Kiểm tra kiến thức học sinh lớp 11 phần động cơ đốt trong bằng phương pháp trắc nghiệm khách quan

Để đápứng được nhu cầu của công việc đổi mới giáo dục hiện nay; người giáo viênkhông chỉ cần nắm vững các phương pháp kiểm tra truyền thống mà còn phảibiết vận dụng các phương pháp kiểm

Ôn tập và kiểm tra là một khâu quan trọng, phải được đặt ra ngay từ khilập kế hoạch và được quan tâm suốt thời gian triển khai công việc Để đápứng được nhu cầu của công việc đổi mới giáo dục hiện nay; người giáo viênkhông chỉ cần nắm vững các phương pháp kiểm tra truyền thống mà còn phảibiết vận dụng các phương pháp kiểm tra hiện đại để kích thích hứng thú hìnhthành kỹ năng tự học đồng thời đảm bảo tính khách quan trong kiểm tra đánhgiá học sinh.

Hiện nay việc áp dụng hình thức kiểm tra - đánh giá bằng phương pháptrắc nghiệm khách quan đang hết sức được chú ý không chỉ ở các trường đạihọc mà còn ở cả bậc phổ thông

Vận dụng trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra - đánh giá là một trongnhững xu hướng tích cực để nâng độ tin cậy, tính khách quan của việc kiểmtra - đánh giá kết quả học tập của học sinh, đồng thời tạo ra sự phản hồithường xuyên để cải tiến chương trình, phương pháp giảng dạy Tận dụng tốtđược ưu thế của phương pháp này sẽ tạo điều kiện để quá trình kiểm tra -đánh giá phù hợp, phục vụ cho quá trình đổi mới phương pháp giảng dạy củanền giáo dục nước ta theo xu hướng tiến bộ của thế giới

Xuất phát từ đặc điểm thực tế của ngành mà mình đang theo học Với vaitrò là một người giáo viên công nghệ tương lai tôi đã tìm hiểu và đưa ra đề tài

nghiên cứu: “Kiểm tra kiến thức học sinh lớp 11 phần động cơ đốt trong bằng phương pháp trắc nghiệm khách quan”.

1

2.Mục đớch nghiờn cứu

Trờn cơ sở lý luận của phương phỏp trắc nghiệm khỏch quan đề xuất việc

sử dụng cõu hỏi trắc nghiệm nhằm gúp phần nõng cao hiệu quả giảng dạy củagiỏo viờn và sự tự kiểm tra kiến thức của học sinh đối với phần động cơ đốttrong trong Cụng nghệ 11

3.Nhiệm vụ nghiờn cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc kiểm tra - đánh giá trongdạy học và của phương pháp trắc nghiệm khách quan

- Nghiờn cứu cấu trỳc, nội dung, lụgic trỡnh bày phần động cơ đốt trong Cụngnghệ 11 nhằm xỏc định nội dung cỏc kiến thức cơ bản của học sinh cần nắmvững

- Tập hợp và đưa ra các cõu hỏi trắc nghiệm cú liờn quan đến nội dungnghiên cứu

- Xõy dựng cỏc phương ỏn kiểm tra

4.Đối tượng và phạm vi nghiờn cứu

a Đối tượng nghiờn cứu:

Hệ thống cõu hỏi trắc nghiệm khỏch quan sử dụng trong dạy học, kỹnăng vận dụng vào cỏc nội dung kiến thức cụ thể của học sinh lớp 11trung học phổ thụng

b Phạm vi nghiờn cứu:

- Nội dung “Phần 3 - động cơ đốt trong” mụn Cụng nghệ 11

- Cỏc tài liệu tham khảo cú liờn quan

5.Phương phỏp nghiờn cứu

- Phương phỏp lý luận và thực tiễn của phương phỏp trắc nghiệm khỏch

quan

- Phương phỏp tổng hợp, phõn tớch, khỏi quỏt húa, trừu tượng húa.

6.Giả thuyết khoa học

Nếu sử dụng hợp lý trắc nghiệm khách quan trong quá trình dạy một sốkiến thức của “Phần 3 - Động cơ đốt trong” sẽ góp phần nâng cao hiệu quảcủa việc kiểm tra - đánh giá, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng dạy vàhọc “Phần 3 – động cơ đốt trong” của môn Công nghệ nói riêng và môn Côngnghệ phổ thông nói chung

NỘI DUNG

*****

CHƯƠNG 1: NHỮNG CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA KIỂM TRA - ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH

1.1 Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh

Kiểm tra đánh giá việc nắm vững tri thức của học sinh thuộc khâu thứ 5trong quá trình dạy học Nó bao gồm 3 chức năng – ý nghĩa sau:

a Chức năng đo lường: thể hiện ở chỗ xác định được mức độ hiểu biết, kỹ

năng, phẩm chất trí tuệ của học sinh so với chuẩn của mục đích dạy học đãđịnh trước Vì thế mức độ (yêu cầu) của kiểm tra - đánh giá phải được xácđịnh bởi mục đích dạy học

b Chức năng thông tin: giúp giáo viên nắm được kết quả giảng dạy từ đó điều

chỉnh và hoàn thiện nội dung, phương pháp giảng dạy Đồng thời cũng giúphọc sinh tự đánh giá kết quả học tập để điều chỉnh sự học tập của mình theoyêu cầu của môn học

c Chức năng chọn lọc và phân loại: là thông qua kiểm tra đánh giá có thể:

