Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trườngTrung học cơ sở Lê Ngọc Hân, Quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội (tt)

Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trườngTrung học cơ sở Lê Ngọc Hân, Quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trườngTrung học cơ sở Lê Ngọc Hân, Quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trườngTrung học cơ sở Lê Ngọc Hân, Quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trườngTrung học cơ sở Lê Ngọc Hân, Quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trườngTrung học cơ sở Lê Ngọc Hân, Quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trườngTrung học cơ sở Lê Ngọc Hân, Quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trườngTrung học cơ sở Lê Ngọc Hân, Quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trườngTrung học cơ sở Lê Ngọc Hân, Quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội (Luận văn thạc sĩ)

Dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho người học theo mục tiêu đào tạo là một cách tiếp cận hiện đại Việc dạy học theo định hướng này chú trọng vào việc bồi dưỡng cho người học có tư duy linh hoạt, nhạy bén trong nhận thức và giải quyết một cách khoa học, đúng đắn các vấn đề thực tiễn đặt ra, để sau khi ra trường, họ có đủ hệ thống năng lực nhằm thực hiện tốt các công việc theo chức trách, nhiệm vụ được giao Mặt khác, việc dạy học theo định hướng phát triển năng lực chính là sự tích hợp giữa lí thuyết với thực hành trong dạy học, thực hiện nguyên lí giáo dục: “học đi đôi với hành” Với những ưu điểm này, việc dạy học theo hướng phát triển năng lực cho người học đang được áp dụng ở nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam Trong luật Giáo dục của Việt Nam, phần mục tiêu giáo dục phổ thông ghi rõ: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động, sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa”

Việc dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho người học đòi hỏi công tác quản lý trường học phải thích ứng, tạo điều kiện tốt nhất cho từng cá nhân trong học tập; phải hướng đến xây dựng môi trường học tập mới, trong đó người học tùy theo năng lực đặc điểm cá nhân, có được các cơ hội lựa chọn để phát triển Vì vậy phải có sự quản lý sao cho phát huy được tối đa nội lực của người dạy, người học

và môi trường bao quát sự dạy học Hiện nay, việc dạy học ở trong các trường Trung học cơ sở theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh đã và đang được nghiên cứu và áp dụng Tuy nhiên năng lực tổ chức, quản lý cũng như các điều kiện

để tổ chức quản lý công tác dạy học đó còn nhiều hạn chế Việc nghiên cứu các biện pháp quản lý dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh là vấn

đề cấp thiết và quan trọng hiện nay

Trường THCS Lê Ngọc Hân, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội là một ngôi trường có truyền thống về dạy tốt, học tốt Các phong trào do Ngành phát động luôn được nhà trường tích cực thực hiện Với cuộc đổi mới hiện nay, cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường đã nắm bắt được chủ trương của Đảng “tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học” Tuy nhiên, việc triển khai và thực hiện dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh còn nhiều lúng túng

Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, chúng tôi lựa chọn vấn đề “Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trườngTrung học cơ sở Lê Ngọc Hân, Quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội”

làm đề tài nghiên cứu

2

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh, trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp quản lý dạy học ở trường THCS Lê Ngọc Hân nhằm phát triển năng lực cho học sinh, góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở nhà trường

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Hoạt động dạy học ởtrường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát

triển năng lực cho HS trường THCS Lê Ngọc Hân, quận Hai Bà Trưng, thành phố

Hà Nội

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất được những biện pháp quản lý dạy học mà bao quát được hoạt động tương tác của giáo viên và học sinh theo định hướng phát triển năng lực thì sẽ phát triển được những năng lực chung và năng lực đặc thù môn học cho học sinh, góp phần nâng cao chất lượng dạy học, cũng như chất lượng giáo dục toàn diện ở trường THCS Lê Ngọc Hân, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận về quản lý dạy học, dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh

- Khảo sát, đánh giá thực trạng dạy học và quản lý dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho HS ở trường THCS Lê Ngọc Hân và tìm ra nguyên nhân

- Đề xuất các biện pháp quản lý của hiệu trưởng về dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trong trường THCS Lê Ngọc Hân

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Phân tích các văn bản về chủ trương

chính sách của Đảng và Nhà nước về giáo dục và đào tạo, các văn bản của ngành giáo dục Phân tích các tài liệu khoa học về quản lý, quản lý dạy học và quản lý trường học có liên quan tới đề tài Nghiên cứu các sách báo, tạp chí có liên quan đến đề tài

6.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

6.2.1 Phương pháp điều tra khảo sát bằng phiếu: Thu thập các tài liệu thực

tế, tìm hiểu các đặc trưng, tính chất của vấn đề Sử dụng hệ thống câu hỏi đối với cán bộ quản lý, giáo viên nhà trường để thu thập số liệu, đánh giá thực trạng

6.2.2 Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động: Nghiên cứu các kế

hoạch của nhà trường, các tài liệu, các loại báo cáo sơ kết, tổng kết, báo cáo chuyên

