Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài
- Giáo dục quốc phòng - an ninh (GDQP-AN) cho học sinh-sinh viêntrong các trường đại học, cao đẳng hiện nay là một trong những nhiệm vụquan trọng Đây là một hoạt động cần thiết trong hệ thống giáo dục đào tạo
để thế hệ trẻ không chỉ nhận thức được trách nhiệm công dân của mìnhtrong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc mà còn rèn luyện, nâng caophẩm chất và năng lực của mỗi cá nhân
- Cần phải nhanh chóng tìm ra các biện pháp để đổi mới cách quản lý,xác định lại mục tiêu, yêu cầu và nội dung, phương pháp, phương thực kiểmtra đánh giá, đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất phục vụ hoạt động Giáo dụcquốc phòng - An ninh của nhà trường để từ đó có thể nâng cao chất lượng,hiệu quả của hoạt động này để đáp ứng các yêu cầu về xây dựng và bảo vệđất nước trong giai đoạn hiện nay
- Đối với Khoa GDQP việc nâng cao chất lượng quản lý hoạt độngdạy học là nhiệm vụ quan trọng nhất
- Chất lượng dạy học và chất lượng đào tạo đã có nhiều tiến bộ trênmột số mặt Đáng quan tâm là chất lượng hiệu quả dạy học còn thấp, chưađáp ứng được những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc, trình độ kiến thức, kỹ năng thực hiện, phương pháp tư duykhoa học của đa số học sinh, sinh viên còn yếu, đội ngũ quản lý giáo dụcnăng lực còn hạn chế, không theo kịp với sự đa dạng và phức tạp của cáchoạt động giáo dục trong quá trình đổi mới quản lý giáo dục
Với lý do trên, tôi chọn đề tài “Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng- an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
Trang 2động Giáo dục quốc phòng - an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
Hà Nội
1.2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý dạy học mônGDQP - AN, đề xuất một số biện pháp quản lý dạy học GDQP - AN ởTrường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội trong giai đoạn hiện nay
1.3 Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu
1.3.1 Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý hoạt động dạy học môn GDQP - AN ở Trường Đạihọc Kinh tế Quốc dân Hà Nội
1.3.2 Đối tượng nghiên cứu
Các biện pháp nâng cao chất lượng quản lý hoạt động dạy học mônGDQP - AN ở Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội
1.4 Giả thuyết khoa học
Quản lý dạy học môn GDQP - AN ở Trường Đại học Kinh tế Quốcdân Hà Nội có những ưu điểm, nhưng vẫn còn một số tồn tại, bất cập donhững yếu tố ảnh hưởng xác định Dựa vào lý luận và thực trạng quản lýmôn học này, có thể đề xuất và triển khai các biện pháp quản lý phù hợpvới yêu cầu thực tiễn, đặc biệt tác động đồng bộ đến các khâu của quátrình dạy học thì việc dạy học môn GDQP - AN ở Trường Đại học Kinh tếQuốc dân Hà Nội sẽ đạt hiệu quả cao, góp phần nâng cao chất lượng dạyhọc môn học này
1.5 Nhiệm vụ nghiên cứu
Xác định cơ sở lý luận của quản lý hoạt động dạy học môn GDQP
-AN;
Trang 3- Làm rõ thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn GDQP - AN ởtrường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội;
- Đề xuất và làm rõ tính cần thiết, khả thi một số biện pháp quản lýhoạt động dạy học môn GDQP - AN ở Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
Hà Nội
1.6 Giới hạn nghiên cứu
Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu biện pháp quản lý hoạt động dạy họcmôn GDQP - AN ở Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội
Khảo sát thực trạng hoạt động dạy học môn GDQP - AN ởtrường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội, từ 2015 - 2017
1.7 Phương pháp nghiên cứu
1.7.1 Các phương pháp nghiên cứu lý luận
Sưu tầm, nghiên cứu, hệ thống hoá lý luận trong các văn bản, tài liệukhoa học có nội dung liên quan đến đề tài
1.7.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phân tích, đúc kết các tài liệu thống kê;
- Sử dụng các phiếu hỏi đối với các đối tượng khác nhau;
- Quan sát các hoạt động dạy học và tổng kết kinh nghiệm thực tiễn;
- Tiến hành phỏng vấn và dùng phiếu hỏi để thu thập các ý kiến củacác chuyên gia (các nhà quản lý, các chuyên viên, các giảng viên lâu năm)
1.7.3 Phương pháp thống kê toán học
Áp dụng xử lý các kết quả điều tra được
1.8 Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận vănđược cấu trúc thành 3 chương:
Trang 4Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn giáo
dục quốc phòng - an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học giáo dục quốc
