong việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy được phân công)

+ TTCM cùng với hiệu trưởng tham gia kiểm tra giáo viên theo kế hoạch năm học

+ TTCM đề đạt những ý kiến của các thành viên trong tổ đến Hiệu trưởng và triển khai đầy đủ các kế hoạch hoạt động của Hiệu trưởng đến các thành viên trong tổ

Tóm lại TTCM là người quản lí hoạt động chuyên môn của tổ, vì thế cần phải nắm rõ nguyên tắc, chức năng của chu trình quản lý, và chu trình quản lý giáo dục

- Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học của

tổ trưởng chuyên môn

Biện pháp là cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể hoặc có thể hiểu

đó là cách thức để tiến hành một hành động để đạt đến mục đích xác định Cụ

thể hơn: Biện pháp QL hoạt động dạy học tiếng Anh của TTCM là cách thức TTCM sử dụng công cụ QL tác động vào GV, HS và các khâu trong quá trình

QL nhằm vận hành quá trình dạy học tiếng Anh một cách có kế hoạch, có tổ chức, có điều khiển, điều chỉnh nhằm đạt đến mục tiêu xác định

Biện pháp QL hoạt động dạy học tiếng Anh bao gồm :

+ Quản lý mục tiêu và nội dung dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học

Tiếng Anh được đưa vào chương trình giáo dục tiểu học nhằm đạt ba mục đích: sử dụng tiếng Anh như một công cụ giao tiếp, nâng cao trình độ văn hóa và bồi dưỡng phẩm chất đạo đức Cả ba mục đích đều quan trọng và

có quan hệ mật thiết với nhau, song do đặc thù của bộ môn mà mục đích thực hành giao tiếp trở thành cơ bản nhất, còn hai mục đích kia phải luôn luôn gắn chặt với mục đích thứ nhất

Quán triệt được mục tiêu của dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học là + Giúp học sinh (HS) hình thành và phát triển năng lực giao tiếp bằng tiếng Anh thông qua bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, trong đó chủ yếu là nghe, nói Sau khi học xong chương trình tiếng Anh tiểu học, HS có thể đạt trình độ tiếng Anh tương đương cấp độ A1 của khung tham chiếu chung châu

Âu về ngôn ngữ Tổng số tiết của 3 năm học là 420 tiết (4 tiết/tuần) [6]

+ Cụ thể, có thể hiểu và sử dụng các kiểu diễn đạt quen thuộc hàng ngày và những cụm từ đơn giản nhằm thỏa mãn nhu cầu giao tiếp cụ thể; có thể tự giới thiệu bản thân hoặc người khác, có thể hỏi và trả lời các câu hỏi về thông tin cá nhân như người đó sống ở đâu, những người mà người đó biết và những thứ người đó có; có thể giao tiếp một cách đơn giản với điều kiện người khác nói chậm, rõ ràng và sẵn sàng trợ giúp [6]

+ Cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản, đơn giản về tiếng Anh, giúp học sinh bước đầu có những hiểu biết về đất nước, con người, nền

văn hóa của một số nước nói tiếng Anh [6]

+ Góp phần hình thành cho học sinh thái độ tích cực đối với tiếng Anh,

thông qua việc học tiếng Anh học sinh có thêm hiểu biết và tình yêu đối với tiếng Việt Việc dạy học môn tiếng Anh cũng góp phần hình thành phương

pháp học tập và phát triển nhân cách, trí tuệ của học sinh [6]

ề kiến thức

Học sinh nắm được những kiến thức cơ bản, đơn giản, tối thiểu về tiếng Anh dùng trong giao tiếp, phù hợp với lứa tuổi thuộc bốn chủ điểm đã nêu

Về kiến thức ngôn ngữ: Học sinh có thể

- Phát âm các nguyên âm, phụ âm, nói đúng trọng âm của từ, ngữ điệu của câu, trong đó nhấn mạnh đến các âm không có trong tiếng Việt Việc phân

bố nội dung ngữ âm phụ thuộc vào nội dung ngôn ngữ của từng chủ điểm [6]

- Sử dụng được khoảng 450 đến 500 từ [6]

- Sử dụng câu đơn và câu ghép, các câu hỏi và mệnh lệnh đơn giản [6]

Về năng lực ngôn ngữ: Học sinh có thể

- Có sự hiểu biết ban đầu về con người, đất nước và nền văn hóa của một số nước nói tiếng Anh

- Biết một số tên riêng thường gặp của người bản ngữ

- Biết tên một số nước, biểu tượng, địa danh nổi tiếng

- Biết được các hoạt động học tập, sinh hoạt hàng ngày, vui chơi giải trí như chào hỏi, làm quen, giới thiệu của trẻ em một số nước nói tiếng Anh [6]

