Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)
Trang 1NGUYỄN VĂN HÙNG
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG – AN NINH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
MÃ SỐ: 62.14.01.14
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS TRƯƠNG ĐÌNH MẬU
Hà Nội - 2017
Trang 2Tôi xin cam đoan
Đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Các số liệu, trích
dẫn, kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn Quản lý hoạt động dạy
học môn giáo dục quốc phòng - an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.
Hà Nội, tháng 6 năm 2017
Học viên
Nguyễn Văn Hùng
Trang 3Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Thầy giáo TS.
Trương Đình Mậu– Học viện Quản lý giáo dục đã tận tình giúp đỡ
và chỉ dẫn cho tôi những kiến thức cơ bản cũng như phương phápluận trong suốt thời gian nghiên cứu, hoàn thành luận văn này
Tôi Xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ về mọi mặt của BanGiám đốc, Phòng Quản lý sau đại học - Học viện Quản lý giáo dụccùng quý Thầy, Cô đã tham gia giảng dạy trong suốt quá trình họctập
Xin chân thành cám ơn Quý Thầy Cô giáo trong Khoa Quản lýgiáo dục – Học viện Quản lý giáo dục đã quan tâm, động viên vàtạo mọi điều kiện để tôi hoàn thành luận văn
Cảm ơn tất cả bạn bè, đồng nghiệp và người thân đã độngviên, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình họctập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này
Mặc dù đã nỗ lực, cố gắng nhiều song luận văn chắc chắnkhông tránh khỏi những thiếu sót, kính mong nhận được những ýkiến đóng góp quý báu của các thầy cô và bạn bè đồng nghiệp
Xin trân trọng cám ơn!
Hà Nội, tháng 7 năm 2016
Học viên
Nguyễn Văn Hùng
Trang 4LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC HÌNH ẢNH
DANH MỤC BẢNG
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1.1 Lý do chọn đề tài 1
1.2 Mục đích nghiên cứu 2
1.3 Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu 3
1.3.1 Khách thể nghiên cứu 3
1.3.2 Đối tượng nghiên cứu 3
1.4 Giả thuyết khoa học 3
1.5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3
1.6 Giới hạn nghiên cứu 3
1.7 Phương pháp nghiên cứu 4
1.7.1 Các phương pháp nghiên cứu lý luận 4
1.7.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn 4
1.7.3 Phương pháp thống kê toán học 4
1.8 Cấu trúc luận văn 4
CHƯƠNG 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌCMÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG - AN NINH TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN HÀ NỘI 5
1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 5
1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài 8
1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý trường học 8
1.2.2 Hoạt động dạy học, quản lý hoạt động dạy học 11
1.3 Quản lý hoạt động dạy học môn GDQP - AN 19
1.3.1 Quản lý chương trình GDQP-AN 19
1.3.2 Quản lý kế hoạch dạy học môn GDQP-AN 20
1.3.3 Quản lý hoạt động dạy của giảng viên 21
1.3.4 Quản lý các hoạt động chuyên môn nghiệp vụ khác của GV 22
1.3.5 Quản lý hoạt động học của HS - SV 23
1.3.6 Quản lý CSVC-TBDH phục vụ dạy học môn GDQP - AN 23
1.3.7 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn GDQP - AN 24
Trang 5GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG - AN NINH Ở TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN HÀ NỘI 30
2.1 Khái quát về lịch sử phát triển và cơ cấu tổ chức của Trường Đại học Kinh
tế Quốc dân Hà Nội Hà Nội và Khoa GDQP - AN 302.1.1 Vài nét về sự hình thành và phát triển của Trường Đại học Kinh tế Quốcdân Hà Nội 302.1.2 Sơ đồ tổ chức Trường Đại học Kinh tế Quốc dân 342.1.2 Khái quát về Khoa Giáo dục quốc phòng của Trường Đại học Kinh tếquốc dân 352.2 Thực trạng hoạt động dạy học môn Giáo dục Quốc phòng - an ninh ởTrường Đại học Kinh tế Quốc dân 362.2.1 Thực trạng về phát triển chương trình, nội dung dạy học môn GDQP –
AN ở Trường Đại học Kinh tế Quốc dân 362.2.2 Thực trạng xây dựng và thực hiện kế hoạch dạy học môn GDQP – AN ởTrường Đại học Kinh tế Quốc dân 372.2.3 Thực trạng cơ sở vật chất và các điều kiện phục vụ cho hoạt động dạy họcmôn GDQP - AN ở Trường Đại học Kinh tế quốc dân 372.2.4 Thực trạng hoạt động dạy học môn GDQP - AN của đội ngũ giảng viên .382.2.5 Thực trạng hoạt động học tập môn GDQP - AN của sinh viên 382.3 Thực trạng quản lý dạy học môn GDQP - AN ở Trường Đại học Kinh tếQuốc dân 39
2.3.1 Thực trạng quản lý mục tiêu dạy học môn GDQP-AN 39
2.3.2 Thực trạng quản lý thực hiện kế hoạch dạy học môn GDQP – AN 40
2.3.3 Thực trạng quản lý nội dung, chương trình dạy học môn GDQP - AN 42
2.3.4 Thực trạng quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy môn GDQP – AN 462.3.5 Thực trạng quản lý kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học môn GDQP - AN 482.3.6 Thực trạng quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học môn GDQP - AN 492.3.7 Thực trạng quản lý đội ngũ giảng viên dạy môn GDQP - AN 512.3.8 Thực trạng quản lý hoạt động học môn GDQP – AN 522.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn GDQP - AN ở Trường Đạihọc Kinh tế Quốc dân Hà Nội 542.4.1 Thuận lợi 542.4.2 Khó khăn 55
Trang 62.5.1 Thành tựu về quản lý hoạt động dạy học môn GDQP - AN ở Trường Đại
học Kinh tế Quốc dân Hà Nội 56
2.5.2 Hạn chế của quản lý hoạt động dạy học môn GDQP - AN ở Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội và nguyên nhân 57
2.6 Tiểu kết chương 2 58
CHƯƠNG 3: 60
3.1 Nguyên tắc chọn lựa các biện pháp 60
3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học 60
3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 60
3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triển 60
3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn, khả thi 60
3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 61
3.1.6 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ 61
3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục Quốc phòng - an ninh ở Trường Đại học Kinh tế Quốc dân 61
3.2.1 Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của môn học GDQP - AN cho cán bộ, giảng viên, sinh viên Nhà trường 61
3.2.2 Tăng cường công tác quản lý mục tiêu, chương trình, nội dung, kế hoạch dạy học môn GDQP - AN 64
3.2.3 Xây dựng động cơ học tập đúng đắn, kích thích tính chủ động sáng tạo của người học môn GDQP - AN 67
3.2.4 Xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên đảm bảo cả về số lượng và chất lượng đáp ứng với yêu cầu dạy học môn GDQP – AN 70
3.2.5 Tăng cường quản lý hoạt động giảng dạy của giảng viên 72
3.2.6 Tăng cường quản lý cơ sở vật chất, vũ khí trang bị, phương tiện dạy học môn GDQP – AN 74
3.3 Mối liên hệ giữa các biện pháp 75
3.4 Tiểu kết chương 3 79
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 84
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 86 PHỤ LỤC
Trang 7ANND An ninh nhân dân
Trang 8Hình 2.1 Sơ đồ tổ chức Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội 34
Hình 2.2 Giao lưu văn nghệ giữa Học viên Học viện Hậu cần với sinh viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân 54
DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1 Thực trạng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học 37
Bảng 2.2 Thực trạng quản lý kế hoạch dạy học môn GDQP - AN 41
Bảng 2.3 Học phần 1: Đường lối quân sự của Đảng 43
Bảng 2.4 Học phần 2: Công tác quốc phòng , an ninh 43
Bảng 2.5 Học phần 3: Quân sự chung và chiến thuật, kỹ thuật bắn súng 44
Tiểu liên AK 44
Bảng 2.6 Thực trạng nội dung, chương trình dạy học môn GDQP-AN ở Trường .44
Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội 44
Bảng 2.7: Thực trạng quản lý việc đổi mới PPDH 47
Bảng 2.8 Thực trạng quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của sinh viên .49
Bảng 2.9 Thực trạng quản lý việc bảo đảm CSVC, TBDH cho hoạt động dạy học môn GDQP- AN 50
Bảng 2.10 Thực trạng quản lý tự học của SV qua GV 52
Trang 9PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài
Giáo dục quốc phòng - an ninh (GDQP-AN) cho học sinh - sinh viêntrong các trường đại học, cao đẳng hiện nay là một trong những nhiệm vụ quantrọng Đây là một hoạt động cần thiết trong hệ thống giáo dục đào tạo để thế hệtrẻ không chỉ nhận thức được trách nhiệm công dân của mình trong sự nghiệpxây dựng và bảo vệ Tổ quốc mà còn rèn luyện, nâng cao phẩm chất và năng lựccủa mỗi cá nhân Vì vậy, quán triệt Chỉ thị 62-CT/TW khóa VII, ngày 08 tháng
11 năm 1995 của Bộ Chính trị và Nghị định 15/2001/NĐ-CP, ngày 01 tháng 05năm 2001 của Chính phủ, công tác giáo dục quốc phòng - an ninh được triểnkhai sâu rộng, duy trì có nền nếp và chất lượng từng bước được nâng lên ở hầuhết các trường trong cả nước
Nghị quyết số 37/ 2004/QH11 của Quốc hội khóa XI, kỳ họp thứ 6 từ
ngày 25/10/2004 đến ngày 03/12/2004, về giáo dục đã nêu: “Tập trung xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đủ về số lượng, đồng bộ về
cơ cấu, đạt chuẩn về trình độ đào tạo; đặc biệt coi trọng việc nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lương tâm, trách nhiệm nghề nghiệp”
Đại hội Đảng lần thứ XI đã xác định “Tăng cường và củng cố nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, ổn định chính trị - xã hội, mở rộng quan
hệ đối ngoại, giữ vững môi trường hòa bình và ổn định, tạo những điều kiện thuận lợi cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.
