Quản lý hoạt động dạy học cấp trung học phổ thông ở Trung tâm giáo dục thường xuyên và dạy nghề huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học cấp trung học phổ thông ở Trung tâm giáo dục thường xuyên và dạy nghề huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học cấp trung học phổ thông ở Trung tâm giáo dục thường xuyên và dạy nghề huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học cấp trung học phổ thông ở Trung tâm giáo dục thường xuyên và dạy nghề huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học cấp trung học phổ thông ở Trung tâm giáo dục thường xuyên và dạy nghề huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học cấp trung học phổ thông ở Trung tâm giáo dục thường xuyên và dạy nghề huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay (Luận văn thạc sĩ)Quản lý hoạt động dạy học cấp trung học phổ thông ở Trung tâm giáo dục thường xuyên và dạy nghề huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay (Luận văn thạc sĩ)
Trang 1MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Trong đời sống xã hội, giáo dục và đào tạo là lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với mọi quốc gia, dân tộc ở mọi thời đại Trong xu thế phát triển tri thức ngày nay, giáo dục - đào tạo được xem là chính sách, biện pháp quan trọng hàng đầu để phát triển ở nhiều quốc gia trên thế giới và Việt Nam không phải là ngoại lệ Giáo dục & đào tạo góp phần tạo ra hệ thống giá trị xã hội mới Trong nền kinh tế tri thức hiện nay, tri thức là sản phẩm của GD&ĐT, đồng thời là tài sản quý giá nhất của con người và xã hội Sở hữu tri thức trở thành sở hữu quan trọng nhất được các nước thừa nhận và bảo hộ
Bước sang thế kỉ XXI, giáo dục thường xuyên Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ cả về số lượng và chất lượng Giáo dục thường xuyên Việt Nam ngày càng hòa nhập với giáo dục thường xuyên ở các nước trong khu vực Vai trò quan trọng của giáo dục thường xuyên ngày càng được thừa nhận nhất là trong việc tạo cơ hội học tập thường xuyên, học tập suốt đời cho mọi người trong thế kỉ XXI, trong việc nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực và thực hiện công bằng trong xã hội, đặc biệt trong việc thực hiện mục tiêu “giáo dục cho mọi người” và xây dựng xã hội học tập
Trung tâm giáo dục thường xuyên là cơ sở giáo dục không chính quy trong hệ thống giáo dục quốc dân với mục tiêu “giúp mọi người vừa làm vừa học, học liên tục, học suốt đời nhằm hoàn thiện nhân cách, mở rộng hiểu biết, nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn nghiệp vụ để cải thiện chất lượng cuộc sống, tìm việc làm, tự tạo việc làm và thích nghi với đời sống xã hội hiện nay ”
Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ và xu thế toàn cầu hóa đang diễn ra nhanh chóng, khoa học quản lý nói chung và quản lý giáo dục nói riêng đã có những bước phát triển mới mang tính thời đại
Sự thành bại của nhà trường phụ thuộc một phần quan trọng vào hoạt
Trang 2động quản lý giáo dục - đây là nhân tố then chốt đảm bảo sự thành công của phát triển giáo dục
Đối với các trung tâm GDTX, hoạt động dạy học là nhiệm vụ chủ yếu và cực kỳ quan trọng Muốn hoạt động này thu được kết quả tốt cần phải có những biện pháp quản lý phù hợp Để thực hiện mục tiêu giáo dục, đáp ứng yêu cầu thực tiễn của xã hội, nâng cao chất lượng dạy học đòi hỏi Giám đốc các trung tâm cần phải có những biện pháp quản lý sao cho phù hợp và hiệu quả nhất Những biện pháp đó sẽ tác động trực tiếp tới đội ngũ giáo viên và học viên, là những yếu tố hàng đầu để nâng cao chất lượng giáo dục cũng như kết quả dạy học
