Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường trung học phổ thông Nam Trực huyện Nam Trực tỉnh Nam Định (tt)

Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường trung học phổ thông Nam Trực huyện Nam Trực tỉnh Nam Định (Luận văn thạc sĩ)Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường trung học phổ thông Nam Trực huyện Nam Trực tỉnh Nam Định (Luận văn thạc sĩ)Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường trung học phổ thông Nam Trực huyện Nam Trực tỉnh Nam Định (Luận văn thạc sĩ)Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường trung học phổ thông Nam Trực huyện Nam Trực tỉnh Nam Định (Luận văn thạc sĩ)Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường trung học phổ thông Nam Trực huyện Nam Trực tỉnh Nam Định (Luận văn thạc sĩ)Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường trung học phổ thông Nam Trực huyện Nam Trực tỉnh Nam Định (Luận văn thạc sĩ)Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường trung học phổ thông Nam Trực huyện Nam Trực tỉnh Nam Định (Luận văn thạc sĩ)Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường trung học phổ thông Nam Trực huyện Nam Trực tỉnh Nam Định (Luận văn thạc sĩ)

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Nghiên cứu về dạy học phân hóa trong các nước đang phát triển đã bước đầu đem lại hiệu quả thiết thực góp phần cải cách giáo dục Chương trình giáo dục được thiết kế theo hướng mở, tạo điều kiện cho giáo viên thiết kế bài dạy linh hoạt hơn, học sinh có cơ hội lựa chọn nội dung học theo khả năng của mình Kết quả là đảm bảo được nguyên tắc kết hợp giữa giáo dục đại trà và mũi nhọn, giữa tính phổ cập với nâng cao trong giáo dục

Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi

mới căn bản, toàn diện GDĐT đã nêu: “Xây dựng và chuẩn hóa nội dung giáo dục phổ thông theo hướng hiện đại, tinh gọn, đảm bảo chất lượng, tích hợp cao ở các lớp học dưới và phân hóa dần ở các lớp học trên” [4]

Nghị quyết số: 88/2014/QH13 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáo

khoa giáo dục phổ thông ghi rõ: “Đổi mới nội dung giáo dục phổ thông theo hướng tinh giản, hiện đại, thiết thực, phù hợp với lứa tuổi, trình độ và định hướng nghề nghiệp; tăng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tích hợp cao ở các lớp học dưới và phân hóa dần ở các lớp học trên” [22]

Theo công văn số: 4235/BGDĐT-GDTrH về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ

giáo dục trung học năm học 2016 - 2017 có nêu: "đẩy mạnh việc vận dụng dạy học giải quyết vấn đề, các phương pháp thực hành, dạy học theo dự án trong các môn học; tích cực ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp với nội dung bài học; tập trung dạy cách học, cách nghĩ; bảo đảm cân đối giữa trang bị kiến thức, rèn luyện kỹ năng

và định hướng thái độ, hành vi cho học sinh; chú ý việc tổ chức dạy học phân hóa phù hợp các đối tượng học sinh khác nhau; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc; tăng cường tổ chức dạy học thí nghiệm - thực hành của học sinh." [3]

Ở Việt Nam, dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa dù đã, đang nghiên cứu

và áp dụng Tuy nhiên năng lực tổ chức, quản lý cũng như việc thực hiện chưa mang tính hệ thống nên kém hiệu quả Việc nghiên cứu các biện pháp quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở các nhà trường phổ thông là vấn đề cấp thiết và quan trọng góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

Trong những năm gần đây, trường trung học phổ thông Nam Trực huyện Nam Trực tỉnh Nam Định đã và đang tổ chức dạy học phân hóa theo văn bản chỉ đạo của ngành Tuy nhiên năng lực tổ chức, quản lý cũng như các điều kiện để tổ chức quản

lý dạy học theo quan điểm phân hóa tại nhà trường còn nhiều hạn chế và gặp nhiều lúng túng Việc nghiên cứu các biện pháp quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở nhà trường là vấn đề cấp thiết hiện nay

Từ những lý do trên, tác giả chọn đề tài: “Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường trung học phổ thông Nam Trực huyện Nam Trực tỉnh Nam Định” để

nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa góp phần nâng cao chất lượng dạy học của trường trung học phổ thông Nam Trực huyên Nam Trực tỉnh Nam Định

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Quản lý dạy học ở trường trung học phổ thông