đề, các loại số liệu….để nhận định, đánh giá đúng thực trạng quản lý dạy học Phân tích được nguyên nhân để đề ra được biện pháp phù hợp

6.2.3 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Nghiên cứu và tổng kết thực tiễn

quản lý dạy học mà các biện pháp của nó mang lại giá trị thực tiễn và lý luận để phổ biến

6.2.4 Phương pháp sử dụng toán thống kê: để xử lý số liệu điều tra

7 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

7.1 Giới hạn về đối tượng nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu một số

biện pháp quản lý dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh (chủ

3 thể quản lý chính là Hiệu trưởng) ở THCS Lê Ngọc Hân, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội

7.2 Giới hạn về thời gian: 3 năm, từ năm học 2014-2015 đến năn học 2016-2017 7.3.Giới hạn về khách thể điều tra: toàn bộ cán bộ quản lý và giáo viên

trường Lê Ngọc Hân, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn có ba chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trường THCS

- Chương 2: Thực trạng quản lý dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trường THCS Lê Ngọc Hân, Quận Hai Bà Trưng, Thành phố Hà Nội

- Chương 3: Những biện pháp quản lý dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trường THCS Lê Ngọc Hân, Quận Hai Bà Trưng, Thành phố Hà Nội

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH

HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Trên Thế giới

1.1.2 Ở Việt Nam

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1.Dạy học “Dạy học – một bộ phận của quá trình tổng thể giáo dục nhân

cách toàn vẹn – là quá trình tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh nhằm truyền thụ và lĩnh hội tri thức khoa học, những kỹ năng và kỹ xảo hoạt động nhận thức và thực tiễn, để trên cơ sở đó hình thành thế giới quan, phát triển năng lực

sáng tạo và xây dựng các phẩm chất của nhân cách người học”

1.2.2 Quản lý, phương tiện quản lý và chức năng quản lý hoạt động dạy học

1.2.2.1 Quản lý hoạt động dạy học

“Quản lý dạy học là sự tác động hợp quy luật của chủ thể quản lý dạy học đến chủ thể dạy học bằng các phương tiện quản lý dạy học nhằm đạt được mục đích dạy học”

1.2.2.2 Phương tiện quản lý hoạt động dạy học

Các phương tiện quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng bao gồm: Chế

định GD&ĐT; Bộ máy tổ chức và nhân lực dạy học; Nguồn tài lực và vật lực dạy học; Hệ thống thông tin và môi trường dạy học

1.2.2.3 Chức năng quản lý hoạt động dạy học

Các chức năng cơ bản của quản lý hoạt động dạy học có nội dung như sau:

Kế hoạch hóa hoạt động dạy học; Tổ chức hoạt động dạy học; Chỉ đạo hoạt động dạy học; Kiểm tra hoạt động dạy học

4

1.2.3 Năng lực: là khả năng thực hiện thành công một loại công việc nào đó

trong một bối cảnh nhất định trên cơ sở huy động tổng hợp các kiến thức, kĩ năng và

các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí,…

Trong nghiên cứu và vận dụng thực tiễn giáo dục, chúng tôi phân loại năng lực gồm: Năng lực chung và năng lực đặc thù môn học

* Năng lực chung: tự học; giải quyết vấn đề và sáng tạo; thẩm mỹ; thể chất;

giao tiếp; hợp tác; tính toán; sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông

* Các năng lực đặc thù môn học: Mỗi môn học/lĩnh vực học tập có đặc thù

của mình và có thế mạnh để hình thành và phát triển những năng lực riêng của môn học Ta gọi đó là những “năng lực đặc thù môn học”

1.2.4 Dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh

Dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho HS sẽ làm đổi mới việc xác định mục tiêu dạy học, cấu trúc nội dung, phương pháp và hình thức dạy học và cả phương pháp đánh giá

1.2.5 Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh: là sự tác động có chủ đích, hợp quy luật của chủ thể quản lý tới quá

trình dạy học nhằm đảm bảo dạy học không chỉ dừng ở mục tiêu hình thành kiến thức, kỹ năng, thái độ tích cực ở người học mà còn nhằm đạt mục tiêu cao hơn là phát triển năng lực cho người học để giải quyết các tình huống thực tiễn của cuộc sống và nghề nghiệp Chủ thể quản lý dạy học (hiệu trưởng) tác động đến khách thể quản lý dạy học (người dạy và người học) bằng cách lần lượt thực hiện các chức năng quản lý theo một chu trình: kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra hoạt

động dạy học

1.3 Khái quát chung về hoạt động dạy học ở trung học cơ sở

1.3.1 Mục tiêu dạy học ở trung học cơ sở

1.3.2 Cấu trúc chương trình dạy học ở trung học cơ sở

1.3.3 Hoạt động của chủ thể dạy học trong trường trung học cơ sở

a Hoạt động giảng dạy của giáo viên: Hoạt động chủ yếu của giáo viên là giảng dạy, bao gồm các khâu soạn bài, giảng bài và đánh giá kết quả dạy học

b Hoạt động học tập của học sinh: Hoạt động chủ yếu của học sinh là hoạt

động học, hoạt động này thường được thực hiện theo một quy trình phổ biến như sau: chuẩn bị tiếp thu kiến thức; học tập trên lớp; tự kiểm tra hoạt động học tập