Mặc dù đã đạt được những thành quả nhất định nhưng trong quá trình tổ chức hoạt động dạy học với nhiều loại hình và nhiều đối tượng người học khác nhau trung tâm gặp không ít khó khăn, lúng túng trong việc tìm hiểu, nghiên cứu và đề xuất các biện pháp quản lý việc tổ chức hoạt động dạy học để nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục và đào tạo trong quá trình phát triển như: Chưa linh hoạt các loại hình đào tạo nhằm đáp ứng nhu cầu của người học; Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, điều kiện học tập chưa đáp ứng nhu cầu đổi mới chương trình giáo dục thường xuyên hiện nay; giáo viên chậm đổi mới phương pháp dạy học, ý thức học tập của học viên chưa cao đặc biệt là tính tự giác trong học tập Công tác quản lý việc thực hiện nền nếp dạy học của giáo viên, học tập của học viên chưa có chiều sâu, đôi khi còn lỏng lẻo Do đó chất lượng dạy học của Trung tâm chưa đáp ứng được nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao cho huyện nhà Vì vậy, việc tìm ra những giải pháp mang tính khả thi và hiệu quả cao trong công tác giảng dạy, đảm bảo chất lượng là một nhu cầu thiết yếu không chỉ mang tính lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn cao đối với sự phát triển của Trung tâm trong giai đoạn hiện nay
Với những lý do nêu trên, tác giả chọn đề tài nghiên cứu khoa học:
“ Quản lý hoạt động dạy học cấp trung học phổ thông ở Trung tâm
Trang 3giáo dục thường xuyên và dạy nghề huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay” với mong muốn góp phần nâng cao
chất lượng dạy học trong các trung tâm GDTX nói chung và Trung tâm GDTX&DN huyện Bình Xuyên nói riêng
2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn về công tác quản lý hoạt động dạy học ở Trung tâm GDTX&DN huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc, tác giả đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học cấp trung học phổ thông ở Trung tâm GDTX&DN huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc
3 Nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về hoạt động dạy học cũng như quản
lý hoạt động dạy học cấp trung học phổ thông ở trung tâm giáo dục thường xuyên
3.2 Khảo sát thực tế, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học cũng như các biện pháp quản lý hoạt động dạy học cấp trung học phổ thông ở Trung tâm GDTX&DN huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc
3.3 Đề xuất các biện pháp nhằm quản lý hoạt động dạy học cấp trung học phổ thông ở Trung tâm GDTX&DN huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc trong bối cảnh hiện nay
4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
Trang 45 Giả thuyết khoa học
Công tác quản lý hoạt động dạy học cấp trung học phổ thông trong thời gian qua ở Trung tâm GDTX&DN huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc đã đạt được những thành tựu nhất định, song vẫn còn nhiều bất cập, hạn chế Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý phù hợp, khoa học
và đồng bộ thì chất lượng dạy học ở trung tâm sẽ được nâng lên rõ rệt
6 Phạm vi nghiên cứu
Do thời gian có hạn nên trong luận văn này chỉ tập trung nghiên cứu vấn đề quản lý hoạt động dạy học cấp trung học phổ thông (bổ túc văn hóa) ở Trung tâm giáo dục thường xuyên và dạy nghề huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay
7 Phương pháp nghiên cứu:
7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:
Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến hoạt động dạy học cấp trung học phổ thông Trên cơ sở đó tiến hành phân tích, hệ thống hóa, khái quát hóa những vấn đề có liên quan đến nhiệm vụ nghiên cứu nhằm xác định cơ sở lý luận chủ yếu của vấn đề nghiên cứu, làm nền tảng cho quá trình nghiên cứu
