LỜI MỞ ĐẦU Đổi mới và hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng là một trong những nội dung hết sức quan trọng trong toàn bộ công tác xây dựng Đảng trước yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng hiện nay; là một trong những nhân tố góp phần quyết định nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng ngang tầm sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Thực tiễn phát triển phong phú về quy mô, tốc độ và chiều sâu sau hơn 20 năm của công cuộc đổi mới đòi hỏi Đảng ta phải không ngừng xây dựng, chỉnh đốn nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu ngang tầm nhiệm vụ. Để phát huy tích cực nhất những thành tựu của hơn 20 năm đổi mới, Đảng ta ý thức và tự đòi hỏi: Phải Đổi mới và hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng, ...bảo đảm vừa nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng, vừa phát huy tính chủ động, sáng tạo, tinh thần trách nhiệm của Nhà nước, Mặt trận, các đoàn thể nhân dân, và người đứng đầu; khắc phục khuynh hướng buông lỏng lãnh đạo hoặc bao biện làm thay; phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, thắt chặt mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân. Đây là vấn đề đang được rất nhiều nhà nghiên cứu quan tâm, tìm hiểu. Là một đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, chúng ta phải có trách nhiệm góp phần cùng Đảng đưa mục tiêu, phương pháp, cách thức tiến hành đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng vào thực tiễn để góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong giai đoạn hiện nay.
Trang 1MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU
NỘI DUNG
Chương 1: Một số vấn đề về phương thức lãnh đạo của Đảng:
1.1 Một số vấn đề liên quan:
1.1.1 Về Đảng cộng sản Việt Nam:
1.1.2 Về phương thức lãnh đạo của Đảng:
1.2 Mục đích, yêu cầu và nội dung của việc đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng hiện nay:
Chương 2: Quan điểm và giải pháp đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng:
2.1 Một số quan điểm:
2.2 Những giải pháp chủ yếu:
KẾT LUẬN
Trang 2LỜI MỞ ĐẦU
Đổi mới và hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng là một trong những nội dung hết sức quan trọng trong toàn bộ công tác xây dựng Đảng trước yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng hiện nay; là một trong những nhân tố góp phần quyết định nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng ngang tầm sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Thực tiễn phát triển phong phú về quy mô, tốc độ và chiều sâu sau hơn 20 năm của công cuộc đổi mới đòi hỏi Đảng ta phải không ngừng xây dựng, chỉnh đốn nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu ngang tầm nhiệm vụ Để phát huy tích cực nhất những thành tựu của hơn 20 năm đổi mới, Đảng ta ý thức
và tự đòi hỏi: Phải "Đổi mới và hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng",
" bảo đảm vừa nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng, vừa phát huy tính chủ động, sáng tạo, tinh thần trách nhiệm của Nhà nước, Mặt trận, các đoàn thể nhân dân,
và người đứng đầu; khắc phục khuynh hướng buông lỏng lãnh đạo hoặc bao biện làm thay; phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị", "thắt chặt mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân"
Đây là vấn đề đang được rất nhiều nhà nghiên cứu quan tâm, tìm hiểu Là một đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, chúng ta phải có trách nhiệm góp phần cùng Đảng đưa mục tiêu, phương pháp, cách thức tiến hành đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng vào thực tiễn để góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong giai đoạn hiện nay