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý dạy học phân hóa ở trường trung

học phổ thông Nam Trực huyện Nam Trực tỉnh Nam Định

4 Giả thuyết khoa học

Việc dạy học phân hóa ở trường trung học phổ thông Nam Trực huyện Nam Trực tỉnh Nam Định đã thực hiện nhưng chưa hiệu quả

Thực trạng trên có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó phải nói đến các biện pháp quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa trong nhà trường chưa hệ thống, và chưa phù hợp với thực tiễn dạy học ở nhà trường

Vì vậy, nếu áp dụng một cách đồng bộ các biện pháp quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa một cách phù hợp như tác giả đã đề xuất sẽ nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Hệ thống hóa cơ sở lý luận quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa 5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa

ở trường trung học phổ thông Nam Trực huyện Nam Trực tỉnh Nam Định

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý theo quan điểm phân hóa nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của trường trung học phổ thông Nam Trực huyện Nam Trực tỉnh Nam Định

6 Phạm vi nghiên cứu

6.1 Giới hạn về đối tượng nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu thực trạng và biện

pháp quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa

6.2 Giới hạn về khách thể khảo sát: Đề tài khảo sát 200 người, trong đó

CBQL:05, GV: 45, HS: 150

6.3 Giới hạn địa bàn khảo sát: Trường trung học phổ thông Nam Trực huyện

Nam Trực tỉnh Nam Định

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa và khái quát hóa các văn bản, tài liệu, các văn kiện của Đảng, các Nghị quyết của Quốc hội, các Điều lệ trường THPT, các tài liệu hướng dẫn thanh tra, sử dụng tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường THPT của Bộ GD&ĐT, các tạp chí, sách về quản lý giáo dục

- Nghiên cứu các tài liệu lưu trữ, báo cáo tổng kết của trường trung học phổ thông Nam Trực huyện Nam Trực tỉnh Nam Định

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Điều tra bằng hệ thống phiếu, tổng kết kinh nghiệm quản lý giáo dục, phương pháp chuyên gia, phương pháp nghiên cứu các sản phẩm của hoạt động

7.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng một số công thức toán thống kê để xử lý kết quả nghiên cứu nhằm rút

ra kết luận khoa học

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục; nội dung của luận văn được trình bày 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường trung học phổ thông

Chương 2: Thực trạng quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường trung học phổ thông Nam Trực huyện Nam Trực tỉnh Nam Định

Chương 3: Một số biện pháp quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường trung học phổ thông Nam Trực huyện Nam Trực tỉnh Nam Định

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM PHÂN HÓA Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHÔ THÔNG 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các nghiên cứu trên thế giới

Khổng Tử (551 - 479 TCN) là một nhà giáo dục lớn của Trung Quốc cổ đại và của cả nhân loại đã đề cao phương pháp cá nhân hóa từng học trò, đó là dạy học phải dựa vào sức và khả năng hiểu biết của từng trò, phải quan tâm những điều trò biết và những điều trò không biết, phải hiểu được mỗi học trò quan tâm đến điều gì Từ đó, mới có thể đưa ra tri thức thích hợp, làm cho trò dễ hiểu dễ hành

Ở Phương Tây, xuất hiện nhiều nhà nghiên cứu giáo dục có tư tưởng tiến bộ đã chú ý đến dạy học hướng vào người học, khai thác tiềm năng của mỗi cá nhân học sinh Nhà giáo dục vĩ đại người Séc - J.A.Cômenxki (1592 - 1670) cho rằng dạy học phát huy tính tích cực, tính chủ động của học sinh, dẫn dắt các em theo suy nghĩ tìm tòi để tự mình nắm được bản chất vấn đề học tập Ông cho rằng, nếu không phát huy được tính tích cực, chủ động trong mỗi học sinh thì dạy học sẽ không có ý nghĩa gì

cả Ngay từ thế kỷ XVIII, nhà giáo dục lỗi lạc J.J.Rutxô (1712 – 1778) quan tâm đến

sự phát triển tự nhiên của mỗi con người, phải lôi cuốn học sinh vào mỗi quá trình học tập làm cho họ tích cực, tự tìm tòi, khám phá giành lấy tri thức

Thông qua các nghiên cứu, thực tiễn hệ thống giáo dục các nước phát triển có thể khẳng định: Dạy học phân hóa là một quan điểm dạy học, trong đó việc dạy học phải được tổ chức và tiến hành trên cơ sở đáp ứng tối đa năng lực, sở thích, nguyện vọng, nhu cầu và các điều kiện khác của người học nhằm phát triển hài hòa đối với mỗi học sinh

