Các kỹ thuật sử dụng trong phân tích tài chính doanh nghiệp

Tài chính luôn là vấn đề quyết định sự tồn tại, phát triển và sự suy vong của một doanh nghiệp. Và là nền tảng ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định của nhiều đối tượng quan tâm đến doanh nghiệp. Vậy làm như thế nào để các đối tượng có nhu cầu sử dụng thông tin tài chính nắm bắt chính xác các thông tin tài chính mà doanh nghiệp công bố? Chính vì sự cần thiết trên, tôi quyết định nghiên cứu đề tài “ Các kỹ thuật sử dụng trong phân tích tài chính doanh nghiệp” nhằm đưa ra những phương pháp phân tích, thông qua đó, các đối tượng có nhu cầu sử dụng có thể lựa chọn phương pháp phù hợp.

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

TRƯỜNG ĐH KINH TẾ

- -PHÂN TÍCH NHỮNG HẠN CHẾ CỦA THÔNG TIN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TRONG PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP

GVHD:………

Lớp:………

HVTH:………

PHỤ LỤC

STT Nội dung Trang Chương 1 Khái quát về phân tích tài chính doanh nghiệp và

nhu cầu thông tin tài chính của người sử dụng

5

I Khái quát về phân tích tài chính doanh nghiệp 5

2 Ý nghĩa phân tích hoạt động tài chính doannh nghiệp 5

1 Phân tích hoạt động tài chính đối với nhà quản lý 6

2 Phân tích hoạt động tài chính đối với các nhà đầu tư 6

3 Phân tích hoạt động tài chính đối với các nhà đầu tư

tín dụng

6

Chương 2 Các kỹ thuật phân tích và nội dung được sử dụng

trong phân tích báo cáo tài chính

9

I Kỹ thuật phân tích tài chính doanh nghiệp 9

Chương 3 Kỹ thuật phân tích báo cáo tài chính phục vụ quản

trị tài chính doanh nghiệp

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong những năm gần đây, Việt Nam không ngừng thúc đẩy mở cửa hợp tác vớicác quốc gia trong khu vực cũng như trên toàn thế giới và đã có những bước pháttriển mạnh mẽ về mọi mặt như: kinh tế, chính trị, xã hội,…Việc nước ta chính thứcgia nhập vào tổ chức thương mại thế giới WTO đã mở ra một bước ngoặc quantrọng cho Đất nước nói chung và cho nền kinh tế nói riêng

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, các doanh nghiệp cần được đối xử bình đẳng, và “mạng thắng, yếu thua” là quy luật tất yếu của nền kinh tế có nhiều cơ hội cũng nhưđầy thách thức Sự đào thải khắc nghiệt ấy đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải

xem xét thận trọng trong từng bước đi, từng yếu tố ảnh hưởng đến sức cạnh tranhcủa mình.

Tài chính luôn là vấn đề quyết định sự tồn tại, phát triển và sự suy vong củamột doanh nghiệp Và là nền tảng ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định của nhiều đốitượng quan tâm đến doanh nghiệp Vậy làm như thế nào để các đối tượng có nhucầu sử dụng thông tin tài chính nắm bắt chính xác các thông tin tài chính mà doanhnghiệp công bố?

Chính vì sự cần thiết trên, tôi quyết định nghiên cứu đề tài “ Các kỹ thuật sửdụng trong phân tích tài chính doanh nghiệp” nhằm đưa ra những phương phápphân tích, thông qua đó, các đối tượng có nhu cầu sử dụng có thể lựa chọn phươngpháp phù hợp

2 Mục tiêu nghiên cứu

Đề tài tập trung nhiên cứu những kỹ thuật sử dụng trong phân tích tài chính, đồithời mở rộng nghiên cứu kỹ thuật phân tích báo cáo tài chính trên giác độ phục vụquản trị tài chính doanh nghiệp

3 Phương pháp nghiên cứu

- Thu thập, tổng hợp thông tin từ các nguồn sách, báo và các website kinh tế

- Tham khảo trực tiếp một số nhà đầu tư về phân tích tài chính doanh nghiệp đangđầu tư

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP VÀ NHU CẦU THÔNG TIN TÀI CHÍNH CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG

I Khái quát về phân tíchtài chính doanh nghiệp

1 Khái niệm

Phân tích hoạt động tài chính doanh nghiệp là việc vận dụng tổng thểcácphương pháp phân tích khoa học để đánh giá chính xác tình hình tài chính củadoanhnghiệp, giúp cho các đối tượng quan tâm nắm được thực trạng tài chính và anninh tàichính của doanh nghiệp, dự đoán được chính xác các chỉ tiêu tài chính trongtương laicũng như rủi ro tài chính mà doanh nghiệp có thể gặp phải; qua đó, đề racác quyếtđịnh phù hợp với lợi ích của họ