Trang 3NỘI DUNG Chương 1: Một số vấn đề về phương thức lãnh đạo của Đảng:
1.1 Một số vấn đề liên quan:
1.1.1 Về Đảng cộng sản Việt Nam:
Ðảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của dân tộc
Mục đích của Ðảng là xây dựng nước Việt Nam độc lập, dân chủ, giàu mạnh, xã hội công bằng, văn minh, không còn người bóc lột người, thực hiện thành công chủ nghĩa xã hội và cuối cùng là chủ nghĩa cộng sản
Ðảng lấy chủ nghĩa Mác - Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng
tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa trí tuệ của nhân loại, nắm vững quy luật khách quan, xu thế thời đại và thực tiễn của đất nước để đề ra Cương lĩnh chính trị, đường lối cách mạng đúng đắn, phù hợp với nguyện vọng của nhân dân
Ðảng là một tổ chức chặt chẽ, thống nhất ý chí và hành động, lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ bản, thực hiện tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, thương yêu đồng chí, kỷ luật nghiêm minh, đồng thời thực hiện các nguyên tắc: tự phê bình và phê bình, đoàn kết trên cơ sở Cương lĩnh chính trị và Ðiều lệ Ðảng, giữ mối liên hệ mật thiết với nhân dân, Ðảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật
Ðảng Cộng sản Việt Nam là đảng cầm quyền, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân; dựa vào nhân dân để xây dựng Ðảng; đoàn kết và lãnh đạo nhân dân tiến hành sự nghiệp cách mạng Ðảng lãnh đạo hệ thống chính trị, đồng thời là một bộ phận của hệ thống ấy Ðảng lãnh
Trang 4đạo, tôn trọng và phát huy vai trò của Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội
Ðảng kết hợp chủ nghĩa yêu nước chân chính với chủ nghĩa quốc tế trong sáng của giai cấp công nhân, góp phần tích cực vào sự nghiệp hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội của nhân dân thế giới
Ðảng Cộng sản Việt Nam được xây dựng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, thường xuyên tự đổi mới, tự chỉnh đốn, không ngừng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên, sức chiến đấu và năng lực lãnh đạo cách mạng của Ðảng
1.1.2 Về phương thức lãnh đạo của Đảng:
Phương thức lãnh đạo ra đời cùng sự ra đời của Đảng Trước đây, vấn đề này không được nhắc đến nhiều, nhưng từ khi Đảng ta thực hiện công cuộc đổi mới toàn diện trên tất cả các lĩnh vực, Đảng ta đã nghiêm túc nhìn nhận và đi sâu tìm hiểu cũng như đưa ra hệ thống các quan điểm, giải pháp cho vấn đề này
Phương thức lãnh đạo là cách thức, phương pháp, bước đi để thực hiện nhiệm vụ, nội dung lãnh đạo, là nhân tố quan trọng bảo đảm cho đường lối đi vào cuộc sống thông qua phong trào hành động cách mạng của đông đảo nhân dân lao động, dưới ngọn cờ của Đảng
1.2 Mục đích, yêu cầu và nội dung của việc đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng hiện nay:
Có thể nói, sự thành công hay không của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa những năm tiếp theo tùy thuộc một phần cơ bản và quan trọng vào việc đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng Bởi lẽ, như ở trên đã nói, phương thức lãnh đạo là cách thức, phương pháp, bước đi để thực hiện nhiệm vụ, nội dung lãnh đạo, là nhân tố quan trọng bảo đảm cho đường lối đi vào cuộc sống thông qua phong trào hành động cách mạng của đông đảo nhân dân lao động, dưới ngọn cờ của Đảng
Trang 5Nhìn lại hơn 60 năm cầm quyền lãnh đạo sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa
xã hội và bảo vệ Tổ quốc, qua mỗi chặng đường, căn cứ vào nhiệm vụ, Đảng ta luôn chủ động cải tiến, đổi mới phương thức lãnh đạo phù hợp với yêu cầu phát triển của thực tiễn, khẳng định ngày càng vững chắc vị trí, vai trò quyết định mọi thắng lợi của sự nghiệp cách mạng; đồng thời, không ngừng trưởng thành và tích lũy được không ít kinh nghiệm quý báu trên phương diện này
Đặc biệt, từ năm 1986, Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo công cuộc đổi mới toàn diện Để thực hiện sự nghiệp đổi mới toàn diện, sâu sắc đất nước, Đảng đứng trước yêu cầu phải đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo, từng bước xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam - Nhà nước của dân,
do dân và vì dân, xây dựng nền kinh tế nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước Nhiều hội nghị, mà trước hết là Hội nghị Trung ương 6 (khóa VI), năm 1989, Đảng ta đề ra những quan điểm đổi mới phương thức hoạt động của hệ thống chính trị phù hợp với điều kiện mới Bước
đầu hình thành một số quan điểm cơ bản định hướng cho quá trình đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng trong điều kiện Đảng cầm quyền Đại
hội VII tiếp tục khẳng định những quan điểm đó và là một nội dung quan trọng
của Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
Qua các Hội nghị Trung ương tiếp theo và Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII (tháng 1-1994), các Đại hội VIII (1996), IX (2001) và X (2006), Đảng tiếp tục cụ thể hóa, làm sáng tỏ và phong phú hơn các quan điểm chỉ đạo, yêu cầu và bước đi không ngừng đổi mới phương thức lãnh đạo một cách vừa tổng quát vừa cụ thể trên các lĩnh vực của đời sống xã hội; đã đạt được nhiều tiến bộ trong thực tiễn lãnh đạo sự nghiệp đổi mới
Bước tiến rất quan trọng là, đáp ứng yêu cầu phát triển của công cuộc đổi mới, Đảng ta nhận thức ngày càng toàn diện hơn, rõ ràng hơn, sâu sắc và ngày càng trưởng thành hơn không chỉ trong hoạch định nội dung lãnh đạo, phạm vi
Trang 6lãnh đạo mà còn linh hoạt, sáng tạo, đa dạng và hiệu quả hơn trong thực thi phương thức lãnh đạo đối với Nhà nước nói riêng và toàn bộ hệ thống chính trị nói chung Các cơ quan lãnh đạo của Đảng nêu cao vai trò lãnh đạo, chỉ đạo và quyết định những vấn đề trọng yếu mà Quốc hội, Chính phủ, các ngành, các địa phương đề xuất, bảo đảm sự lãnh đạo tập trung thống nhất; khắc phục dần tình trạng hoặc ôm đồm, bao biện, hoặc buông lỏng, phiến diện, từng bước phát huy vai trò chủ động của cơ quan nhà nước trong quản lý điều hành; phát huy tính chủ động sáng tạo của các đoàn thể và tính tích cực xã hội của các tầng lớp nhân dân Từng bước nâng cao chất lượng các quyết định, đổi mới quy trình ra nghị quyết, cải tiến lề lối làm việc, phát huy dân chủ, đề cao trách nhiệm cá nhân, củng cố và phát huy các nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt đảng Tập trung sức lực, trí tuệ vào việc thực hiện nhiệm vụ trung tâm là xây dựng kinh tế, củng cố và tăng cường ổn định chính trị, không ngừng đổi mới, xây dựng, chỉnh đốn Đảng
là nhiệm vụ then chốt và củng cố, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc
Mặc dù vậy, cho đến nay, việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng
chưa tương xứng với yêu cầu đổi mới trên các phương diện của sự nghiệp công
nghiệp hóa, hiện đại hóa, nhất là những khâu đột phá, những lĩnh vực quan trọng (xây dựng đồng bộ thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, trọng tâm là đổi mới cơ chế, chính sách ; đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động
của hệ thống chính trị trong đó trọng tâm là cải cách hành chính); chưa đáp ứng hiệu quả yêu cầu đổi mới trong tổ chức và hoạt động của Nhà nước và của các