1.4 Nội dung quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh ở cấp trung học cơ sở

1.4.1 Quản lý mục tiêu, chương trình dạy học cần: xây dựng kế hoạch dạy

học; tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học; tổ chức hoạt động đánh giá và tự đánh giá (định kỳ, không định kỳ, bất thường) trong đội ngũ giáo viên về kết quả thực hiện

mục tiêu, nội dung, kế hoạch theo chương trình THCS

1.4.2 Quản lý hoạt động dạy của giáo viên

- Chỉ đạo GV thiết kế bài học theo hướng phát triển năng lực; chỉ đạo chi tiết, thống nhất về nội dung, tránh tình trạng dập khuôn, máy móc

- Quản lý GV đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học theo định hướng phát triển năng lực; quản lý tốt việc chuẩn bị bài lên lớp, giờ lên lớp của GV

- Tích cực kiểm tra việc soạn bài, sổ thông báo, sổ báo bài của giáo viên

5

- Có kế hoạch dự giờ thăm lớp, rút kinh nghiệm

1.4.3 Quản lý hoạt động học của học sinh

a Quản lý việc triển khai hoạt động học tập theo định hướng phát triển năng lực

b Quản lý việc việc hình thành kĩ năng tự học cho học sinh

c Quản lý đổi mới đánh giá kết quả học của HS theo mục tiêu phát triển năng lực

1.4.4 Quản lý kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy và học

Thông qua kiểm tra, đánh giá chủ thể quản lý dự báo được khả năng của GV

có thể đạt được trong thực hiện nhiệm vụ được giao, xác định được những điểm mạnh và hạn chế của họ từ đó có sự hỗ trợ thích hợp Thứ hai, chủ thể quản lý sẽ đánh giá được quá trình hoạt động của GV, đồng thời cung cấp cho họ thông tin phản hồi về hoạt động của họ Thứ ba, qua các số liệu và thông tin có được giúp khẳng định mức độ hoàn thành nhiệm vụ của GV, tức là xác định hiệu quả hoạt động của GV

1.4.5 Quản lý bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên

Để đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục, chủ thể quản lý cần có kế hoạch, dành thời gian, kinh phí cho hoạt động học tập, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên

1.4.6 Quản lý hoạt động của các tổ chuyên môn

Quản lý việc xây dựng và tổ chức thực hiện các kế hoạch của tổ; quản lý công tác chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn của tổ trưởng; quản lý việc xây dựng và phát triển đội ngũ

Quản lý sinh hoạt của tổ chuyên môn Xây dựng các tổ chuyên môn đoàn kết, nhất trí, các thành viên tích cực học hỏi, sẵn sàng giúp đỡ nhau trong công tác Trong hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho HS, việc quản lý hoạt động của tổ chuyên môn đóng vai trò quan trọng bởi đây là nơi điều hành trực tiếp hoạt động dạy học, việc dạy học có đảm bảo theo đúng định hướng hay không chủ yếu dựa vào hoạt động chỉ đạo và giám sát của tổ chuyên môn

1.4.7 Quản lý các điều kiện CSVC, sử dụng thiết bị dạy học

Cần quan tâm chỉ đạo, tăng cường CSVC, đảm bảo những điều kiện vật chất tốt nhất cho hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho HS

Tiểu kết chương 1

Việc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục có tác động mạnh mẽ đến hoạt động dạy học trong nhà trường Công tác quản lý hoạt động dạy học cũng cần thay đổi tương ứng theo yêu cầu, đó là chuyển từ quản lý dạy học lấy kiến thức sang quản lý dạy học theo định hướng phát triển năng lực với mục tiêu là hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh

Nội dung quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục bao gồm:

- Quản lý mục tiêu, chương trình dạy học

- Quản lý hoạt động dạy của GV

- Quản lý hoạt động học của HS

- Quản lý kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy và học

- Quản lý bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho GV

6

- Quản lý hoạt động của các tổ chuyên môn

- Quản lý các điều kiện cơ sở vật chất, sử dụng thiết bị dạy học

Trong bối cảnh hiện nay, để quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh đạt hiệu quả thì hiệu trưởng phải nắm vững hệ thống các văn bản quy định của các cấp quản lý giáo dục đối với cấp học của mình Đồng thời, hiệu trưởng phải huy động được sự tham gia của tất cả các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường, phải tạo được sự đồng thuận, quyết tâm cao trong nhà trường, sự đồng tình ủng hộ của các cấp quản lý, của phụ huynh học sinh và cả cộng đồng

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINHỞ TRƯỜNG THCS LÊ NGỌC HÂN, QUẬN

HAI BÀ TRƯNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 2.1 Khái quát về Trường THCS Lê Ngọc Hân, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội 2.1.1 Đặc điểm tình hình nhà trường