Hiểu quá khứ là bước mở đầu cần thiết để dự tính cho tương lai Vì thế, chúngtabắt đầu chương này bằng việc xem xét tóm tắt các báo cáo tài chính của công tyvàxem bạn có thể sử dụng số liệu tài chính để phân tích toàn bộ thành quả và đánhgiátình hình tài chính hiện hành của công ty như thế nào Ví dụ bạn có thể cần biếtliệucác thành quả tài chính của riêng công ty có nằm trong phạm vi chuẩn haykhông;hoặc bạn có thể muốn hiểu các chính sách của những nhà cạnh tranh hoặcmuốn kiểmtra sức khỏe tài chính của một khách hàng dự kiến bạn hợp tác

2 Ý nghĩa phân tích hoạt động tài chính doannh nghiệp

Có rất nhiều đối tượng quan tâm và sử dụng thông tin kinh tế, tài chínhcủadoanh nghiệp Mỗi đối tượng quan tâm theo giác độ và với mục tiêu khác nhau.Donhu cầu về thông tin tài chính doanh nghiệp rất đa dạng, đòi hỏi phân tích hoạtđộngtài chính phải được tiến hành bằng nhiều phương pháp khác nhau để đáp ứngcác nhucầu khác nhau của từng đối tượng Điều đó, một mặt tạo điều kiện thuận lợicho phântích hoạt động tài chính ra đời, ngày càng hoàn thiện và phát triển; mặtkhác, cũng tạora sự phức tạp trong nội dung và phương pháp của phân tích hoạtđộng tài chính

Các đối tượng quan tâm đến tình hình tài chính của doanh nghiệp bao gồm:

- Các nhà quản lý;

- Các cổ đông hiện tại và tương lai;

- Những người tham gia vào “đời sống” kinh tế của doanh nghiệp;

- Những người cho doanh nghiệp vay tiền như: Ngân hàng, tổ chức tài chính,ngườimua trái phiếu của doanh nghiệp, các doanh nghiệp khác

- Nhà nước; Nhà phân tích tài chính;…

Các đối tượng sử dụng thông tin tài chính khác nhau sẽ đưa ra các quyếtđịnhvới mục đích khác nhau Vì vậy, phân tích hoạt động tài chính đối với mỗi đốitượngsẽ đáp ứng các mục tiêu khác nhau và có vai trò khác nhau

II Nhu cầu sử dụng thông tin BCTC

1 Phân tích hoạt động tài chính đối với nhà quản lý

Là người trực tiếp quản lý và điều hành doanh nghiệp, nhà quản lý hiểu rõnhấttài chính doanh nghiệp, do đó họ có nhiều thông tin phục vụ cho việc phântích Phântích hoạt động tài chính doanh nghiệp đối với nhà quản lý nhằm đáp ứngnhững mụctiêu sau:

- Tạo ra những chu kỳ đều đặn để đánh giá hoạt động quản lý trong giai đoạn đãqua, việc thực hiện cân bằng tài chính, khả năng sinh lời, khả năng thanh toán và

tài chính trong hoạt động của doanh nghiệp ;

- Đảm bảo cho các quyết định của Ban giám đốc phù hợp với tình hình thực tếcủa doanh nghiệp như quyết định về đầu tư, tài trợ, phân phối lợi nhuận ;

- Cung cấp thông tin cơ sở cho những dự đoán tài chính;

- Căn cứ để kiểm tra, kiểm soát hoạt động, quản lý trong doanh nghiệp

Phân tích hoạt động tài chính làm rõ điều quan trọng của dự đoán tài chính, mà

dự đoán là nền tảng của hoạt động quản lý, làm sáng tỏ, không chỉ chính sách tàichính

mà còn làm rõ các chính sách chung trong doanh nghiệp

2 Phân tích hoạt động tài chính đối với các nhà đầu tư

Các nhà đầu tư là những người giao vốn của mình cho doanh nghiệp quản lýsửdụng, được hưởng lợi và cũng chịu rủi ro Đó là những cổ đông, các cá nhânhoặc cácđơn vị, doanh nghiệp khác Các đối tượng này quan tâm trực tiếp đếnnhững tính toánvề giá trị của doanh nghiệp Thu nhập của các nhà đầu tư là tiền lời

được chia và thặngdư giá trị của vốn Hai yếu tố này phần lớn chịu ảnh hưởng củalợi nhuận thu được củadoanh nghiệp Trong thực tế, các nhà đầu tư thường tiếnhành đánh giá khả năng sinhlời của doanh nghiệp Câu hỏi chủ yếu phải làm rõ là:Tiền lời bình quân cổ phiếu củadoanh nghiệp là bao nhiêu? Các nhà đầu tư thườngkhông hài lòng trước tiền lời đượctính toán trên sổ sách kế toán và cho rằng tiền lờinày chênh lệch rất xa so với tiền lờithực tế.