ề kĩ năng

Học sinh có kỹ năng cơ bản sử dụng tiếng Anh như một công cụ giao tiếp ở mức độ đơn giản dưới các dạng nghe, nói, đọc, viết (trong đó ưu tiên kỹ năng nghe nói ở giai đoạn đầu) theo bốn chủ điểm: Bản thân và bạn bè, bản thân và nhà trường, bản thân và gia đình và thế giới quanh em [6]

1.4 Những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học

- Chương trình, kế hoạch dạy học tiếng Anh:

Chương trình tiếng Anh là pháp lệnh, là cái phải tuân theo, kế hoạch

dạy học tiếng Anh thì phải được xây dựng phù hợp với chương trình, phù hợp với thực tế từng đối tượng, có thể linh hoạt thay đổi kế hoạch dạy học cho phù hợp với vùng miền và trình độ học sinh Việc tuân thủ đúng chương trình, kế hoạch rất quan trọng trong hoạt động dạy học cũng như quản lý việc dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học Chương trình , kế hoạch sẽ quy định nội dung dạy của thầy và trò Nên hoạt động dạy học cũng như quản lý việc dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học thành công hay không phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố này

- Các nhà quản lý:

Nhà quản lý là nhân tố rất quan trọng đối với hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học Nhà quản lý phải phối hợp tốt với giáo viên thì chất lượng giáo dục mới được nâng lên Có giáo viên, chương trình tốt mà không có nhà quản lý tốt thì chất lượng dạy học khó mà cải thiện được Ngược lại, có nhà quản lý tốt cùng với giáo viên và chương trình tốt sẽ thức đẩy quá trình dạy học Chất lượng sẽ được cải thiện nhanh và hiệu quả

- Đội ngũ giáo viên tiếng Anh:

Đội ngũ giáo viên tiếng Anh là người trực tiếp tham gia vào các hoạt động dạy học cũng như quản lý hoạt động dạy học, đội ngũ có tinh thì chất lượng mới đảm bảo và đội ngũ phải kết phối hợp tốt với nhà quản lý thì chất lượng mới được cải thiện nhanh Nếu có nhà quản lí cùng chương trình tốt mà giáo viên không tốt thì sẽ rất khó thực hiện và khó thành công

- Đặc điểm học sinh tiểu học:

Học sinh tiểu học là học sinh ở độ tuổi mà thể chất và tâm lý rất dễ tác động nên việc dạy và học ngoại ngữ sẽ rất phù hợp Vì ở lứa tuổi này chủ yếu

là sự bắt chước là chính, học mà chơi, chơi mà học sẽ dễ tác động Lứa tuổi này chủ yếu phát triển tư duy cụ thể, còn tư duy trừu tượng chỉ ở lớp cuối cấp Cho nên hoạt động dạy học cũng như quản lý việc dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học bị ảnh hưởng rất lớn từ yếu tố này Nó quyết định phương pháp dạy học của giáo viên cũng như tác động rất lớn đến việc lên chương

trình, nội dung dạy học

- Môi trường giáo dục (trong và ngoài nhà trường):

Môi trường bên trong là bản thân CBQL, GV và các lực lượng bên trong nhà trường cùng có ý thức về tầm quan trọng của ngoại ngữ thì chất lượng dạy học ngoại ngữ sẽ được cải thiện nhanh

Môi trường bên ngoài là các tổ chức kết phối hợp với nhà trường như trung tâm ngoại ngữ, tổ chức phi chính phủ, đoàn thanh niên phường, UBND phường xã, tổ dân cư Nếu tất cả các lực lượng này đều nhận thức tốt sẽ hỗ trợ rất tốt cho việc dạy và học ngoại ngữ

Yếu tố này hỗ trợ chương trình, nhà quản lý, giáo viên và học sinh rất nhiều Nó làm cho HĐDH và quản lý quá trình dạy nhanh hơn, vững bền hơn Ngược lại, nếu không có yếu tố này, HĐDH cũng như quản lý HĐDH tiếng Anh ở trường tiểu học sẽ bị hạn chế, bị chậm và bị ảnh hưởng rất nhiều

Kết luận chương 1

Như vậy, Quản lý giáo dục là quản lý quá trình hoạt động của người dạy, người học và quản lý các tổ chức sư phạm ở các cơ sở khác nhau trong việc thực hiện các kế hoạch và chương trình GD-ĐT nhằm đạt dược các mục đích giáo dục đề ra

Quản lý trường học bao gồm quản lý quá trình dạy học, giáo dục, tài chính, CSVC, nhân lực, hành chính và quản lý môi trường giáo dục Trong đó quản lý dạy học, giáo dục là trọng tâm