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước

1.2 Các khái niệm công cụ của đề tài

1.2.1 Quản lý

Trong phạm vi luận văn này, tác giả sử dụng khái niệm quản lý như sau: Quản

lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực, các thời cơ của tổ chức để đạt mục tiêu đặt ra trong điều kiện môi trường luôn biến động

1.2.2 Dạy học

Tác giả Phạm Minh Hạc có đưa ra khái niệm dạy học như sau: “Dạy học là một chức năng xã hội, nhằm truyền đạt, lĩnh hội những kiến thức và kinh nghiệm mà xã hội tích luỹ được, biến kiến thức, kinh nghiệm xã hội thành phẩm chất và năng lực cá nhân” [21; 188]

1.2.3 Quản lý dạy học

Quản lý dạy học trong nhà trường là một hệ thống những tác động sư phạm có hướng đích của chủ thể quản lý (hiệu trưởng, hiệu phó, tổ trưởng chuyên môn) đến khách thể quản lý (tập thể GV, tập thể HS và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường) nhằm huy động sức lực trí tuệ của họ vào mọi hoạt động của nhà trường, hướng vào việc hoàn thành có chất lượng và hiệu quả mục tiêu nhiệm vụ dạy học

1.2.4 Dạy học phân hóa

Dạy học phân hóa là một quan điểm dạy học tập trung vào việc thiết kế giảng dạy xuất phát từ tình hình thực tế của học sinh, dựa vào đặc điểm cá nhân, tâm lý, sinh lý, nhu cầu, động cơ, hứng thú, nguyện vọng, điều kiện hoàn cảnh của các học sinh mà tìm cách dạy cho phù hợp

1.2.5 Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường trung học phổ thông

Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa là quản lý dạy học trong nhà trường nhằm khơi dậy, phát huy nội lực của người học, tạo cơ hội để mọi học sinh được phát triển theo năng lực, sở trường và điều kiện của mình; phát huy lòng yêu nghề, trách nhiệm với nghề nghiệp của người dạy để dạy tốt, học tốt, tạo ra khát vọng và năng lực học suốt đời của người học

1.3 Nội dung dạy học theo quan điểm phân hóa

1.3.1 Cơ sở triết học của dạy học theo quan điểm phân hóa

Mác nói con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội Mỗi cá nhân là chủ thể của hệ thống các mối quan hệ xã hội phong phú và đa dạng, do đó có một mặt nhân cách riêng, có một thế giới tinh thần mang tính riêng độc đáo, không ai giống ai

1.3.2 Cơ sở giáo dục học của dạy học theo quan điểm phân hóa

Đảm bảo tính vừa sức, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi; đảm bảo sự thống nhất giữa đồng loạt và phân hóa

1.3.3 Cơ sở tâm lý học của dạy học theo quan điểm phân hóa

Phong cách học tập bao gồm các đặc điểm về nhận thức, xúc cảm, sinh lý.Các nhà nghiên cứu cho rằng mỗi người sẽ có cách học tập và sở thích khác nhau trong những trường hợp khác nhau

1.3.4 Nội dung dạy học theo quan điểm phân hóa

Nội dung dạy học theo quan điểm phân hóa được thể hiện trong các nguyên tắc giáo dục và nguyên tắc dạy học được nhiều tác giả đưa ra:

- Đảm bảo sự thống nhất giữa tính vừa sức riêng trong dạy học

- Đảm bảo tính vừa sức và tính cá biệt trong quá trình giáo dục

- Đảm bảo tính vừa sức, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi

- Đảm bảo tính thống nhất giữa đồng loạt và phân hóa

1.3.5 Nguyên tắc và các bước tổ chức dạy học theo quan điểm phân hóa

1.3.5.1 Những nguyên tắc của dạy học theo quan điểm phân hóa

- Giáo viên thừa nhận người học là khác nhau

- Chất lượng hơn số lượng

- Thay đổi cách tiếp cận đa phương diện/ nhiều mặt đối với nội dung, quá trình

và sản phẩm

- Tập trung vào người học Học tập là sự phù hợp và hứng thú

- Hợp nhất dạy học toàn lớp, nhóm và cá nhân [11]

1.3.5.2 Các bước tổ chức dạy học theo quan điểm phân hóa

Bước 1: Điều tra, khảo sát đối tượng học sinh trước khi giảng dạy

Bước 2: Lập kế hoạch dạy học, soạn bài dựa trên phân tích nhu cầu và năng lực học sinh

Bước 3: Tổ chức giờ dạy bằng cách kết hợp đồng thời nhiều phương pháp và hình thức tổ chức dạy học