- Chọn ra được những kiến thức (kỹ năng) mà học sinh đã nắm vững, chưanắm vững trong môn học

- Phân loại học sinh ở mức độ (giỏi, khá, trung bình, yếu, …), điều này có tácdụng kích thích sự cố gắng học tập của học sinh

- Để việc kiểm tra đánh giá có cơ sở khoa học, cần xác định rõ và phân tích cụthể các yếu tố như mục đích, nội dung, phương pháp tiến hành kiểm tra –đánh giá

1.2 Những nguyên tắc, yêu cầu đối với việc kiểm tra – đánh giá trong dạy học

a Những nguyên tắc chung:

- Cần xác định rõ mục tiêu của việc kiểm tra - đánh giá là gì?

- Quy trình và công cụ kiểm tra – đánh giá phải được lựa chọn phù hợp với mục tiêu kiểm tra – đánh giá

- Để đánh giá cần phải có nhiều biện pháp và công cụ tiến hành đồng thời để

- Đánh giá bằng lời (nhận xét) phải phù hợp với kết quả đánh giá cho bằngđiểm số (với thang điểm 10)

- Trong kiểm tra lý thuyết cần đo và đánh giá được:

● Mức độ nắm vững kiến thức

● Mức độ vận dụng kiến thức

● Khả năng diễn đạt hiểu biết

● Số lượng và mức độ sai sót của học sinh

- Kiểm tra - đánh giá về thực hành kỹ thuật cần chú ý toàn diện về:

● Mức độ nắm vững những hiểu biết kỹ thuật có liên quan

● Khả năng thực hiện các thao tác, động tác kỹ thuật

● Hiệu quả thực hành

1.3 Mục đích, ý nghĩa, vai trò của việc kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh

1.3.1 Mục đích của việc kiểm tra - đánh giá

Công khai hóa nhận định về năng lực và kết quả học tập của mỗi học sinh

và tập thể lớp, tạo cơ hội cho học sinh phát triển kỹ năng tự đánh giá, giúphọc sinh nhận ra tiến bộ của mình cũng như các khuyết điểm còn tồn tại từ đókhuyến khích động viên tinh thần học tập của học sinh

Giúp giáo viên có cơ sở thực tế để nhận ra những điểm mạnh và điểm yếucủa chính mình từ đó tự hoàn thiện hoạt động dạy, phấn đấu không ngừngnâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học

Như vậy đánh giá không chỉ nhằm mục đích nhận định thực trạng và địnhhướng, điều chỉnh hoạt động dạy của thầy mà nó còn là động lực thúc đẩyhoạt động học của trò

1.3.2 Ý nghĩa của việc kiểm tra - đánh giá

Kiểm tra đánh giá có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với học sinh, giáoviên và đặc biệt là đối với cán bộ quản lý

a Đối với học sinh: Việc đánh giá có hệ thống và thường xuyên cung cấp kịp

thời những thông tin “liên hệ ngược” giúp người học điều chỉnh hoạt độnghọc

- Về giáo dưỡng chỉ cho học sinh thấy mình đã tiếp thu được điều vừa học đếnmức độ nào, còn thiếu sót nào cần bổ sung

- Về mặt phát triển năng lực nhận thức giúp học sinh có điều kiện tiến hành cáchoạt động trí tuệ như ghi nhớ, tái hiện, chính xác hóa, khái quát hóa, hệ

thống hóa kiến thức, tạo cho học sinh phát triển tư duy sáng tạo, linh hoạt vậndụng kiến thức để giải quyết các tình huống thực tế.

- Về mặt giáo dục học sinh có tinh thần trách nhiệm cao trong học tập, có ýthức vươn lên đạt kết quả cao hơn, củng cố lòng tin vào khả năng của bảnthân, nâng cao ý thức tự giác khắc phục tính chủ quan tự mãn

b Đối với giáo viên: Cung cấp cho giáo viên những thông tin “liên hệ ngược

ngoài” giúp người dạy điều chỉnh hoạt động dạy

c Đối với cán bộ quản lý: Cung cấp cho cán bộ quản lý giáo dục những

thông tin về thực trạng dạy và học trong một đơn vị giáo dục để có những chỉđạo kịp thời, uốn nắn được những lệch lạc, khuyến khích hỗ trợ những sángkiến hay, đảm bảo thực hiện tốt mục tiêu giáo dục

1.3.3 Vai trò của kiểm tra – đánh giá trong dạy học hiện nay

Trong nhà trường hiện nay, việc dạy học không chỉ chủ yếu là dạy cái gì

mà còn dạy như thế nào Đổi mới phương pháp dạy học là một yêu cầu cấpbách mang tính đột phá để nâng cao chất lượng dạy học Đổi mới phươngpháp dạy học đòi hỏi phải tiến hành đồng bộ đổi mới từ nội dung chươngtrình sách giáo khoa, phương pháp dạy học cho đến kiểm tra – đánh giá kếtquả dạy học Kiểm tra đánh giá có vai trò hết sức to lớn đến việc nâng caochất lượng đào tạo Kết quả của việc kiểm tra - đánh giá là cơ sở để điềuchỉnh hoạt động dạy, hoạt động học và quản lý giáo dục Nếu kiểm tra – đánhgiá sai sẽ dẫn đến nhận định sai về chất lượng đào tạo và gây ra tác hại to lớntrong việc sử dụng nguồn nhân lực Vậy đổi mới kiểm tra – đánh giá đúngthực tế, chính xác và khách quan sẽ giúp người học tự tin, hăng say, nâng caonăng lực sáng tạo trong học tập