phòng - an ninh ở tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn giáo dục quốc phòng - an ninh ở Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội trong giai
đoạn hiện nay
Trang 5CHƯƠNG 1:
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN
GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG - AN NINH TẠI TRƯỜNG
ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN HÀ NỘI
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề
- Giáo dục quốc phòng – an ninh (GDQP-AN) là một bộ phận quantrọng trong chiến lược giáo dục cho học sinh, sinh viên nói riêng và chothế hệ trẻ nói chung nhằm xây dựng con người toàn diện cho các thế hệtương lai của đất nước để sẵn sàng xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốcXHCN
- Nghiên cứu đề tài này nhằm đánh giá một cách cập nhật và đầy đủhơn về thực trạng quản lý dạy học môn giáo dục quốc phòng ở Trường Đạihọc Kinh tế Quốc dân Hà Nội
- Khoa Giáo dục Quốc phòng vừa tích cực, chủ động tham mưu choĐảng uỷ, Ban Giám hiệu Nhà trường về tổ chức thực hiện công tác quốcphòng, quân sự địa phương nói chung, vừa phối hợp với các cơ quan, đơn
vị tổ chức bồi dưỡng kiến thức QP-AN cho cán bộ, đảng viên và giáo dụcQP-AN cho sinh viên nói riêng
1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý trường học
1.2.1.1 Quản lý
Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lýlên đối tượng và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất cácnguồn lực, các thời cơ của tổ chức để đạt mục tiêu đặt ra trong điều kiện
Trang 6Quản lý chính là sự kết hợp được mọi nỗ lực chung của mọi ngườitrong tổ chức và sử dụng tốt nhất các nguồn lực của tổ chức để đạt tới mụctiêu chung của tổ chức và mục tiêu riêng của mỗi người một cách khônkhéo và có hiệu quả nhất.
1.2.1.2 Quản lý giáo dục
Quản lý giáo dục là những tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ýthức và hướng đích của chủ thể quản lý ở mọi cấp khác nhau, đến tất cảcác mắt xích của toàn bộ hệ thống nhằm mục đích đảm bảo sự hình thànhnhân cách cho thế hệ trẻ trên cơ sở quy luật của quá trình giáo dục về sựphát triển thể lực, trí lực và tâm lực của sinh viên
1.2.1.3 Quản lý trường học
Quản lý nhà trường thực chất là hệ thống các tác động có định hướng,
có kế hoạch của chủ thể quản lý lên tất cả các nguồn lực nhằm đẩy mạnhhoạt động của nhà trường theo nguyên lý giáo dục, trong đó hoạt độngtrọng tâm là hoạt động dạy học
1.2.2 Hoạt động dạy học, quản lý hoạt động dạy học
1.2.2.1 Hoạt động dạy học
Hoạt động dạy - học bao gồm hai hoạt động quan hệ mật thiết vớinhau; đó là hoạt động dạy của thầy với vai trò chỉ đạo, tổ chức và điềukhiển việc lĩnh hội, chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng, kỹ xảo và thái độ và hoạtđộng học của trò nhằm tổ chức các điều kịên đảm bảo cho lĩnh hội tri thức,
kỹ năng và thái độ và chuyển chúng thành kinh nghiệm của cá nhân
1.2.2.2 Quản lý hoạt động dạy học
a Quản lý hoạt động dạy học: là hệ thống các tác động có định hướng,
có kế hoạch của chủ thể quản lý lên tất cả các nguồn lực nhằm đẩy mạnh
Trang 7hoạt động dạy của GV và hoạt động học của sinh viên để đạt mục tiêu dạyhọc đã định.
b Nội dung quản lý hoạt động dạy học:
- Tiếp cận theo các chức năng quản lý, thì nội dung quản lý hoạt động dạy học là:
* Quản lý công tác kế hoạch dạy học;
* Quản lý công tác tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học;
* Quản lý công tác chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học;
* Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học
- Tiếp cận theo các thành tố của QTDH, thì nội dung quản lý HĐDH là:
* Quản lý mục tiêu, chương trình, kế hoạch dạy học;
* Quản lý nội dung, phương pháp dạy học và đánh giá kết quả;
* Quản lý các điều kiện đảm bảo cho HĐDH
1.2.2.3 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học
Quản lý hoạt động dạy học về bản chất là quá trình người quản lý tácđộng vào các thành tố cấu trúc của hoạt động dạy học nhằm phát huy tối
đa vai trò, vị trí của các thành tố nhằm thực hiện được các nhiệm vụ dạyhọc
Giảng viên phải là người hỗ trợ, hướng dẫn quá trình học tập củasinh viên Sinh viên trở thành người chủ động, là thợ chính trong hoạtđộng học tập của mình dưới sự hướng dẫn, hỗ trợ của giảng viên Môitrường dạy học phải phát huy được những ảnh hưởng tích cực, thuận lợicho hoạt động dạy học
Trang 81.2.2.4 Tình hình an ninh thế giới, khu vực, trong nước và nhiệm vụ quốc phòng, an ninh của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta.