Trường THCS Lê Ngọc Hân nằm trên địa bàn có trình độ dân trí tương đối cao, đa số cha mẹ học sinh quan tâm, tích cực hỗ trợ nhà trường trong việc giáo dục con Nhà trường luôn được đón nhận sự quan tâm chỉ đạo, tạo điều kiện của các cấp lãnh đạo trong mọi mặt hoạt động Tuy nhiên, nhà trường còn một khó khăn lớn nhất đó chính là còn chung cơ sở vật chất với tiểu học Lê Ngọc Hân

2.1.2 Thực trạng đội ngũ giáo viên của nhà trường

Nhà trường có một đội ngũ giáo viên đầy đủ về số lượng và chất lượng, đáp ứng được những yêu cầu về đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực người học Tổng số cán bộ giáo viên là 70, trong đó 100% trình độ đạt chuẩn, 75% trên chuẩn, 12% có trình độ thạc sĩ

2.1.3 Đặc điểm tình hình học sinh của nhà trường

HS nhà trường đa số có ý thức học tập tốt, khả năng tiếp thu kiến thức và kĩ năng tương đối đồng đều, đáp ứng được yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học

2.1.4 Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ dạy học CSVC của nhà trường còn

rất thiếu so với yêu cầu đặt ra Đặc biệt không có phòng học nhạc họa, phòng ngoại ngữ, vườn thực nghiệm, xưởng thực tập, thực hành, nhà tập đa năng, sân vận động

2.2 Thực trạng dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THCS Lê Ngọc Hân hiện nay

Để đánh giá thực trạng dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trường THCS Lê Ngọc Hân hiện nay, chúng tôi đã xây dựng bộ phiếu hỏi học sinh và phiếu hỏi giáo viên dạy học trực tiếp tại trường

Thời gian khảo sát: tháng 4 năm 2017 Số GV được khảo sát là 70 đồng chí

và số HS được khảo sát là 500 em, đối tượng là học sinh lớp 6, 7, 8 và lớp 9

2.2.1 Thực trạng về thực hiện nội dung chương trình, SGK hiện hành

Từ kết quả khảo sát cho thấy, nội dung chương trình, SGK đôi chỗ chưa phù hợp với năng lực, trình độ của HS, chưa phù hợp với cơ sở vật chất của nhà trường, phân phối thời lượng dạy học của một số nội dung dạy học chưa phù hợp

7

2.2.2 Thực trạng dạy học của giáo viên theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh còn một số tồn tại như: GV dạy học theo định hướng phát triển

năng lực dựa theo kinh nghiệm, một bộ phận cán bộ quản lý, GV chưa thực sự quan

tâm đúng mức đến dạy học theo định hướng này

Nguyên nhân của những hạn chế: Do công tác tuyên truyền chưa được chú

trọng; do áp lực thi cử, bệnh thành tích nên trong dạy học nhiều khi GV không thể tập trung vào nhu cầu, năng lực, sở thích của HS; do soạn giáo án cho giờ dạy học theo định hướng phát triển năng lực rất tốn thời gian, công sức; do tổ chuyên môn chưa đi sâu, đi sát, chưa khuyến khích động viên được GV; việc kiểm tra, đánh giá giờ dạy của các GV trong tổ cũng như của ban giám hiệu đối với GVcòn nể nang, nương nhẹ; kinh phí hỗ trợ đổi mới chưa thực sự hấp dẫn

2.2.3 Thực trạng hoạt động học tập của học sinh theo định hướng phát triển năng lực hiện nay

- Khi tiếp thu kiến thức mới: 16% trả lời không gặp khó khăn, 56% trả lời còn gặp khó khăn; 44% trả lời gặp khó khăn nhưng có thể khắc phục được

- Về phương pháp học tập: 60% trả lời phương pháp học tập chủ yếu là nghe

GV giảng trên lớp, 12% trả lời tự học, 30% trả lời rất cần được phổ biến phương pháp và kinh nghiệm tự học, 40% trả lời thấy thực hành thí nghiệm ngay trên lớp

- Cảm nhận chung về chất lượng QL và DH theo định hướng phát triển năng lực Nội dung này có 61% trả lời là tạm hài lòng và 5% trả lời là chưa hài lòng

Về phía giáo viên

- Học tập theo định hướng phát triển năng lực cho HS đã tạo cơ hội để mỗi học sinh phát huy được năng lực của mình Nội dung này có 40% cho rằng chưa thực hiện tốt và 10% cho rằng chưa thực hiện được

- Học tập theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh, người học biết tôn trọng những năng lực và nhu cầu của cá nhân Nội dung này có 54,3% cho rằng chưa thực hiện tốt và 5,7% cho rằng chưa thực hiện được

- Học tập theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh, học sinh làm việc theo nhiều dạng nhóm khác nhau và biết làm việc độc lập Nội dung này 45,7% cho rằng chưa thực hiện tốt và 5,7% cho rằng chưa thực hiện được