1.4 Trắc nghiệm khách quan

1.4.1 Trắc nghiệm khách quan (TNKQ) là gì?

TNKQ là phương pháp đánh giá kết quả học tập của học sinh bằng cáccâu hỏi TNKQ Trong đó, các yêu cầu thực hiện có kèm theo câu trả lời sẵnhoặc các phương án tiến hành đòi hỏi học sinh phải chọn một câu trả lời hoặcmột phương án hay phải điền thêm những thông tin nhất định vào câu trả lời.Thuật ngữ “khách quan” ở đây chỉ tính chất khách quan khi chấm bài Tuynhiên, về mặt nội dung, cấu trúc, đặc điểm của các câu hỏi có ảnh hưởng bởitính chất chủ quan của người soạn câu hỏi

1.4.2 Phân loại câu hỏi TNKQ

TNKQ gồm 4 loại cơ bản:

a Câu hỏi đúng - sai: Được trình bày dưới dạng một câu phát biểu và học sinh

phải trả lời bằng cách lựa chọn “đúng” hoặc “sai” Thực chất đây là dạngđặc biệt của câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn Người soạn phải chọn cáchhành văn sao cho những câu phát biểu trở nên khó hơn đối với học sinh chỉhọc vẹt, chưa hiểu kỹ bài học, học một cách lệch lạc, tránh chép nguyênvăn những đề trong sách giáo khoa

Loại câu hỏi này thích hợp khi cần gợi nhớ lại kiến thức và có thể kiểmtra được một lượng kiến thức lớn một cách nhanh chóng

Tuy nhiên, do yêu cầu cơ bản của loại câu hỏi này là phải hoàn toàn rõràng là “đúng” hoặc “sai” hay là “không” hoặc “có” để có thể trả lời dứtkhoát, nên tạo ra sự khó khăn khi sử dụng loại câu hỏi này để kiểm tra trình

độ hiểu biết cao hơn

b Câu hỏi trắc nghiệm loại điền khuyết: Loại câu hỏi này người học phải

điền thêm một từ, một câu, một con số, một ký hiệu, … còn thiếu cho mộtcâu hỏi trực tiếp hay một câu nhận định chưa đầy đủ Loại câu hỏi này có ưuthế là đòi hỏi học sinh phải tìm kiếm câu trả lời đúng hơn là nhận ra câu

trả lời đúng từ các thông tin Do đó, phát huy được óc sáng kiến, giúp họcsinh luyện trí nhớ và vận dụng nó trong giờ học.Tuy nhiên đây là loại câu hỏikhó được xây dụng rõ ràng vì có thể có nhiều câu trả lời có giá trị gần nhưnhau và gây nên khó khăn cho người chấm.

c Câu hỏi trắc nghiệm loại ghép đôi: Có thể xem đây là một dạng đặc biệt của

trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn Dạng câu hỏi này thường gồm 2cột thông tin, một cột là những câu hỏi (hay câu dẫn), một cột là những câutrả lời (hay còn gọi là câu lựa chọn), yêu cầu học sinh phải tìm cách ghép cáccâu trả lời ở cột này với câu hỏi ở cột kia sao cho phù hợp Số câu trong haidãy thông tin không nên bằng nhau

Các câu hỏi ghép đôi rất dễ viết và dễ dùng, đặc biệt rất thích hợp khikhẳng định các mục tiêu ở tư duy thấp Tuy nhiên trắc nghiệm loại này khôngphù hợp cho thẩm định các khả năng như sắp đặt, áp dụng kiến thức nguyênlý

d Câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn: Đây là loại câu hỏi TNKQ được sử

dụng rộng rãi nhất Mỗi câu hỏi loại này gồm một phần phát biểu chínhthường được gọi là phần dẫn và 4, 5 hay nhiều phương án trả lời cho sẵn

để học sinh chọn ra câu trả lời đúng nhất hay hợp lý nhất Ngoài một câu trảlời đúng, các câu trả lời khác trong phương án lựa chọn phải có vẻ hợp lýđối với học sinh (thường là những lỗi học sinh hay mắc phải)

Phần dẫn phải tạo căn bản cho sự lựa chọn bằng cách đặt ra một vấn đềhay một ý tưởng rõ ràng giúp học sinh hiểu câu trắc nghiệm Phần lựa chọnphải có nhiều phương án “nhiễu” Các “nhiễu” phải hấp dẫn học sinh chưahiểu kỹ bài

Với loại câu hỏi này, cho phép đo được kiến thức, sự hiểu biết và kỹnăng tư duy của học sinh với môn học

Ngoài bốn loại câu hỏi trên còn có thể tạo các câu hỏi phức hợp từ biếnthể của chúng.