đoàn thể Trên một số lĩnh vực còn lúng túng, cả về nhận thức và tổ chức hoạt động; có không ít vấn đề chưa thật sáng tỏ; chưa cụ thể hóa và thể chế hóa được một số quan niệm, phương hướng chỉ đạo xây dựng và đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đã được đề ra Trong một số tổ chức và lĩnh vực, ở một số khâu,
Trang 7còn chưa phân định thật rõ chức năng, nhiệm vụ, mối quan hệ giữa Đảng và Nhà nước, nhất là trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế Vẫn tồn tại tình trạng bao biện lẫn tình trạng buông lỏng, thậm chí còn lúng túng ở một số phương diện Công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện nghị quyết của Đảng vẫn là một khâu yếu, chưa khắc phục kịp thời và hiệu quả Đảng ta nhấn mạnh: "Việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng còn chậm và lúng túng Chậm nghiên cứu và ban hành những quy định cụ thể về phương thức Đảng lãnh đạo Nhà nước; chậm xây dựng các cơ chế phối hợp giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị" Nhất là, "một số vấn đề ở tầm quan điểm, chủ trương lớn chưa được làm rõ nên chưa đạt được sự thống nhất cao về nhận
thức và thiếu dứt khoát trong hoạch định chính sách, chỉ đạo điều hành Sự chỉ đạo tổ chức thực hiện chưa tốt Tình trạng nói nhiều làm ít, làm không đến nơi
đến chốn hoặc không làm còn diễn ra ở nhiều nơi Công tác kiểm tra, thanh tra còn thiếu hiệu lực"
Trước đòi hỏi cấp bách của đất nước hiện nay phải tranh thủ cơ hội, vượt qua thách thức, tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, toàn diện và đồng bộ, phát triển nhanh
và bền vững hơn, Đảng ta phải tiếp tục đổi mới sâu sắc, hoàn thiện hơn nữa phương thức lãnh đạo
Trang 8Chương 2: Quan điểm và giải pháp đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng:
2.1 Một số quan điểm:
2.1.1 Đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng phải xuất phát
từ đường lối chính trị thực hiện sự nghiệp đổi mới toàn diện:
Đại hội X, XI của Đảng đã hoạch định nhiệm vụ cách mạng và nội dung lãnh đạo của Đảng, theo đó, phương thức lãnh đạo nhất thiết phải thay đổi cho phù hợp Đó là yêu cầu khách quan của nhiệm vụ chính trị, là đòi hỏi của các cấp
ủy và tổ chức đảng, của toàn bộ hệ thống chính trị
2.1.2 Đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng phải đồng bộ với đổi mới tổ chức và cơ chế vận hành của cả hệ thống chính trị:
Đây là một nội dung, một bộ phận trọng yếu của toàn bộ công tác xây dựng Đảng; là sự biểu hiện tập trung và sinh động năng lực lãnh đạo chính trị, văn hóa chính trị của Đảng Xác định đúng, phân định rõ vị trí, chức năng, nhiệm
vụ, tổ chức và mối quan hệ giữa Đảng với các tổ chức khác trong hệ thống chính trị, đặc biệt là với Nhà nước trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
Gắn việc xây dựng, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng với việc kiện toàn nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức trong hệ thống chính trị phải
có bước đi phù hợp
2.1.3 Đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng phải phù hợp với trình độ trí tuệ của đội ngũ cán bộ, đảng viên, trình độ dân chủ của Đảng, trình độ dân chủ của toàn xã hội và hệ thống tổ chức của Đảng, đặt vững trên nền tảng nguyên tắc tập trung dân chủ:
Có thể nói, đây là một trong những vấn đề có tính quyết định Hệ thống tổ chức bộ máy đảng, bản lĩnh, trình độ và phong cách lãnh đạo của người đứng