Các nhà đầu tư phải dựa vào những nhà chuyên nghiệp trung gian (chuyêngiaphân tích tài chính) nghiên cứu các thông tin kinh tế, tài chính, có những cuộctiếp xúctrực tiếp với ban quản lý doanh nghiệp, làm rõ triển vọng phát triển củadoanh nghiệpvà đánh giá các cổ phiếu trên thị trường tài chính

Phân tích hoạt động tài chính đối với nhà đầu tư là để đánh giá doanh nghiệpvàước đoán giá trị cổ phiếu, dựa vào việc nghiên cứu các báo cáo tài chính, khảnăngsinh lời, phân tích rủi ro trong kinh doanh

3 Phân tích hoạt động tài chính đối với các nhà đầu tư tín dụng

Các nhà đầu tư tín dụng là những người cho doanh nghiệp vay vốn để đápứngnhu cầu vốn cho hoạt động sản xuất - kinh doanh Khi cho vay, họ phải biếtchắc đượckhả năng hoàn trả tiền vay Thu nhập của họ là lãi suất tiền cho vay Do

đó, phân tíchhoạt động tài chính đối với người cho vay là xác định khả năng hoàntrả nợ của kháchhàng Tuy nhiên, phân tích đối với những khoản cho vay dài hạn vànhững khoản chovay ngắn hạn có những nét khác nhau

Đối với những khoản cho vay ngắn hạn, nhà cung cấp tín dụng ngắn hạnđặcbiệt quan tâm đến khả năng thanh toán ngay của doanh nghiệp Hay nói cáchkhác làkhả năng ứng phó của doanh nghiệp khi nợ vay đến hạn trả Đối với cáckhoản chovay dài hạn, nhà cung cấp tín dụng dài hạn phải tin chắc khả năng hoàntrả và khảnăng sinh lời của doanh nghiệp mà việc hoàn trả vốn và lãi lại tuỳ thuộcvào khả năngsinh lời này

Từ những vấn đề nêu trên, cho thấy: Phân tích hoạt động tài chính doanhnghiệp

là công cụ hữu ích được dùng để xác định giá trị kinh tế, để đánh giá mặtmạnh, mặtyếu của doanh nghiệp, tìm ra nguyên nhân khách quan và chủ quan, giúpcho từng

đối tượng lựa chọn và đưa ra được những quyết định phù hợp với mục đích mà họquan tâm.

CHƯƠNG 2: CÁC KỸ THUẬT PHÂN TÍCH VÀ NỘI DUNG ĐƯỢC SỬ

DỤNG TRONG PHÂN TÍCH BÁO CÁO TÀI CHÍNH

I Kỹ thuật phân tích tài chính doanh nghiệp

1 Phương pháp so sánh

So sánh là phương pháp được sử dụng rộng rãi, phổ biến trong phân tích kinh tếnói chung và phân tích tài chính nói riêng Mục đích của so sánh là làm rõ sự khácbiệt hay những đặc trưng riêng có và tìm ra xu hướng, quy luật biến động của đốitượng nghiên cứu; từ đó, giúp cho các chủ thể quan tâm có căn cứ để đề ra quyếtđịnh lựa chọn Khi sử dụng phương pháp so sánh, các nhà phân tích cần chú ý một

số vấn đề sau đây:

+ Điều kiện so sánh được của chỉ tiêu: Chỉ tiêu nghiên cứu muốn so sánh đượcphải đảm bảo thống nhất về nội dung kinh tế, thống nhất về phương pháp tính toán,thống nhất về thời gian và đơn vị đo lường

+ Gốc so sánh: Gốc so sánh được lựa chọn có thể là gốc về không gian hay thờigian, tuỳ thuộc vào mục đích phân tích Về không gian, có thể so sánh đơn vị nàyvới đơn vị khác, bộ phận này với bộ phận khác, khu vực này với khu vực khác Việc so sánh về không gian thường được sử dụng khi cần xác định vị trí hiện tạicủa doanh nghiệp so với đối thủ cạnh tranh, so với số bình quân ngành, bình quânkhu vực Cần lưu ý rằng, khi so sánh về mặt không gian, điểm gốc và điểm phântích có thể đổi chỗ cho nhau mà không ảnh hưởng đến kết luận phân tích Về thờigian, gốc so sánh được lựa chọn là các kỳ đã qua (kỳ trước, năm trước) hay kếhoạch, dự toán