1.4.3 Ưu, nhược điểm của phương pháp TNKQ

a Ưu điểm:

- Dung lượng kiến thức lớn, đề thi phủ kín được nhiều kiến thức trong nộidung môn học từ đơn giản đến phức tạp, từ nội dung cụ thể đến kiến thứctổng quát, so sánh

- Trong một thời gian ngắn kiểm tra được một phạm vi kiến thức rộng, do vậy,tránh được tình trạng học tủ, học đối phó

- Tiết kiệm được thời gian cho cả học sinh và giáo viên

- Đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy cao khi tổ chức chấm thi

- Cùng một nội dung có thể xây dựng các bài trắc nghiệm, các nội dung phong phú và đa dạng

- Giáo viên có thể phân loại độ đồng đều của từng lớp học sinh với độ chính xác cao

- Tạo điều kiện áp dụng công nghệ mới trong kiểm tra, thi và chấm thi

- Hệ thống câu hỏi TNKQ với hàm lượng thông tin cao có thể dùng để kiểm tra - đánh giá nhiều lần

- Gây hứng thú và tích cực trong học tập cho học sinh

- Rèn luyện cho học sinh phản ứng nhanh nhạy, tính quyết đoán trong tình huống có vấn đề

- Rèn luyện tư duy độc lập và khả năng phán đoán của học sinh

- Hạn chế trong việc rèn luyện kỹ năng viết, tư duy lập luận lôgic khi trìnhbày một vấn đề.

- Hạn chế trong việc đánh giá kết quả nhận thức, thái độ của học sinh đối vớithế giới quan, nhân sinh quan

- Đòi hỏi giáo viên công phu trong khâu ra đề, đồng thời phải có một trình độnhất định về mặt bằng chung của đối tượng cụ thể

1.4.4 Sử dụng câu hỏi TNKQ

TNKQ là một phương pháp kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của họcsinh và đang được nghiên cứu ở nhiều góc độ khác nhau: Những ưu điểm,nhược điểm của câu hỏi trong kiểm tra, đánh giá, những thuận lợi, khó khănkhi xây dựng câu hỏi, … Vấn đề cần bàn ở đây là sử dụng các câu hỏi TNKQnhư thế nào trong các giai đoạn của quá trình dạy học những kiến thức kỹthuật công nghệ nói chung và kiến thức “phần 3 – động cơ đốt trong nóiriêng” sao cho phù hợp để có thể khai thác tối đa ưu điểm nổi bật của phươngpháp này

TNKQ hiện nay là một hình thức thi và kiểm tra đã được đưa vào ápdụng với những môn học cơ bản như: Toán, Vật lí, Hóa học, … Tuy nhiên vớimôn Công nghệ thì đây còn là một hình thức khá mới mẻ Theo tôi khi sửdụng câu hỏi TNKQ trong quá trình dạy học người giáo viên phải dựa trênnhững căn cứ sau:

1 Kiểm tra không phải chỉ để đánh giá, mà qua đó phải tạo điều kiện cho họcsinh “tự đánh giá” từ đó góp phần tự điều chỉnh quá trình học tập của bảnthân

2 Ưu điểm của câu hỏi TNKQ không chỉ là kiểm tra rộng rãi trong thời gianngắn với việc đánh giá một cách khách quan nhất Mà TNKQ trong dạy họccần được hiểu là một phương pháp dạy học giúp người học tự đánh giá vàđiều chỉnh quá trình tự do đào tạo một cách có hiệu quả nhất, đồng thời có

điều kiện tạo ra mối liên hệ ngược giữa giáo viên và học sinh để nhanh chóngtạo ra sự điều chỉnh dạy học của giáo viên Lúc này TNKQ thể hiện vai tròđánh giá mang tính đào tạo.

Vấn đề là khai thác câu hỏi TNKQ như thế nào?

Hiện nay trong quá trình dạy học về mặt quy định chúng ta có bốn hìnhthức kiểm tra để thu được kết quả bằng điểm số, từ đó đánh giá kết quả họctập của học sinh thông qua kiểm tra: miệng, 15 phút, một tiết, học kỳ Thực tế

cả bốn hình thức này nên khai thác để tận dụng ưu thế của TNKQ

a Với hình thức kiểm tra miệng: Ta có thể đổi thành kiểm tra nhanh có lựa

chọn

- Mục đích: Cách kiểm tra này nhằm tác động đến việc tự học của họcsinh Qua đó, đánh giá, uốn nắn ngay ý thức học tập của học sinh, việc nắmkiến thức của học sinh sau giờ học Ngoài ra người giáo viên còn dùng nó đểtạo ra các tình huống học tập mong muốn

- Hình thức: Tiến hành vào đầu giờ học, giữa giờ học hoặc cuối mỗi giờhọc cho từ 3 đến 4 học sinh, trong đó có thể kiểm tra vở học tập của một sốhọc sinh khác trong lớp

b Với hình thức kiểm tra lấy điểm hệ số một: Đổi thành kiểm tra nhanh đồng

c Với hình thức kiểm tra một tiết: Thay thế bằng kiểm tra nhanh đồng loạt kiến

thức của chương

- Mục đích: Nhằm kiểm tra kiến thức của học sinh sau khi kết thúc mộtchương Qua bài kiểm tra này có thể kiểm tra được mức độ nắm vững kiếnthức của từng học sinh đối với toàn bộ chương từ đó phân loại được học sinh

và điều chỉnh phương pháp dạy cho những lớp khác

- Cách tiến hành đây là loại đề kiểm tra quan trọng để đánh giá khả năng nắmvững kiến thức của học sinh về các kiến thức của một chương Đồng loạt chohọc sinh thực hiện trong thời gian từ 15 đến 20 phút Mỗi đề gồm từ 8 đến