7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
7.2.1 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm:
Để tổng kết những kinh nghiệm của các nhà khoa học, nhà giáo dục về các vấn đề được đúc kết trong các công trình nghiên cứu khoa học, sách báo, tạp chí có liên quan đến đề tài nghiên cứu nhằm mục đích đánh giá, tổng kết công tác quản lý hoạt động dạy học bổ túc văn hóa cấp trung học phổ thông ở Trung tâm GDTX&DN huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay
7.2.2 Phương pháp điều tra
Trang 5Điều tra thực trạng biện pháp quản lý hoạt động dạy học cấp trung học phổ thông ở Trung tâm GDTX&DN huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc, tác giả sử dụng các mẫu thống kê, bảng hỏi sau:
- Bảng hỏi đánh giá nhận thức chung về quản lý hoạt động dạy học trong giai đoạn hiện nay và tầm quan trọng của quản lý hoạt động dạy học
- Bảng hỏi về thực trạng các biện pháp quản lý hoạt động học của học viên ở trung tâm hiện nay
- Bảng hỏi về thực trạng các biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trung tâm hiện nay
- Bảng hỏi về thực trạng các biện pháp quản lý cơ sở vật chất, thiết
bị dạy học tại trung tâm hiện nay
7.2.3 Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia:
Tham khảo ý kiến của các lãnh đạo và chuyên viên phòng giáo dục thường xuyên, các nhà quản lý giáo dục, các giáo viên về các vấn đề có liên quan đến vấn đề nghiên cứu để có thêm thông tin đảm bảo tính khách quan của các kết quả nghiên cứu Đặc biệt xin ý kiến đống góp cho những đề xuất biện pháp quản lý có hiệu quả hoạt động dạy học cấp trung học phổ thông ở Trung tâm GDTX&DN huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay
7.2.4 Phương pháp quan sát:
Thu thập thông tin qua việc quan sát hoạt động quản lý của Trung tâm GDTX&DN huyện Bình Xuyên về hoạt động dạy học cấp trung học phổ thông của đội ngũ giáo viên thông qua các giờ dạy
Trang 6thực trạng và đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học sát với tình hình thực tế
7.2.6 Phương pháp thống kê:
Phương pháp này được sử dụng để xử lý và phân tích các số liệu, các thông tin trong quá trình nghiên cứu, giúp cho các kết quả nghiên cứu trở nên chính xác và đảm bảo độ tin cậy Mặt khác, dùng để đánh giá tính cấp thiết và mức độ khả thi của các biện pháp đề xuất
7.2.7 Phương pháp khảo nghiệm:
Tiến hành khảo nghiệm các biện pháp đã đề xuất để khẳng định tính khoa học, cần thiết, khả thi của các biện pháp đó
8 Cấu trúc luận văn
Ngoài phần Mở đầu; Kết luận và khuyến nghị, Luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học cấp trung
học phổ thông ở các trung tâm GDTX
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học cấp trung học
phổ thông ở Trung tâm GDTX&DN huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc
Chương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học cấp trung
học phổ thông ở Trung tâm GDTX&DN huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay
Trang 71.2 Một số khái niệm cơ bản
1.2.1 Khái niệm quản lý
Quản lý là sự tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản
lý lên đối tượng và khách thể quản lý, nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của tổ chức để đạt được mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến động của môi trường
1.2.2 Quản lý giáo dục
Quản lý giáo dục được hiểu là sự tác động có tổ chức, có định hướng phù hợp với quy luật khách quan của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đưa hoạt động giáo dục ở từng cơ sở và của toàn hệ thống giáo dục đạt tới mục tiêu đã định
1.2.3 Hoạt động dạy học
Hoạt động dạy học là hoạt động đặc trưng cho mọi loại hình nhà trường và xét theo quan điểm tổng thể, dạy học chính là con đường giáo dục tiêu biểu nhất, hướng người học vào quá trình phát triển và hoàn thiện nhân cách