+ Các dạng so sánh: Các dạng so sánh thường được sử dụng trong phân tích là

so sánh bằng số tuyệt đối, so sánh bằng số tương đối

So sánh bằng số tuyệt đối: phản ánh qui mô của chỉ tiêu nghiên cứu nên khi so

sánh bằng số tuyệt đối, các nhà phân tích sẽ thấy rõ được sự biến động về qui môcủa chỉ tiêu nghiên cứu giữa kỳ (điểm) phân tích với kỳ (điểm) gốc

So sánh bằng số tương đối: Khác với số tuyệt đối, khi so sánh bằng số tương

đối, các nhà quản lý sẽ nắm được kết cấu, mối quan hệ, tốc độ phát triển, xu hướng

biến động, quy luật biến động của các chỉ tiêu kinh tế Trong phân tích tài chính,các nhà phân tích thường sử dụng các loại số tương đối sau:

- Số tương đối động thái: Dùng để phản ánh nhịp độ biến động hay tốc độ biếnđộng của chỉ tiêu và thường dùng dưới dạng số tương đối định gốc [cố định kỳ gốc:

yi /y0 (i = 1, n)] và số tương đối liên hoàn [thay đổi kỳ gốc: y (i + 1)/yi (i = 1, n)]

- Số tương đối điều chỉnh: Số tương đối điều chỉnh phản ánh mức độ, xu hướngbiến động của mỗi chỉ tiêu khi điều chỉnh một số nhân tố nhất định trong từng chỉtiêu phân tích về cùng một thời kỳ nhằm đưa phạm vi so sánh hẹp hơn, giảm được

sự khập khiễng của phương pháp so sánh

2 Phương pháp phân chia (chi tiết)

Phương pháp này được sử dụng để phân chia quá trình và kết quả chung thànhnhững bộ phận cụ thể theo các tiêu chí nhất định để thấy rõ hơn quá trình hìnhthành và cấu thành của kết quả đó theo những khía cạnh khác nhau phù hợp vớimục tiêu quan tâm của từng chủ thể quản lý trong từng thời kỳ Trong phân tích,người ta thường chi tiết quá trình phát sinh và kết quả đạt được của hoạt động tàichính doanh nghiệp thông qua những chỉ tiêu kinh tế theo những tiêu thức sau:

- Chi tiết theo yếu tố cấu thành của chỉ tiêu nghiên cứu: chi tiết chỉ tiêu nghiêncứu thành các bộ phận cấu thành nên bản thân chỉ tiêu đó;

- Chi tiết theo thời gian phát sinh quá trình và kết quả kinh tế: chia nhỏ qúatrình và kết quả theo trình tự thời gian phát sinh và phát triển;

- Chi tiết theo không gian phát sinh của hiện tượng và kết quả kinh tế: chia nhỏqúa trình và kết quả theo địa điểm phát sinh và phát triển của chỉ tiêu nghiên cứu

3 Phương pháp liên hệ, đối chiếu

Liên hệ, đối chiếu là phương pháp phân tích sử dụng để nghiên cứu, xem xétmối liên hệ kinh tế giữa các sự kiện và hiện tượng kinh tế, đồng thời xem xét tínhcân đối của các chỉ tiêu kinh tế trong quá trình hoạt động Sử dụng phương phápnày cần chú ý đến các mối liên hệ mang tính nội tại, ổn định, chung nhất và đượclặp đi lặp lại, các liên hệ ngược, liên hệ xuôi, tính cân đối tổng thể, cân đối từng

phần Vì vậy, cần thu thập được thông tin đầy đủ và thích hợp về các khía cạnhliên quan đến các luồng chuyển dịch giá trị, sự vận động của các nguồn lực trongdoanh nghiệp và mối quan hệ kinh tế của doanh nghiệp với các bên có liên quan.