10 câu hỏi về kiến thức của cả chương và những câu hỏi liên quan Sau đó,giáo viên sửa, chữa lại đề Loại kiểm tra này được báo trước để học sinh cóthời gian ôn tập

1.4.5 Quy trình thiết kế một số đề kiểm tra bằng phương pháp TNKQ

a Quy trình thiết kế một bài TNKQ dạng đúng – sai:

Thông thường, để thiết kế một đề TNKQ dạng câu hỏi đúng – sai ta thựchiện theo các bước sau:

●Bước 1: Chọn vấn đề và đưa ra câu hỏi

●Bước 2: Đưa ra hai cách giải khác nhau (trong đó một kết quả đúng

và một kết quả sai)

●Bước 3: Chọn một trong hai kết quả trên tạo phần đặt vấn đề

b Quy trình thiết kế một đề TNKQ dạng nhiều lựa chọn:

Thông thường để thiết kế một đề TNKQ dạng câu hỏi nhiều lựa chọn tathực hiện theo các bước sau:

● Bước 1: Chọn vấn đề và đưa ra câu hỏi

● Bước 2: Đưa ra các phương án lựa chọn (trong đó có một phương ánđúng nhất)

Bước 3: Kết hợp phần dẫn và phần lựa chọn tạo đề mới

c Quy trình thiết kế một đề TNKQ dạng điền khuyết:

Để thiết kế một đề TNKQ dạng điền khuyết ta thực hiện theo nhữngbước sau:

● Bước 1: Chọn vấn đề và đưa ra câu hỏi

● Bước 2: Xác định mệnh đề đủ (câu trả lời đủ)

● Bước 3: Tạo thành những mệnh đề khuyết từ đó hình thành đề

d Quy trình thiết kế một đề TNKQ dạng ghép đôi.

Thông thường, để thiết kế một đề TNKQ dạng ghép đôi ta thực hiện theonhững bước sau:

● Bước 1: Chọn vấn đề và đưa ra câu hỏi

● Bước 2: Xác định câu dẫn và câu lựa chọn

1 Phải đảm bảo được những mục tiêu đã ghi trong chương trình, không hạthấp cũng như nâng cao một cách tùy tiện mức độ khó dễ của đề kiểm tratheo ý muốn chủ quan của người dạy

2 Để tránh việc học sinh hỏi nhau khi làm bài nên thay đổi thứ tự của cáccâu hỏi để tạo ra những đề kiểm tra như nhau có cấu tạo khác nhau

3 Những đề kiểm tra này có thể được dùng nhiều lần, để có thể dùng lại đềnhiều lần nên cho học sinh làm bài ra một tờ giấy riêng có ghi rõ họ tên,không nên làm vào đề

Cần sử dụng TNKQ như một phương pháp dạy học với những ưu điểmcủa mình trong cách đánh giá để góp phần tham gia vào quy trình cung cấpthông tin (kết quả) cho việc điều chỉnh hoạt động dạy và hoạt động học.

- Đưa ra được quy trình thiết kế câu hỏi trắc nghiệm khách quan với từngdạng cụ thể

Cơ sở lý luận của chương 1 chính là tiền đề cho việc đưa ra câu hỏi trắcnghiệm cho từng bài và từng đề kiểm tra cụ thể ở chương 2

CHƯƠNG 2: HỆ THỐNG CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN

2.1 Nội dung và cấu trúc chương trình phần động cơ đốt trong trong sách giáo khoa công nghệ 11

Đây là một phần rất quan trọng trong chương trình Công nghệ 11 vớilượng kiến thức khá lớn và có tính liên hệ thực tế khá cao Trong phần động

cơ đốt trong này bao gồm 3 chương, kiến thức mỗi chương khá là mới mẻ đốivới học sinh phổ thông, đặc biệt là học sinh lớp 11 Do vậy việc hình thành kỹnăng vận dụng kiến thức trong học tập môn Công nghệ của phần này là rấtquan trọng Việc đưa những kiến thức mới đến học sinh trong phần này sẽ gặpkhông ít trở ngại và khó khăn

Phần động cơ đốt trong trong sách công nghệ 11 gồm ba chương vớinội dung cụ thể của từng chương là:

Chương 5: Đại cương về động cơ đốt trong

Nội dung chương này được giới thiệu trong hai bài (bài 20: 1 tiết và bài21: 2 tiết) nhằm giới thiệu khái quát về động cơ đốt trong như: Một số kháiniệm cơ bản, khái niệm và phân loại, cấu tạo chung và nguyên lý làm việc củađộng cơ đốt trong

Chương 6: Cấu tạo động cơ đốt trong

Nội dung chương này khá lớn nó được trình bày trong 10 bài (từ bài 22đến bài 31) Mục đích của chương nhằm giới thiệu khái quát về cấu tạo vànguyên lý làm việc chung của các cơ cấu, hệ thống, được sắp xếp theo dúngtrình tự lắp ghép động cơ nhằm giúp học sinh lĩnh hội kiến thức dễ dàng

Chương 7: Ứng dụng động cơ đốt trong

Nội dung của chương này được trình bày trong 7 bài (từ bài 32 đến bài38) nhằm giới thiệu vai trò, vị trí của động cơ đốt trong trong sản xuất và đờisống, đặc điểm của động cơ và hệ thống truyền lực trên một số thiết bị độnglực

2.2 Hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan xây dựng cho từng bài cụ thể trong các chương thuộc phần động cơ đốt trong.