Hoạt động dạy học trong các nhà trường phổ thông bao gồm hai hoạt động: Hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh Hai hoạt động này luôn gắn bó mật thiết với nhau, tồn tại cho nhau và vì nhau Nếu không có hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh thì không có nhà trường
Trang 8Vì thế hoạt động dạy học được hiểu là toàn bộ việc giảng dạy, giáo dục của giáo viên, việc học tập, r n luyện của học sinh theo nội dung giáo dục toàn diện nhằm đào tạo thế hệ trẻ thành những người làm chủ đất nước, có giác ngộ xã hội chủ nghĩa, có văn hóa, k thuật, có sức khỏe để đáp ứng xây dựng xã hội mới
1.2.4 Quản lý hoạt động dạy học
uản lý hoạt động dạy học là quản lý hoạt động dạy của giáo viên
và hoạt động học của học sinh, cùng với các điều kiện h trợ cho hoạt động dạy học QLHĐDH cũng là quản lý quá trình dạy học vì mục đích, nhiệm vụ dạy học được thực hiện đồng thời, thống nhất với nhau trong quá trình dạy của thầy và quá trình học của học sinh uản lý quá trình dạy học là quản lý quá trình cân bằng động Các thành tố của quá trình dạy học của hệ thống tác động qua lại lẫn nhau theo những quy luật và nguyên tắc nhất định để thực hiện nhiệm vụ dạy học để đạt được chất lượng và hiệu quả dạy học
Như vậy, LHĐDH là làm cho các thành tố của hệ thống dạy học vận hành và kết hợp chặt chẽ với nhau thông qua hoạt động dạy của thầy
và hoạt động học của trò nhằm biến đầu vào (trình độ ban đầu của HS) thành đầu ra ( sản phẩm dạy học) phát triển cả về số lượng và chất lượng theo yêu cầu phát triển KT-XH và GD&ĐT
1.3 Những nội dung cơ bản của hoạt động dạy học cấp trung học phổ thông ở các Trung tâm GDTX
1.3.1 Hệ thống Trung tâm GDTX trong giai đoạn hiện nay
Hiện nay hệ thống Trung tâm GDTX bao gồm:
Trung tâm GDTX thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương gọi
là trung tâm GDTX tỉnh
Trung tâm GDTX thuộc quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh gọi chung là trung tâm GDTX huyện
Trang 9Trung tâm thuộc tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức kinh tế, lực lượng vũ trang nhân dân gọi là trung tâm GDTX thuộc các tổ chức
Như vậy các trung tâm GDTX được phân bố thành một mạng lưới,
từ tỉnh, thành phố đến các quận, huyện, thị xã (được gọi là trung tâm tỉnh, trung tâm huyện), trung tâm GDTX tỉnh khác trung tâm cấp huyện
về cấp quản lý và một số chức năng, nhiệm vụ Trong quan hệ giữa trung tâm GDTX cấp tỉnh và trung tâm cấp huyện không phải là quan hệ
"trên, dưới" trong quản lý
Để thoả mãn nhu cầu to lớn về nhân lực, lao động k thuật, thì bên cạnh việc củng cố nâng cấp mạng lưới các trường đào tạo chính quy cần phải quan tâm, mở rộng các loại hình đào tạo khác phù hợp với nhu cầu và điều kiện của người học, đó là hình thức học không chính quy,
mà các trung tâm GDTX là các cơ sở để thực hiện
1.3.2 Vị trí, chức năng và nhiệm vụ của Trung tâm GDTX
1.3.2.1 Vị trí của Trung tâm GDTX
Ngày 20 tháng 5 năm 1997, Bộ GD&ĐT ban hành quy chế tổ chức
và hoạt động của trung tâm GDTX quận, huyện theo quyết định số 1660- Đ-GD&ĐT thay thế quy chế trước đó và k m theo các thông tư hướng dẫn thực hiện đã đánh dấu bước phát triển mới về mặt pháp lý và nhận thức của các cấp quản lý giáo dục Quy chế này đã xác định vị trí của trung tâm GDTX tương đương với các trường THPT, trong đó 3 yếu
tố quan trọng:
Về biên chế nhân sự: Trung tâm GDTX do Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố ra quyết định thành lập và do sở GD&ĐT quản lý nhân sự như các trường THPT
Về chuyên môn: Do sở GD&ĐT trực tiếp chỉ đạo như các trường THPT