QL hoạt động dạy học tiếng Anh của TTCM ở trường tiểu học là cách thức TTCM sử dụng công cụ QL tác động vào GV, HS và các khâu trong quá trình QL nhằm vận hành quá trình dạy học tiếng Anh một cách có kế hoạch,

có tổ chức, có điều khiển, điều chỉnh nhằm đạt đến mục tiêu xác định

Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học bao gồm: quản lý việc thực hiện mục tiêu, chương trình, nội dung, phương pháp dạy học; quản lý hoạt động dạy của giáo viên, hoạt động học của học sinh, quản

lý việc xây dựng, sử dụng, bảo quản CSVC-TBDH tiếng Anh và quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học môn tiếng Anh trong trường tiểu học

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN HỒNG BÀNG - HẢI PHÒNG

2.1 Đặc điểm về kinh tế-xã hội-giáo dục của quận Hồng Bàng

a Kinh tế- xã hội:

Quận Hồng Bàng là 1 trong những quận lớn, quận trung tâm của thành phố Hải Phòng, với diện tích 14,6km2

, có tổng số gần 110,000 người, lại là cửa ngõ giao thông đường thuỷ, đường sắt, đường bộ, nối liền thủ đô Hà Nội

và Quảng Ninh Trên địa bàn quận tập trung nhiều cơ quan quan trọng của Trung ương và thành phố, nhiều văn phòng đại diện nước ngoài, nhiều cơ sở sản xuất công nghiệp, thương mại lớn và mũi nhọn của Hải Phòng như công nghiệp đóng tàu, chế tạo sản xuất thép công nghiệp, kinh tế cảng biển Ngoài

ra, đây còn là trung tâm thương mại, du lịch, dịch vụ tập trung nhiều nhà hàng, khách sạn lớn, có hệ thống siêu thị lớn, điển hình là METRO, siêu thị Minh Khai, chợ Sắt Với những tiềm năng lợi thế này, Hồng Bàng có những điều kiện vô cùng thuận lợi để phát triển kinh tế xã hội một cách toàn diện, trở thành địa bàn đặc biệt quan trọng về chính trị, kinh tế cũng như an ninh quốc phòng của Hải Phòng

b.Giáo dục:

Quy mô giáo dục quận tiếp tục được mở rộng với nhiều loại hình đào

tạo đa dạng, phù hợp với nhu cầu Hiện toàn quận tính đến năm học 2014 -

2015, có 21 trường mầm non, 10 trường Tiểu học, 8 trường THCS Số lượng

Số trường-lớp, số học sinh

Tổng số 39 trường; 628 lớp; 21020 học sinh Tăng so với năm học trước

21 lớp.Trong đó: Dạy học 2 buổi/ngày, dạy học các môn tự chọn khối tiểu học 10/10 trường đạt 100% Tỉ lệ học sinh học 2 buổi/ngày đạt 71%, học sinh học ngoại ngữ đạt 99,9%

Đội ngũ CBQL, giáo viên

- Tổng số CBQL 98; Trình độ trên chuẩn 100%; tăng 1%

- Giáo viên giảng dạy: 1170, đạt tỷ lệ 1,52 GV/lớp (Nữ 5056 = 78,42%) Giảm tỷ lệ GV/lớp 0,01%; nguyên nhân do số học sinh đầu vào lớp 1, số lớp tăng nhanh So sánh số giáo viên dạy các môn chuyên và tự chọn với năm học 2013-

2014, tăng 122 giáo viên

Năm học toàn quận đạt tổng 824 giải trong kỳ thi học sinh giỏi các cấp trong đó cấp quốc gia 23, thành phố 248, quận : 553 (giảm 20 giải so với năm học 2013 - 2014) do cấp tiểu học không tổ chức kì thi học sinh giỏi Các trường: THCS Hồng Bàng, Ngô Gia Tự, Bạch Đằng, Trần Văn Ơn; Tiểu học: Đinh Tiên Hoàng, Nguyễn Tri Phương tiếp tục khẳng định là những đơn vị

có nhiều thành tích trong công tác đào tạo, bồi dưỡng học sinh giỏi

Chất lượng giảng dạy và học tập ngày càng nâng lên, hàng năm có nhiều giáo viên đạt giải cao trong các kỳ thi giáo viên dạy giỏi các cấp, quận Hồng Bàng là một trong các đơn vị dẫn đầu thi đua của thành phố Giáo dục Tiểu học quận Hồng Bàng trong những năm qua đã có sự phát triển khá về quy mô, số lượng, chất lượng

2.2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở các trường Tiểu học quận Hồng Bàng - Hải Phòng

Việc dạy học tiếng Anh đã được thực hiện ở các trường Tiểu học quận Hồng Bàng từ nhiều năm nay theo chương trình môn tự chọn và bắt đầu từ năm học 2014 - 2015, tiếng Anh đang dần trở thành môn học bắt buộc với thời lượng 4 tiết/ tuần Do những biến động của tình hình thế giới, khu vực và