Bước 4: Kiểm tra, đánh giá sự tiến bộ của học sinh trong suốt quá trình giảng dạy

1.3.6 Chức năng của dạy học theo quan điểm phân hóa

Chức năng cơ bản của DHPH là làm cho quá trình và hệ thống dạy học thích ứng cao hơn với cá nhân người học, với đặc điểm của nhóm cư dân, nhóm xã hội, nhóm tuổi, với bản chất tự nhiên và xã hội của việc học tập và điều kiện khác nhau để đảm bảo chất lượng học tập, đồng thời đáp ứng hiệu quả mục tiêu giáo dục quốc gia, nhu cầu và lợi ích xã hội

1.4 Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường trung học phổ thông

1.4.1 Quản lý công tác đổi mới nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về dạy học theo quan điểm phân hóa

Hiệu trưởng phải quản lý, tổ chức để CBQL, GV được nghe, được bàn, được thảo luận trên cơ sở được trang bị những tri thức cập nhập về những thành tựu của khoa học và nhận thức được việc thay đổi quan niệm về DHPH là tất yếu khách quan Ngoài ra, DHPH đòi hỏi giáo viên phải có tâm và phát hiện được năng khiếu của mọi học sinh Để tổ chức dạy học phân hóa thành công, giáo viên cần tạo mối quan hệ dân chủ giữa thầy và trò, giữa trò và trò để giúp học sinh cởi mở, tự tin hơn

1.4.2 Quản lý thực hiện nội dung chương trình dạy học theo quan điểm phân hóa

Để QL việc thực hiện nội dung chương trình dạy học theo quan điểm phân hóa, người hiệu trưởng cần phải tập trung vào việc thực hiện các chức năng QL, đó là: Lập

kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra đánh giá

1.4.3 Quản lý hoạt động dạy của giáo viên theo quan điểm phân hóa

1.4.3.1 Quản lý việc phân công giảng dạy cho giáo viên

Quản lý việc phân công giảng dạy là đầu mối quan trọng trong mọi hoạt động của nhà trường.Việc phân công đúng người đúng việc sẽ phát huy vai trò cá nhân

trong tập thể, tạo điều kiện để họ tự khẳng định mình

1.4.3.2 Quản lý lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch của tổ chuyên môn và giáo viên

Quản lý việc lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch dạy học theo quan điểm phân hóa, hiệu trưởng cần hướng dẫn các tổ chuyên môn và giáo viên xây dựng kế hoạch chi tiết dựa trên các căn cứ hướng dẫn, đặc biệt chú ý đến quy định của giờ dạy phân hóa mà nhà trường đã đề ra, giúp họ xác định mục tiêu và tìm ra các biện pháp để

thực hiện được mục tiêu đó

1.4.3.3 Quản lý việc soạn bài, chuẩn bị bài lên lớp cho giáo viên

Để quản lý tốt việc soạn bài, chuẩn bị bài lên lớp theo quan điểm phân hóa, người hiệu trưởng đặc biệt quan tâm đến:

- Chỉ đạo tổ chuyên môn thống nhất kế hoạch chuẩn bị bài lên lớp từ khâu điều tra, phân tích nhu cầu và hứng thú của người học với môn học

- Chỉ đạo tổ chuyên môn thống nhất quy định soạn bài thể hiện tinh thần phân hóa theo đối tượng học sinh

1.4.3.4 Quản lý giờ lên lớp của giáo viên

Giáo viên là người trực tiếp quản lý, điều khiển, hướng dẫn HS học tập thông qua các hình thức tổ chức dạy học nên giáo viên là nhân tố quan trọng quyết định

chất lượng dạy học Hiệu trưởng là người tác động gián tiếp đến hiệu quả giờ lên lớp 1.4.3.5 Quản lý đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phân hóa

- Đổi mới nhận thức của CBQL và giáo viên

- Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học

- Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng đội ngũ GV về phương pháp dạy học tích cực

1.4.3.6 Quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn

- Có kế hoạch tổ chức cho giáo viên học tập, nắm vững các mục tiêu, nội dung chương trình, SGK, quy chế chuyên môn, các nguyên tắc về dạy học phân hóa

- Yêu cầu tổ chuyên môn sinh hoạt định kỳ, xây dựng kế hoạch thực hiện những mục tiêu chuyên môn mà nhà trường đã giao cho tổ