2.2.1 Chương 5: ĐẠI CƯƠNG VỀ ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG

BÀI 20: KHÁI QUÁT VỀ ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG

Câu 1 Chiếc động cơ đốt trong đầu tiên trên thế giới ra đời vào năm bao

nhiêu?

Câu 2 Ai là người chế tạo thành công chiếc động cơ đốt trong chạy bằng

xăng đầu tiên trên thế giới?

A Ruđônphơ Saclơ Sređiêng Điêzen

B Nicôla Aogut Ôttô

C Gôlip Đemlơ

D Lăng Ghen

Câu 3 Động cơ đốt trong là loại động cơ mà quá trình đốt cháy nhiên liệu:

A Diễn ra ngay trong xilanh động cơ

B Diễn ra trong cacte động cơ

C Diễn ra ngoài xilanh động cơ

D Diễn ra ngoài cacte

Câu 4 Theo nhiên liệu sử dụng cho động cơ đốt trong người ta có thể chia

động cơ đốt trong ra làm mấy loại?

Câu 5 Chọn phương án đúng rồi điền vào chỗ trống còn thiếu:

Cấu tạo chung của động cơ đốt trong gồm…….cơ cấu và…….hệ thống chính

A 2, 4 B 2, 5 C 3, 4 D 3, 6

BÀI 21: NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC CỦA ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG

Câu 1 Khi piton chuyển dịch được một hành trình thì trục khuỷu sẽ quay

B Ở cuối kỳ nén vòi phun phun nhiên liệu

C Ở cuối kỳ nén bugi bật tia lửa điện

D Ở cuối kỳ nén xupap thải mở

Câu 3 Phần thể tích xilanh được ký hiệu bằng màu đỏ trên hình vẽ là:

Câu 4 Tỉ số nén của động cơ được tính theo công thức:

Câu 5 Dựa vào đặc điểm của hình vẽ dưới đây hãy cho biết hình vẽ này thể

hiện kỳ nào trong chu trình làm việc của động cơ điêzen 4 kỳ?

Câu 6 Ở động cơ 4 kỳ thì kỳ sinh công là kỳ nào?

A Tấm chắn gió5

Câu 8 Nắp máy của động cơ xăng 2 kỳ là nơi:

2.2.2 Chương 6: CẤU TẠO CỦA ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG

BÀI 22: THÂN MÁY VÀ NẮP MÁY

Câu 1 Thân máy có nhiệm vụ:

A Dùng để lắp các cơ cấu và hệ thống B Dùng để lắp các xupap

Câu 3 Điểm khác nhau cơ bản của thân xilanh làm mát bằng không khí so

với thân xilanh làm mát bằng nước là:

A Có các cánh tản nhiệt B Có cấu tạo khoang chứa nước

C Có lắp tấm hướng gió D Có vỏ bọc

Câu 4 Chọn đúng (Đ) nếu em cho là đúng và sai (S) nếu em cho là sai cho

mỗi câu phát biểu sau:

A Nắp máy cùng với thân xilanh và đỉnh pitton tạo thành

buồng cháy của động cơ

B Nắp máy dùng để lắp các chi tiết và cụm chi tiết như

bugi, vòi phun, xupap nạp, thải, …

C Nắp máy dùng để lắp xilanh khi xilanh được làm rời

D Nắp máy là nơi không cần làm mát vì nhiệt độ ở nắp máy

luôn thấp hơn giới hạn cho phép

Câu 5 Nắp máy của động cơ xăng 2 kỳ là nơi bố trí:

Câu 6 Không gian trong xilanh được giới hạn bởi:

A Pitton, nắp máy, xéc măng

B Pitton, thân xilanh, trục khuỷu

C Nắp máy, xilanh, xéc măng

D Nắp máy, xilanh, đỉnh pitton

Câu 7 Tại sao không cần làm mát ở cacte?

A Vì cacte là nơi cần có nhiệt độ rất cao

B Vì cacte ở xa buồng cháy nên nhiệt độ của cacte không vượt quá giớihạn cho phép

C Vì cacte chứa dầu nên nó tự làm mát được

D Cả B và C

BÀI 23: CƠ CẤU TRỤC KHUỶU THANH TRUYỀN

Câu 1 Cơ cấu trục khuỷu thanh truyền gồm mấy nhóm chi tiết?

