Quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học Ngọc Lâm Quận Long Biên thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục (Luận văn thạc sĩ)

Quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học Ngọc Lâm Quận Long Biên thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học Ngọc Lâm Quận Long Biên thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học Ngọc Lâm Quận Long Biên thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học Ngọc Lâm Quận Long Biên thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học Ngọc Lâm Quận Long Biên thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học Ngọc Lâm Quận Long Biên thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học Ngọc Lâm Quận Long Biên thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học Ngọc Lâm Quận Long Biên thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học Ngọc Lâm Quận Long Biên thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục (Luận văn thạc sĩ)Quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học Ngọc Lâm Quận Long Biên thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục (Luận văn thạc sĩ)

_  _

BÙI THỊ THU HẰNG

QU¶N Lý §éI NGò GI¸O VI£N TR¦êNG TIÓU HäC NGäC L¢M QUËN LONG BI£N THµNH PHè Hµ NéI

§¸P øNG Y£U CÇU §æI MíI GI¸O DôC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành, tác giả luận văn xin cảm ơn Ban Giám đốc, Phòng sau Đại học của Học viện Quản lý giáo dục, cùng các cán bộ, giảng viên đã giảng dạy, hướng dẫn, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Xin cảm ơn sự giúp đỡ và ủng hộ của Ban giám hiệu, các cán bộ giáo viên, nhân viên trường Tiểu học Ngọc Lâm quận Long Biên thành phố Hà Nội Xin trân trọng cảm ơn những ý kiến đóng góp chân tình của các cán bộ quản lý giáo dục và các thầy cô giáo trong quận Long Biên, thành phố Hà

Nội

Đặc biệt, tác giả luận văn xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến

TS.Trịnh Văn Cường, người thầy đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn, giúp đỡ tác

giả trong suốt quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận văn này

Dù đã hết sức cố gắng trong quá trình thực hiện đề tài, song chắc chắn luận văn không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót Tác giả rất mong nhận được sự chia sẻ và những ý kiến đóng góp quý báu từ các thầy cô giáo và các bạn đọc để luận văn được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 6 năm 2017

Tác giả luận văn

Bùi Thị Thu Hằng

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kì công trình nào khác

Tác giả luận văn

Bùi Thị Thu Hằng

DANH MỤC KÍ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT

6 GD&ĐT Giáo dục và đào tạo

MỤC LỤC

Trang

LỜI CẢM ƠN i

LỜI CAM ĐOAN ii

DANH MỤC KÍ HIỆU CÁC CHỮ VIÊT TẮT iii

MỤC LỤC iv

DANH MỤC CÁC BẢNG viii

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ ix

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4

4 Giả thiết khoa học 4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Giới hạn nghiên cứu 5

7 Phương pháp nghiên cứu 5

8 Cấu trúc của luận văn 7

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 8

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 8

1.1.1 Các nghiên cứu trên thế giới 8

1.1.2 Các nghiên cứu ở Việt Nam 10

1.2 Một số khái niệm cơ bản 12

1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường 12

1.2.2 Giáo viên, đội ngũ, đội ngũ giáo viên 14

1.2.3 Quản lý đội ngũ giáo viên 16

1.3 Trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân 17

1.3.1 Vị trí, vai trò của trường tiểu học 17

1.3.2 Mục tiêu, nội dung, phương pháp của giáo dục tiểu học 17

1.3.3 Tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp của giáo viên tiểu học 18

1.4 Đội ngũ giáo viên tiểu học trong bối cảnh đổi mới giáo dục Việt Nam 19

1.4.1 Xu thế đổi mới giáo dục của Việt Nam hiện nay 19

1.4.2 Vị trí, vai trò và đặc điểm của đội ngũ giáo viên tiểu học trong bối

cảnh đổi mới giáo dục 20

1.4.3 Yêu cầu đội ngũ giáo viên tiểu học đáp ứng đổi mới giáo dục hiện nay 22

1.4.4 Yêu cầu quản lý đội ngũ giáo viên tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 23

1.5 Nội dung quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 27

1.5.1 Xây dựng quy hoạch phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học 27

1.5.2 Đề xuất tuyển chọn đội ngũ giáo viên 28

1.5.3 Bồi dưỡng đội ngũ giáo viên 29

1.5.4 Sử dụng đội ngũ giáo viên 31

1.5.5 Kiểm tra, đánh giá đội ngũ giáo viên 31

1.5.6 Xây dựng môi trường làm việc và điều kiện làm việc của đội ngũ 32

1.6 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý đội ngũ giáo viên tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 33

1.6.1 Các cơ chế, chính sách quản lí của Nhà nước và của ngành giáo dục và đào tạo 33

1.6.2 Uy tín, thương hiệu của cơ sở giáo dục 34

1.6.3 Môi trường sư phạm 34

1.6.4 Năng lực của đội ngũ cán bộ quản lí giáo dục 34

1.6.5 Bộ máy quản lí 35

1.6.6 Trình độ nhận thức của đội ngũ giáo viên 35

Kết luận Chương 1 35

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƯỜNG TIỂU HỌC NGỌC LÂM QUẬN LONG BIÊN THÀNH PHỐ HÀ NỘI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 37

2.1 Sơ lược khảo sát thực trạng 37

2.1.1 Mục đích khảo sát 37

2.1.2 Nội dung khảo sát 37

2.1.3 Đối tượng khảo sát 37

2.1.4 Phương pháp khảo sát 37

2.1.5 Tiêu chí đánh giá 37

2.2 Sơ lược về tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục ở Quận Long Biên

thành phố Hà Nội 38

2.2.1 Vài nét về điều kiện vị trí, địa lý 38

2.2.2 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội của quận Long Biên 39

2.2.3 Khái quát tình hình giáo dục quận Long Biên, thành phố Hà Nội 40

2.2.4 Khái quát về trường Tiểu học Ngọc Lâm, Quận Long Biên, thành phố Hà Nội 42

2.3 Thực trạng đội ngũ giáo viên trường tiểu học Ngọc Lâm quận Long Biên thành phố Hà Nội theo chuẩn nghề nghiệp 46

2.3.1 Thực trạng về số lượng đội ngũ giáo viên 46

2.3.2 Thực trạng về cơ cấu đội ngũ giáo viên 46

2.3.3 Thực trạng về phẩm chất chính trị của đội ngũ giáo viên 49

2.3.4 Thực trạng về trình độ chuyên môn của đội ngũ giáo viên 51

2.3.5 Thực trạng về năng lực nghề nghiệp của đội ngũ giáo viên 54

2.4 Thực trạng về quản lý đội ngũ GV trường Tiểu học Ngọc Lâm, quận Long Biên, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 60

2.4.1.Thực trạng việc tuyển chọn giáo viên, bố trí công việc và sử dụng giáo viên của nhà trường 60

2.4.2.Thực trạng việc bố trí công việc và sử dụng giáo viên của nhà trường 61

2.4.3 Thực trạng về công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên 61

2.4.4 Thực trạng công tác kiểm tra, đánh giá đội ngũ giáo viên 62

2.4.5 Thực trạng thực hiện chế độ chính sách đối với giáo viên 65

2.5 Đánh giá chung về thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên trường Tiểu học Ngọc Lâm giai đoạn 2014-2017 66

2.5.1 Những kết quả đạt được 66

2.5.2 Những tồn tại 67

2.5.3 Nguyên nhân của những tồn tại trên 67

Kết luận chương 2 68

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƯỜNG TIỂU HỌC NGỌC LÂM QUẬN LONG BIÊN THÀNH PHỐ HÀ NỘI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 70

3.1 Một số nguyên tắc đề xuất biện pháp 70

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính cần thiết 70

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 70

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 71

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 71

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 72

3.2 Biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học Ngọc Lâm quận Long Biên thành phố Hà Nội 73

3.2.1 Nâng cao nhận thức cho đội ngũ giáo viên về vai trò, trách nhiệm của người giáo viên tiểu học trrước yêu cầu đổi mới giáo dục 73

3.2.2 Xây dựng môi trường giáo dục thân thiện tạo động lực làm việc và sự gắn bó của giáo viên với nhà trường 77

3.2.3 Đổi mới nội dung, hình thức bồi dưỡng đội ngũ giáo viên theo định hướng đổi mới giáo dục 85

3.2.4 Tăng cường cho đội ngũ giáo viên giao lưu, học tập kinh nghiệm với đội ngũ giáo viên các trường khác 91

3.2.5 Chỉ đạo giáo viên vận dụng những kiến thức, phương pháp và kỹ thuật dạy học mới vào giảng dạy và giáo dục học sinh 93

3.2.6 Đổi mới công tác kiểm tra đánh giá giáo viên dựa trên chuẩn chức danh nghề nghiệp và những yêu cầu của đổi mới giáo dục 96

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 100

3.4 Khảo nghiệm sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 101

Kết luận Chương 3 108

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 110

1 Kết luận 110

2 Khuyến nghị 111

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 112 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Thành tích giảng dạy và hoạt động của đội ngũ giáo viên 44

Bảng 2.2 Thành tích học tập và hoạt động của học sinh 45

Bảng 2.3 Thống kê số lượng giáo viên từ giai đoạn từ 2014 - 2017 46

Bảng 2.4: Thống kê cơ cấu theo giới tính và độ tuổi đội ngũ giáo viên giai đoạn 2014- 2017 46

Bảng 2.5: Thống kê trình độ đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường năm học 2016- 2017 47

Bảng 2.6 Kết quả khảo sát tự đánh giá phẩm chất chính trị của CBQL, GV và NV nhà trường 50

Bảng 2.7: Kết quả công tác kiểm tra, dự giờ thăm lớp của BGH và tổ chuyên môn 53

Bảng 2.8: Kết quả đánh giá ĐNGV theo chuẩn nghề nghiệp 53

Bảng 2.9 Kết quả khảo sát năng lực chuyên môn của ĐNGV 54

Bảng 2.10 Kết quả khảo sát năng lực sư phạm của ĐNGV 57

Bảng 2.11 Kết quả khảo sát công tác thực hiện chế độ chính sách đối với đội ngũ giáo viên 65

Bảng 3.1 Kết quả phiếu trưng cầu ý kiến về sự cần thiết của các biện pháp 102

Bảng 3.2 Kết quả phiếu trưng cầu ý kiến về tính khả thi của các biện pháp 105

Bảng 3.3: Tương quan giữa sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học Ngọc Lâm do các chuyên gia đánh giá 107

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Sơ đồ 3.1 Sơ đồ mối quan hệ giữa các biện pháp 101 Biểu đồ 3.1 Mức độ cần thiết của các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên

trường tiểu học Ngọc Lâm được đề xuất 104 Biểu đồ 3.2: Mức độ khả thi của các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên trường

tiểu học Ngọc Lâm do các chuyên gia đánh giá 106 Biểu đồ 3.3 Tương quan mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp

quản lý đội ngũ giáo viên trường Tiểu học Ngọc Lâm quận Long Biên thành phố Hà Nội 108

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Ngày nay, cả nhân loại đang bước vào thế kỷ XXI - thế kỷ của trí tuệ, của nền kinh tế tri thức, vấn đề con người đã được đặt ra ở tầm cao mới, coi con người là vốn quý nhất, coi sự phát triển nguồn nhân lực con người là cuộc cách mạng trong bối cảnh thế giới đang biến động mạnh mẽ, cùng hợp tác, cùng cạnh tranh Nguồn lực con người là số dân và chất lượng con người, bao gồm cả thể chất và tinh thần, sức khỏe và trí tuệ, năng lực và phẩm chất Vì vậy, chúng ta phải tập trung chăm sóc, bồi dưỡng, đào tạo, phát huy sức mạnh của con người Việt Nam thành lực lượng lao động xã hội, lực lượng sản xuất

đủ bản lĩnh và kỹ năng nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước, đủ sức xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Với yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, Đảng ta

đã xác định: gắn kết chặt chẽ phát triển nguồn nhân lực với phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ, giáo dục và đào tạo là một trong ba khâu đột phá

để đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020, tạo tiền đề vững chắc cho phát triển cao hơn trong giai đoạn sau

Có thể thấy rằng, giáo dục có một vai trò rất quan trọng đối với vận mệnh của đất nước Trải qua bao thập kỷ, Đảng và Nhà nước ta luôn xem giáo dục là quốc sách hàng đầu Điều đó có nghĩa là sự nghiệp giáo dục và chính sách giáo dục có tầm quan trọng hàng đầu, các cơ quan có thẩm quyền và mọi người, mọi tầng lớp nhân dân trong cả nước đều phải coi trọng như vậy và

phải làm đúng như vậy Trước yêu cầu của giai đoạn phát triển mới của đất

nước, Việt Nam cần một quyết sách toàn diện, căn bản, xứng tầm với lĩnh vực quan trọng hàng đầu này Tháng 11 năm 2013, tại hội nghị trung ương 8 khóa

XI, nghị quyết số 29 – NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã ra đời Trong đó nêu rõ mục tiêu đổi mới với giáo dục phổ thông là

“tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh…” [3 ]

Hệ thống giáo dục của nước ta, bậc Tiểu học là “ bậc nền tảng”, là nơi vận dụng và triển khai các hoạt động giáo dục theo định hướng chiến lược phát triển giáo dục của Đảng Điểm 2, Điều 27, Luật Giáo dục năm 2005 đã chỉ rõ: "Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm

mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở." [36] Cùng với yêu cầu đổi mới nói chung của giáo dục, giáo dục tiểu học cũng có nhiều thay đổi trong mục tiêu, nội dung chương trình, phương pháp, hình thức

tổ chức dạy học, đổi mới trong công tác kiểm tra đánh giá…Để có thể hoàn thành tốt các nhiệm vụ mới đó, đòi hỏi đội ngũ giáo viên của các trường tiểu học phải đáp ứng được các yêu cầu cơ bản theo chuẩn nghề nghiệp Đội ngũ giáo viên phải đủ về số lượng, đảm bảo về cơ cấu và chất lượng

Ngành Giáo dục và Đào tạo Quận Long Biên, thành phố Hà Nội trong những năm qua và hiện nay đang tiếp tục đẩy mạnh các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và Giáo dục Tiểu học nói riêng, thông qua nhiều chương trình thí điểm Công nghệ giáo dục, thực hiện Chương trình thí điểm Mô hình trường học mới Việt Nam – VNEN; dạy học theo phương pháp Bàn tay nặn bột, dạy học môn Mĩ thuật theo định hướng phát triển năng lực người học Trước yêu cầu ngày càng cao của đổi mới giáo dục, đòi hỏi đội ngũ giáo viên các nhà trường phải có sự thích ứng phù hợp, phải được bồi dưỡng, đào tạo để chủ động trong việc nắm bắt và thực hiện những thay đổi

về mục tiêu, nội dung, chương trình, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, công tác kiểm tra đánh giá Tuy nhiên, để thực hiện được các yêu cầu đổi mới

đó, đội ngũ giáo viên của các nhà trường tiểu học phải đủ về số lượng, đồng

bộ về cơ cấu, đảm bảo về chất lượng chuyên môn

Trong những năm qua, trường Tiểu học Ngọc Lâm, quận Long Biên luôn là trường chủ động đi đầu trong hoạt động đổi mới dạy học, tuy nhiên,

do nhiều yếu tố khách quan cũng như chủ quan nên việc quản lý đội ngũ giáo viên còn hạn chế chưa đạt được như mong muốn Đội ngũ giáo viên nhà trường chưa đảm bảo về số lượng; thiếu đồng bộ về cơ cấu; năng lực chuyên môn của đội ngũ giáo viên chưa đáp ứng tốt yêu cầu đổi mới của giáo dục - đào tạo, nhất là việc dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh, sự thay đổi quy định về đánh giá học sinh Tiểu học theo Thông tư số 30/2014/TT- BGDĐT và TT số 22/2016 về quy định đánh giá học sinh tiểu học của Bộ Giáo dục và đào tạo [11]

Từ các vấn đề lý luận và thực tiễn trên tác giả chọn vấn đề “Quản lý

đội ngũ giáo viên trường tiểu học Ngọc Lâm Quận Long Biên thành phố

Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” làm đề tài nghiên cứu của mình

với mong muốn tìm ra các biện pháp nhằm quản lý đội ngũ giáo viên trường Tiểu học Ngọc Lâm đáp ứng tốt yêu cầu đổi mới của giáo dục - đào tạo trong giai đoạn hiện nay

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở việc nghiên cứu lý luận và khảo sát, điều tra thực trạng quản lý đội ngũ giáo viên trường Tiểu học Ngọc Lâm, quận Long Biên – thành phố Hà Nội, đề tài đề xuất các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên nhằm xây dựng và phát triển đội ngũ ổn định về số lượng, hợp lý về cơ cấu, chuẩn về năng lực, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục ở trường Tiểu học Ngọc Lâm, quận Long Biên – thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Đội ngũ giáo viên các trường tiểu học và yêu cầu đổi mới giáo dục tiểu học hiện nay

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên trường Tiểu học Ngọc Lâm, quận

Long Biên, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay

4 Giả thuyết khoa học

Việc quản lý đội ngũ giáo viên của quận Long Biên nói chung và

trường Tiều học Ngọc Lâm nói riêng trong những năm qua đã có những kết quả nhất định Tuy nhiên, đứng trước sự phát triển của xã hội, trước các yêu cầu đổi mới của giáo dục, đội ngũ giáo viên nhà trường còn có nhiều hạn chế

cả về số lượng và chất lượng, chưa đáp ứng tốt yêu cầu đổi mới trong giai đoạn hiện nay Nếu đề xuất được các biện pháp và thực hiện một cách đồng

bộ, linh hoạt các biện pháp đó thì đội ngũ giáo viên nhà trường sẽ đảm bảo về

số lượng, đồng bộ về cơ cấu, nâng cao chất lượng giảng dạy và giáo dục, đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục tiểu học

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Hệ thống các vấn đề lý luận về đội ngũ giáo viên và quản lý đội

ngũ giáo viên trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

5.2 Khảo sát và đánh giá thực trạng đội ngũ giáo viên và quản lý đội

ngũ giáo viên trường tiểu học Ngọc Lâm quận Long Biên TP Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học

Ngọc Lâm quận Long Biên TP Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

6 Giới hạn nghiên cứu

6.1 Giới hạn về chủ thể quản lý: Hiệu trưởng trường Tiểu học Ngọc

Lâm, quận Long Biên, thành phố Hà Nội

6.2 Giới hạn về nội dung nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu các biện

pháp quản lý đội ngũ giáo viên của hiệu trưởng trường Tiểu học Ngọc Lâm, quận Long Biên, thành phố Hà Nội

6.3 Giới hạn về thời gian: Các khảo sát tại trường tiểu học Ngọc Lâm

được tiến hành trong 03 năm học, từ năm học 2014 – 2015 đến năm học

2016 – 2017

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp luận nghiên cứu

7.1.1 Tiếp cận hệ thống: luận văn xem đội ngũ giáo viên là nhân tố quan

trọng của quá trình giáo dục Vì vậy, việc quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học phải gắn liền với việc xác định mục tiêu, nội dung chương trình, đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học Việc quản lý đội ngũ giáo viên là một hệ thống gồm nhiều yếu tố có liên hệ mật thiết với nhau và có mối quan hệ với việc đổi mới giáo dục đào tạo

7.1.2 Tiếp cận phát triển nguồn nhân lực: quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học tiếp cận dựa trên lý thuyết phát triển nguồn nhân lực bao gồm: quy hoạch; tuyển chọn, sử dụng; bồi dưỡng và tự bồi dưỡng; chính sách đãi ngộ và kiểm tra đánh giá Các nội dung này có mối quan hệ hữu cơ tác động lẫn nhau

7.1.3 Tiếp cận chuẩn hóa: việc quản lý đội ngũ GVTH nhằm đảm bảo

yêu cầu chuẩn hóa đội ngũ giáo viên về chuyên môn nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp nằm trong xu thế vận động chung và yêu cầu của đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục, đặc biệt yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục của cấp tiểu học

7.1.4 Tiếp cận thực tiễn: trong điều kiện của nền kinh tế thị trường, xã

hội ngày càng phát triển và hội nhập đã đặt ra yêu cầu đối với tất cả những người làm trong lĩnh vực giáo dục nói chung và GD tiểu học nói riêng cần được đổi mới Do vậy, hoạt động quản lý cũng phải thường xuyên có sự đổi mới để có được một đội ngũ GV thích ứng với môi trường thực tiễn luôn luôn thay đổi và phát triển

7.2 Phương pháp nghiên cứu

7.2.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: sử dụng các phương

pháp phân tích, tổng hợp, khái quát hóa các tài liệu, các kết quả nghiên cứu, các quan điểm và các khái niệm công cụ về quản lý đội ngũ giáo viên tiểu học

làm cơ sở lý luận cho đề tài nghiên cứu

7.2.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Sử dụng phối hợp các phương pháp sau để phân tích, tổng hợp, đánh giá thực trạng vấn đề nghiên cứu

- Phương pháp điều tra: xây dựng phiếu điều tra để điều tra về thực trạng đối với các cán bộ, GV ở trường Tiểu học

- Phương pháp phỏng vấn: phỏng vấn sâu và phỏng vấn nhóm giáo viên,

nhân viên, cha mẹ học sinh, thông qua một số câu hỏi để tìm hiểu về trình độ, năng lực của giáo viên ở trường Tiểu học Ngọc Lâm, quận Long Biên – thành phố Hà Nội

- Phương pháp quan sát: quan sát các hoạt động giáo dục ở trường Tiểu học Ngọc Lâm, quận Long Biên – thành phố Hà Nội, dự các buổi sinh hoạt chuyên môn, một số hoạt động và kết quả của trường để đánh giá hoạt động

và kết quả công tác của giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn ở nhà trường

- Phương pháp chuyên gia: xin ý kiến đánh giá của chuyên gia thông qua phiếu hỏi, phỏng vấn, các phương pháp này nhằm nhận biết được thực trạng đội ngũ giáo viên trường Tiểu học Ngọc Lâm, quận Long Biên – thành

phố Hà Nội và sự cần thiết cũng như tính khả thi của các biện pháp đề xuất

7.2.3 Các phương pháp hỗ trợ

- Phương pháp toán thống kê toán học để phân tích kết quả khảo sát thực trạng và kết quả khảo nghiệm

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận – khuyến nghị và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học

đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Chương 2: Thực trạng quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học Ngọc

Lâm, quận Long Biên, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Chương 3: Biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học Ngọc

Lâm, quận Long Biên, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN

TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các nghiên cứu trên thế giới

Các nước trên thế giới đều ý thức được rằng giáo dục không chỉ là phúc lợi xã hội, mà thực sự là đòn bẩy quan trọng để phát triển kinh tế, phát triển

xã hội Phát triển giáo dục vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển kinh tế

xã hội Các nước chậm tiến muốn phát triển nhanh phải hết sức quan tâm đến giáo dục và đầu tư cho giáo dục chính là đầu tư cho phát triển

Hầu hết các quốc gia trên thế giới đều coi hoạt động nâng cao trình độ đội ngũ giáo viên là vấn đề cơ bản trong phát triển giáo dục Việc tạo mọi điều kiện để mọi người có cơ hội học tập, học tập thường xuyên, học tập suốt đời để kịp thời

bổ sung kiến thức và đổi mới phương pháp giảng dạy phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội là phương châm hành động của các cấp quản lý giáo dục Bên cạnh việc nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên thì cũng có nhiều công trình nghiên cứu trên thế giới về quản lý đội ngũ giáo viên

Khái niệm “vốn con người” và “nguồn lực con người” xuất hiện ở Hoa kỳ vào những năm cuối thế kỷ XX do nhà kinh tế học ngừời Mỹ - Theodor Schaults đưa ra, sau đó thịnh hành trên thế giới Nhà kinh tế học này đã phát triển tiếp nghiên cứu của mình và nhận giải thưởng Nobel kinh tế năm 1992 Vấn đề phát triển ĐNGV được ông giải quyết với tư cách là phát triển nguồn nhân lực của một ngành, một lĩnh vực [4]

Cuốn The Principles ò Scientific Managerment của Frederick Winslow Taylor (1856-1915) được xuất bản năm 1911, đã đưa ra bốn nguyên tắc chủ yếu của thuyết quản lý khoa học là: “cải tạo các quan hệ quản lý, tiêu chuẩn hoá

công việc, chuyên môn hoá lao động và quan niệm con người kính nể” [19] Các nguyên tắc này thể hiện phương thức phát triển đội ngũ trong tổ chức

Cuốn Adiministration Industrielle et Generale của Henri Fayol xuất bản năm 1916 đã tập trung nghiên cứu về lý thuyết quản lý nói chung, nhưng qua đó cũng điễn đạt cách thức phát triển đội ngũ để đáp ứng yêu cầu hoạt động của tổ chức [19]

Trong mấy thập kỷ gần đây, nhiều cuốn sách viết về lý thuyết quản lý đã

đề cập đến vấn đề quản lý nguồn nhân lực Có thể vận dụng các lý thuyết đó vào nghiên cứu quản lý nguồn nhân lực nói chung và quản lý đội ngũ trường tiểu học nói riêng

Hai cuốn sách của tác giả Leonard Nadler là “Developing Human Resource” do Hiệp hội Mỹ về Đào tạo và phát triển xuất bản năm 1980 [45] và

“Corporate Human Resource Development” cũng do Hiệp hội Mỹ về Đào tạo và phát triển xuất bản năm 1980 [46] đều bàn về quan điểm phát triển nguồn nhân lực gồm 3 nhiệm vụ chính là: giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực; sử dụng nguồn nhân lực; tạo môi trường nguồn nhân lực

Các cuốn sách “Human Resource Management” của Gary Dessler, được xuất bản tại Ấn Độ năm 1988 [43] và cuốn “Human Resource Management” của EN.Raju, là học liệu được xuất bản năm 2006 [44] đã bàn về các hoạt động quản lý nguồn nhân lực, trong đó khẳng định một trong các mục tiêu quản lý nguồn nhân lực là nhằm phát triển nguồn nhân lực

Nhà xã hội học người Mỹ, Leonard Nadle đã nghiên cứu và đưa ra sơ đồ quản lý nguồn nhân lực, chỉ rõ mối quan hệ và các nhiệm vụ của công tác quản

lý nguồn nhân lực Theo ông, quản lý nguồn nhân lực có 3 nhiệm vụ chính là: phát triển nguồn nhân lực, sử dụng nguồn nhân lực và môi trường nguồn nhân lực, kết quả nghiên cứu này đã được nhiều nước sử dụng Đặc biệt Christian Batal (Pháp) trong bộ sách “Quản lý nguồn nhân lực trong khu vực nhà nước”

cũng đã khai thác theo hướng này và đưa ra một lý thuyết tổng thể và quản lý nguồn nhân lực [17]

Hiệp hội những người làm công tác đào tạo và phát triển Mỹ (ASTD) đã

có nhiều nghiên cứu vè phát triển nguồn nhân lực (mô hình McLag an) Mô hình này được sử dụng trong các trường đại học và các chương trình đào tạo những người làm công tác phát triển nguồn nhân lực tại Mỹ và nhiều quốc gia trên thế giới (Dooley et al, 2001; Dare and Leach, 1998; Leach, 1993; Powell and Hubschman, 1999; Rothwell and Lindholm, 1999) [38]

Vào thập đầu của thế kỷ 21, tại Singgapore có chương trình đào tạo Hiệu trưởng trường phổ thông Chương trình này đã giới thiệu mô hình trường học xuất sắc của Singgapore trong đó chuyên đề phát triển đội ngũ [37] Đây là tài liệu khoa học có chất lượng cao đã được Việt Nam và Singgapore liên kết triển khai rất hiệu quả trong bồi dưỡng CBQL các trường phổ thông của Việt Nam

Các công trình nghiên cứu trên làm cơ sỏ khoa học cho việc nghiên cứu các vấn đề cụ thể về quản lý đội ngũ trong các cơ sở giáo dục nói chung và đội ngũ trường tiểu học nói riêng

1.1.2 Các nghiên cứu ở Việt Nam

Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ XI đã xác định 3 khâu đột phá chiến lược, trong đó có vấn đề đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong giai đoạn hiện nay, với nội dung cụ thể là “phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, tập trung đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân; gắn kết chặt chẽ giữa phát triển nguồn nhân lực với phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ”[20]

Nếu nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định sự phát triển của mỗi quốc gia thì giáo dục và đào tạo là một trong những yếu tố quyết định chất lượng nguồn nhân lực, là nền tảng của chiến lược phát triển con người

Do vậy, giáo dục, đào tạo giữ vai trò cốt tử đối với mỗi quốc gia

Trong giáo dục, vấn đề nổi lên hàng đầu là giáo viên Giáo viên là nhân

tố quyết định chất lượng của giáo dục Yêu cầu về chất lượng đối với người thầy ngày nay rất cao và toàn diện Đồng thời với dạy chữ, người thầy còn phải dạy người, không chỉ đơn thuần là truyền đạt kiến thức, mà quan trọng hơn là hình thành và phát triển năng lực người học, phải tạo cho người học khả năng sáng tạo, năng lực tự học, khả năng tự thích nghi với mọi hoàn cảnh, người thầy còn phải là một điển hình tốt về tinh thần tự học, tự vươn lên, một tấm gương sáng ngời về đạo đức, về nhân cách đối với học sinh

Nghị quyết 44/NQ-CP về chương trình hành động thực hiện đổi mới căn bản toàn diện giáo dục có nêu: “Đổi mới mạnh mẽ mục tiêu, nội dung, phương pháp đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng và đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng, trách nhiệm, đạo đức và năng lực nghề nghiệp”[16]

Trong những năm gần đây, nhiều tài liệu, đề án, luận án, đề tài về phát triển đội ngũ nhà giáo ở các cấp học, bậc học đã được nghiên cứu và áp dụng:

Tác giả Đinh Quang Báo (2005), Giải pháp đổi mới phương thức đào tạo nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên Các tác giả Đặng Quốc Bảo, Đỗ Quốc Anh, Đinh Thị Kim Thoa (2007), Cẩm nang nâng cao năng lực và phẩm chất đội ngũ giáo viên Các tác giả Nguyễn Hữu Châu, Nguyễn Văn Cường, Trần Bá Hoành, Nguyễn Bá Kim, Lâm Quang Thiệp, Đổi mới nội dung đào tạo giáo viên THCS theo chương trình cao đẳng sư phạm mới Các tác giả Bùi Văn Quân, Nguyễn Ngọc Cầu, Một số cách tiếp cận trong nghiên cứu và phát triển đội ngũ giảng viên

Tác giả Nguyễn Lộc trong bài viết: “Một số vấn đề lý luận về phát triển nguồn nhân lực” (2010) đã nêu lên một số khái niệm cơ bản về nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực, khẳng định vai trò quyết định của nguồn nhân lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội cảu quốc gia Theo đó, phát triển nguồn

nhân lực được xem xét dưới góc độ như đặc trưng của phát triển nguồn nhân lực và cơ cấu nguồn nhân lực [32]

Tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Trần Thị Bạch Mai trong nghiên cứu của mình về quản lý nguồn nhân lực đã nêu ra những vấn đề tồn tại, những chính sách, các giải pháp phát triển nguồn nhân lực của nước ta từ những kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực của các quốc gia trên thế giới Những vấn này tuy đề cập ở nhiều khía cạnh khác nhau trong quản lý nguồn nhân lực nhưng chỉ ở mức độ vĩ mô [33]

Nhìn chung, vấn đề phát triển đội ngũ giáo viên trường tiểu học trong thời gian qua đã được các tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu ở nhiều cấp

độ và với các cách tiếp cận khác nhau Các công trình này nghiên cứu trên đã đưa ra các giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý nói chung hay của một số đơn vị cụ thể Tuy nhiên, việc quản lý ngũ giáo viên trường tiểu học chưa được đề cập sâu và đầy đủ để có thể ứng dụng vào điều kiện thực tiễn ở từng địa phương, đặc biệt là ở các trường tiểu học quận Long Biên, thành phố Hà Nội nói chung và trường tiểu học Ngọc Lâm của quận nói riêng

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường

mục tiêu này đặc trưng cho trạng thái mới của hệ thống mà người quản lí mong muốn” [26]

Tác giả Nguyễn Ngọc Quang quan niệm: “Quản lí là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lí đến tập thể những người lao động (khách thể quản lí) nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến” [34]

Theo tác giả Nguyễn Minh Đạo: “Quản lí là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lí về các mặt văn hóa, chính trị, kinh tế,

xã hội bằng hệ thống luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp

và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng” [21]

Nhóm tác giả Bùi Minh Hiền – Vũ Ngọc Hải – Đặng Quốc Bảo cho rằng: “Quản lí là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lí tới đối tượng quản lí nhằm đạt mục tiêu đề ra” [25]

Theo quan điểm tiếp cận hệ thống: “Quản lí là quá trình lập kế hoạch,

tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra các công việc của các thành viên thuộc một hệ thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực phù hợp để đạt được các mục đích xác định” [31]

Như vậy, qua nhiều khái niệm có thể hiểu quản lí: là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lí theo kế hoạch, chủ động và phù hợp với qui luật khách quan tới khách thể quản lí nhằm tạo ra hiệu quả cần thiết vì

sự tồn tại, ổn định và phát triển của tổ chức

1.2.1.2 Quản lý giáo dục

Có thể khẳng định, giáo dục và quản lý giáo dục là tồn tại song hành Nếu nói giáo dục là hiện tượng xã hội tồn tại lâu dài cùng với xã hội loài người thì cũng có thể nói như thế về quản lý giáo dục Giáo dục xuất hiện nhằm thực hiện cơ chế truyền kinh nghiệm của thế hệ đi trước cho thế hệ sau

và để thế hệ sau có trách nhiệm kế thừa, phát triển nó một cách sáng tạo, làm cho xã hội, giáo dục và bản thân con người phát triển không ngừng Để đạt

được mục đích đó, quản lý được coi là nhân tố tổ chức, chỉ đạo việc thực thi

cơ chế nêu trên

Ở cấp vĩ mô (quản lý một nền giáo dục): “Quản lý giáo dục được hiểu

là những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ cấp cao nhất đến các cơ sở giáo dục là nhà trường) nhằm thực hiện có chất lượng

và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ mà xã hội đặt ra cho ngành Giáo dục” [25]

Quản lý giáo dục bao gồm 4 yếu tố, đó là: chủ thể quản lý (trên cơ sở phương pháp và công cụ), đối tượng bị quản lý (gọi tắt là đối tượng quản lý), khách thể quản lý và mục tiêu quản lý

Tóm lại, từ những khái niệm nêu trên về quản lý giáo dục cho ta thấy bản chất đặc thù của hoạt động quản lý giáo dục chính là sự hoạt động có mục đích, có kế hoạch, có ý thức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý theo những quy luật khách quan nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mong muốn

1.2.1.3 Quản lý nhà trường

Ở cấp độ vi mô, quản lý giáo dục trong phạm vi nhà trường có thể xem đồng nghĩa với quản lý nhà trường: “Quản lý giáo dục được hiểu là hệ thống những tác động có hướng đích của hiệu trưởng đến các hoạt động giáo dục, đến con người (Cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh), các nguồn lực (cơ

sở vật chất, tài chính, thông tin v.v…), các tác nhân ngoài nhà trường một cách hợp quy luật (quy luật quản lý, quy luật kinh tế, quy luật giáo dục, quy luật tâm lý, quy luật xã hội v.v…) nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường [29]

1.2.2 Giáo viên, đội ngũ, đội ngũ giáo viên

1.2.2.1 Giáo viên

Tại mục 3 Điều 70 của Luật giáo dục Nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2005 sửa đổi bổ sung năm 2009 nêu rõ: “Nhà giáo giảng dạy ở

cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp gọi là giáo viên ”.[36]

Tại điều 33 của điều lệ trường tiểu học: “Giáo viên làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục học sinh trong trường tiểu học và cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục tiểu học” [ 9]

Ta có thể hiểu: Đội ngũ là một tập thể gồm số đông người, có cùng lý tưởng, cùng mục đích, làm việc theo sự chỉ huy, thống nhất, có kế hoạch, gắn

bó với nhau về quyền lợi vật chất cũng như tinh thần

1.2.2.3 Đội ngũ giáo viên

Có rất nhiều tác giả trong và ngoài nước đã nêu lên quan niệm về đội ngũ giáo viên

Các tác giả ngoài nước cho rằng: “Đội ngũ giáo viên là những chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục, họ nắm vững tri thức và hiểu biết dạy học và giáo dục như thế nào và có khả năng cống hiến toàn bộ sức lực và tài năng của họ đối với giáo dục”[42]

Đối với các tác giả trong nước, vấn đề được quan niệm như sau: “Đội ngũ giáo viên trong ngành giáo dục là một tập thể người, bao gồm cán bộ quản lí, giáo viên và nhân viên, nếu chỉ đề cập đến đặc điểm của ngành thì đội ngũ đó chủ yếu là đội ngũ giáo viên và đội ngũ quản lí giáo dục”[34]

Như vậy, từ những quan điểm nêu trên của các tác giả trong và ngoài nước, ta có thể hiểu đội ngũ giáo viên như sau:

Đội ngũ giáo viên là tập hợp những người làm nghề dạy học – giáo dục, được tổ chức thành một lực lượng (có tổ chức) cùng chung một nhiệm vụ là thực hiện các mục tiêu giáo dục đã đề ra cho tập thể đó, tổ chức đó Họ làm việc có kế hoạch và gắn bó với nhau thông qua lợi ích về vật chất và tinh thần trong khuôn khổ qui định của pháp luật, thể chế xã hội

Từ những quan niệm chung về đội ngũ giáo viên, chúng ta có thể hiểu đội

ngũ giáo viên tiểu học là: Những người làm công tác giảng dạy – giáo dục trong nhà trường tiểu học có cùng một nhiệm vụ giáo dục, rèn luyện và giúp các em học sinh hình thành và phát triển toàn diện nhân cách để các em tiếp tục bậc học cao hơn hoặc chọn đúng hướng đi phù hợp với năng lực, sở trường và hoàn cảnh của bản thân

1.2.3 Quản lý đội ngũ giáo viên

Quản lý đội ngũ giáo viên là việc định hướng, kiểm soát, điều tiết

và phối hợp các hoạt động của giáo viên trong hoạt động giáo dục tại cơ

sở giáo dục nhằm đảm bảo các tiêu chí giáo dục, các nhiệm vụ đặt ra của đơn vị, của ngành, của địa phương và hơn hết đó là thực hiện nhiệm vụ chính trị của người giáo viên được xã hội giao phó

Muốn được như vậy người quản lý thông qua các chức năng quản lý thực hiện các nội dung đối với đội ngũ giáo viên như: đảm bảo yêu cầu về

số lượng, cơ cấu, trình độ giáo viên, phân công, tổ chức các hoạt động giáo dục của giáo viên trong nhà trường, nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên, thông qua tổ chức sinh hoạt chuyên môn, đào tạo bồi dưỡng, tự đào tạo bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, xây dựng và phát triển mối quan hệ của giáo viên với cộng đồng, xã hội và cha mẹ học sinh, đánh giá, phân loại sàng lọc đội ngũ giáo viên, thực hiện các chế độ chính sách, thực hiện công tác thi đua, khen thưởng tạo động lực trao dồi phẩm chất nghề nghiệp và chuyên môn, nghiệp vụ đối với đội ngũ giáo viên

Trong quản lý sẽ có phát triển, trong phát triển sẽ có quản lý Như vậy, nội hàm của công tác quản lý đội ngũ giáo viên xét cho cùng, là các hoạt động phát triển nguồn nhân lực- yếu tố mang tính quyết định nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục Hoạt động quản lý đội ngũ giáo viên tiểu học được thực hiện thông qua việc quy hoạch; đề xuất tuyển chọn, sử dụng; bồi dưỡng và tự bồi dưỡng; chính sách đãi ngộ và kiểm tra đánh giá

1.3 Trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân

1.3.1 Vị trí, vai trò của trường tiểu học

- Vị trí: giáo dục tiểu học có một vị trí đặc biệt quan trọng, vị trí của

trường tiểu học được xác định trong điều 2 của Điều lệ trường tiểu học: Trường tiểu học là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân, có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng [9] Theo Luật giáo dục: Giáo dục tiểu học là bậc học bắt buộc đối với mọi trẻ em từ 6 đến 14 tuổi, được thực hiện trong 5 năm học từ lớp 1 đến lớp 5, tuổi vào lớp 1 là 6 tuổi [36]

Giáo dục tiểu học được thực hiện trong năm năm học, từ lớp một đến lớp năm Tuổi của học sinh vào học lớp một là sáu tuổi Theo Điều 4 - Điều lệ trường Tiểu học: Trường tiểu học, lớp tiểu học trong trường phổ thông có nhiều cấp học và trường chuyên biệt, cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục tiểu học [36]

- Vai trò: trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục tiểu học có vai trò

hết sức quan trọng trong việc xây dựng và phát triển tình cảm đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ, và thể chất của học sinh nhằm hình thành và phát triển nhân cách con người Việt Nam

1.3.2 Mục tiêu, nội dung, phương pháp của giáo dục tiểu học

- Mục tiêu của giáo dục tiểu học:

“Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu

cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và

các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở”[9] Mục tiêu

chung của bậc tiểu học là xây dựng bậc học lành mạnh, đậm đà bản sắc dân tộc, phát triển bền vững và cơ bản đạt trình độ tiên tiến, đáp ứng yêu cầu phát triển con người Việt Nam trong thời kỳ CNH, HĐH đất nước

- Nội dung giáo dục Tiểu học:

“Giáo dục tiểu học phải bảo đảm cho học sinh có hiểu biết đơn giản, cần thiết về tự nhiên, xã hội và con người; có kỹ năng cơ bản về nghe, nói, đọc, viết và tính toán; có thói quen rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh; có hiểu biết ban đầu về hát, múa, âm nhạc, mỹ thuật ” [9]

- Phương pháp giáo dục Tiểu học:

“phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” [9]

1.3.3 Tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp của giáo viên tiểu học

- Chuẩn nghề nghiệp GV là hệ thống thống nhất các tiêu chí về kiến thức và kĩ năng chuyên môn; năng lực sư phạm; phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống mà người GV cần có để thực hiện nhiệm vụ giảng dạy và giáo dục của mình Mục đích của chuẩn nghề nghiệp GV là: làm căn cứ cho các GV tự đánh giá để tự hoàn thiện và nâng cao năng lực nghề nghiệp; làm căn cứ để tổ chuyên môn hoặc hiệu trưởng đánh giá, giúp đối tượng đánh giá phát triển nghề nghiệp của mình; là một căn cứ để xây dựng và thực hiện nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng GV Chuẩn nghề nghiệp GV tiểu học được quy định cụ thể tại Quyết định số 14/2007/QĐ-BGDĐT ngày 04/05/2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo [13]

- Chức danh nghề nghiệp giáo viên tiểu học trong các trường tiểu học công lập thuộc hệ thống giáo dục quốc dân được quy định tại Thông tư liên tịch số: 21/2015/TTLT-BGDĐT-BNV, ngày 16 tháng 09 năm 2015, về việc quy định mã số, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên tiểu học công lập [12] bao gồm:

1 Giáo viên tiểu học hạng II - Mã số: V.07.03.07

2 Giáo viên tiểu học hạng III - Mã số: V.07.03.08

3 Giáo viên tiểu học hạng IV - Mã số: V.07.03.09

- Tiêu chuẩn chung về đạo đức nghề nghiệp của giáo viên tiểu học:

1 Có ý thức trau dồi đạo đức, nêu cao tinh thần trách nhiệm, giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín của nhà giáo; gương mẫu trước học sinh

2 Thương yêu, đối xử công bằng và tôn trọng nhân cách của học sinh; bảo vệ các quyền và lợi ích chính đáng của học sinh; đoàn kết, giúp đỡ đồng nghiệp

3 Các tiêu chuẩn đạo đức khác của giáo viên quy định tại Luật Giáo dục

và Luật Viên chức

- Nhiệm vụ, tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, bồi dưỡng, tiêu chuẩn về

năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên tiểu học được quy đinh tại Điều 4, Điều 5, Điều 6 của Thông tư liên tịch Số: 21/2015/TTLT-BGDĐT- BNV, ngày 16 tháng 09 năm 2015, về việc quy định mã số, tiêu chuẩn chức

danh nghề nghiệp giáo viên tiểu học công lập [12]

1.4 Đội ngũ giáo viên tiểu học trong bối cảnh đổi mới giáo dục Việt Nam

1.4.1 Xu thế đổi mới giáo dục của Việt Nam hiện nay

Ngày nay, trước những đặc điểm và xu thế phát triển của thời đại, những bất cập của giáo dục Việt Nam đòi hỏi phải đổi mới giáo dục một cách căn bản, toàn diện

Nghị quyết Số: 29-NQ/TW về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục có

nêu: “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát

triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo

dục xã hội” [3] “Đối với giáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể

chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh…” [3] “Nâng cao nhận thức về vai trò quyết định chất lượng giáo dục và đào tạo của đội ngũ nhà giáo và cán

bộ quản lý giáo dục; người học là chủ thể trung tâm của quá trình giáo dục”[3];

Từ quan điểm đổi mới đó, yêu cầu người giáo viên không chỉ là người truyền đạt thông tin mà còn là người tổ chức, hướng dẫn, điều khiển, điều chỉnh quá trình nhận thức và quá trình hình thành nhân cách của học sinh

Giáo viên phải làm chủ được công nghệ thông tin và truyền thông, đồng thời phải chuẩn bị về mặt tâm lý cho một sự thay đổi căn bản của giáo dục Giáo viên không còn là người cung cấp kiến thức mà phải là người tổ chức điều khiển học sinh lĩnh hội tri thức, kết quả giáo dục không chỉ là học sinh lĩnh hội được những gì mà kết quả phải là học sinh phát triển được năng lực gì

1.4.2 Vị trí, vai trò và đặc điểm của đội ngũ giáo viên tiểu học trong bối cảnh đổi mới giáo dục

Giáo viên tiểu học là người thầy đầu tiên của học sinh, ảnh hưởng quan trọng đến việc hình thành nhân cách ban đầu cho những chủ nhân tương lai của đất nước Đây là giai đoạn hình thành nhân cách và khắc dấu sâu đậm của người học sinh từ sự giáo dục của giáo viên, do vậy vai trò của họ rất lớn trong hệ thống giáo dục phổ thông

Phương pháp giảng dạy có phát huy được năng lực học sinh hay không

cũng bắt đầu từ giáo viên tiểu học Giáo viên tiểu học là “người thầy tổng thể”

nắm vững lượng kiến thức các môn học, phương pháp, hình thức tổ chức tương ứng, do đó, dạy học tiểu học phải theo phương châm “thầy tổ chức, trò hoạt động” sao cho phát huy tính độc lập, tự giác và tích cực học tập của học sinh

Mối quan hệ giữa giáo viên với địa phương và cha mẹ học sinh khá chặt chẽ là điều kiện để phối hợp giáo dục học sinh Do vậy, nên người giáo viên tiểu học phải nhiệt tình, đặc biệt là năng lực giao tiếp, ứng xử trong các quan hệ

Giáo viên là lực lượng giáo dục chính, giữ vai trò chủ đạo trong mọi hoạt động giáo dục, tổ chức quá trình phát triển của trẻ em bằng phương thức nhà trường

Giáo viên tiểu học phải dạy các môn học bắt buộc của cấp học: Khối lớp 1 - 2 - 3 gồm Toán, Tiếng Việt, Đạo đức, Tự nhiên xã hội, Thủ công; khối lớp 4 – 5 gồm Toán, Tiếng Việt, Khoa học, Lịch sử, Địa lý, Kĩ thuật, Đạo đức Như vậy, giáo viên tiểu học có nhiệm vụ dạy học toàn diện các môn bắt buộc cho một lớp học được phân công giảng dạy Trên thực tế, giáo viên tiểu học còn kiêm dạy cả các môn năng khiếu như: Nhạc, Họa, Thể dục (nếu trường không có giáo viên bộ môn) Điều đó đòi hỏi họ phải học tập, rèn luyện rất nhiều mới có thể đáp ứng được yêu cầu

Người giáo viên tiểu học vừa dạy các bộ môn, vừa là giáo viên chủ nhiệm, quản lý trực tiếp, toàn diện học sinh của lớp mình phụ trách, chịu trách nhiệm về chương trình giảng dạy, phối hợp với các giáo viên năng khiếu, giáo viên tổng phụ trách đội để hoàn thành kế hoạch giáo dục Ngoài ra, giáo viên tiểu học còn phải luôn luôn học tập, bồi dưỡng nâng cao trình độ, để đạt và vượt tiêu chuẩn do Bộ giáo dục và Đào tạo quy định

Tóm lại: Đội ngũ cán bộ, giáo viên trường tiểu học là lực lượng nòng cốt, lực lượng quyết định đến toàn bộ sự nghiệp giáo dục tiểu học và là những người đặt nền móng cho sự nghiệp giáo dục của nước nhà

1.4.3 Yêu cầu đội ngũ giáo viên tiểu học đáp ứng đổi mới giáo dục hiện nay

Để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục Tiểu học, mỗi giáo viên phải tiếp tục nâng cao nhận thức và trách nhiệm nghề nghiệp, thực hiện tốt việc tự học,

tự bồi dưỡng và tham gia tích cực các hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn, hoạt động bồi dưỡng của cơ quan quản lý các cấp

Ngoài ra, giáo viên tiểu học phải thường xuyên bồi dưỡng kiến thức về chính trị, kinh tế - xã hội, bồi dưỡng phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, phát triển năng lực dạy học, bồi dưỡng về kiến thức, kỹ năng sư phạm năng lực giáo dục và những năng lực khác theo yêu cầu của chuẩn nghề nghiệp giáo viên, đáp ứng dạy học các môn học từ lớp 1 đến lớp 5 theo yêu cầu nhiệm vụ năm học, cấp học, yêu cầu phát triển giáo dục của địa phương, yêu cầu đổi mới

và nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường đáp ứng các yêu cầu của đối tượng học sinh, yêu cầu đổi mới giáo dục và yêu cầu hội nhập

Giáo viên được đánh giá theo Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học,

gồm ba lĩnh vực lớn: phẩm chất đạo đức, tư tưởng chính trị; kiến thức và kỹ năng sư phạm của giáo viên [7] Áp dụng các mức độ đánh giá xếp loại GVTH theo Chuẩn nghề nghiệp là đề ra các mục tiêu phấn đấu cho GVTH về phẩm chất nhân cách và năng lực chuyên môn để họ không ngừng trau dồi đạo đức, chuyên môn nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

GVTH phải nắm được cách đánh giá học sinh theo Thông tư số 30/2014/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 8 năm 2014 và TT số 22/2016/TT-BGDĐT ngày 22 tháng 9 năm 2016 về bổ sung một số điều của Qui định đánh

giá học sinh tiểu học ban hành kèm theo Thông tư 30/2014 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo [11]

Bên cạnh đó, người giáo viên cũng cần phải có những năng lực nghề nghiệp mới Kết hợp với những năng lực truyền thống Có thể kể ra những năng lực cần được hình thành cho người giáo viên như: năng lực chẩn đoán; năng lực đáp ứng; năng lực đánh giá; năng lực thiết lập mối quan hệ thuận lợi với người khác; năng lực triển khai chương trình dạy học; năng lực đáp ứng với trách nhiệm xã hội

1.4.4 Yêu cầu quản lý đội ngũ giáo viên tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

1.4.4.1 Những yêu cầu chung

Về chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về chuẩn hóa đội ngũ giáo viên, trong Chỉ thị số 40/CT-TƯ của Ban Bí thư Trung ương Đảng đã nêu rõ: “Mục tiêu của chiến lược phát triển giáo dục là xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hóa, đảm bảo chất lượng, đủ về

số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo, thông qua việc quản

lý, phát triển đúng định hướng và có hiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước[ 1]”

1.4.4.2 Đủ về số lượng

Đội ngũ giáo viên tiểu được xác định trên cơ sở lớp học và định mức biên chế theo quy định của nhà nước Đối với trường tiểu học dạy 1 buổi trong ngày được bố trí biên chế không quá 1,20 giáo viên trong 1 lớp; Đối với trường tiểu học dạy 2 buổi trong ngày được bố trí biên chế không quá 1,50 giáo viên trong 1 lớp; Mỗi trường được bố trí 01 biên chế giáo viên làm Tổng phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh Đối với nữ giáo viên còn

trong độ tuổi sinh con (chưa sinh từ 1 đến 2 con), số thời gian nghỉ thai sản được tính để bổ sung thêm quỹ lương (nếu còn thiếu) của trường để trả cho người trực tiếp dạy thay [6]

Hàng năm căn cứ vào kế hoạch phát triển số lớp học, xác định số lượng giáo viên cần có cho một trường Từ đó, căn cứ vào số giáo viên hiện

có sau khi đã trừ đi số giáo viên đang nghỉ bảo hiểm xã hội, chết, bỏ việc, thuyên chuyển và cộng thêm số thuyên chuyển từ ngoài vào, ta xác định được

số giáo viên cần bổ sung cho nhà trường

Khi xem xét số lượng giáo viên là những biến động liên quan chi phối đến việc tính toán số lượng, chẳng hạn như: Việc bố trí, sắp xếp số lượng đội ngũ, bố trí, sắp xếp học sinh/lớp cũng như định mức về giờ dạy, định mức về lao động của giáo viên, chương trình môn học đều có ảnh hưởng, chi phối đến

số lượng đội ngũ giáo viên

Số lượng giáo viên là một yếu tố định lượng của đội ngũ Nó rất quan trọng nhưng chưa nói lên tất cả mà bên cạnh số lượng còn vấn đề chất lượng

và cơ cấu

1.4.4.3 Đồng bộ về cơ cấu

Cơ cấu đội ngũ giáo viên tiểu học sẽ được nghiên cứu trên các tiêu chí

có liên quan đến biện pháp quản lý đội ngũ Các nội dung cơ bản gồm:

- Cơ cấu chuyên môn:

Đó là tình trạng tổng thể về tỉ trọng giáo viên của các khối và các giáo viên chuyên trách về nhạc, họa, thể dục, ngoại ngữ, tin học hiện có ở cấp tiểu học Các tỉ lệ này vừa phải phù hợp với định mức số tiết/tuần của từng lớp, từng môn theo quy định thì ta có được một cơ cấu chuyên môn hợp lý Ngược lại thì phải điều chỉnh nếu không sẽ ảnh hưởng tới hiệu quả của các hoạt động giáo dục

- Cơ cấu theo trình độ đào tạo:

Cơ cấu giáo viên theo trình độ đào tạo là sự phân chia giáo viên theo tỉ trọng của các trình độ đào tạo Các trình độ đào tạo của giáo viên tiểu học có thể đó là: Cao đẳng sư phạm, Đại học sư phạm, Thạc sĩ và trình độ tương ứng

ở các chuyên ngành không phải sư phạm Xác định một cơ cấu hợp lý về trình

độ đào tạo và thực hiện các hoạt động liên quan để đạt đến cơ cấu đó cũng là một giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên Số giáo viên chưa đạt chuẩn trình độ đào tạo đương nhiên cần phải nâng chuẩn Nhưng xác định một tỉ lệ thỏa đáng số giáo viên đào tạo vượt chuẩn là một vấn đề cần xem xét

để vừa đảm bảo hiệu quả, vừa nâng cao được chất lượng đội ngũ Trong điều kiện kinh phí còn khó khăn như hiện nay, một đội ngũ ngang tầm nhiệm vụ của cấp học có lẽ sẽ tốt hơn một đội ngũ vượt tầm yêu cầu mà trước mắt chưa thể sử dụng hết trình độ chuyên môn của họ

- Cơ cấu đội ngũ giáo viên theo độ tuổi:

Việc phân tích giáo viên theo độ tuổi nhằm xác định cơ cấu đội ngũ theo từng nhóm tuổi, là cơ sở để phân tích thực trạng, chiều hướng phát triển của tổ chức để làm cơ sở cho việc tuyển dụng, đào tạo và bổ sung

- Cơ cấu đội ngũ giáo viên theo giới tính:

Chỉ xét mặt tỉ trọng của cơ cấu giới tính đội ngũ giáo viên trong trường tiểu học có thể không nói lên điều gì sự phát triển về giới Bởi vì, khác với thị trường lao động thuộc các lĩnh vực khác, ở trường tiểu học giáo viên nữ thường chiếm một tỉ lệ rất cao so với nam giới

Tuy nhiên, về các khía cạnh như: điều kiện để đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên và nâng cao trình độ cho đội ngũ giáo viên nữ ảnh hưởng rất nhiều như thời gian nghỉ dạy do sinh đẻ, con ốm…lại là các yếu tố có tác động đến chất lượng đội ngũ Do đó, cơ cấu về giới tính có liên quan đến chất lượng giáo dục và đào tạo

Tóm lại, nghiên cứu cơ cấu giới tính trong đội ngũ giáo viên là để có tác động cần thiết thông qua quản lý đội ngũ nhằm nâng cao chất lượng, hiệu suất công tác của từng cá nhân và của cả đội ngũ giáo viên

1.4.4.4 Đạt chuẩn về trình độ và chất lượng

Chất lượng đội ngũ giáo viên bao hàm nhiều yếu tố: Trình độ được đào tạo của từng thành viên trong đội ngũ, thâm niên làm việc trong tổ chức, thâm niên trong vị trí làm việc mà người đó đã và đang đảm nhận, sự hài hòa giữa các yếu tố… Các vấn đề này có thể đề cập ở 2 nội dung sau:

- Trình độ đào tạo: đạt chuẩn hay vượt chuẩn, đào tạo chính quy hay không chính quy, chất lượng và uy tín của cơ sở đào tạo

- Sự hài hòa giữa các yếu tố trong đội ngũ:

+ Hài hòa giữa chức vụ, ngạch bậc và trình độ đào tạo; giữa phẩm chất đạo đức và năng lực chuyên môn

+ Sự hài hòa giữa nội dung công việc và vị trí mà thành viên của đội ngũ đang đảm nhận với thời gian thâm niên và mức độ trách nhiệm của mỗi thành viên

1.4.4.5 Yêu cầu đặc thù của địa phương và nhà trường

Công tác phát triển đội ngũ giáo viên căn cứ trên chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên và yêu cầu xây dựng trường chuẩn quốc gia, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục nhưng cũng cần phải tính đến đặc điểm tình hình của địa phương và yêu cầu phát triển của từng nhà trường

Với mỗi vùng miền đều có những lợi thế cũng như những khó khăn khác nhau ảnh hưởng tới vấn đề phát triển đội ngũ Thêm vào đó chiến lược phát triển kinh tế, xã hội và giáo dục của từng địa phương, sự hỗ trợ cho công tác bồi dưỡng, nâng chuẩn cho đội ngũ giáo viên đáp ứng chuẩn nghề nghiệp

và xây dựng trường chuẩn quốc gia ảnh hưởng không nhỏ tới công tác quy hoạch đội ngũ giáo viên các cấp học

Mỗi nhà trường, đứng đầu là người Hiệu trưởng đặt ra cho nhà trường mình một mục tiêu phát triển, gắn với sứ mạng và tầm nhìn được chia sẻ với mọi thành viên trong nhà trường Mục tiêu ưu tiên, quy mô phát triển của mỗi nhà trường đặt ra những vấn đề đặc thù cho sự phát triển đội ngũ giáo viên của nhà trường ấy

1.5 Nội dung quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Quản lý ĐNGV trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục là quá trình tác động của Hiệu trưởng đến ĐNGV nhằm phát triển từng cá nhân

và cả ĐNGV đáp ứng mục tiêu giáo dục, các yêu cầu của việc nâng cao chất lượng dạy học, giáo dục theo hướng phát triển năng lực người học Việc quản

lý tốt ĐNGV sẽ tạo ra môi trường liên nhân cách để phát triển hoàn thiện mọi nhân cách, đó là nhân cách học sinh, nhân cách giáo viên và nhân cách CBQL Đây là môi trường giáo dục mà các hoạt động trong đó đem lại cho mọi người khả năng tự giác giáo dục Sự phát triển của từng cá nhân giáo viên có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển của toàn đội ngũ Do vậy, quản lý tốt đội ngũ giáo viên trường tiểu học vừa là phát triển tập thể giáo viên, vừa là phát triển phẩm chất năng lực của từng giáo viên để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Nội dung quản lý đội ngũ giáo viên trường tiểu học tiếp cận dựa trên lý thuyết phát triển nguồn nhân lực bao gồm: quy hoạch; đề xuất tuyển chọn, sử dụng; bồi dưỡng và tự bồi dưỡng; chính sách đãi ngộ và kiểm tra đánh giá

1.5.1 Xây dựng quy hoạch phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học

Quy hoạch phát triển ĐNGV tiểu học chính là thực hiện các biện pháp nhằm phát triển ĐNGV tiểu học đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, có năng lực chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm, đáp ứng yêu cầu đổi mới sự nghiệp GD&ĐT Để thực hiện quy hoạch, chúng ta cần thực hiện:

a) Đánh giá ĐNGV (số lượng, cơ cấu, chất lượng)

Đánh giá ĐNGV nhằm mục đích xem xét thực trạng ĐNGV so với các quy

định, yêu cầu theo các nội dung sau

b) Xác định nhu cầu GV với mục tiêu phát triển ĐNGV:

Xác định nhu cầu GV là đưa ra số liệu, yêu cầu cụ thể về số lượng GV,

cơ cấu và chất lượng GV đáp ứng mục tiêu phát triển ĐNGV Trên cơ sở thực trạng ĐNGV và nhu cầu GV để tính toán cần phải bổ sung bao nhiêu GV ở trường, toàn ; phải điều chỉnh cơ cấu ĐNGV như thế nào cho hợp lí; cần có những giải pháp nào để nâng cao chất lượng GV

c) Xác định các giải pháp, lộ trình và điều kiện để phát triển ĐNGV: Đây là công việc quan trọng, do đó, cần tập trung nghiên cứu, đề xuất các giải pháp phù hợp trên cơ sở những kết quả đã có Các giải pháp thực hiện quy hoạch phải đạt mục tiêu phát triển ĐNGV đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu và có chất lượng; theo các nội dung phát triển ĐNGV từ việc tuyển chọn,

sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, thanh tra, kiểm tra GV đến việc xây dựng các chính sách đãi ngộ GV

Để thực hiện tốt quy hoạch, cần xác định rõ lộ trình thực hiện và các điều kiện thực hiện quy hoạch Lộ trình có thể là 3 tháng, 6 tháng, 1 năm, 2 năm, 5 năm hoặc 10 năm Qua mỗi giai đoạn thực hiện quy hoạch, cần có đánh giá, rút kinh nghiệm trong công tác tổ chức thực hiện Bất kì một quy hoạch nào cũng cần có điều kiện thực hiện như nhân lực, vật lực, tài lực

1.5.2 Đề xuất tuyển chọn đội ngũ giáo viên

Tuyển chọn là quá trình sử dụng các phương pháp nhằm xem xét, đánh giá, lựa chọn, quyết định trong số những người được tuyển dụng ai là người

đủ tiêu chuẩn làm việc trong nhà trường Tuyển chọn thực chất là sự lựa chọn người theo tiêu chuẩn cụ thể rõ ràng do tổ chức đặt ra, để đạt được mục đích:

đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đáp ứng yêu cầu về chất lượng và tinh thần, thái độ với công việc được giao

Quá trình tuyển chọn phải đáp ứng được các yêu cầu sau:

- Tuyển chọn phải xuất phát từ quy hoạch của nhà trường

- Tuyển chọn được những người có chuyên môn cần thiết cho công việc để đạt hiệu quả công tác tốt

- Tuyển chọn được những người có phẩm chất tốt, yêu nghề, gắn bó với công việc và am hiểu đặc thù của nhà trường

Nhà trường có thể đề xuất việc tuyển chọn từ nhiều nguồn khác nhau:

- Nguồn nội bộ: là các giáo viên đang làm việc có thể nhận làm thêm giờ, kiêm nhiệm thêm công việc từ trong trường

- Nguồn bên ngoài: Các trường Sư phạm và các nguồn đào tạo khác, các trường tiểu học khác (thỉnh giảng), tự xin việc…

Tuyển chọn giáo viên có trình độ đào tạo đạt chuẩn để bổ sung vào đội ngũ giáo viên trường tiểu là một công việc quan trọng nhằm thúc đẩy quá trình phát triển đội ngũ giáo viên theo hướng đảm bảo cho tăng nhanh về số lượng với cơ cấu hợp lí và có chất lượng đáp ứng theo yêu cầu Điều này còn giúp cho nhà trường giảm được các chi phí phải tuyển chọn lại, đào tạo lại trong quá trình thực hiện công việc

1.5.3 Bồi dưỡng đội ngũ giáo viên

Bồi dưỡng là các hoạt động làm tăng thêm trình độ hiện có về kiến thức, kỹ năng, thái độ nhằm giúp cho cán bộ, giáo viên, nhân viên thực hiện công việc đạt kết quả tốt hơn

Quan niệm trên cho thấy:

- Chủ thể bồi dưỡng là giáo viên, nhân viên đã được đào tạo và đã có một trình độ chuyên môn nhất định

- Bồi dưỡng thực chất là quá trình bổ sung kiến thức, kĩ năng để nâng cao trình độ trong một lĩnh vực hoạt động chuyên môn nhất định

- Bồi dưỡng giúp chủ thể bồi dưỡng có cơ hội củng cố, mở mang hoặc nâng cao hệ thống tri thức, kĩ năng, kĩ xảo chuyên môn nghiệp vụ có sẵn nhằm nâng cao chất lượng hiệu quả công việc đang làm

Nội dung bồi dưỡng:

- Bồi dưỡng về tư tưởng chính trị, đường lối, quan điểm giáo dục của Đảng, đạo đức lối sống

- Bồi dưỡng những kiến thức pháp luật, kiến thức về quản lí; về văn hóa, ngoại ngữ, tin học, sức khỏe, thể dục thể thao, văn nghệ

- Bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ: bồi dưỡng theo chu kỳ thường xuyên, bồi dưỡng chuẩn hóa, trên chuẩn, bồi dưỡng thay sách, bồi dưỡng chuyên đề nâng cao, đổi mới phương pháp dạy học, những kiến thức tâm lí học, giáo dục học…

Hình thức bồi dưỡng:

- Bồi dưỡng thường xuyên: Là hình thức được áp dụng rộng rãi và phổ biến nhất vì nó phù hợp với đặc điểm công việc của giáo viên và điều kiện các nhà trường; nhất là việc bố trí thời gian để giáo viên tự bồi dưỡng, nghiên cứu các nội dung học tập và liên hệ thực tế vào bài học cụ thể Việc bồi dưỡng thường thông qua các hội nghị khoa học, báo cáo chuyên đề, hội thảo, seminar, các đợt tập huấn, thao giảng, dự giờ, kèm cặp

- Bồi dưỡng định kỳ: Giúp giáo viên vượt qua sự lạc hậu về tri thức do không được cập nhật tri thức thường xuyên

- Bồi dưỡng nâng cao: Là hình thức bồi dưỡng các giáo viên nòng cốt trong nhà trường để làm hạt nhân cho sự phát triển của đơn vị cũng như tạo nguồn cán bộ quản lí trong tương lai