1.4.3.7 Quản lý việc bồi dưỡng, nâng cao năng lực dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa cho giáo viên

Để tổ chức DHPH một cách hiệu quả nhằm phát huy được những ưu điểm của dạy họctheo quan điểm phân hóa thì việc bồi dưỡng, nâng cao năng lực dạy học theo

quan điểm phân hóa cho giáo viên là một việc hết sức cần thiết

1.4.4 Quản lý hoạt động học của học sinh theo quan điểm phân hóa

Học sinh là chủ thể của hoạt động học tập và quá trình nhận thức, đồng thời là đối tượng của quá trình dạy học; học sinh học tập tốt nhất khi có nhu cầu; hiểu rõ mục tiêu; thấy rõ ý nghĩa của nội dung cần tiếp thu; sử dụng các tài liệu học tập có ý nghĩa thực tế và thích hợp với học sinh; có thể tham gia một cách tích cực và chủ động vào quá trình học tập; động cơ học tập tích cực

1.4.5 Quản lý các điều kiện hỗ trợ dạy học theo quan điểm phân hóa

1.4.5.1 Quản lý cơ sở vật chất trường học

Quản lý tốt các điều kiện này sẽ tác động mạnh mẽ đến chất lượng dạy học.Đó

là phương tiện giúp giáo viên chuyển tải tri thức, rèn luyện kỹ năng cho học sinh 1.4.5.2 Quản lý việc xây dựng môi trường học tập

Để quản lý việc xây dựng môi trường học tập tốt, hiệu trưởng phải lên kế hoạch xây dựng môi trường nhà trường thân thiện để học sinh thấy yên tâm, thoải mái, tự tin

và tích cực tham gia học tập; xây dựng môi trường dân chủ để cán bộ giáo viên, học

sinh, phụ huynh tham gia quản lý nhà trường

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa

1.5.1 Nhóm yếu tố ảnh hưởng thuộc về chủ thể quản lý

Người quản lý có vai trò quyết định trong việc đảm bảo chất lượng dạy học của nhà trường.Xã hội càng hiện đại, người quản lý càng cần trau dồi cho mình nhiều phẩm chất, kỹ năng, những tư duy giải quyết vấn đề mới trong môi trường làm việc đầy áp lực

1.5.2 Nhóm yếu tố ảnh hưởng thuộc về đối tượng quản lý

Nhóm yếu tố ảnh hưởng thuộc về đối tượng quản lý bao gồm: Thành phần chính trị, đạo đức, lối sống;trình độ, năng lực, khả năng làm việc, tác phong;tính chấp hành,

ý thức tổ chức kỷ luật

1.5.3 Nhóm yếu tố ảnh hưởng thuộc về môi trường quản lý

Những chính sách vĩ mô luôn đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển giáo dục

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Qua nghiên cứu lý luận chúng ta thấy được quản lý dạy học theo quan điểm dạy học phân hóa ở trường THPT là tất yếu khách quan.Vì vậy, hiệu trưởng phải biết vận dụng sáng tạo các chức năng quản lý; phải nhận thức được đội ngũ giáo viên là nguồn lực quan trọng nhất, phải hiểu được những đặc điểm về nhân cách của học sinh THPT; phải nâng cao nhận thức cho mọi lực lượng sư phạm - xã hội trong và ngoài nhà trường về quan điểm dạy học này; phân cấp quản lý, giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho tổ chuyên môn, GV tăng cường trách nhiệm với nghề nghiệp Tổ chức cho GV cam kết chất lượng qua các hợp đồng và phải kiểm soát được cam kết chất lượng đó; tạo điều kiện hỗ trợ cho dạy học theo quan điểm phân hóa

Quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa là quản lý dạy học trong nhà trường nhằm khơi dậy, phát huy nội lực của người học, tạo cơ hội để mọi học sinh được phát triển theo năng lực, sở trường và điều kiện của mình, phát huy lòng yêu nghề, trách nhiệm với nghề nghiệp của người dạy để dạy tốt, học tốt, tạo ra khát vọng và năng lực học suốt đời của người học

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM

PHÂN HÓA Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NAM TRỰC

HUYỆN NAM TRỰC TỈNH NAM ĐỊNH

2.1 Khái quát về tình hình kinh tế, xã hội và giáo dục huyện Nam Trực tỉnh Nam định

2.1.1 Về điều kiện tự nhiên và tình hình kinh tế - xã hội

Nam Trực là cửa ngõ phía nam thành phố Nam Định, phía bắc tiếp giáp thành phố Nam Định, phía nam giáp huyện Trực Ninh, phía đông giáp huyện Vũ Thư tỉnh Thái Bình), phía tây giáp huyện Vụ Bản và huyện Nghĩa Hưng, có sông Hồng và sông Đào chảy qua Nam Trực có diện tích 161.71 Km2

dân số 208.014 người bao gồm 20 đơn vị hành chính trong đó có 01 thị trấn và 19 xã