Câu 2 Điền đúng (Đ) nếu em cho là đúng và sai (S) nếu em cho là sai trong

các câu sau:

A Pitton là một bộ phận của động cơ đốt trong nó cùng với

một số bộ phận khác tạo thành không gian làm việc của động cơ

B Pitton nhận lực đẩy của khí cháy rồi truyền lực cho trục khuỷu để

sinh công và nhận lực từ trục khuỷu để thực hiện các quá trình

nạp, nén và thải khí

C Pitton có nhiệm vụ bao kín buồng cháy nên nó cần được

chế tạo thật khít với thân xilanh để tránh lọt dầu và khí cháy

D Trong động cơ 2 kì, pittông còn làm nhiện vụ đóng mở các cửa

thông khí trên thành xilanh

Câu 3 Chỉ dẫn số 4 trên sơ đồ cấu tạo của pitton là:

Câu 4 Nhiệm vụ của thanh truyền là:

A Truyền lực giữa pittông và trục khuỷu

Câu 6 Trên má khuỷu có lắp thêm đối trọng để:

A Tăng độ cứng vững cho trục khuỷu

B Cân bằng lực quán tính ly tâm của trục khuỷu

C Vung té dầu bôi trơn cho các chi tiết của động cơ

D Cả B và C

Đáp án: 1 A 2 (A- Đ, B- Đ, C- S, D- Đ) 3 D 4 A 5 D 6 D

BÀI 24: CƠ CẤU PHỐI KHÍ

Câu 1 Việc đóng mở trực tiếp các cửa nạp, thải trong động cơ 4 kỳ là nhiệm

vụ của:

A Cơ cấu trục khuỷu thanh truyền

B Cơ cấu phân phối khí

C Xupap

D Pitton

Câu 2 Ưu điểm của cơ cấu phân phối khí dùng xupap treo:

A Cấu tạo buồng cháy gọn

B Đảm bảo nạp đầy và thải sạch

Câu 4 Chi tiết nào của động cơ 2 kỳ làm nhiệm vụ van trượt đóng mở các

cửa nạp, thải và quét khí?

A Xupap B Nắp máy C Pitton D Cả A, B, C

Câu 5 Xupap nạp ở động cơ 4 kỳ đóng vào thời điểm nào?

A Cuối kỳ hút B Cuối kỳ nén C Cuối kỳ nổ D Cuối kỳ xả

Đáp án: 1 B 2 D 3 A 4 C 5 A

BÀI 25: HỆ THỐNG BÔI TRƠN

Câu 1 Nhiệm vụ của dầu bôi trơn:

A Làm mát và tẩy rửa B Bao kín và chống gỉ

C Làm mát cho các chi tiết D Cả A, B, C

Câu 2 Theo phương pháp bôi trơn người ta chia hệ thống bôi trơn ra làm

mấy loại?

Câu 3 Ở động cơ 2 kỳ trong cacte không chứa dầu bôi trơn, người ta dùng

phương pháp gì để bôi trơn động cơ?

A Bôi trơn bằng cưỡng bức B Bôi trơn bằng vung té

C Bôi trơn bằng pha dầu bôi trơn vào nhiên liệu D Cả A, B, C

Câu 4 Trong trường hợp dầu bôi trơn quá nóng đường dầu trong hệ thống sẽ

đi như thế nào?

A Cacte → bơm dầu → bầu lọc dầu → van khống chế dầu qua két → bề mặt

Câu 5 Trong hệ thống bôi trơn cưỡng bức, bộ phận nào giữ vai trò quan

trọng nhất?

A Cacte B Bơm dầu C Két làm mát D Cả A, B, C Câu 6 Sau khi bôi

trơn bề mặt ma sát dầu bôi trơn chảy về đâu?

BÀI 26: HỆ THỐNG LÀM MÁT

Câu 1 Theo chất làm mát, hệ thống làm mát được chia ra làm mấy loại?

Câu 2 Trong hệ thống làm mát bằng nước, nước làm mát được chứa ở đâu?

A Bầu lọc dầu B Phía trước bơm dầu

C Két làm mát dầu D Cacte

Câu 3 Trên động cơ đốt trong phần nào cần làm mát nhiều nhất?

A Các chi tiết tiếp xúc xung quanh buồng cháy

B Cacte

C Bộ chế hòa khí

D Cả A, B, C

Câu 4 Trong điều kiện hệ thống làm việc bình thường nước làm mát đi theo

sơ đồ nào dưới đây?

A Áo nước → van hằng nhiệt → ống nước nối tắt về bơm → bơm nước

→ áo nước

B Áo nước → van hằng nhiệt → két làm mát → bơm nước → áo nước

C Áo nước → van hằng nhiệt → két làm mát và đường nước nối tắt →bơm nước → áo nước

Câu 5 Với động cơ làm mát bằng không khí để tăng tốc độ làm mát cho động

cơ người ta bố trí thêm:

A Quạt gió B Tấm hướng gió C Vỏ bọc D Cả A, B, C

Câu 6 Trên xe máy thông dụng bộ phận nào có tác dụng như tấm hướng gió

để tăng tốc độ làm mát cho động cơ?

Câu 2 Theo cấu tạo của bộ phận tạo thành hòa khí, hệ thống nhiên liệu trong

động cơ xăng được chia làm mấy loại?

Bầu lọc khí

Xilanh

Câu 3 Chọn đáp án thích hợp cho dấu “?” trong sơ đồ khối của hệ thống

nhiên liệu dùng bộ chế hòa khí

A Buồng phao B Vòi phun C Bơm xăng D Bầu lọc tinh

Câu 4 Ở động cơ xăng dùng bộ chế hòa khí bộ phận nào giữ vai trò quan

trọng nhất?

Câu 5 Ở động cơ xe máy bơm xăng được đặt ở đâu?