Trang 9đầu cấp ủy có ảnh hưởng quan trọng đến phương pháp lãnh đạo, lề lối và phong cách làm việc của cấp ủy và tổ chức đảng Do đó, bảo đảm nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, bí thư cấp ủy phải thật sự là người tiêu biểu về phẩm chất, trí tuệ về phong cách công tác; đồng thời, cụ thể hóa, thể chế hóa quan điểm, chủ trương đổi mới phương thức lãnh đạo thành điều lệ, quy chế, quy trình công tác là rất quan trọng Nâng cao trình độ mọi mặt, trước hết là trình độ chính trị và trình độ học vấn của đội ngũ cán bộ, đảng viên Phát huy dân chủ trong Đảng một cách mạnh mẽ làm tiền đề và động lực phát huy dân chủ xã hội một cách đúng hướng, toàn diện nhằm góp phần xây dựng, chỉnh đốn Đảng một cách chủ động và hiệu quả
2.1.4 Đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng phải đặt trong mối liên hệ của sự phát triển khoa học lãnh đạo, quản lý và điều kiện, phương tiện kỹ thuật phục vụ sự lãnh đạo:
Theo quy mô và tốc độ của công cuộc đổi mới, dù muốn hay không, việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng phải sử dụng một cách phù hợp và hữu hiệu thành tựu của các khoa học chuyên ngành và liên ngành (điều khiển học, tâm lý học, xã hội học, tin học và các phương tiện kỹ thuật giáo dục và truyền thông ) Đó là yêu cầu, nhu cầu phù hợp với xu thế phát triển hiện nay
2.1.5 Phải lấy hiệu quả của việc tổ chức thực hiện đường lối chính trị, sự trưởng thành toàn diện của Đảng, của hệ thống chính trị, trình độ phát triển dân chủ của xã hội, mối liên hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân làm thước đo quyết định sự thành công hay không của việc đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng:
Đây là sự kiểm chứng đúng đắn và nghiêm khắc nhất vai trò, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng Các cấp ủy, các tổ chức đảng từ Trung ương tới chi bộ, mỗi đảng viên phải lấy đó làm tiêu chí để tự soát xét, đánh giá
Trang 10mình, từ đó chủ động điều chỉnh kịp thời phương pháp, hình thức công tác phù hợp trong việc lãnh đạo thực hiện đường lối chính trị
2.1.6 Trong quá trình đổi mới và hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng, trước hết, cần tiếp tục nắm chắc và quán triệt hơn nữa một số vấn đề mang tính nguyên tắc:
Phải nắm vững và quán triệt sâu sắc nguyên tắc đảng cầm quyền trong
điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển nền kinh
tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập kinh tế quốc tế và không ngừng hoàn thiện cơ chế vận hành của hệ thống chính trị
Đảng lãnh đạo toàn diện đất nước và chịu trách nhiệm về mọi thành công, thiếu sót trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Sự lãnh đạo của Đảng là
để đảm bảo quyền lực thực sự thuộc về nhân dân Vì, chỉ có Đảng lãnh đạo thì Nhà nước mới thực sự là Nhà nước của dân, do dân và vì dân Đảng không buông lỏng sự lãnh đạo, nhưng cũng không đứng trên Nhà nước, không độc đoán, mà phải thực thi chức năng, nhiệm vụ lãnh đạo của mình thật sự dân chủ,
theo khuôn khổ pháp luật Đây không chỉ là vấn đề có tính nguyên tắc mà còn là
bài học kinh nghiệm sau hơn 20 năm đổi mới
Đảng lãnh đạo các lĩnh vực của đời sống xã hội chủ yếu thông qua Nhà nước Do đó, Đảng đổi mới phương thức lãnh đạo là để phát huy mạnh mẽ vai trò, hiệu lực của Nhà nước và các đoàn thể chính trị - xã hội Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, phát huy hiệu lực quản lý của Nhà nước và phát huy quyền làm chủ của nhân dân là những nhân tố thống nhất Hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước là thước đo trình độ lãnh đạo của Đảng Đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng là phải làm cho Nhà nước thực sự của dân, do dân, vì dân và vì mục tiêu tối cao là bảo vệ và phục vụ lợi ích nhân dân Là lực lượng duy nhất lãnh đạo Nhà nước, lãnh đạo xã hội, Đảng đặc biệt đề phòng phạm phải các sai lầm như: quan liêu, lạm quyền, thoái hóa, biến chất, đặc quyền, đặc lợi