2.1.2 Vài nét về tình hình phát triển giáo dục của địa phương

Trong sự phát triển chung của ngành giáo dục tỉnh Nam Định, huyện Nam Trực luôn là một điểm sáng về giáo dục của tỉnh, nhiều năm liền huyện Nam Trực luôn là đơn vị dẫn đầu về giáo dục trong toàn tỉnh

2.1.3 Khái quát về đặc điểm trường trung học phổ thông Nam Trực huyện Nam Trực tỉnh Nam Định

Năm học 2016-2017 trường THPT Nam Trực bước vào tuổi 44.Đó là chặng đường chưa phải là dài đối với lịch sử 1 ngôi trường nhưng đã đủ để khẳng định vị thế của nhà trường Hơn 40 năm qua với sự nỗ lực không ngừng của thầy và trò trường THPT Nam Trực đã thực sự trở thành một điểm sáng trong bức tranh Giáo dục của huyện Nam Trực nói riêng và của tỉnh Nam Định nói chung

Bảng 2.3: Chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường

Năm học TSHS

Học lực (%) Hạnh kiểm (%) Số

giải HSG Tỉnh

(Nguồn: Điều tra chất lượng giáo dục của nhà trường)

2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng ở trường trung học phổ thông Nam Trực

2.2.1 Mục đích khảo sát

Tiến hành phân tích những kết quả đã đạt được cũng như những tồn tại hạn chế của nhà trường trong công tác quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa

2.2.2 Nội dung khảo sát

Khảo sát thực trạng dạy học và quản lý dạy học theo quan điểm phân hóa

- Thực trạng thực hiện nội dung chương trình SGK hiện hành;

- Thực trạng hoạt động dạy của giáo viên theo quan điểm phân hóa;

- Thực trạng hoạt động học của học sinh theo quan điểm phân hóa;

- Thực trạng CSVC, TBDH phục vụ dạy học theo quan điểm phân hóa;

- Thực trạng quản lý công tác đổi mới nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên

về dạy họctheo quan điểm phân hóa;

- Thực trạng quản lý việc thực hiện nội dung chương trình dạy học theo quan điểm phân hóa;

- Thực trạng quản lý hoạt động dạy của giáo viên theo quan điểm phân hóa;

- Thực trạng quản lý hoạt động học của học sinh theo quan điểm phân hóa;

- Thực trạng quản lý các điều kiện hỗ trợ dạy học theo quan điểm phân hóa;

2.2.3 Đối tượng khảo sát

2.3 Thực trạng dạy học ở trường trung học phổ thông Nam Trực

2.3.1 Thực trạng thực hiện nội dung chương trình sách giáo khoa hiện hành

Bảng 2.4: Kết quả khảo sát thực trạng thực hiện nội dung chương trình

sách giáo khoa hiện hành

TT Thực hiện nội dung chương trình SGK

Số ý kiến

Mức độ thực hiện Luôn

luôn

Thỉnh thoảng

Chưa thực hiện

SL % SL % SL %

1 Thực hiện nội dung chương trình sách giáo

khoa đúng theo quy định 45 40 88,9 5 11,1 0 0

2 Thực hiện giảm tải một số nội dung cho phù

hợp với đối tượng học sinh 45 20 44,5 19 42,2 6 13,3

3 Thực hiện mở rộng, nâng cao một số nội

4 Dạy tập trung vào các nội dung hay thi cử 45 16 35,5 22 48,9 7 15,6

5 Thực hiện tích hợp, liên môn, liên hệ vận

dụng kiến thức vào thực tế 45 18 40,0 20 44,4 7 15,6

6 Thiết kế nội dung dạy học có tính phân hóa theo đối tượng học sinh 45 15 33,3 22 48,9 8 17,2

Thực hiện nội dung chương trình SGK theo hướng phân hóa của nhà trường còn nhiều hạn chế Nhiều giáo viên khô cứng dạy học đúng theo chương trình SGK hiện hành mà không có sự cải biến cho phù hợp năng lực từng kiểu đối tượng học sinh Đa

số giáo viên dạy học theo hướng nặng nề tâm lý “thi gì học nấy” chưa chú trọng liên môn kiến thức và vận dụng kiến thức vào thực tiễn dẫn đến không khí học tập còn nặng nề chưa gây được sức hút cho học sinh