- Học tập theo định hướng phát triển năng lực cho HS, mỗi HS đều được giao nhiệm vụ dựa trên kiến thức cơ bản sự hiểu biết và năng lực của bản thân … Nội dung này được 100% đã thực hiện được nhưng chỉ có 60% thực hiện tốt

- Học tập theo định hướng phát triển năng lực cho HS, HS được đánh giá đầu vào liên tục trong quá trình học Nội dung này được đánh giá là cần và rất cần nhưng có 50% cho rằng chưa thực hiện tốt và 14,3% cho rằng chưa thực hiện được

Nguyên nhân của những tồn tại: Do áp lực thi cử, bệnh thành tích nên trong

quá trình học tập, GV chưa bao quát và quan tâm đến nhu cầu, năng lực, tình cảm của HS;

8 đổi mới phương pháp dạy học chưa đi vào chiều sâu; HS chưa hình thành phương

pháp tự học, tự nghiên cứu, Một sốHS còn khó khăn về thời gian học, vật chất

2.3 Thực trạng quản lý dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trường THCS Lê Ngọc Hân

2.3.1 Thực trạng quản lý mục tiêu, chương trình dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh

- Tổ chức cho GV nắm vững cấu trúc chương trình dạy học, chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ…Nội dung này có 69,5% đã thực hiện nhưng chưa tốt

- Chỉ đạo tổ chuyên môn trên nguyên tắc cấu tạo khung chương trình, trình tự, khối lượng, yêu cầu, phương pháp đặc trưng của bộ môn thiết kế những chương trình dạy học chi tiết theo những hướng khác nhau dựa vào năng lực người học Nội dung này được các cán bộ đánh giá là rất cần và cần thiết nhưng có 61,2% cho rằng chưa thực hiện tốt và 19,4% cho rằng chưa thực hiện được

- Chỉ đạo tổ chuyên môn thống nhất trong GV cụ thể hóa kế hoạch giảng dạy từng học kì, từng chương, từng bài sao cho phù hợp với năng lực của HS Nội dung này được cho rằng cần và rất cần, nhưng 47,2% chưa thực hiện tốt;16,6% chưa thực hiện được

- Chỉ đạo thiết lập các quy định của nhà trường về thực hiện mục tiêu, nội dung chương trình và tổ chức thực hiện hiệu quả các quy định đó Nội dung này được đánh giá là cần và rất cần nhưng có 44,4% cho rằng chưa thực hiện tốt

- Chỉ đạo bố trí tiết học theo giờ học, buổi học, môn học hợp lý, khoa học Nội dung này rất cần và cần thiết nhưng 47,2% chưa thực hiện tốt và 11,1% chưa thực hiện được

- Kiểm tra và có biện pháp xử lý, điều chỉnh kịp thời các tình huống nhanh, chậm chương trình Nội dung này cần và rất cần nhưng 16,7% chưa thực hiện tốt

Nguyên nhân của những tồn tại: Ngoài nội dung chương trình còn nặng, phân

phối thời lượng chưa hợp lý, áp lực thi cử, phải nói đến tổ chuyên môn chưa sát sao yêu cầu GV xây dựng kế hoạch dạy học, chưa có quy trình soạn bài sao cho phù hợp với HS Việc thiết lập các quy định của nhà trường về việc thực hiện nội dung chương trình, tổ chức thực hiện các quy định đó chưa có sự chỉ đạo thống nhất Kiểm tra đánh giá việc thực hiện nội dung chương trình còn hời hợt, chưa tổ chức kiểm tra đánh giá rút kinh nghiệm việc thực hiện nội dung chương trình theo định hướng phát triển năng lực cho HS

2.3.2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy của giáo viên

* Thực trạng quản lý việc phân công giảng dạy cho GV theo định hướng phát triển năng lực: các cán bộ quản lý của nhà trường phân công GV xuất phát từ yêu cầu của việc

giảng dạy và quyền lợi học tập của toàn thể HS Công tác xếp thời khóa biểu cũng được hiệu trưởng quan tâm, sắp xếp giờ học phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, đặc điểm môn học… có chú ý đến tính ổn định của thời khóa biểu

* Thực trạng quản lý soạn bài, chuẩn bị bài lên lớp của GV theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh

- Đề ra những quy định cụ thể, thống nhất về việc soạn bài và chuẩn bị tiết dạy theo định hướng phát triển năng lực xuất phát từ tình hình thực tế của HS Nội dung này có 38,9% đã làm nhưng chưa tốt và 22,2% cho rằng chưa làm được

- Chỉ đạo tổ bộ môn thống nhất trong tổ về: mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học Nội dung này có 47,3% cho rằng đã làm nhưng chưa tốt

và 8,3% cho rằng chưa làm được

9

- Giao tổ bộ môn lập kế hoạch kiểm tra giáo án của GV theo yêu cầu dạy học theo định hướng phát triển năng lực Nội dung này có 36,1% cho rằng đã làm nhưng chưa tốt và 11,1% cho rằng chưa làm được