A Phía trên bộ chế hòa khí B Đặt ngang với bộ chế hòa khí

C Phía dưới thùng xăng D Không có bơm xăng

Câu 6 Ở động cơ xăng dùng vòi phun hòa khí nạp vào xi lanh nhiều hay ít

phụ thuộc vào:

Câu 7 Ưu điểm của hệ thống phun xăng:

A Động cơ vẫn làm việc bình thường khi bị nghiêng hay lật ngược

B Tạo thành hòa khí có lượng và tỷ lệ phù hợp từng chế độ làm việc củađộng cơ

C Tăng hiệu suất và giảm ô nhiễm môi trường

D Cả A, B, C

BÀI 28: HỆ THỐNG CUNG CẤP NHIÊN LIỆU VÀ KHÔNG KHÍ

TRONG ĐỘNG CƠ ĐIÊZEN

Câu 1 Ở động cơ điêzen hòa khí được hình thành ở đâu?

A Trên đường ống nạp B Ở bộ chế hòa khí

C Bên trong xilanh D Vòi phun

Câu 2 Trong hệ thống cung cấp nhiên liệu của động cơ điêzen bộ phận nào

giữ vai trò quan trọng nhất?

Câu 3 Trong hệ thống cung cấp nhiên liệu của động cơ điêzen thì bộ phận

nào làm nhiệm vụ tăng áp suất dầu điêzen trước khi đi vào buồng cháy?

A Bơm chuyển nhiên liệu B Bơm cao áp

C Bộ điều chỉnh áp suất C Cả A, B, C

Câu 4 Ở động cơ điêzen ở cuối kỳ nén thì:

A Xăng được phun vào buồng cháy hoặc ống nạp

A Bơm chuyển nhiên liệu B Bơm xăng

Câu 2 Nhiệm vụ của hệ thống đánh lửa:

A Tạo thành hòa khí để nạp vào xilanh động cơ đúng thời điểm

B Tạo ra tia lửa điện cao áp ở bugi để châm cháy hòa khí trong động cơxăng và động cơ chạy bằng khí ga đúng thời điểm

C Đóng mở các cửa nạp, thải đúng thời điểm

Câu 5 Hệ thống đánh lửa điện tử không tiếp điểm có ưu điểm:

A Bền, ít phải chăm sóc, bảo dưỡng

B Độ tin cậy cao

C Tạo ra tia lửa điện mạnh nên có thể châm cháy được cả hòa khí nhạt.

Câu 1: Hệ thống khởi động có nhiệm vụ:

A Làm cho trục khuỷu quay để dẫn động máy công tác

B Dẫn động các cơ cấu và hệ thống của động cơ

C Làm quay trục khuỷu đến tốc độ vòng quay nhất định để động cơ tự nổmáy được

D Cả A, B, C

Câu 2 Hệ thống khởi động được chia làm mấy loại?

Câu 3 Khớp truyền động của động cơ điện có đặc điểm gì?

A Chỉ truyền động một chiều từ động cơ điện tới bánh đà

B Có cấu tạo then hoa

C Vành răng của khớp truyền động luôn ăn khớp với vành răng của bánhđà

D Cả A, B, C

30

4 3

Câu 4 Trên sơ đồ cấu tạo của hệ thống khởi động chỉ dẫn số 6 là:

Câu 5 Khi động cơ đã tự nổ nếu vẫn đóng quá khởi động thì:

A Tốc độ vòng quay của trục rôto sẽ tăng theo tốc độ vòng quay củabánh đà

B Động cơ ngừng hoạt động

C Động cơ điện dễ bị cháy

D Không có hiện tượng gì xảy ra

2.2.3 Chương 7: ỨNG DỤNG ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG

BÀI 32: KHÁI QUÁT VỀ ỨNG DỤNG CỦA ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG

Câu 1 Động cơ đốt trong là nguồn động lực được sử dụng phổ biến trong

lĩnh vực:

C Lâm nghiệp D Cả A, B, C và nhiều lĩnh vực khác

Câu 2 Động cơ nào dưới đây không phải là động cơ đốt trong:

Câu 3 Bộ phận trung gian kết nối giữa động cơ với máy công tác là:

A Hệ thống truyền lực B Hệ thống khởi động

C Cơ cấu trục khuỷu thanh truyền D Cơ cấu phân phối khí

Câu 4 Động cơ đốt trong được sử dụng rộng rãi hiện nay là:

A Động cơ chạy bằng khí ga B Động cơ điêzen

C Động cơ xăng D Động cơ xăng và động cơ điêzen

Câu 5 Khi sử dụng động cơ đốt trong làm động lực cho máy công tác cần

tuân thủ theo nguyên tắc:

A Nguyên tắc về tốc độ quay B Nguyên tắc về công suất

C Nguyên tắc về điều kiện làm việc D A và B

BÀI 33: ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG DÙNG CHO Ô TÔ

Câu 1 Động cơ đốt trong dùng trên ô tô có đặc điểm sau:

A Có tốc độ quay cao

B Thường được làm mát bằng nước

C Kích thước và trọng lượng nhỏ gọn thuận lợi cho việc bố trí trên ô tô

D Cả A, B, C

Câu 2 Trên ô tô phải sử dụng phương pháp làm mát bằng nước vì:

A Động cơ ô tô có công suất lớn

B Động cơ có diện tích tiếp xúc với không khí ít

C A và B

D Giảm giá thánh sản phẩm do không phải tốn nhiên liệu làm cánh tảnnhiệt