2.3.2 Thực trạng hoạt động dạy của giáo viên theo quan điểm phân hóa

Hoạt động dạy của giáo viên là khâu then chốt quyết định chất lượng giáo dục của nhà trường Để đánh giá thực trạng hoạt động giảng dạy của GV theo quan điểm dạy học phân hóa, tác giả dùng phiếu điều tra trưng cầu ý kiến của đội ngũ GV theo như câu hỏi 2 - phụ lục 1 và thu được kết quả như bảng 2.5

Bảng 2.5: Kết quả khảo sát thực trạng hoạt động dạy của giáo viên

theo quan điểm phân hóa

kiến

Mức độ thực hiện

Đã thực hiện tốt

Thực hiện chưa tốt

Chưa thực hiện

SL % SL % SL %

1

Điều tra, khảo sát nắm bắt năng lực, sở

thích của đối tượng học sinh đối với

môn học của mình trước khi dạy

45 29 64,4 13 28,9 3 6,7

2

Lập kế hoạch dạy học, soạn bài thể hiện

tính phân hóa về nội dung theo đối

Quan tâm đến mọi đối tượng học sinh

(khá, giỏi, TB, yếu, kém) trong quá

trình giảngdạy

45 22 48,9 17 37,8 6 13,3

5

Kiểm tra, đánh giá tiến bộ của học sinh

trong giờ học và trong suốt quá trình

học

45 25 55,6 16 35,5 4 8,9

Trong giờ dạy giáo viên đã kết hợp nhiều PPDH và lựa chọn những hình thức

tổ chức dạy học phù hợp với mục tiêu bài học, nhưng vẫn còn một bộ phận GV chưa thực hiện và thực hiện chưa tốt điều này.Hầu hết giáo viên nhận thấy để DHPH đạt hiệu quả cần có biện pháp kiểm tra, đánh giá sự tiến bộ của HS trong từng tiết dạy và trong suốt quá trình dạy học Đa số GV đã và đang thực hiện tốt điều này, chỉ có một

bộ phận nhỏ GV chưa đổi mới đánh giá theo hướng ghi nhận sự tiến bộ của học sinh

2.3.3 Thực trạng hoạt động học của học sinh theo quan điểm phân hóa

Về động cơ học tập: 67,7% (105/155) học sinh trả lời để thi đỗ đại học, 20,6% (32/155) trả lời để học nghề, có 9,7% (15/155) ý kiến không xác định được động cơ học tập, 2 % (3/155) có ý kiến khác cho rằng do bố mẹ bắt đi học

Về phương pháp học tập chủ yếu của HS: 43,2% (67/155) HS học tập theo phương pháp nghe giảng và làm bài theo yêu cầu của GV bộ môn 31% (48/155) HS biết kết hợp học ở trường và tự tìm hiểu tài liệu tham khảo ở nhà 13,5% (21/155) HS học nhóm cùng bạn bè 12,3% (19/155) có ý kiến khác cho rằng không có phương

pháp học tập cụ thể, phương pháp học tập thay đổi tùy từng môn học, nội dung học

và thời điểm học

Về vấn đề khó khăn nhất trong học tập: 32,3% (50/155) học sinh đánh giá họ

không theo kịp những gì GV dạy do mất kiến thức gốc 21,9% 34/155) HS không đủ

thời gian học tập 14,8% 23/155) HS không đủ tài liệu học tập Trong số các ý kiến

khác có 19,4% 30/155) HS không có khó khăn gì trong học tập, và 11,6% (18/155)

HS gặp khó khăn trong phương pháp học tập

Về việc sử dụng thời gian học ở nhà: 51,6% (80/155) HS chỉ học và làm bài ở

nhà theo yêu cầu của GV bộ môn 37,4% (58/155) biết kết hợp học và làm bài theo

yêu cầu của GV với tự học qua tài liệu tham khảo 7,7% (12/155) HS không bao giờ

học và làm bài ở nhà Trong số 3,3% ý kiến khác đa số HS chỉ học bài ở nhà trong

các dịp thi hoặc kiểm tra

Kết quả khảo sát cho thấy thực trạng hoạt động học tập của HS hiện nay còn một

số tồn tại đáng lo ngại Một bộ phận HS đi học không có động cơ rõ ràng hoặc do gia