- Dự giờ đánh giá soạn giảng qua bài dạy Nội dung này có 44,4% cho rằng

đã làm nhưng chưa tốt và 8,3% cho rằng chưa làm được

* Thực trạng quản lý giờ lên lớp của GV

- Quản lý giờ dạy thông qua thời khóa biểu, kế hoạch giảng dạy chi tiết, sổ báo giảng, sổ ghi đầu bài Nội dung này có 30,5% cho rằng đã làm nhưng chưa tốt

- Tổ chức dự giờ định kì, đột xuất và có phân tích Nội dung này có 36,1% cho rằng đã làm nhưng chưa tốt và 11,1% chưa làm được

- Chỉ đạo sử dụng kết quả thực hiện nề nếp dạy học trong đánh giá, xếp loại thi đua của giáo viên Nội dung này có 47,2% đã làm nhưng chưa tốt và 2,8% cho rằng chưa làm được

Nguyên nhân của những tồn tại: Do một số bộ phận GV chưa phát huy hết

vai trò, tinh thần trách nhiệm của mình đối với nghề nghiệp; Chế độ đãi ngộ đối với dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho HS gần như không có trong khi đó dạy học theo định hướng này tốn công sức và vất vả; Việc xây dựng nề nếp giảng dạy theo định hướng phát triển năng lực chưa đi vào chiều sâu, thi đua khen thưởng vẫn theo nếp cào bằng…

2.3.3 Thực trạng quản lý hoạt động học của học sinh

- Chỉ đạo GVCN lớp xây dựng nề nếp, giáo dục ý thức, động cơ và phương pháp học tập cho HS Nội dung này được đánh giá là cần và rất cần, nhưng có đến 27,8% cho rằng đã làm nhưng chưa tốt; 8,3% cho rằng chưa làm được

- Chỉ đạo GVCN, kết hợp với Đội Thiếu niên, Đoàn thanh niên, GV bộ môn giám sát nề nếp tự học của HS Nội dung này được cho là cần và rất cần, nhưng có đến 27,8% cho rằng đã làm nhưng chưa tốt và 5,5% cho rằng chưa làm được

- Động viên, giúp đỡ, khen thưởng và kỉ luật kịp thời, công bằng… Nội dung này được đánh giá là cần và rất cần, nhưng có đến 22,2% cho rằng đã làm nhưng chưa tốt và 8,3% cho rằng chưa làm được

- Quan tâm việc tổ chức, hướng dẫn phương pháp học tập, rèn và phát triển cho HS một số năng lực chung và năng lực đặc thù bộ môn Nội dung này cần và rất cần, nhưng có 44,4% đã làm nhưng chưa tốt và 16,7% cho rằng chưa làm được

- Tổ chức bồi dưỡng HS giỏi, phụ đạo HS yếu Nội dung này được đánh giá là cần và rất cần, nhưng có đến 22,2% cho rằng đã làm nhưng chưa tốt

Ngoài ra qua khảo sát học sinh ở phụ lục 1.1 cho thấy: chỉ có 50% HS trả lời bản thân có nhu cầu, động cơ và quyết tâm cao trong học tập, 50% còn lại các em gặp lúng túng trong phương pháp học tập và dẫn tới kết quả yếu, kém

Nguyên nhân của những tồn tại: Do một số GV chưa thực sự tâm huyết với

nghề, chưa thực sự quan tâm đến nhu cầu, năng lực, tình cảm của HS Nhà trường chưa thực sự đổi mới công tác quản lý, chưa tạo ra cơ chế quản lý hợp lý để buộc GV phải tự

nguyện phát huy hết năng lực, trình độ, lòng nhiệt huyết của mình

- Chỉ đạo cải tiến đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá phù hợp với năng lực

và nhận thức của HS Nội dung này hầu hết đánh giá là cần và rất cần, nhưng có đến 47,3% cho rằng đã làm nhưng chưa tốt và 8,3% cho rằng chưa làm

- Chỉ đạo tổ chuyên môn kiểm tra đột xuất: sổ điểm, bài kiểm tra Nội dung này

có đến 44,4% cho rằng đã làm nhưng chưa tốt và 13,9% cho rằng chưa làm được

- Chỉ đạo tổ chuyên môn phân công GV ra đề thi học kì, đề kiểm tra đáp ứng những quy định về dạy học theo định hướng phát triển năng lực Nội dung này được hầu hết đều đánh giá là cần thiết và rất cần, nhưng có đến 61,2% cho rằng đã làm nhưng chưa tốt và 5,5% cho rằng chưa làm được

- Tổ chức kiểm tra, thi một cách dân chủ, công khai và công bằng Nội dung này 100% đánh giá là cầnvà rất cần, nhưng 30,5% cho rằng đã làm nhưng chưa tốt

2.3.5 Thực trạng quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn

- Chỉ đạo xây dựng tiêu chuẩn hồ sơ chuyên môn cho từng GV trong tổ đáp ứng yêu cầu của dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho HS Nội dung này được 100% cho là cần và rất cần, nhưng 41,7% đã làm nhưng chưa tốt và 13,9% chưa làm