- Kinh tế thế giới vẫn gặp khó khăn, khủng hoảng kinh tế chưa đượckhắc phục nhưng sẽ từng bước phục hồi, cách mạng khoa học - công nghệphát triển mạnh tạo ra cơ hội và thách thức mới trong phát triển kinh tế
- Mỹ chuyển trọng tâm chiến lược sang châu Á - Thái Bình Dươngnhằm củng cố vị thế siêu cường số 1 và lợi ích chiến lược
- Trung Quốc thực hiện chủ trương “Chấn hưng dân tộc Trung Hoa”,giành chủ quyền biển, đảo ở biển Hoa Đông và Biển Đông v.v nhằm trởthành cường quốc hàng đầu ở châu Á và thế giới
- Bất ổn chính trị, xung đột cục bộ trên thế giới và khu vực có nhữngdiễn biến khôn lường, có chiều hướng gia tăng; tranh chấp Biển Đông diễnbiến phức tạp đe dọa chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, lợi ích quốc gia…
- Sự nghiệp đổi mới của nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn
có ý nghĩa lịch sử, giữ vững sự ổn định về chính trị, kinh tế, xã hội; thunhập và đời sống của nhân dân được cải thiện v.v…
- Một bộ phận cán bộ, đảng viên có biểu hiện suy thoái về tư tưởngchính trị, đạo đức, lối sống; quản lý nhà nước trên nhiều lĩnh vực còn yếukém
- Tỷ lệ thất nghiệp, nghèo đói còn cao
1.2.2.5 Một số khái niệm liên quan đến giáo dục quốc phòng - an ninh
- Quốc phòng;
- Quốc phòng toàn dân;
- An ninh quốc gia;
- An ninh nhân dân;
- Giáo dục quốc phòng – an ninh
Trang 91.2.2.6 Tầm quan trọng quản lý hoạt động dạy học môn GDQP - AN ở các trường CĐ, ĐH
- Giáo dục quốc phòng là nội dung của nền giáo dục quốc dân, là mônhọc chính khoá trong chương trình giáo dục và đào tạo từ Trung học phổthông đến Trung học chuyên nghiệp, Cao đẳng, Đại học Môn học này cóvai trò quan trọng trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhândân
- Qua học phần giáo dục quốc phòng giúp sinh viên có những hànhđộng đúng đắn, tránh được các tệ nạn xã hội; khơi dậy và nêu cao tinh thầnyêu nước của thế hệ trẻ, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, củng
cố vững chắc niềm tin của nhân dân vào Đảng và Nhà nước
- Học phần giáo dục quốc phòng còn là nhân tố quan trọng để đánhgiá phẩm chất đạo đức của sinh viên
1.3 Quản lý hoạt động dạy học môn GDQP - AN
1.3.1 Quản lý chương trình GDQP-AN
Đó là sự tác động có ý thức của CBQL tới khách thể quản lý nhằm thực hiện được chương trình dạy học môn học
- Nội dung quản lý thực hiện chương trình dạy học môn học:
+ Chủ thể quản lý quán triệt sâu sắc mục tiêu, nội dung, phươngpháp dạy học giáo dục và phương thức đánh giá kiểm tra của môn học vàtrên cơ sở đó, xây dựng kế hoạch dạy học;
+ Tổ chức, chỉ đạo thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học mônhọc;
+ Thông qua các hình thức đa dạng khác nhau kiểm tra, giám sátthực hiện chương trình, kế hoạch dạy
- Mục tiêu chung của GDQP - AN:
Trang 10Trang bị cho sinh viên kiến thức cơ bản về đường lối quân sự, côngtác quốc phòng, an ninh của Đảng và Nhà nước, những kỹ năng quân sự,
an ninh cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng, củng cố lược lượng vũtrang nhân dân, sẵn sàng tham gia lực lượng dân quân tự vệ, dự bị độngviên và làm nghĩa vụ quân sự, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, sẵn sàng bảo
vệ Tổ quốc VNXHCN
- Mục tiêu cụ thể của GDQP - AN:
+ Về kiến thức: Có kiến thức cơ bản về đường lối quân sự củaĐảng trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, các quan điểm của Đảng về xâydựng nền quốc phòng toàn dân;
+ Về kỹ năng: Thuần thục trong thao tác các kỹ năng trong quân sựcần thiết, biết sử dụng một số loại vũ khí bộ binh, thành thạo trong sử dụngsúng tiểu liên AK;