Trang 10Về tài chính: Trung tâm GDTX được xác định là đơn vị dự toán và
kế toán hành chính sự nghiệp cấp 3 như trường THPT
1.3.2.2 Chức năng của trung tâm GDTX
Trung tâm GDTX có hai chức năng:
Một là: Giúp mọi người vừa học vừa làm, học liên tục, học suốt đời nhằm hoàn thiện nhân cách, mở rộng hiểu biết, nâng cao trình độ học vấn chuyên môn nghiệp vụ để cải thiện chất lượng cuộc sống, tìm việc làm, tự tạo việc làm và thích nghi với đời sống xã hội
Hai là: Nhà nước có chính sách phát triển GDTX, thực hiện giáo dục cho mọi người, xây dựng xã hội học tập
1.3.2.3 Nhiệm vụ của trung tâm GDTX
Theo quyết định số: 01/2007/ Đ-BGD&ĐT ngày 02 tháng 1 năm
2007 của Bộ GD&ĐT thì trung tâm GDTX có nhiệm vụ sau:
Tổ chức thực hiện các chương trình giáo dục
Điều tra nhu cầu học tập trên địa bàn, xác định nội dung học tập,
đề xuất với sở GD&ĐT, chính quyền địa phương việc tổ chức các chương trình và hình thức học phù hợp với từng đối tượng
Tổ chức các lớp học theo các chương trình GDTX cấp THCS và cấp THPT quy định tại khoản 1 của điều này dành riêng cho các đối tượng được hưởng chính sách xã hội, người tàn tật, khuyết tật theo kế hoạch hằng năm của địa phương
Tổ chức dạy và thực hành k thuật nghề nghiệp, các hoạt động lao động sản xuất và các hoạt động khác phục vụ học tập
Quản lý giáo viên, nhân viên và học viên
Quản lý sử dụng đất đai, cơ sở vật chất, trang thiết bị và tài chính theo quy định của pháp luật
Nghiên cứu, tổng kết, rút kinh nghiệm về tổ chức và hoạt động nhằm nâng cao chất lượng giáo dục góp phần phát triển hệ thống GDTX
Trang 111.3.3 Hoạt động dạy học ở Trung tâm GDTX nói chung và cấp THPT nói riêng
1.3.3.1 Hoạt động dạy học ở trung tâm GDTX nói chung
Trung tâm GDTX có nhiều đặc thù về người học, chương trình học Học viên đã tốt nghiệp THCS hoặc tương đương được học chương trình văn hóa lớp 10, 11, 12 theo SGK phổ thông cơ bản (học 07 môn bắt buộc: Toán, Lý, Hóa, Sinh, Văn, Sử, Địa)
Chương trình giáo dục vủa trung tâm GDTX bao gồm:
Tổ chức xóa mù chữ và giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ
Chương trình BT tiểu học, BT THCS, BT THPT
Chương trình bồi dưỡng ngoại ngữ, tin học ứng dụng
Chương trình đào tạo bổ sung, tu nghiệp định kì, bồi dưỡng nâng cao trình độ, cập nhật kiến thức k năng
Các chương trình giáo dục đáp ứng nhu cầu người học
H trợ các trường THCN, CĐ, ĐH tổ chức thực hiện chương trình đào tạo không chính quy ở địa phương theo quy định của Luật giáo dục
Tổ chức các lớp học riêng theo các chương trình qui định tại khoản
1 cho các đối tượng hưởng chính sách ưu đãi và đối tượng hưởng chính sách xã hội khác theo kế hoạch đào tạo của địa phương
Tổ chức dạy và thực hành k thuật nghề, các hoạt động lao động sản xuất và các hoạt động khác phục vụ học tập
1.3.3.2 Hoạt động dạy học cấp THPT ở trung tâm GDTX nói riêng
Mục tiêu dạy học cấp THPT ở trung tâm GDTX nhằm giúp học viên củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục THCS, hoàn thiện học vấn phổ thông và có những hiểu biết thông thường về k thuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động
Trang 121.4 Quản lý hoạt động dạy học cấp trung học phổ thông ở các Trung tâm GDTX
1.4.1 Tổ chức xây dựng kế hoạch hoạt động dạy học
1.4.2 Chỉ đạo giáo viên lập kế hoạch chuyên môn
1.4.3 Quản lý bài soạn của giáo viên
1.4.4 Quản lý giờ dạy trên lớp của giáo viên
1.4.5 Chỉ đạo sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học
1.4.6 Quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học viên
1.4.7 Quản lý cơ sở vật chất, thiết bị dạy học
1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học ở Trung tâm GDTX
1.5.1 Các yếu tố khách quan
1.5.2 Các yếu tố chủ quan
………
Tiểu kết chương 1