- Chỉ đạo tổ chuyên môn lập kế hoạch, xây dựng nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn đáp ứng yêu cầu của dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho HS Nội dung cần và rất cần, nhưng 50% đã làm nhưng chưa tốt và 11,1% chưa làm được

- Yêu cầu tổ trưởng chuyên môn báo cáo thường xuyên nội dung, kết quả hoạt động chuyên môn của tổ Nội dung này được100% đánh giá là cần thiết và rất cần thiết, nhưng có đến 22,2% cho rằng đã làm nhưng chưa tốt

- Khen thưởng, động viên kịp thời GV có đầy đủ hồ sơ chuyên môn theo yêu cầu đặt ra Nội dung này được 100% đánh giá là cần thiết và rất cần thiết, nhưng có đến

55,6% đã làm nhưng chưa tốt và có đến 16,6% cho rằng mình chưa làm được

2.3.6 Thực trạng quản lý các điều kiện CSVC, sử dụng thiết bị dạy học

- Cung cấp đầy đủ các điều kiện thiết yếu để GV thực hiện đổi mới phương pháp dạy học Nội dung này được đánh giá là cần và rất cần, nhưng có đến 41,7%

đã làm nhưng chưa tốt và 25% chưa làm được

- Đầu tư đồng bộ, kiểm tra đánh giá, quản lý sử dụng CSVC Nội dung này được đánh giá là cần và rất cần, nhưng có đến 28,9% đã làm nhưng chưa tốt và 16,7% chưa làm được

- Bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý, sử dụng đồ dùng dạy học cho GV và cán bộ phụ trách phòng thiết bị dạy học Nội dung này được đánh giá là cần và rất cần, nhưng có đến 52,8% đã làm nhưng chưa tốt và 5,5% chưa làm

Nguyên nhân của những tồn tại: Do đồ dùng dạy học của nhà trường đã cũ và

hỏng hóc nhiều nên gặp rất nhiều khó khăn trong việc cải tiến đổi mới phương pháp dạy học; trình độ kĩ năng sư phạm của GV còn hạn chế Đồ dùng dạy học đang ở tình trạng ít

mà lại không được bảo quản, sử dụng ít có hiệu quả làm ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng, hiệu quả dạy học Điều này có trách nhiệm của các cơ quan quản lý các cấp

11

2.4 Đánh giá kết quả nghiên cứu thực trạng và nguyên nhân những hạn chế trong quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trường THCS Lê Ngọc Hân

2.4.1 Những ưu điểm

* Về nhận thức:đại đa số bộ phận CBQL và GV đã nhận thức được trong bối

cảnh hiện nay thì dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho HS là xu thế tất yếu khách quan, phù hợp với xu thế chung của thế giới, song các GV vẫn thực hiện dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho HS bằng kinh nghiệm và CBQL

nhà trường vẫn quản lý theo kinh nghiệm truyền thống

* Về quản lý chương trình: Việc quản lý chương trình dạy học ở trường

THCS Lê Ngọc Hân được thực hiện nghiêm túc, có các biện pháp kiểm tra thường xuyên Nhà trường thực hiện đúng tiến độ, bám sát phân phối chương trình và thực hiện đăng ký bài giảng đều đặn

* Về quản lý hoạt động dạy của GV: Hiệu trưởng đã đề ra kế hoạch chung

ngay từ đầu năm học (được phòng GD&ĐT quận Hai Bà Trưng phê duyệt) phù hợp với thực tế, có những quyết định đúng kịp thời, tổ chức thực hiện kế hoạch tương đối hợp lý, khoa học Xây dựng tiêu chí thi đua ngay đầu năm học Hiệu trưởng chú

ý coi trọng phân công giảng dạy cho GV trên cơ sở năng lực, hoàn cảnh, nguyện vọng của GV và HS, phù hợp với nhiệm vụ chính trị của nhà trường Hàng năm, nhà trường đều tổ chức bồi dưỡng GV về chuyên môn, nghiệp vụ Việc dự giờ thăm lớp, rút kinh nghiệm bài giảng, đánh giá kết quả bài giảng theo định hướng phát triển năng lực cho HS đã được thực hiện Duy trì chế độ kiểm tra, thanh tra chuyên môn, phối hợp với các tổ chức như công đoàn, đoàn thanh niên để kiểm tra đánh giá việc thực hiện nề nếp dạy và học theo định hướng phát triển năng lực

* Về quản lý hoạt động học tập của HS: Thực hiện tốt việc phân công đội ngũ

cán sự lớp là những em có phẩm chất đạo đức tốt, có thành tích học tập cao, nhiệt tình, có năng lực điều hành các hoạt động của lớp Quản lý tốt việc thực hiện nề nếp của HS Phần lớn HS ngoan ngoãn, lễ phép, có phẩm chất đạo đức tốt Thực hiện tương đối tốt sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội

*Về quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn: Hiệu trưởng đã xây dựng được các mối

quan hệ đồng thuận, cộng tác giữa các GV với nhau, giữa GV với CBQL tổ chuyên môn và giữa GV với hiệu trưởng, phó hiệu trưởng nhà trường Tổ chuyên môn trong nhà trường đã chỉ đạo xây dựng chương trình, kế hoạch áp dụng thích hợp,

linh hoạt nội dung, PPDH cho từng môn, chương học và bài học

* Về quản lý CSVC trường học: Đã có nhiều cố gắng trong việc chỉ đạo xây

dựng vào bảo quản CSVC, khuyến khích GV tích cực làm đồ dùng dạy học

* Về quản lý hoạt động dạy học của GV

Việc quản lý hoạt động dạy như chuẩn bị bài lên lớp, quản lý sinh hoạt chuyên môn, việc thực hiện chương trình của GV, giờ lên lớp chưa chặt chẽ, nặng

12

về hình thức, chưa thực sự tích cực đổi mới Vai trò của tổ chuyên môn chưa thể hiện đúng với vị trí và trách nhiệm của mình Cụ thể: Việc xây dựng kế hoạch bộ môn, kế hoạch cá nhân còn sơ sài, đối phó Việc kí duyệt kế hoạch thực chất chỉ mang tính hình thức chưa đi vào chiều sâu Việc soạn giáo án mới chỉ quan tâm đến

số lượng và hình thức chứ chưa quan tâm đến chất lượng của giáo án, chưa thực hiện được đúng theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh Giờ dạy vẫn thiên về thuyết trình kết hợp với vấn đáp, khiến giờ dạy nặng nề, chưa hấp dẫn thu hút sự chú ý của HS

* Về quản lý hoạt động học tập của HS: Việc phối hợp giữa HS, gia đình và

nhà trường trong việc tìm hiểu năng lực và nguyện vọng cũng như quản lý học tập của HS còn chưa được quan tâm đúng mức Sự phối hợp giữa GVCN, GV bộ môn, Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trong nhà trường trong việc quản lý hoạt động học tập của HS chưa đồng bộ.Việc bồi dưỡng HS giỏi, phụ đạo HS kém đã tiến hành nhưng còn gặp nhiều khó khăn về CSVC-TBDH, cũng như kinh phí hoạt động.Việc đánh giá xếp loại chưa thực sự đổi mới, khách quan nên chưa thực sự phản ánh đúng chất lượng học tập của HS

* Về quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn: Hiệu trưởng chưa có những biện pháp

hữu hiệu để tổ chuyên môn thể hiện rõ vai trò và trách nhiệm của mình trong việc tổ chức hoạt động DH theo định hướng phát triển năng lực Tổ chưa được đề cao đúng với sứ mệnh của nó Việc sinh hoạt tổ còn hình thức, chưa đổi mới Việc quản lý kiểm tra, đánh giá sinh hoạt tổ của Ban giám hiệu vẫn còn hình thức, chưa đổi mới Kinh phí hỗ trợ, động

viên, khen thưởng của nhà trường, của tổ còn hạn chế

* Về CSVC trường học phục vụ cho hoạt động dạy học

CSVC trường học chưa đáp ứng được như cầu của GV cũng như nhu cầu của

HS trong dạy học theo định hướng phát triển năng lực hiện nay Trường học còn thiếu phòng bộ môn, phòng thí nghiệm để tổ chức dạy học Công tác chỉ đạo tổ chuyên môn trong phong trào tự làm thiết bị dạy học và việc sử dụng TBDH còn chưa hiệu quả Thiếu GV, cán bộ phụ tá thí nghiệm, công tác bồi dưỡng GV phụ trách đồ dùng dạy học còn nhiều hạn chế, cung ứng đồ dùng dạy học còn chậm

2.4.3 Nguyên nhân của những hạn chế

* Nguyên nhân chủ quan: Đội ngũ CBQL, GV chưa nhận thức được đầy

đủ vai trò, vị trí của mình trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện GD hiện nay Đội ngũ CBQL còn hạn chế về nghiệp vụ QL hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực Việc chỉ đạo đổi mới PPDH, QL giảng dạy, QL học tập chưa sâu sát, nặng về hình thức; chỉ đạo sinh hoạt tổ chuyên môn theo định hướng phát triển năng lực chưa cụ thể nên chất lượng sinh hoạt tổ chuyên môn chưa cao

* Nguyên nhân khách quan: Khoa học công nghệ phát triển quá nhanh

CSVC trường học còn thiếu so với yêu cầu Nội dung chương trình quá tải so với trình độ nhận thức của HS Việc ban hành các văn bản chỉ đạo, tài liệu dạy học có đôi chỗ chưa hợp lý; một số quy định về chế độ chính sách đối với nhà trường, GV chưa đồng bộ với yêu cầu dạy học Chưa có văn bản để tạo hành lang pháp lý, giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho tổ chuyên môn GV chưa được tập huấn bồi dưỡng về dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho HS một cách bài bản, hệ thống Đời sống kinh tế của một số GV còn khó khăn nên họ chưa dành nhiều thời