4 Phương pháp phân tích nhân tố

Phân tích nhân tố là phương pháp được sử dụng để nghiên cứu, xem xét các chỉtiêu kinh tế tài chính trong mối quan hệ với các nhân tố ảnh hưởng thông qua việcxác định mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố và phân tích thực chất ảnh hưởng củacác nhân tố đến chỉ tiêu phân tích

a Xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố

Là phương pháp được sử dụng để xác định xu hướng và mức độ ảnh hưởng cụthể của từng nhân tố đến sự biến động của từng chỉ tiêu nghiên cứu Có nhiềuphương pháp xác định ảnh hưởng của các nhân tố, sử dụng phương pháp nào tuỳthuộc vào mối quan hệ giữa chỉ tiêu phân tích với các nhân tố ảnh hưởng Cácphương pháp xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến sự biến động củatừng chỉ tiêu còn gọi là phương pháp loại trừ bởi vì để nghiên cứu ảnh hưởng củamột nhân tố phải loại trừ ảnh hưởng của nhân tố khác Đặc điểm của phương phápnày là luôn đặt đối tượng phân tích vào các giả định khác nhau Tuỳ thuộc vào mốiquan hệ giữa chỉ tiêu phân tích với các nhân tố ảnh hưởng mà sử dụng phươngpháp thay thế liên hoàn, phương pháp số chênh lệch hay phương pháp cân đối

b Phân tích thực chất của các nhân tố

Sau khi xác định được mức độ ảnh hưởng của các nhân tố, để có đánh giá và dựđoán hợp lý, trên cơ sở đó đưa ra các quyết định và cách thức thực hiện các quyếtđịnh cần tiến hành phân tích tính chất ảnh hưởng của các nhân tố Việc phân tíchđược thực hiện thông qua chỉ rõ và giải quyết các vấn đề như: chỉ rõ mức độ ảnhhưởng, xác định tính chất chủ quan, khách quan của từng nhân tố ảnh hưởng, quanđiểm, cơ sở đưa ra ý kiến đánh giá và dự đoán cụ thể của nhà phân tích về vấn đềphân tích, đồng thời xác định ý nghĩa của nhân tố tác động đến chỉ tiêu đang nghiêncứu, xem xét nhằm cung cấp cơ sở cho các quyết định điều chỉnh hoạt động tàichính doanh nghiệp của chủ thể quản lý

5 Phương pháp Dupont

Phương pháp phân tích tài chính Dupont được phát minh bởi F.DonaldsonBrown, một kỹ sư điện người Mỹ là nhà quản lý tài chính của công ty hóa họckhổng 1258 lồ Dupont Khi Dupont mua lại 23% cổ phiếu của tập đoàn GeneralMotors (GM) vào những năm đầu của thập kỷ 70 của thế kỷ trước, giao cho Browntái cấu trúc lại tình hình tài chính của nhà sản xuất xe hơi này, ông đưa ra hệ thốnghoạch định và kiểm soát tài chính, trong đó phương pháp dupont được áp dung đểnghiên cứu các chỉ số tài chính cơ bản của GM.Theo Alfred Sloan, nguyên chủ tịchcủa GM, phần lớn thành công của GM về sau này có sự đóng góp không nhỏ từ hệthống hoạch định và kiểm soát tài chính của Brown, kể từ đó đã đưa phương phápDupont trở nên phổ biến trong các tập đoàn lớn tại Mỹ, đến nay phương phápdupont được sử dụng cực kỳ rộng rãi trong việc phân tích hoạt động tài chínhdoanh nghiệp

Phương pháp dupont dựa trên cơ sở kiểm soát các chỉ tiêu phân tích tài chínhphức tạp Mỗi chỉ tiêu phản ánh mối quan hệ tài chính dưới dạng các tỷ số, khi tỷ

số tài chính tăng hay giảm tùy thuộc vào mẫu số và tử số của tỷ số đó Mặt khác,mỗi tỷ số tài chính còn ảnh hưởng bởi các quan hệ tài chính của doanh nghiệp vớicác bên có liên quan và quan hệ nội tại của các hoạt động tài chính mà nó phản ánh.Chính vì vậy, việc thiết lập quan hệ của mỗi tỷ số tài chính với những nhân tố ảnhhưởng đến nó theo một trình tự logic, chặt chẽ và nhìn rõ ràng hơn các hoạt độngtài chính của doanh nghiệp để có cách thức tác động vào từng nhân tố một cách hợp

lý và hiệu quả nhất Các bước thực

Ưu điểm của phương pháp Dupont

- Tính đơn giản Đây là một công cụ rất tốt để cung cấp cho chủ thể quản lýkiến thức căn bản về giải pháp tác động tích cực đến hiệu quả sử dụng vốn củadoanh nghiệp

- Có thể dễ dàng kết nối với các chính sách tài chính của doanh nghiệp

- Có thể được sử dụng để thuyết phục cấp quản lý thấy rõ hơn thực trạng tàichính của doanh nghiệp, cân nhắc việc tìm cách thôn tính công ty khác hay đầu tư