đình ép buộc nên dẫn đến chán nản, bỏ bê học hành Tỷ lệ HS còn thụ động trong học

tập, chưa có phương pháp tự học qua nghiên cứu tài liệu tham khảo còn khá cao.HS

chưa coi trọng phương pháp học tập nhóm, chưa sử dụng thời gian tự học ở nhà một

cách hiệu quả nên dẫn đến kết quả học tập chưa cao

2.3.4 Thực trạng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học phục vụ dạy học theo quan điểm

phân hóa

Hiện tại nhà trường có đủ phòng học đảm bảo học 1 ca, có sân chơi, bãi tập, các

phòng bộ môn Các phòng học được xây dựng kiên cố có đủ bàn ghế cho học sinh

và giáo viên, hệ thống điện được trang bị đầy đủ, an toàn

Tuy nhiên, một số CSVC và TBDH của nhà trường chưa đáp ứng được nhu cầu

đổi mới dạy học hiện nay.Phòng máy tính của nhà trường chưa đảm bảo đủ số lượng

và chất lượng phục vụ Các phòng học bộ môn thiết bị chưa được trang bị đồng bộ,

hoặc một số thiết bị đã xuống cấp, hỏng hóc theo thời gian nhưng chưa được bổ sung

thay thế do không có kinh phí

2.4 Thực trạng quản lý công tác đổi mới nhận thức của cán bộ quản lý, giáo

viên về dạy học theo quan điểm phân hóa

Để đánh giá thực trạng quản lý công tác đổi mới nhận thức của CBQL, GV về

dạy học theo quan điểm phân hóa, tác giả tiến hành khảo sát bằng phiếu hỏi tới 45 đối

tượng gồm GBQL và GV như câu hỏi 3 - phụ lục 1 và thu được kết quả như bảng 2.7

Bảng 2.7: Kết quả khảo sát thực trạng quản lý công tác đổi mớinhận thức của

cán bộ quản lý, giáo viên về dạy họctheo quan điểm phân hóa

kiến

Mức độ thực hiện

Đã thực hiện tốt

Thực hiện chưa tốt

Chưa thực hiện

SL % SL % SL %

1 Tuyên truyền phổ biến các văn bản chỉ đạo

2 Tổ chức tập huấn về dạy học phân hóa 45 15 33,3 25 55,6 5 11,1

3 Tổ chức hội thảo về dạy học phân hóa 45 12 26,7 28 62,2 5 11,1

4 Tổ chức tham quan, học tập các mô hình

dạy học phân hóa thành công 45 10 22,2 25 55,6 10 22,2 Kết quả khảo sát cho thấy: Nhà trường đã làm tốt công tác tuyên truyền, phổ biến các văn bản chỉ đạo về dạy học phân hóa để nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên, học sinh của nhà trường 55,6% ý kiến đánh giá nhà trường chưa làm tốt công tác tập huấn về dạy học phân hóa, 11,1% giáo viên chưa được tập huấn, tham gia hội thảo về phương pháp dạy học phân hóa và 22,2%giáo viên chưa được trải nghiệm các

mô hình dạy học phân hóa thành công

2.4.1 Thực trạng quản lý việc thực hiện nội dung chương trình dạy học theo quan điểm phân hóa

Để đánh giá thực trạng quản lý nội dung chương trình dạy học theo quan điểm phân hóa ở trường, tác giả tiến hành khảo sát bằng phiếu hỏi tới CBQL, GV như câu hỏi 4 - phụ lục 1 Kết quả khảo sát thu được như bảng 2.8

Bảng 2.8: Kết quả khảo sát thực trạng quản lý việc thực hiện nội dung chương

trình theo quan điểm phân hóa

kiến

Mức độ

Đã thực hiện tốt

Chưa thực hiện tốt

Chưa thực hiện

1

Nhà trường chỉ đạo tổ, nhóm chuyên

môn thống nhất kế hoạch giảng dạy

chi tiết từng học kì, từng chương, bài

45 38 84,4 7 15,6 0 0

2

Tổ, nhóm, cá nhân xây dựng kế

hoạch dạy học căn cứ tình hình thực

tế đối tượng học sinh

45 25 55,6 20 44,4 0 0

3 Thiết kế bài giảng thể hiện rõ tính phân hóa đối tượng học sinh 45 15 33,3 22 48,9 8 17,2

4

Xây dựng các tiêu chuẩn đánh giá

soạn giảng theo hướng phân hóa đối

5

Kiểm tra định kỳ tiến độ thực hiện

nội dung, chương trình Có biện pháp

điều chỉnh phù hợp

45 37 82,2 8 17,8 0 0