Tuy nhiên, công tác dạy học GDQP - AN ở các trường đại học khá đặcthù, vừa phải thực hiện theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, vừa phảituân thủ các quy định của Bộ Quốc phòng Hoạt động quản lý công tác GDQP -
AN ở các trường đại học khá phức tạp và còn nhiều hạn chế, bất cập, chưa đápứng kịp yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhândân Vì vậy, cần phải nhanh chóng tìm ra các biện pháp để đổi mới cách quản lý,xác định lại mục tiêu, yêu cầu và nội dung, phương pháp, phương thực kiểm trađánh giá, đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất phục vụ hoạt động Giáo dục quốcphòng - An ninh của nhà trường để từ đó có thể nâng cao chất lượng, hiệu quả
Trang 10của hoạt động này để đáp ứng các yêu cầu về xây dựng và bảo vệ đất nước tronggiai đoạn hiện nay.
Đối với Khoa GDQP việc nâng cao chất lượng quản lý hoạt động dạy học
là nhiệm vụ quan trọng nhất Cũng là nhiệm vụ cơ bản đầu tiên đây chính là điềukiện quyết định để tồn tại và phát triển Thực chất của công tác quản lý GDQP -
AN là quản lý hoạt động dạy học và quản lý con người, công việc này được tiếnhành thường xuyên, liên tục qua từng giờ dạy học, qua các học kỳ và từng năm
học, đây là điều kiện tất yếu để đáp ứng yêu cầu của mục tiêu giáo dục là: “Nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực và bồi dưỡng nhân tài”
Chất lượng dạy học và chất lượng đào tạo đã có nhiều tiến bộ trên một sốmặt Phong trào học tập sôi nổi, từng bước được nâng lên Tuy nhiên chất lượngđào tạo nói chung và chất lượng dạy học nói riêng còn nhiều yếu kém, bất cập.Đáng quan tâm là chất lượng hiệu quả dạy học còn thấp, chưa đáp ứng đượcnhững đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, trình
độ kiến thức, kỹ năng thực hiện, phương pháp tư duy khoa học của đa số họcsinh, sinh viên còn yếu, đội ngũ quản lý giáo dục năng lực còn hạn chế, khôngtheo kịp với sự đa dạng và phức tạp của các hoạt động giáo dục trong quá trìnhđổi mới quản lý giáo dục Bên cạnh đó, công tác dạy học môn Giáo dục quốcphòng - an ninh ở các trường Đại học khá đặc thù và đội ngũ giảng viên đa số làcác sỹ quan biệt phái
Với lý do trên, tôi chọn đề tài “Quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục
quốc phòng- an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội” làm đề
tài nghiên cứu với mong muốn góp phần đẩy mạnh hoạt động Giáo dục quốcphòng - an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội
1.2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý dạy học môn GDQP
-AN, đề xuất một số biện pháp quản lý dạy học GDQP - AN ở Trường Đại họcKinh tế Quốc dân Hà Nội trong giai đoạn hiện nay
Trang 111.3 Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu
1.3.1 Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý hoạt động dạy học môn GDQP - AN ở Trường Đại họcKinh tế Quốc dân Hà Nội
1.3.2 Đối tượng nghiên cứu
Các biện pháp nâng cao chất lượng quản lý hoạt động dạy học mônGDQP - AN ở Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội
1.4 Giả thuyết khoa học
Quản lý dạy học môn GDQP - AN ở Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
Hà Nội có những ưu điểm, nhưng vẫn còn một số tồn tại, bất cập do những yếu
tố ảnh hưởng xác định Dựa vào lý luận và thực trạng quản lý môn học này, cóthể đề xuất và triển khai các biện pháp quản lý phù hợp với yêu cầu thực tiễn,đặc biệt tác động đồng bộ đến các khâu của quá trình dạy học thì việc dạy họcmôn GDQP - AN ở Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội sẽ đạt hiệu quảcao, góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn học này
1.5 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Xác định cơ sở lý luận của quản lý hoạt động dạy học môn GDQP - AN;
- Làm rõ thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn GDQP - AN ở trườngĐại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội;
- Đề xuất và làm rõ tính cần thiết, khả thi một số biện pháp quản lý hoạtđộng dạy học môn GDQP - AN ở Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội
1.6 Giới hạn nghiên cứu
Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu biện pháp quản lý hoạt động dạy học mônGDQP - AN ở Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội
Khảo sát thực trạng hoạt động dạy học môn GDQP - AN ở trườngĐại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội, từ 2015 - 2017
Trang 121.7 Phương pháp nghiên cứu
1.7.1 Các phương pháp nghiên cứu lý luận
Sưu tầm, nghiên cứu, hệ thống hoá lý luận trong các văn bản, tài liệu khoahọc có nội dung liên quan đến đề tài
1.7.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phân tích, đúc kết các tài liệu thống kê;
- Sử dụng các phiếu hỏi đối với các đối tượng khác nhau;
- Quan sát các hoạt động dạy học và tổng kết kinh nghiệm thực tiễn;
- Tiến hành phỏng vấn và dùng phiếu hỏi để thu thập các ý kiến của cácchuyên gia (các nhà quản lý, các chuyên viên, các giảng viên lâu năm)
1.7.3 Phương pháp thống kê toán học
Áp dụng xử lý các kết quả điều tra được
1.8 Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận vănđược cấu trúc thành 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn giáo dục
quốc phòng - an ninh tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học giáo dục quốc phòng
-an ninh ở tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn giáo dục quốc phòng - an ninh ở Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội trong giai đoạn
hiện nay
Trang 13Tiếp tục kế thừa, phát huy giá trị truyền thống của dân tộc trong các cuộckháng chiến chống ngoại xâm, Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam đãsớm có những chủ trương, giải pháp mang tính chiến lược về vấn đề QP, AN vàGDQP – AN Trên phương diện quản lý Nhà nước về GDQP, từ năm 1961 thực
hiệnNghị định số 219/CP của Hội đồng Chính phủ, “Huấn luyện quân sự” được
đặt thành một môn học chính trong nhà trường phổ thông Năm 1966, Bộ Đạihọc - Trung học chuyên nghiệp (nay là Bộ GDĐT) ban hành chương trình huấnluyện quân sự thống nhất trong các trường ĐH, CĐ và THCN Điều 17 LuậtNghĩa vụ quân sự trước đây và Luật sửa đổi và bổ sung Luật Nghĩa vụ quân sự
quy định“Việc huấn luyện quân sự phổ thông cho HS các trường phổ thông trung học, trường dạy nghề, trường THCN, trường CĐ và ĐH thuộc chương trình chính khóa Môn học “Huấn luyện quân sự phổ thông” được Luật định là môn học chính khóa trong các nhà trường” Nội dung chương trình chủ yếu
hướng vào huấn luyện kiến thức quân sự phổ thông và kỹ năng quân sự cơ bản[5]
Huấn luyện quân sự phổ thông trong các nhà trường đã giúp cho thanhniên trước khi nhập ngũ có kiến thức quân sự phổ thông, rút ngắn được thời gianhuấn luyện chiến sỹ mới, tham gia tích cực trong cuộc kháng chiến chống Mỹ vàchiến tranh bảo vệ biên giới Tổ quốc Trong quá trình đó, chương trình Huấnluyện quân sự phổ thông đã được nhiều lần sửa đổi cho phù hợp với yêu cầu,
Trang 14nhiệm vụ đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc trong mỗi giai đoạncách mạng Chiến tranh kết thúc, đất nước bước vào thời kỳ xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc trong thời bình Chương trình Huấn luyện quân sự phổ thông tiếp tụcđược sửa đổi, bổ sung Ngoài việc nâng cao dân trí về QP, huấn luyện quân sựphổ thông góp phần giáo dục ý thức trách nhiệm của HS, SV đối với Tổ quốc,giáo dục lòng tự hào về truyền thống vẻ vang của dân tộc, xây dựng ý thức tổchức kỷ luật, nếp sống tập thể, cùng với các hoạt động khác đẩy lùi tiêu cực và
tệ nạn xã hội
Giáo dục quốc phòng – an ninh (GDQP-AN) là một bộ phận quan trọngtrong chiến lược giáo dục cho học sinh, sinh viên nói riêng và cho thế hệ trẻ nóichung nhằm xây dựng con người toàn diện cho các thế hệ tương lai của đất nước
để sẵn sàng xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc XHCN
Mục tiêu GDQP – AN đối với HS, SV là: “Góp phần giáo dục toàn diện cho HS, SV về lòng yêu nước, yêu CNXH, niềm tự hào và sự trân trọng đối với truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc, của lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam; có ý thức cảnh giác trước âm mưu thủ đoạn của các thế lực thù địch; có kỹ năng quân sự cần thiết để tham gia vào sự nghiệp xây dựng, củng cố nền QPTD, ANND, sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN”[5].
Trong những năm gần đây, trước sự biến động phức tạp của tình hìnhquốc tế và khu vực, trước yêu cầu đổi mới của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, Đảng
và Nhà nước ta rất quan tâm đến công tác GDQP – AN toàn dân Hội đồngGDQP – AN Trung ương và địa phương (Trung ương, tỉnh, huyện) đã đượcthành lập, chỉ đạo thống nhất GDQP – AN trong cả nước Những chủ trương,giải pháp, văn bản quy phạm pháp luật về quản lý GDQP – AN đã tạo thành cơ
sở pháp lý cho công tác GDQP – AN ở trong mỗi nhà trường cũng như trong hệthống giáo dục quốc dân Quá trình hình thành, phát triển của các chủ trương,chính sách, các văn bản quy phạm pháp luật về QP và GDQP – AN cũng là quátrình hoàn thiện học thuyết chiến tranh nhân dân, QPTD, ANND theo tư tưởng
Hồ Chí Minh Trước tình hình mới của thời đại, vấn đề QP – AN quốc gia đang
Trang 15được đặt ra như một vấn đề thời sự nóng hổi của nhiều quốc gia trên thế giới,khu vực và trong nước
Trong những năm qua đã có những bài báo khoa học và một số công trìnhnghiên cứu về công tác GDQP – AN tiêu biểu như:
- Tác giả Nguyễn Đức Đăng nghiên cứu đề tài “Quản lý công tác GDQP – AN cho sinh viên hệ chính quy tại trường ĐHKHXH & NV, ĐHQGHN” Đề
tài của tác giả đã đánh giá thực trạng quản lý công tác GDQP – AN cho SV hệchính quy trường ĐHKHXH & NV, ĐHQGHN [8]
- Tác giả: Vũ Thanh Tùng có bài viết “Quản lý hoạt động dạy học môn GDQP – AN ở các trường đại học” Bài viết của tác giả đã nêu lên thực trạng
quản lý hoạt động dạy học hiện nay của môn học GDQP – AN ở các trường đạihọc và đưa ra một số giải pháp quản lý dạy học của môn học GDQP – AN ở cáctrường đại học hiện nay [26]
- Tác giả: Lê Minh Vụ nghiên cứu đề tài “Đổi mới Giáo dục quốc phòng trong hệ thống giáo dục quốc gia” Đề tài của tác giả đã tập trung nghiên cứu
những bất cập và tồn tại của việc giảng dạy môn GDQP và đưa ra các biện phápnhằm đổi mới GDQP để nâng cao chất lượng đào tạo của môn học [27]
Các bài viết và đề tài nghiên cứu của các tác giả nêu trên đều đánh giámột cách tổng quan thực trạng của công tác quản lý dạy học đối với môn họcGDQP – AN hiện nay Trên cơ sở đó, các tác giả đã đưa ra một số biện pháptăng cường công tác quản lý dạy học môn GDQP – AN Trong các biện phápcủa các tác giả đưa ra có những biện pháp khó triển khai và tổ chức thực hiện ởtất cả các cơ sở thực hiện nhiệm vụ GD QP-AN vì mỗi cơ sở những nét đặc thùriêng
Nghiên cứu đề tài này nhằm đánh giá một cách cập nhật và đầy đủ hơn vềthực trạng quản lý dạy học môn giáo dục quốc phòng ở các trung tâm GDQP -
AN và nội dung, nhiệm vụ đào tạo của nó nhằm đưa ra những giải pháp mangtính đồng bộ để nâng cao chất lượng dạy và học môn học GDQP - AN hiện naynói chung, ở Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội nói riêng
Trang 16Quán triệt và thực hiện các chỉ thị, nghị định của Đảng và Chính phủ vềcông tác GDQP-AN, những năm qua Đảng uỷ, Ban Giám hiệu Trường Đại họcKinh tế Quốc dân Hà Nội (KTQD) đã lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan, đơn vịnâng cao nhận thức, đề cao trách nhiệm, thực hiện ngày càng hiệu quả công tácbồi dưỡng kiến thức QP-AN cho đội ngũ cán bộ, đảng viên và GDQP-AN chosinh viên Để thực hiện nhiệm vụ này, Khoa Giáo dục Quốc phòng vừa tích cực,chủ động tham mưu cho Đảng uỷ, Ban Giám hiệu Nhà trường về tổ chức thựchiện công tác quốc phòng, quân sự địa phương nói chung, vừa phối hợp với các
cơ quan, đơn vị tổ chức bồi dưỡng kiến thức QP-AN cho cán bộ, đảng viên vàgiáo dục QP-AN cho sinh viên nói riêng
1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý trường học
1.2.1.1 Quản lý
Cho đến nay có nhiều định nghĩa về quản lý [18]:
- Quản lý là “Biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm, và sau
đó hiểu được rằng, họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”(F.Taylor)
- Quản lý là “Việc thực hiện các mục đích của tổ chức một cách hiệu quả
và đạt hiệu suất tốt, thông qua việc lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soátcác nguồn lực của tổ chức” (Daft, 2000)
- Quản lý là “quá trình tập hợp và sử dụng các nhóm nguồn lực theo địnhhướng mục tiêu để thực hiện các nhiệm vụ trong bối cảnh tổ chức” (Hitt, 2007)
- Quản lý là việc hiện thực hóa các mục tiêu của tổ chức theo cách có hiệuquả và hiệu suất cao, thông qua việc lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểmsoát các nguồn lực của tổ chức” ( Richard Winter, 2007)
Định nghĩa này bao quát được nội dung các định nghĩa khác về quản lý,
nó chỉ rõ được quy trình hành động trong quản lý - quy trình quản lý
Một số quan niệm khác như xem quản lý là hoạt động nhằm phối hợp nỗlực của nhiều người, sao cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành những thànhtựu của xã hội; quản lý là tác động có mục đích đến tập thể những con người để
Trang 17tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong quá trình lao động Hay quản lýđược hiểu là “quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận động cáchoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra”.
Quản lý đặc trưng cho quá trình điều khiển và dẫn hướng tất cả các bộphận của một tổ chức, thường là tổ chức kinh tế, thông qua việc thành lập vàthay đổi các nguồn tài nguyên (nhân lực, tài chính, vật tư, trí thức và giá trị vôhình)
Từ đó có thể đưa ra khái niệm: “Quản lý là sự tác động có tổ chức,
có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng và khách thể quản lý nhằm
sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực, các thời cơ của tổ chức để đạt mục tiêuđặt ra trong điều kiện môi trường luôn biến động”
Quản lý chính là sự kết hợp được mọi nỗ lực chung của mọi người trong
tổ chức và sử dụng tốt nhất các nguồn lực của tổ chức để đạt tới mục tiêu chungcủa tổ chức và mục tiêu riêng của mỗi người một cách khôn khéo và có hiệu quảnhất
1.2.1.2 Quản lý giáo dục
P.V Khuđôminxky cho rằng: “Quản lý giáo dục (QLGD) là tác động có
hệ thống, có kế hoạch, có ý thức, có mục đích của các chủ thể quản lý ở các cấpkhác nhau đến tất cả các khâu của hệ thống (từ Bộ Giáo dục và Đào tạo đếntrường học) nhằm đảm bảo việc giáo dục Cộng sản chủ nghĩa cho thế hệ trẻ,đảm bảo sự phát triển toàn diện và hài hòa của họ trên cơ sở nhận thức và sửdụng các quy luật về giáo dục, của sự phát triển cũng như các quy luật kháchquan của quá trình dạy học và giáo dục, của sự phát triển thể chất và tâm lý củatrẻ em” [13]
Theo Phạm Minh Hạc: “Quản lý giáo dục là tổ chức các hoạt động dạy học
Có tổ chức được các hoạt động dạy học, thực hiện các tính chất của nhà trườngphổ thông Việt Nam xã hội chủ nghĩa, mới quản lý được giáo dục, tức là cụ thểhóa đường lối giáo dục của Đảng và biến đường lối đó thành hiện thực, đáp ứngyêu cầu của nhân dân, đất nước” [9]
Trang 18Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: “QLGD là hệ thống những tácđộng có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho
hệ thống vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiệnđược tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà tiêu điểm hội tụ làquá trình dạy học – giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến,tiến lên trạng thái mới về chất” [23]
Quản lý giáo dục là những tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức
và hướng đích của chủ thể quản lý ở mọi cấp khác nhau, đến tất cả các mắt xíchcủa toàn bộ hệ thống nhằm mục đích đảm bảo sự hình thành nhân cách cho thế
hệ trẻ trên cơ sở quy luật của quá trình giáo dục về sự phát triển thể lực, trí lực
và tâm lực của sinh viên
1.2.1.3 Quản lý trường học
Trường học là tổ chức giáo dục cơ sở mang tính nhà nước và xã hội, trựctiếp làm công tác giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ, trực tiếp tham gia vào quá trìnhthực hiện mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài chođất nước
Nhà trường là tế bào chủ chốt của bất kỳ hệ thống quản lý giáo dục nào
từ trung ương đến địa phương Vì vậy, trường học nói chung là khách thể cơ bảncủa các cấp quản lý, vì xét đến cùng việc quản lý trong các hệ thống giáo dục ởtất cả các cấp đều nhằm mục đích là tạo điều kiện thuận lợi, tối ưu cho việc đạtmục tiêu chất lượng và hiệu quả của các trường học
Theo Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo dụccủa Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hànhtheo nguyên lý giáo dục để tiến tới đạt mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đốivới ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh” [9]
Theo Phạm Viết Vượng: “Quản lý trường học là hoạt động của các cơ quanquản lý nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động của GV, học sinh và các lựclượng giáo dục khác cũng như huy động tối ưu các nguồn lực giáo dục để nângcao chất lượng giáo dục và đào tạo trong nhà trường” [29]
Trang 19Từ đó, chúng ta có thể thấy rằng: Quản lý nhà trường thực chất là hệ thống các tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý lên tất cả các nguồn lực nhằm đẩy mạnh hoạt động của nhà trường theo nguyên lý giáo dục, trong đó hoạt động trọng tâm là hoạt động dạy học.
Quản lý nhà trường bao gồm nhiều nội dung: Quản lý GV, quản lý họcsinh, quản lý cơ sở vật chất và thiết bị dạy học, quản lý tài chính, quản lý hoạtđộng dạy học và giáo dục SV Trong đó, quản lý hoạt động dạy học là mộttrong những nội dung quan trọng nhất của công tác quản lý nhà trường
1.2.2 Hoạt động dạy học, quản lý hoạt động dạy học
1.2.2.1 Hoạt động dạy học
Trong lịch sử phát triển của giáo dục và nhà trường, dạy học tồn tạinhư là một hiện tượng xã hội đặc biệt, một quá trình hoạt động phối hợp giữangười dạy và người học Nhờ đó, mỗi cá nhân có thể làm phong phú vốn họcvấn của mình bằng kho tàng trí tuệ của nhân loại thông qua quá trình dạy học(QTDH)
QTDH môn bao gồm hai hoạt động thống nhất biện chứng: hoạt độnggiảng dạy của người dạy và hoạt động học tập của người học Trong đó, dưới sựlãnh đạo, tổ chức, điều khiển của người dạy, người học tự giác,tích cực tự tổchức, tự điều khiển hoạt động học tập của mình nhằm thực hiện những nhiệm vụdạy học
Trong QTDH môn, hoạt động giảng dạy của giáo viên/giảng viên có vaitrò chủ đạo, hoạt động học của học sinh/sinh viên có vai trò tự giác, chủ động,tích cực Hoạt động giảng dạy của giáo viên/giảng viên và hoạt động học tập củahọc sinh/sinh viên có liên hệ tác động lẫn nhau Nếu thiếu một trong hai hoạtđộng đó, việc dạy học không diễn ra Hai hoạt động này song song tồn tại vàphát triển trong cùng một quá trình thống nhất Quá trình này là một bộ phậnhữu cơ của quá trình giáo dục tổng thể Trong đó:
- Vai trò của nhà sư phạm là định hướng, thực hiện việc truyền thụ trithức, kỹ năng và kỹ xảo đến người học một cách hợp lý, khoa học, do đó luôn
có vai trò và tác dụng chủ đạo
Trang 20- Người học tiếp thu một cách có ý thức, độc lập và sáng tạo hệ thốngkiến thức, kỹ năng và kỹ xảo, hình thành năng lực và thái độ đúng đắn Ngườihọc là chủ thể sáng tạo của việc học, của việc hình thành nhân cách của bảnthân.
Như vậy, hoạt động dạy - học bao gồm hai hoạt động quan hệ mật thiết với nhau; đó là hoạt động dạy của thầy với vai trò chỉ đạo, tổ chức và điều khiển việc lĩnh hội, chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng, kỹ xảo và thái độ và hoạt động học của trò nhằm tổ chức các điều kịên đảm bảo cho lĩnh hội tri thức, kỹ năng và thái độ và chuyển chúng thành kinh nghiệm của cá nhân.
Trong hoạt động dạy, công việc của thầy là tổ chức, điều khiển những
hoạt động chiếm lĩnh tri thức của học sinh/sinh viên Hoạt động dạy học mônđòi hỏi ngày càng phải đáp ứng yêu cầu của thực tiễn với phương pháp dạy họcphải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của người học, bồidưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập
và ý chí vươn lên
Hoạt động học được thể hiện ở việc học sinh/sinh viên tiếp nhận nhiệm vụ
và kế hoạch do GV đề ra, có kỹ năng thực hiện các thao tác học tập nhằm giảiquyết các nhiệm vụ do GV yêu cầu, tự điều chỉnh hoạt động học tập dưới sự kiểmtra của GV và tự kiểm tra của bản thân, tự tổ chức, tự điều khiển, tự đánh giá hoạtđộng dạy học để đạt kết quả tốt Nội dung của hoạt động học nhằm bồi bổ trithức, nâng cao kỹ năng và luyện rèn thái độ (phẩm chất)
Hoạt động dạy học thường diễn ra trong một thời gian, vì thế gọi là quá trìnhdạy học
Quá trình dạy học:”là quá trình hoạt động của hai chủ thể, trong đó dưới
sự tổ chức, hướng dẫn và điều khiển của giáo viên, học sinh nhận thức lại nền văn minh nhân loại và rèn luyện hình thành kỹ năng hoạt động, tạo lập thái độ sống tốt đẹp”.
- QTDH môn là một quá trình toàn vẹn, tích hợp của các thành tố: mụcđích và nhiệm vụ dạy học, nội dung dạy học, các phương pháp và phương tiệndạy học, thầy giáo với hoạt động dạy và sinh viên với hoạt động học, kết quả
Trang 21dạy học Các thành tố của nó luôn tương tác với nhau, thâm nhập vào nhau, quyđịnh lẫn nhau để tạo nên sự thống nhất biện chứng giữa:
+ Dạy và học
+ Truyền đạt và điều khiển trong dạy
+ Lĩnh hội và tự điều khiển trong học
+ Khái niệm khoa học là điểm xuất phát của dạy, lại là điểm kết thúccủa học
- QTDH môn là hoạt động cộng tác giữa các chủ thể: giáo viên/giảng viên
- học sinh/sinh viên, giáo viên/giảng viên - nhóm học sinh/sinh viên.
- QTDH môn là quá trình nhận thức của học sinh/sinh viên dưới sự tổchức, điều khiển của giáo viên/giảng viên Với tác động sư phạm của mình, thầy
tổ chức, điều khiển hoạt động học tập của trò Một kết luận có giá trị thực tiễnrút ra từ sự phân tích trên đối với người quản lý nhà trường là: hành động quảnlý (điều khiển hoạt động dạy học) của CBQL chủ yếu tập trung vào hoạt độngdạy của thầy và trực tiếp với thầy, gián tiếp với trò, thông qua hoạt động dạy củathầy quản lý hoạt động học của trò và các điều kiện vật chất kỹ thuật
1.2.2.2 Quản lý hoạt động dạy học
a Quản lý hoạt động dạy học: là hệ thống các tác động có định hướng, có kế
hoạch của chủ thể quản lý lên tất cả các nguồn lực nhằm đẩy mạnh hoạt động dạy của GV và hoạt động học của sinh viên để đạt mục tiêu dạy học đã định.
Quản lý hoạt động dạy học là quản lý quá trình dạy của GV và quá trìnhhọc của học sinh Đây là hai quán trình thống nhất, gắn bó hữu cơ
Quá trình dạy và học là hệ thống những hành động liên tiếp của GV với họcsinh (được GV hướng dẫn), nhằm làm cho học sinh tự giác nắm vững hệ thốngkiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và trong quá trình đó nắm vững năng lực nhận thức,nắm được các yếu tố của văn hóa lao động trí óc và chân tay, hình thành những
cơ sở thế giới quan và nhân sinh quan đúng đắn
Nếu xét dạy và học như một hệ thống thì quan hệ giữa hoạt động dạy vàhoạt động học là quan hệ điều khiển Do đó, quản lý hoạt động dạy học của chủ
Trang 22yếu tập trung trực tiếp vào quản lý hoạt động dạy của thầy, thông qua hoạt độngdạy của thầy quản lý hoạt động học của trò để đạt được các mục tiêu dạy học.
b Nội dung quản lý hoạt động dạy học:
- Tiếp cận theo các chức năng quản lý, thì nội dung quản lý hoạt động dạy học là:
* Quản lý công tác kế hoạch dạy học;
* Quản lý công tác tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học;
* Quản lý công tác chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học;
* Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học
- Tiếp cận theo các thành tố của QTDH, thì nội dung quản lý HĐDH là:
* Quản lý mục tiêu, chương trình, kế hoạch dạy học;
* Quản lý nội dung, phương pháp dạy học và đánh giá kết quả;
* Quản lý các điều kiện đảm bảo cho HĐDH
1.2.2.3 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học
Biện pháp là cách hành động lựa chọn sao cho phù hợp với mục đích [31].Trong quản lý, biện pháp quản lý là tổ hợp nhiều cách thức tiến hành củachủ thể quản lý nhằm tác động đến đối tượng quản lý để giải quyết các vấn đềtrong công tác quản lý, làm cho hệ quản lý vận hành dạt mục tiêu mà chủ thểquản lý đã đề ra và phù hợp với quy luật khách quan Như vậy, biện pháp quảnlý là việc người quản lý sử dụng các chức năng quản lý, các công cụ quản lý, cácphương pháp quản lý, các nguyên tắc quản lý một cách phù hợp cho từng tìnhhuống vào đối tượng, đơn vị của mình quản lý để đưa đối tượng hoặc đơn vị đó
đi đúng mục tiêu và đạt được mục tiêu mà người quản lý xây dựng, đưa chấtlượng quản lý lên một vị trí mới, tình trạng mới tốt hơn hiện tại Do vậy, ngườiquản lý phải có kiến thức sâu rộng, có kinh nghiệm để gắn kết các biện pháp vớinhau, giải quyết các mâu thuẫn giữa các biện pháp, biết tiên liệu trước các hoàncảnh, tình huống quản lý, trên tình thần tình huống nào có giải pháp nấy thìngười quản lý mới có được quyết định chính xác trong việc lựa chọn biện phápquản lý hữu hiệu
Trang 23Quản lý hoạt động dạy học về bản chất là quá trình người quản lý tácđộng vào các thành tố cấu trúc của hoạt động dạy học nhằm phát huy tối đa vaitrò, vị trí của các thành tố nhằm thực hiện được các nhiệm vụ dạy học Đồngthời việc quản lý phải tuân thủ các qui luật của quá trình dạy học, giáo dục diễn
ra trong môi trường sư phạm, lấy hoạt động và quan hệ dạy - học của thầy và tròlàm đối tượng quản lý
Quản lý hoạt động dạy của giảng viên trong trường Đại học bao gồmnhững nội dung chủ yếu sau:
- Quản lý việc xây dựng kế hoạch dạy học của giảng viên;
- Quản lý việc chuẩn bị bài giảng;
- Quản lý việc tổ chức hoạt động dạy học trên lớp của giảng viên;
- Quản lý quá trình hợp tác với người học nhằm thực hiện mục tiêu dạyhọc và đổi mới phương pháp giảng dạy;
- Quản lý các biện pháp nhằm nâng cao kiến thức chuyên môn, phươngpháp giảng dạy của giảng viên;
- Quản lý việc thực hiện đánh giá đối với giảng viên
Quản lý hoạt động học của sinh viên trong trường đại học, cao đẳngthường bao gồm những nội dung chủ yếu sau đây:
- Quản lý việc giáo dục thái độ học tập của sinh viên;
- Quản lý việc thực hiện nội quy, quy chế học tập của sinh viên;
- Quản lý hoạt động tự học của sinh viên;
- Quản lý kết quả học tập của sinh viên;
- Quản lý công tác đánh giá (khen thưởng và kỷ luật) sinh viên
Môi trường dạy học trong nhà trường phải là nơi giảng viên được pháthuy hết khả năng của mình trong giảng dạy và nghiên cứu, được làm việc trongmột bầu không khí thoải mái, thân thiện; sinh viên được tôn trọng, khuyếnkhích, động viên trong học tập, được phát huy hết khả năng tư duy sáng tạo củamình
Để đảm bảo quản lý được sự tương tác giữa các yếu tố này đòi hỏi ngườiquản lý phải vận dụng có hiệu quả các quy định, chế định về giáo dục đào tạo,
Trang 24thực hiện có hiệu quả các chức năng quản lý và tận dụng các điều kiện trong vàngoài nhà trường để đảm bảo cho hoạt động dạy học được vận hành đúng cơchế Theo đó giảng viên phải là người hỗ trợ, hướng dẫn quá trình học tập củasinh viên Sinh viên trở thành người chủ động, là thợ chính trong hoạt động họctập của mình dưới sự hướng dẫn, hỗ trợ của giảng viên Môi trường dạy học phảiphát huy được những ảnh hưởng tích cực, thuận lợi cho hoạt động dạy học.
1.2.2.4 Tình hình an ninh thế giới, khu vực, trong nước và nhiệm vụ quốc phòng, an ninh của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta.
Kinh tế thế giới vẫn gặp khó khăn, khủng hoảng kinh tế chưa được khắcphục nhưng sẽ từng bước phục hồi, cách mạng khoa học - công nghệ phát triểnmạnh tạo ra cơ hội và thách thức mới trong phát triển kinh tế
Mỹ chuyển trọng tâm chiến lược sang châu Á - Thái Bình Dương nhằmcủng cố vị thế siêu cường số 1 và lợi ích chiến lược, thực thi phương thức lật đổcác chính quyền cản trở lợi ích của Mỹ bằng “cách mạng màu, cách mạngđường phố”, bạo loạn kết hợp với bao vây cấm vận kinh tế, gây sức ép chính trị,ngoại giao; tạo ra lực lượng đối lập bên trong, khoét sâu mâu thuẫn nội bộ, kíchđộng gây bạo loạn tạo cớ can thiệp
Trung Quốc thực hiện chủ trương “Chấn hưng dân tộc Trung Hoa”, trỗidậy mạnh mẽ, chủ động can dự vào các vấn đề chính trị, kinh tế, ngoại giao, anninh thế giới; tăng cường sức mạnh quốc phòng, bảo vệ lợi ích cốt lõi, giành chủquyền biển, đảo ở biển Hoa Đông và Biển Đông v.v nhằm trở thành cườngquốc hàng đầu ở châu Á và thế giới, cạnh tranh vai trò lãnh đạo của Mỹ; chủđộng sử dụng con bài đầu tư, viện trợ kinh tế, lôi kéo, chi phối một số nước, chia
rẽ ASEAN, Việt Nam, Lào, Campuchia
Bất ổn chính trị, xung đột cục bộ trên thế giới và khu vực có những diễnbiến khôn lường, có chiều hướng gia tăng; cạnh tranh giữa Mỹ và các cườngquốc làm cho tình hình thế giới diễn biến phức tạp; các thế lực thù địch đẩymạnh “diễn biến hòa bình”, kích động thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”,
“bạo loạn” lật đổ chế độ; tranh chấp Biển Đông diễn biến phức tạp đe dọa chủquyền, toàn vẹn lãnh thổ, lợi ích quốc gia…
Trang 25Sự nghiệp đổi mới của nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn có ýnghĩa lịch sử, giữ vững sự ổn định về chính trị, kinh tế, xã hội; thu nhập và đờisống của nhân dân được cải thiện v.v… Tuy nhiên còn nhiều tồn tại yếu kém vàphát sinh những nhân tố mới ảnh hưởng, tác động không nhỏ đến sự nghiệp xâydựng và bảo vệ Tổ quốc:
Một bộ phận cán bộ, đảng viên có biểu hiện suy thoái về tư tưởng chínhtrị, đạo đức, lối sống; phai nhạt lý tưởng, giảm sút ý chí chiến đấu, tham nhũng,quan liêu làm giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng Quản lý nhà nước trênnhiều lĩnh vực còn yếu kém, nhiều vụ việc xảy ra do yếu kém trong quản lý nhànước gây ra băn khoăn, lo lắng trong nhân dân
Kinh tế tuy ổn định và tăng trưởng nhưng chưa bền vững; năng suất, chấtlượng hiệu quả, khả năng cạnh tranh thấp; đầu tư dàn trải, lãng phí còn lớn; tỷ lệthất nghiệp, nghèo đói còn cao Tình hình tranh chấp, khiếu kiện của nhân dân,nhất là khiếu kiện về đất đai, đền bù giải phóng mặt bằng còn diễn biến phức tạp
và chưa được giải quyết thoả đáng, gây bức xúc trong xã hội, các thế lực thùđịch lợi dụng, kích động, chia rẽ sự đoàn kết nhân dân với Đảng, Nhà nước…
Từ năm 1991, theo quyết định 2732/QĐ của Bộ trưởng Bộ giáo dục vàđào tạo, bậc ĐH, CĐ, THCN, dạy nghề, trung học phổ thông thuộc hệ thốnggiáo dục quốc dân, các trường chính trị, hành chính và đoàn thể Nghị định số116/2007/NĐ-CP ngày 10/07/2007 của Chính phủ đã bổ sung nội dung giáo dục
an ninh trong chương trình thành GDQP-AN
Năm 2012 Bộ GD&ĐT ban hành thông tư Số: 31/2012/TT- BGDĐT ngày
12 tháng 9 năm 2012 Ban hành chương trình giáo dục quốc phòng - an ninh quiđịnh đào tạo môn học GDQP - AN theo tín chỉ
Để thực hiện nhiệm vụ GDQP - AN cho các trường trong hệ thống giáodục quốc dân thì Bộ GD và ĐT đã phối hợp với Bộ quốc phòng tiến hành tổchức hệ thống cơ sở GDQP - AN với hệ thống các trung tâm GDQP, các khoaquân sự và tổ GDQP ở các trường ĐH, CĐ, THCN, dạy nghề, trung học phổthông Hiện nay trên cả nước theo quy hoạch của Bộ GD và ĐT đến năm 2020
Trang 26sẽ hình thành 20 Trung tâm (hiện nay có 14 trung tâm) và các khoa GDQP trựcthuộc các trường ĐH trong cả nước
1.2.2.5 Một số khái niệm liên quan đến giáo dục quốc phòng - an ninh
- Quốc phòng: Là công việc giữ nước của một quốc gia, gồm tổng thể cáchoạt động đối nội, đối ngoại về quân sự, chính trị, kinh tế, văn hoá, khoahọc của Nhà nước để phòng thủ quốc gia
- Quốc phòng toàn dân: Là nền quốc phòng mang tính chất “của dân, dodân, vì dân”; phát triển theo hướng toàn dân, toàn diện, độc lập, tự chủ, tự cường
và ngày càng hiện đại
- An ninh quốc gia: Là sự ổn định, phát triển bền vững của chế độ xã hộicủa một quốc gia
- An ninh nhân dân: Là sự nghiệp của toàn dân, do dân tiến hành; lựclượng ANND làm nòng cốt, dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhànước
- Giáo dục quốc phòng – an ninh: Hoạt động có kế hoạch, có nội dungchương trình phương pháp và hình thức phù hợp với từng đối tượng, nhằmtruyền thụ cho họ những tri thức, bồi dưỡng kinh nghiệm, kỹ năng quân sự vànhững vấn đề về QP-AN cần thiết để họ sẵn sàng làm tốt nghĩa vụ QP-AN bảo
Qua học phần giáo dục quốc phòng giúp sinh viên có những hành độngđúng đắn, tránh được các tệ nạn xã hội Đồng thời giúp sinh viên định hướngđược những trách nhiệm của mình đối với đất nước Học phần giáo dục quốcphòng – an ninh có vai trò quan trọng trong việc khơi dậy và nêu cao tinh thần
Trang 27yêu nước của thế hệ trẻ, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, củng cốvững chắc niềm tin của nhân dân vào Đảng và Nhà nước.
Học phần giáo dục quốc phòng còn là nhân tố quan trọng để đánh giáphẩm chất đạo đức của sinh viên Đồng thời củng cố và bảo vệ vững chắc anninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tăng cường sự đoàn kết trong nhà trường,giữa sinh viên với sinh viên, giữa sinh viên với thầy cô và với các mối quan hệ
xã hội khác, gắn kết tinh thần dân tộc và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân
Trong giai đoạn hiện nay, tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biếnnhanh chóng, phức tạp, tiềm ẩn những yếu tố khó lường Đối với nước ta, cácthế lực thù địch vẫn ráo riết chống phá, chủ yếu bằng chiến lược diễn biến hoàbình, nhằm xoá bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, xoá bỏ vai trò lãnh đạocủa Đảng Cộng sản, chuyển hoá cách mạng nước ta đi chệch hướng xã hội chủnghĩa
1.3 Quản lý hoạt động dạy học môn GDQP - AN
1.3.1 Quản lý chương trình GDQP-AN
Đó là sự tác động có ý thức của CBQL tới khách thể quản lý nhằm thựchiện được chương trình dạy học môn học
- Nội dung quản lý thực hiện chương trình dạy học môn học:
+ Chủ thể quản lý quán triệt sâu sắc mục tiêu, nội dung, phương phápdạy học giáo dục và phương thức đánh giá kiểm tra của môn học và trên cơ sở
đó, xây dựng kế hoạch dạy học;
+ Tổ chức, chỉ đạo thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học môn học;+ Thông qua các hình thức đa dạng khác nhau kiểm tra, giám sát thựchiện chương trình, kế hoạch dạy học để chủ thể quản lý tác động đến nhận thức
và hành động của cán bộ giáo viên để họ cũng nhận thức đúng đắn về mục tiêu
và chương trình môn học cần thực hiện và thực hiện đúng
- Mục tiêu chung của GDQP - AN:
Trang bị cho sinh viên kiến thức cơ bản về đường lối quân sự, công tácquốc phòng, an ninh của Đảng và Nhà nước, những kỹ năng quân sự, an ninhcần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng, củng cố lược lượng vũ trang nhân
Trang 28dân, sẵn sàng tham gia lực lượng dân quân tự vệ, dự bị động viên và làm nghĩa
vụ quân sự, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc VNXHCN
- Mục tiêu cụ thể của GDQP - AN:
+ Về kiến thức: Có kiến thức cơ bản về đường lối quân sự của Đảngtrong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, các quan điểm của Đảng về xây dựng nền quốcphòng toàn dân, chiến tranh nhân dân, an ninh nhân dân, đấu tranh, phòng chốngchiến lược “Diễn biến hòa bình” bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch vớicách mạng Việt Nam trong tình hình mới;
+ Về kỹ năng: Thuần thục trong thao tác các kỹ năng trong quân sự cầnthiết, biết sử dụng một số loại vũ khí bộ binh, thành thạo trong sử dụng súng tiểuliên AK;
+ Về thái độ: Rèn luyện phẩm chất, bản lĩnh chính trị vững vàng , yêunước, yêu XHCN, xây dựng tác phong nhanh nhẹn, hình thành nếp sống có kỷluật trong sinh hoạt tập thể, ý thức cộng đồng ở trường lớp và khi ra công tác;
+ Có các biện pháp phù hợp để quản lý việc thực hiện mục tiêu, chươngtrình môn học
- Các biện pháp quản lý thực hiện mục tiêu, chương trình môn học:
+ Nắm vững nguyên tắc cấu tạo chương trình dạy học của môn học, nộidung kiến thức của từng học phần (HP), phương pháp dạy học đặc trưng củamôn học, kế hoạch dạy học từng HP môn học;
+ Yêu cầu GV lập kế hoạch dạy học môn học Đây là kế hoạch chủ yếucủa GV và phải được trao đổi trong tổ chuyên môn;
+ Bảo đảm thời gian quy định cho thực hiện chương trình Yêu cầu GVghi chép sổ đầu bài chi tiết và có sự kiểm tra thường xuyên việc ghi chép nàyhàng tuần, hàng tháng;
+ Sử dụng các phương tiện hỗ trợ cho việc theo dõi: biểu bảng, sổ sách,phiếu báo giảng, sổ dự giờ, lịch kiểm tra học tập, sổ ghi đầu bài
1.3.2 Quản lý kế hoạch dạy học môn GDQP-AN
- Kế hoạch dạy học môn học GDQP-AN: Là toàn thể những việc dự
định làm của Nhà trường, của Khoa GDQP, gồm nhiều công tác sắp xếp
Trang 29có hệ thống nhằm thực hiện chương trình dạy học môn học GDQP - AN và thựchiện trong một thời gian đã tính trước.
- Các loại kế hoạch dạy học:
+ Kế hoạch của nhà trường (1 năm học);
+ Kế hoạch của khoa GDQP với các trường liên kết giảng dạy;+ Kế hoạch của khoa, tổ bộ môn;
+ Kế hoạch của nhóm chuyên môn;
+ Kế hoạch cá nhân của GV
Các nội dung trong kế hoạch có ghi rõ thời gian thực hiện, nhất là đốivới các trường liên kết đào tạo cần phải có kế hoạch và thời gian cụ thể đểthuận tiện sắp xếp kế hoạch giảng dạy ở khoa GDQP được chủ động, ngườiđược phụ trách, yêu cầu cụ thể Cần có bảng thông báo công khai nhận xét,đánh giá về tiến độ và kết quả thực hiện kế hoạch
- Quản lý việc thực hiện kế hoạch dạy học:
Là sự tác động có tổ chức, có định hướng, phù hợp với quy luật kháchquan của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm thực hiện kế hoạch dạyhọc Các biện pháp CBQL thường sử dụng để quản lý kế hoạch dạy học vàđảm bảo chất lượng quản lý việc thực hiện kế hoạch dạy học:
+ Ra các quyết định làm cho HĐDH diễn ra bình thường, thuận lợi theođúng chương trình và đạt mục tiêu mong muốn;
+ Động viên, khích lệ mọi người khi họ gặp khó khăn, có sự khenthưởng bằng vật chất nếu cần thiết;
+ Theo dõi, giám sát, điều chỉnh và sửa chữa (nếu có)
1.3.3 Quản lý hoạt động dạy của giảng viên
Quản lý hoạt động dạy học môn GDQP - AN có trọng tâm là quản lýnhiệm vụ dạy học của đội ngũ giảng viên Thầy truyền đạt cho trò kiến thức cơbản về đường lối quốc phòng an ninh và công tác quản lý nhà nước về quốcphòng an ninh, về truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc về nghệthuật quân sự Việt Nam, về chiến lược “diễn biến hòa bình” bạo loạn lật đổ củacác thế lực thù địch đối với cách mạng Việt Nam, đồng thời đó là hệ thống kỹ
Trang 30năng quân sự, an ninh cần thiết đáp ứng yêu cầu xây dựng, củng cố nền quốcphòng toàn dân, an ninh nhân dân, sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc VNXHCN vànhững giá trị về tư tưởng, phẩm chất khác Đồng thời thầy có nhiệm vụ luôntrau dồi, rèn luyện, bồi dưỡng và tự bồi dưỡng để nâng cao chất lượng dạyhọc của mình Trong quá trình giáo dục và đào tạo giảng viên vừa là đốitượng quản lý vừa là chủ thể quản lý của hoạt động dạy.
Quản lý thực hiện dạy học môn GDQP - AN bao gồm:
- Quản lý việc lập kế hoạch công tác giảng dạy của giảng viên;
- Quản lý việc thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và chuẩn bị lênlớp của GV;
- Quản lý nề nếp lên lớp của giảng viên và việc vận dụng phương pháp,phương tiện dạy học;
- Quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của sinh viên;
- Quản lý việc tự học, tự bồi dưỡng của giảng viên
1.3.4 Quản lý các hoạt động chuyên môn nghiệp vụ khác của GV
1.3.4.1 Quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy môn giáo dục quốc phòng
-an ninh
PPDH là tổ hợp các cách thức cộng tác, hoạt động cùng nhau của thầy
và trò nhằm đạt mục đích, mục tiêu dạy học PPDH luôn được đặt trong mốiquan hệ chặt chẽ với các thành tố khác của quá trình dạy học.Quản lý việc đổi mới PPDH là quá trình tác động có tổ chức, có mụcđích của CBQL đến đội ngũ GV nhằm tạo được động lực dạy tốt, GV tích cựcgiảng dạy theo hướng tích cực hoá hoạt động học của người học
Để thực hiện tốt quản lý đổi mới PPDH, CBQL cần tổ chức cho GVnghiên cứu, thảo luận để nhận thức sâu sắc về yêu cầu đổi mới PPDH theohướng tích cực hoá người học và nội dung PPDH theo hướng tích cực hoáhoạt động học của người học để thống nhất và thực hiện Đồng thời với việcđổi mới PPDH, CBQL cần chỉ đạo và kiểm tra việc GV đổi mới cách kiểmtra, đánh giá người học
Trang 311.3.4.2 Quản lý kiểm tra đánh giá dạy học môn GDQP - AN
Quản lý kiểm tra, đánh giá là một bộ phận hợp thành, một khâu khôngthể thiếu trong quá trình dạy học Đó là quá trình thu thập thông tin, xử lýthông tin về trình độ và khả năng thực hiện nhiệm vụ học tập của HS - SV Nó là
cơ sở để CBQL nắm bắt chất lượng dạy học, trên cơ sở đó để CBQL đề ranhững giải pháp phù hợp giúp HS - SV học tập tiến bộ
CBQL chỉ đạo GV thực hiện việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của
HS - SV với những nội dung sau:
- Thống nhất cách đánh giá cho từng HP, từng nội dung đối với GV giảngdạy cùng một HP, nội dung;
- Có lịch kiểm tra và thi cho từng đợt học;
- Thực hiện đúng chế độ điểm danh, kiểm tra, đánh giá, tính điểm HP nhưquy định của Bộ GD&ĐT, đảm bảo tính chính xác, công bằng, khách quan;
- Chấm, trả bài đúng thời hạn;
- Báo cáo kết quả kiểm tra, đánh giá theo quy định
1.3.5 Quản lý hoạt động học của HS - SV
Quản lý hoạt động học tập môn GDQP - AN của học sinh là quản lý việcthực hiện các nhiệm vụ học tập, nghiên cứu, rèn luyện của người học trongsuốt quá trình học tập, sinh viên vừa là đối tượng quản lý vừa là chủ thể quản lýcủa hoạt động học tập Trong quản lý hoạt động học tập môn GDQP - AN ngườiquản lý cần lưu ý tính phức tạp và tính trừu tượng, sự chuyển biến trong nhâncách do tác động đồng thời của nhiều yếu tố chủ thể và khách thể làm cho kếtquả học tập của họ bị hạn chế Quản lý hoạt động học tập môn GDQP - AN cómục tiêu, nội dung, yêu cầu cụ thể Vì vậy phải tăng cường kiểm tra, đánh giácác hoạt động của sinh viên Quản lý hoạt động học tập bao gồm: quản lý hoạtđộng học trên lớp, quản lý hoạt động tự học, quản lý hoạt động ngoại khóa
1.3.6 Quản lý CSVC-TBDH phục vụ dạy học môn GDQP - AN
Quản lý CSVC trang thiết bị, phương tiện kỹ thuật phục vụ cho dạy họcmôn GDQP - AN phải đảm bảo được các yêu cầu: Tổ chức quản lý tốt, đảmbảo đầy đủ và sử dụng có hiệu quả CSVC kỹ thuật đồng bộ, hiện đại, phù hợp
Trang 32với hình thức tổ chức và phương pháp giảng dạy, đặc trưng môn học GDQP
-AN tạo điều kiện thuận lợi nâng cao chất lượng giờ dạy Nội dung quản lýCSVC, trang thiết bị phương tiện kỹ thuật phục vụ hoạt động dạy học mônGDQP - AN thực chất là quản lý những việc sau:
- Xây dựng nội dung kế hoạch, nguồn kinh phí trang bị sử dụng CSVC,trang thiết bị, phương tiện kỹ thuật phục vụ hoạt động dạy học môn GDQP-AN
- Quản lý việc tổ chức bồi dưỡng kỹ năng sử dụng các phương tiện kỹthuật phục vụ hoạt động dạy học môn GDQP - AN (trường, lớp, bàn ghế,bảng….) hệ thống phòng bộ môn, phòng chức năng, sân bãi, thư viện trường họcvới sách báo tài liệu tham khảo
1.3.7 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn GDQP - AN
Một là, tác động của quan điểm chính sách Giáo dục QP-AN của Đảng,
nhà nước ta:
Chiến lược QP-AN Việt Nam luôn coi việc giữ vững môi trường hoàbình, ổn định để phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đạihoá đất nước, xây dựng nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN Chínhsách QP mang tính chất hoà bình, tự vệ, không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sửdụng vũ lực trong các quan hệ quốc tế, giải quyết mọi bất đồng và tranh chấpvới các quốc gia khác bằng biện pháp hoà bình
Từng bước hiện đại hoá quân đội, tăng cường tiềm lực QP chỉ nhằmduy trì sức mạnh quân sự ở mức cần thiết để tự vệ Việt Nam phản đối cáchoạt động chạy đua vũ trang Việt Nam triệt để tôn trọng độc lập, chủ quyền,thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và lợi ích của các quốc gia khác trên cơ sởnhững nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc
tế Không đe dọa hoặc sử dụng sức mạnh quân sự trước trong quan hệ quốc tếnhưng sẵn sàng và kiên quyết giáng trả mọi hành động xâm lược Giải quyếttranh chấp chủ quyền lãnh thổ trên đất liền, trên biển do lịch sử để lại hoặcmới nảy sinh bằng các biện pháp hoà bình trên cơ sở luật pháp quốc tế Xâydựng sức mạnh QP dựa trên sức mạnh tổng hợp của cả nước, của khối đạiđoàn kết toàn dân, của cả hệ thống chính trị do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh
Trang 33đạo, kết hợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại, sức mạnh của lực lượngquân sự và thế trận QP toàn dân với sức mạnh của lực lượng và thế trận ANnhân dân.
Phát triển kinh tế - xã hội đồng thời tăng cường khả năng QP, phối hợpchặt chẽ hoạt động QP-AN với hoạt động đối ngoại thành một thể thống nhất đểphục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, phát triển kinh tếnhanh, bền vững Việt Nam xây dựng nền QP toàn dân dựa trên truyền thốngyêu nước, chống ngoại xâm của toàn dân tộc, chăm lo xây dựng lực lượng vũtrang nhân dân vững mạnh, xây dựng nghệ thuật quân sự Việt Nam đáp ứng cácyêu cầu của chiến tranh hiện đại Tích cực, chủ động ngăn ngừa và đẩy lùi nguy
cơ chiến tranh là một trong các nhiệm vụ trọng yếu của QP Việt Nam trong thờibình
Thực hiện chiến lược QP dựa trên tổng thể các hoạt động chính trị, kinh
tế, ngoại giao, văn hoá - xã hội và quân sự nhằm triệt tiêu các nguyên nhân dẫnđến xung đột vũ trang và chiến tranh Với phương châm phòng thủ toàn diện,chủ động, bảo vệ Tổ quốc từ xa, QP Việt Nam sử dụng các biện pháp tổng hợpnhằm giữ vững ổn định bên trong, ngăn ngừa các nguy cơ can thiệp từ bênngoài Thực hiện chính sách QP độc lập, tự chủ, xây dựng sức mạnh QP bằngnguồn lực mọi mặt của đất nước và con người Việt Nam
Chiến lược QP-AN Việt Nam tác động tới chủ trương, chính sách, kếhoạch, nội dung, thời gian Giáo dục QP-AN cho SV Từ đó xác định mục tiêuGiáo dục QP-AN là nhằm trang bị kiến thức cơ bản về QP-AN, năng quân sựcần thiết, góp phần đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, đáp ứngyêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Nó còn tác động tới chươngtrình Giáo dục QP-AN trong sự cân đối với chương trình đào tạo
Hai là, tác động của nội dung, chương trình Giáo dục QP-AN cho SV:
Chương trình, nội dung Giáo dục QP-AN đa dạng, liên quan đến nhiềulĩnh vực, ngành nghề, các kiến thức chính trị xã hội, quân sự, chiến tranh, ANmới mẻ đối với SV; có lý thuyết, thực hành quân sự; có liên quan tới vũ khí, vậtchất huấn luyện, học cả trong giảng đường, ngoài thao trường, bãi tập Hiện nay
Trang 34Bộ GD&ĐT ban hành chương trình Giáo dục QP-AN chung cho cả ĐH và CĐtheo Thông tư số 31/2012/TT-BGDĐT ngày 12 tháng 9 năm 2012 của Bộtrưởng Bộ GD&ĐT [6] Đồng thời giáo trình Giáo dục QP-AN được BộGD&ĐT ban hành hiện nay có hai quyển giáo trình cho chương trình CĐ, ĐH,thống nhất cho tất cả các ngành học nhưng lại thiếu sự liên thông với chươngtrình Giáo dục QP-AN cho HS phổ thông Từ đó SV nhận thức khá chung chung
về QP-AN, ý thức về tình yêu quê hương, đất nước, vai trò công dân trong xâydựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN; ít biết, thậm chí không biết vận dụngmôn học vào thực tế công tác, công việc cụ thể của mình Các môn quân sự cótính đặc thù, SV chưa từng làm quen, đòi hỏi có sức khỏe, phẩm chất mạnh mẽ,quyết đoán, nhanh nhẹn
Nội dung chương trình môn Giáo dục QP-AN chưa có một phần gắn liềnvới ngành học của SV, giúp SV vận dụng môn học vào sát thực tế công tác,công việc làm một cách hiệu quả, góp phần xây dựng công tác quân sự, QP-AN
ở địa phương, ở đơn vị công tác
Ba là, tác động của cơ chế, quy định về quản lý Giáo dục QP-AN:
Cơ chế quản lý Giáo dục QP-AN cho SV hiện nay là cơ chế quản lý songtrùng, do Hội đồng Giáo dục QP-AN mà người đứng đầu là lãnh đạo cơ quanhành pháp, quân đội là cơ quan thường trực, mà trực tiếp là cơ quan dân quân và
cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục, cụ thể là Bộ GD&ĐT mà trực tiếp là VụGiáo dục QP Trong đó Hội đồng Giáo dục QP-AN chịu trách nhiệm về kế hoạch,chiến lược, chương trình, nội dung và kiểm tra Cơ quan quản lý nhà nước về giáodục chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả
Tác động của cơ chế, quy định về quản lý Giáo dục QP-AN liên quan mậtthiết đến lãnh đạo, chỉ đạo, sự đồng bộ, thống nhất trong phối kết hợp xây dựng
kế hoạch, chiến lược, chương trình, nội dung, tổ chức thực hiện, đánh giá kếtquả và kiểm tra, sơ kết, tổng kết, khen thưởng, kỷ luật
Bốn là, tác động của năng lực và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ
CBQL và GV giảng dạy môn Giáo dục QP-AN, nhận thức của người học:
Giáo dục là sự nghiệp chung của Đảng, Nhà nước và toàn dân, nhưng
Trang 35người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ là nhà giáo Các thầy cô giáo có nhiệm vụnặng nề và vẻ vang là đào tạo cán bộ cho nước nhà, là người chiến sĩ tiên phongtrên mặt trận tư tưởng, văn hoá; có trách nhiệm truyền bá cho thế hệ trẻ lý tưởngđạo đức chân chính, hệ thống các giá trị, tinh hoa văn hoá của dân tộc và nhânloại, bồi dưỡng cho họ những phẩm chất cao quý và năng lực sáng tạo phù hợpvới sự phát triển và tiến bộ xã hội.
Một trong những vấn đề bức xúc của giáo dục nước ta hiện nay là vấn đềchất lượng, Nghị quyết TW 2 khoá VIII đánh giá: “GD&ĐT nước ta còn yếukém, bất cập cả về quy mô, cơ cấu và nhất là chất lượng - hiệu quả” Tình hìnhtrên do một số các nguyên nhân trong đó nguyên nhân chủ yếu là công tác quảnlý chưa đáp ứng yêu cầu của sự phát triển giáo dục Chỉ thị 40-CT/TW của Ban
bí thư Trung ương nêu rõ: “ Năng lực của đội ngũ CBQL giáo dục chưa ngangtầm với yêu cầu phát triển của sự nghiệp giáo dục ” Trong đó CBQL nói chung
và người Hiệu trưởng nói riêng là người quyết định chất lượng của cơ sở giáodục mà họ quản lý
Từ trước đến nay, người dạy luôn giữ vai trò quyết định trong việc biếnmục tiêu giáo dục trở thành hiện thực, bảo đảm hiệu quả và chất lượng giáo dục
Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “ Không có thầy giáo thì không có giáo dục không cógiáo dục, không có cán bộ thì không nói gì đến kinh tế - văn hoá” Để xứng đángvới danh hiệu “ người kỹ sư tâm hồn”, “người chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng vănhoá”, mỗi nhà giáo phải không ngừng học tập, trau dồi chuyên môn nghiệp vụ vàphẩm chất đạo đức, thực sự vừa “hồng” vừa “chuyên”
Để có hiệu quả cao trong giảng dạy môn Giáo dục QP-AN đòi hỏi đội ngũ
GV phải vững về chuyên môn nghiệp vụ, có tư cách đạo đức chuẩn mực, cónăng lực thực hiện giáo dục toàn diện, đồng thời phải có trình độ đào tạo sưphạm, có kỹ năng quân sự cần thiết để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ Giáo dục QP-
AN theo yêu cầu của Bộ GD&ĐT
Đội ngũ có vững chuyên môn nghiệp vụ hay không cũng phụ thuộc rấtnhiều vào nhà quản lý Người quản lý phải có kế hoạch bồi dưỡng chuyên mônnghiệp vụ cho đội ngũ tổ trưởng chuyên môn và GV Giáo dục QP-AN
Trang 36Để công tác Giáo dục QP-AN có hiệu quả cao, ngoài trình độ chuyên mônnghiệp vụ vững vàng, GV cần phải có tinh thần trách nhiệm CBQL phải thựchiện tốt vai trò quản lý để đáp ứng được yêu cầu đặt ra hiện nay là đổi mớiphương pháp giảng dạy, là nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và tinh thầntrách nhiệm cho đội ngũ.
Năm là: Tác động của điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy họcĐiều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học được Nhà trường quantâm có tác động tích cực đến việc quản lý dạy học môn GDQP-AN, súng tập,máy bắn, khu vực thao trường … để phục vụ giảng dạy những nội dung thựchành; phòng học của các lớp được trang bị thiết bị âm thanh, tranh ảnh, mô hình,học cụ, máy tính, máy chiếu, micro và bàn ghế đúng tiêu chuẩn về chất lượng,
đủ số lượng cùng nhiều loại trang, thiết bị dạy học khác phục vụ giảng dạynhững nội dung lý thuyết Tài liệu bảo đảm đáp ứng đủ nhu cầu cho toàn bộ sinhviên học tập
Đảm bảo đầy đủ về số lượng, chủng loại, chất lượng cơ sở vật chất, vũkhí trang bị, phương tiện dạy học (VKTBPTDH ) phục vụ cho hoạt động dạy vàhoạt động học của Khoa GDQP Đảm bảo việc quản lý giữ gìn, bảo quản và sửdụng VKTBPTDH bền, an toàn, tiết kiệm tại Nhà trường
GDQP - AN thực hiện dạy học chương trình GDQP - AN cho các đốitượng HS, SV của các trường THPT, THCN, CĐ, ĐH và đào tạo giáo viênGDQP-AN
Nội dung quản lý dạy học môn GDQP - AN bao gồm: Quản lý mục tiêudạy học môn Giáo dục quốc phòng - an ninh, quản lý kế hoạch dạy học môn
Trang 37Giáo dục quốc phòng - an ninh, quản lý nội dung, chương trình dạy học mônGiáo dục quốc phòng - an ninh, quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy môngiáo dục quốc phòng - an ninh, quản lý kiểm tra đánh giá dạy học môn giáo dụcquốc phòng - an ninh, quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học môn Giáodục quốc phòng - an ninh, quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục quốc phòng– an ninh, quản lý hoạt động học môn Giáo dục quốc phòng - an ninh.
Các yếu tố thuộc chủ thể quản lý, yếu tố thuộc đối tượng quản lý, yếu tốthuộc môi trường quản lý có ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng trong quản lýdạy học tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội
Trang 38CHƯƠNG 2:
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG - AN NINH Ở TẠI TRƯỜNG
ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN HÀ NỘI
2.1 Khái quát về lịch sử phát triển và cơ cấu tổ chức của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội Hà Nội và Khoa GDQP - AN.
2.1.1 Vài nét về sự hình thành và phát triển của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội.
Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội được thành lập theo Nghị định
số 678-TTg ngày 25 tháng 1 năm 1956 với tên gọi ban đầu là Trường Kinh tếTài chính Lúc đó, Trường được đặt trong hệ thống Đại học nhân dân Việt Namtrực thuộc Thủ tướng Chính phủ
Ngày 22 tháng 5 năm 1958, Thủ tướng Chính Phủ ra Nghị định số 252-TTgđổi tên trường thành Trường Đại học Kinh tế Tài chính trực thuộc Bộ Giáo dục
Tháng 1 năm 1965 Trường lại một lần nữa được đổi tên thành trường Đạihọc Kinh tế Kế hoạch
Ngày 22 tháng 10 năm 1985, Bộ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyênnghiệp (nay là Bộ Giáo dục và Đào tạo) ra Quyết định số 1443/QĐ-KH đổi tênTrường thành Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội
Năm 1989, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội được Chính Phủgiao thực hiện 3 nhiệm vụ chính là:
- Tư vấn về chính sách kinh tế vĩ mô;
- Đào tạo về kinh tế, quản lý và quản trị kinh doanh ở bậc đại học và sauđại học;
- Đào tạo cán bộ quản lý cho các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế.Trải qua hơn nửa thế kỷ xây dựng và phát triển, Trường Đại học Kinh tếQuốc dân Hà Nội luôn luôn giữ vững vị trí là:
- Một trong những trung tâm đào tạo và bồi dưỡng cán bộ quản lý kinh tế
và quản trị kinh doanh lớn nhất ở Việt Nam Bên cạnh các chương trình đào tạo
Trang 39cấp bằng cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ, Trường cũng thường xuyên tổ chức cáckhoá bồi dưỡng chuyên môn ngắn hạn về quản lý kinh tế và quản trị kinh doanhcho các nhà quản lý các doanh nghiệp và các cán bộ kinh tế trên phạm vi toànquốc Cho đến nay, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội đã đào tạo đượcnhiều thế hệ cán bộ quản lý chính quy, năng động, dễ thích nghi với nền kinh tếthị trường và có khả năng tiếp thu các công nghệ mới Trong số những sinh viêntốt nghiệp của Trường, nhiều người hiện đang giữ những chức vụ quan trọngtrong các cơ quan của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và các doanh nghiệp.
Trung tâm nghiên cứu khoa học kinh tế phục vụ đào tạo, hoạch địnhchính sách kinh tế – xã hội của Đảng, Nhà nước, các ngành, các địa phương vàchiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp Trường đã triển khai nhiều côngtrình nghiên cứu lớn về kinh tế và kinh doanh ở Việt Nam, được Chính phủ trựctiếp giao nhiều đề tài nghiên cứu lớn và quan trọng Ngoài ra, Trường cũng hợp tác
về nghiên cứu với nhiều trường đại học, viện nghiên cứu và các tổ chức quốc tế
- Trung tâm tư vấn và chuyển giao công nghệ quản lý kinh tế và quản trịkinh doanh Trường đã có nhiều đúng góp to lớn trong việc tư vấn cho các tổchức ở Trung ương, địa phương và các doanh nghiệp Ảnh hưởng sâu rộng củaTrường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội đến toàn bộ công cuộc đổi mới đượctăng cường bởi các mối liên kết chặt chẽ của Trường với các cơ quan thực tiễn.Trường Đại học KTQD có quan hệ trao đổi, hợp tác nghiên cứu - đào tạo vớinhiều trường đại học, viện nghiên cứu nổi tiếng và nhiều tổ chức quốc tế của cácnước như Liên Bang Nga, Trung Quốc, Bungari, Ba Lan, CH Sec và Slụvakia,Anh, Pháp, Mỹ, Úc, Nhật, Thuỵ Điển, Hà Lan, CHLB Đức, Canada, Hàn Quốc,Thái Lan Đặc biệt, trường cũng nhận được tài trợ của các nước và các tổ chứcquốc tế như tổ chức SIDA (Thuỵ Điển), UNFPA, CIDA (Canada), JICA (NhậtBản), Chính phủ Hà Lan, ODA (Vương quốc Anh), UNDP, Ngân hàng Thế giới,Quỹ Ford (Mỹ), Quỹ Hanns Seidel (Đức) để tổ chức nghiên cứu, xây dựngchương trình đào tạo và mở các khoá đào tạo thạc sĩ tại Trường về kinh tế, quảnlý, quản trị kinh doanh và các lớp bồi dưỡng về kinh tế thị trường Đồng thời,
Trang 40Trường cũng có quan hệ với nhiều công ty nước ngoài trong việc đào tạo,nghiên cứu và cấp học bổng cho sinh viên.
Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội đã đạt được rất nhiều thành tựu to lớn
và đã được trao tặng nhiều danh hiệu cao quý của Đảng và Nhà nước như: Huânchương Lao động Hạng Ba trong giai đoạn 1961 - 1972, Hạng Hai năm 1978,Hạng Nhất năm 1983, Huân chương Độc lập hạng Ba năm 1986, Hạng Hai năm1991và Hạng Nhất năm 1996, danh hiệu Anh hùng Lao động năm 2000, Huânchương Hồ Chí Minh năm 2001-2011, Huân chương Hữu nghị của nước Cộnghòa Dân chủ Nhân dân Lào năm 2008
Mục tiêu phấn đấu của Trường đến năm 2020 là trở thành một trường đạihọc hiện đại với đầy đủ các trang thiết bị tiên tiến Để đảm bảo chất lượng giảngdạy và học tập đạt tiêu chuẩn quốc tế, Trường đang nâng cấp hệ thống phònghọc, mua các thiết bị hiện đại, soạn và xuất bản giáo trình và các tài liệu thamkhảo, hệ thống thông tin phục vụ đào tạo và nghiên cứu, đổi mới và nâng cấp cơ
sở vật chất hiện có với những trang thiết bị hiện đại
Qua 60 năm xây dựng và trưởng thành (1956-2016), Trường Đại học Kinh
tế Quốc dân Hà Nội ngày nay đã trở thành trường đại học hàng đầu trong lĩnh vựckinh tế, quản lý và quản trị kinh doanh, là một trong những cơ sở đào tạo, nghiêncứu khoa học và tư vấn có uy tín của Đảng, Chính phủ, cũng như của các ngành,địa phương, các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế trong cả nước
Là một trong những cơ sở giáo dục đại học công lập sớm áp dụng thí điểmthực hiện tự chủ về tài chính tự bảo đảm 100% chi thường xuyên trong bối cảnh
có nhiều thách thức và khó khăn, song nhà trường vẫn bảo đảm cân đối thu-chi,chi trả lương, thu nhập của người lao động tăng 10% so với giai đoạn trước
Hiện nay, nhà trường có đội ngũ cán bộ, giảng viên và công nhân viênlên tới hơn 1.200 người, trong đó có 138 giáo sư, phó giáo sư; 328 cán bộ, giảngviên có trình độ tiến sỹ và 559 người có trình độ thạc sỹ; 20 Giảng viên cao cấp,
230 giảng viên chính, 329 giảng viên 2 Nhà giáo Nhân dân, 41 Nhà giáo Ưu tú
Trường hiện có khoảng hơn 45.000 sinh viên, học viên, nghiên cứu viêntheo học ở 25 ngành và 50 chuyên ngành đào tạo bậc đại học, 33 chuyên ngành