+ Về thái độ: Rèn luyện phẩm chất, bản lĩnh chính trị vững vàng ,yêu nước, yêu XHCN, xây dựng tác phong nhanh nhẹn, hình thành nếpsống có kỷ luật trong sinh hoạt tập thể, ý thức cộng đồng ở trường lớp vàkhi ra công tác;
+ Có các biện pháp phù hợp để quản lý việc thực hiện mục tiêu,chương trình môn học
- Các biện pháp quản lý thực hiện mục tiêu, chương trình môn học:+ Nắm vững nguyên tắc cấu tạo chương trình dạy học của mônhọc, nội dung kiến thức của từng học phần (HP;
+ Yêu cầu GV lập kế hoạch dạy học môn học;
+ Bảo đảm thời gian quy định cho thực hiện chương trình;
+ Sử dụng các phương tiện hỗ trợ cho việc theo dõi
Trang 111.3.2 Quản lý kế hoạch dạy học môn GDQP-AN
- Kế hoạch dạy học môn học GDQP-AN;
- Các loại kế hoạch dạy học;
- Quản lý việc thực hiện kế hoạch dạy học:
+ Ra các quyết định làm cho HĐDH diễn ra bình thường, thuận lợitheo đúng chương trình và đạt mục tiêu mong muốn;
+ Động viên, khích lệ mọi người khi họ gặp khó khăn, có sự khen thưởng bằng vật chất nếu cần thiết;
+ Theo dõi, giám sát, điều chỉnh và sửa chữa (nếu có)
1.3.3 Quản lý hoạt động dạy của giảng viên
- Quản lý việc lập kế hoạch công tác giảng dạy của giảng viên;
- Quản lý việc thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và chuẩn bịlên lớp của GV;
- Quản lý nề nếp lên lớp của giảng viên và việc vận dụng phươngpháp, phương tiện dạy học;
- Quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của sinh viên;
- Quản lý việc tự học, tự bồi dưỡng của giảng viên
1.3.4 Quản lý các hoạt động chuyên môn nghiệp vụ khác của GV
1.3.4.1 Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy môn giáo dục quốc phòng - an ninh
1.3.4.2 Quản lý kiểm tra đánh giá dạy học môn giáo dục quốc phòng
-an ninh
1.3.5 Quản lý hoạt động học của HS - SV
- Quản lý hoạt động học trên lớp;
- Quản lý hoạt động tự học;
- Quản lý hoạt động ngoại khóa
Trang 121.3.6 Quản lý CSVC-TBDH phục vụ dạy học môn GDQP - AN
- Xây dựng nội dung kế hoạch, nguồn kinh phí trang bị sử dụngCSVC, trang thiết bị, phương tiện kỹ thuật phục vụ hoạt động dạy họcmôn GDQP-AN;
- Quản lý việc tổ chức bồi dưỡng kỹ năng sử dụng các phương tiện
kỹ thuật phục vụ hoạt động dạy học môn GDQP – AN, hệ thống phòng bộmôn, phòng chức năng, sân bãi, thư viện trường học với sách báo tài liệutham khảo
1.3.7 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn GDQP - AN
Một là, tác động của quan điểm chính sách Giáo dục QP-AN củaĐảng, nhà nước ta
Hai là, tác động của nội dung, chương trình Giáo dục QP-AN choSV
Ba là, tác động của cơ chế, quy định về quản lý Giáo dục QP-AN
Bốn là, tác động của năng lực và tinh thần trách nhiệm của đội ngũCBQL và GV giảng dạy môn Giáo dục QP-AN, nhận thức của người học
Năm là, tác động của điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học
1.4 Tiểu kết chương 1
GDQP - AN là một bộ phận của nền giáo dục quốc dân nhằm trang
bị hệ thống các kiến thức và kỹ năng, kỹ xảo cơ bản cần thiết cho các đốitượng trên cơ sở đó giúp cho người học có thể thực hiện tốt vai trò, tráchnhiệm của mình trong công cuộc xây dựng nền QPTD, ANND, góp phầnxây dựng con người toàn diện của Đảng và Nhà nước ta trong tình hìnhcách mạng hiện nay
Các yếu tố thuộc chủ thể quản lý, yếu tố thuộc đối tượng quản lý, yếu
Trang 13tố thuộc môi trường quản lý có ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng trongquản lý dạy học tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội.