PHẦN MỞ ĐẦU Đảng cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc. Đảng lấy chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ bản. Đảng Cộng sản Việt Nam là đảng cầm quyền, lãnh đạo Nhà nước và xã hội; Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị, đồng thời là bộ phận của hệ thống ấy; Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật. Giữ vững bản chất và tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, xây dựng Đảng thật sự trong sạch, vững mạnh cả về chính trị, tư tưởng và tổ chức, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng là nhiệm vụ then chốt, có ý nghĩa sống còn đối với Đảng và sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta hiện nay. Trong quá trình vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác Lênin vào thực tiễn cách mạng Việt Nam và tổ chức lãnh đạo, chỉ đạo cuộc đấu tranh cách mạng của nhân dân ta giành được những thắng lợi to lớn, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Chủ nghĩa Lênin đối với chúng ta, những người cách mạng và nhân dân Việt Nam, không những là cái “cẩm nang” thần kỳ, không những là cái kim chỉ nam, mà còn là mặt trời soi sáng con đường chúng ta đi tới thắng lợi cuối cùng, đi tới chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản”. Tổng kết sâu sắc thực tiễn lịch sử hoạt động lãnh đạo của Đảng và của quá trình cách mạng Việt Nam từ khi thành lập Đảng đến nay, “Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội” (Bổ sung, phát triển năm 2011) tiếp tục khẳng định: “Đảng lấy chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động”. Đây là một luận điểm cực kỳ quan trọng được khái quát, rút ra từ thực tiễn phong phú, sinh động của cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân và cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, nó chỉ ra nguồn gốc sâu xa của mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam tổ chức, lãnh đạo, được lý luận Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường, chỉ lối.
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
Đảng cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân,đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam;đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và củadân tộc Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng
tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc
tổ chức cơ bản Đảng Cộng sản Việt Nam là đảng cầm quyền, lãnh đạo Nhànước và xã hội; Đảng lãnh đạo hệ thống chính trị, đồng thời là bộ phận của hệthống ấy; Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân,hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật Giữ vững bản chất vàtăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, xây dựng Đảng thật sự trong sạch,vững mạnh cả về chính trị, tư tưởng và tổ chức, nâng cao năng lực lãnh đạo,sức chiến đấu của Đảng là nhiệm vụ then chốt, có ý nghĩa sống còn đối vớiĐảng và sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta hiện nay
Trong quá trình vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lêninvào thực tiễn cách mạng Việt Nam và tổ chức lãnh đạo, chỉ đạo cuộc đấutranh cách mạng của nhân dân ta giành được những thắng lợi to lớn, Chủ tịch
Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Chủ nghĩa Lênin đối với chúng ta, những ngườicách mạng và nhân dân Việt Nam, không những là cái “cẩm nang” thần kỳ,không những là cái kim chỉ nam, mà còn là mặt trời soi sáng con đườngchúng ta đi tới thắng lợi cuối cùng, đi tới chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộngsản”
Tổng kết sâu sắc thực tiễn lịch sử hoạt động lãnh đạo của Đảng và củaquá trình cách mạng Việt Nam từ khi thành lập Đảng đến nay, “Cương lĩnhxây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội” (Bổ sung, pháttriển năm 2011) tiếp tục khẳng định: “Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tưtưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động” Đây
là một luận điểm cực kỳ quan trọng được khái quát, rút ra từ thực tiễn phong
Trang 2phú, sinh động của cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân và cuộc cáchmạng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, nó chỉ ra nguồn gốc sâu xa của mọi thắnglợi của cách mạng Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam tổ chức, lãnh đạo,được lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường, chỉ lối.
Trang 3PHẦN NỘI DUNG Chương 1: Nhận thức về Chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh:
1.1 Về Chủ nghĩa Mác - Lê nin::
1.1.1 C.Mác và Ph.Ăngghen đã xây dựng nên học thuyết cách mạng, khoa học và nhân đạo:
Trong quá trình phát triển của lịch sử xã hội loài người, quần chúng laođộng luôn luôn ước mơ, mong muốn được sống trong một xã hội bình đẳng,công bằng, có cuộc sống ấm no và hạnh phúc Vì vậy, họ liên tục đấu tranh đểthực hiện ước mơ, khát vọng đó Nhiều tư tưởng tiến bộ và nhân đạo đã hìnhthành và phát triển để dẫn dắt cuộc đấu tranh của quần chúng
Đến giữa thế kỷ XIX, phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân vànhân dân lao động chống lại sự áp bức bóc lột của giai cấp tư sản phát triểnmạnh mẽ, đòi hỏi có một lý luận khoa học hướng dẫn Chủ nghĩa Mác ra đời
đã đáp ứng đòi hỏi cấp bách đó
C.Mác (1818-1883) và Ph.Ăngghen (1820-1895) đã kế thừa có phêphán những thành tựu khoa học và những giá trị tư tưởng của nhân loại đạtđược trước đó, bằng lao động khoa học và sáng tạo hai ông đã phân tích xãhội tư bản, tổng kết thực tiễn phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân vànhân dân lao động C.Mác và Ăngghen đã xây dựng nên học thuyết cáchmạng, khoa học và nhân đạo để giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội, giảiphóng con người Trong học thuyết của mình, hai ông đã chứng minh sự sụp
đổ tất yếu của chủ nghĩa tư bản và sự quá độ sang một xã hội mới không cònchế độ người bóc lột người Đó là chủ nghĩa xã hội, giai đoạn đầu của chủnghĩa cộng sản
1.1.2 Lênin đã bảo vệ, vận dụng sáng tạo và phát triển toàn diện lý luận của Mác-Ăngghen trong điều kiện mới:
Trang 4Đầu thế kỷ XX, tình hình thế giới đã xuất hiện những đặc điểm mới:Chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đoạn tột cùng của nó là chủ nghĩa đế quốc.
Sự phát triển không đều của chủ nghĩa đế quốc tạo tiền đề cho cách mạng vôsản có thể nổ ra và thắng lợi ở một số nước, thậm chí ở một nước
Trong hoàn cảnh đó, Lênin (1870-1924) đã vận dụng sáng tạo và pháttriển toàn diện học thuyết của Mác-Ăngghen để giải quyết những vấn đề cơbản của cách mạng vô sản Lênin đã ra sức bảo vệ lý luận Mác, phê phánkhông khoan nhượng với mọi loại kẻ thù tư tưởng: Xét lại, cơ hội… Đồngthời, ông chú trọng tổng kết kinh nghiệm thực tiễn đấu tranh cách mạng củagiai cấp công nhân thế giới, dựa trên những kết quả mới của khoa học, bổsung, phát triển cơ sở lý luận của Mác-Ăngghen với tinh thần biện chứng duyvật
Trên cơ sở phân tích sâu sắc về bản chất của chủ nghĩa đế quốc và thựctiễn phong trào của giai cấp công nhân Nga, Lênin đã lãnh đạo cuộc Cáchmạng Tháng Mười Nga thành công, mở ra thời đại mới: Thời đại quá độ từchủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới
Những cống hiến vĩ đại của Lênin cả về lý luận và thực tiễn đã gópphần làm cho hệ thống lý luận của Mác, Ăngghen ngày càng hoàn chỉnh Đểghi nhận công lao và những đóng góp to lớn của Lênin, những người cộng sản
và giai cấp công nhân quốc tế trân trọng gọi học thuyết đó là chủ nghĩa Lênin
Mác-1.1.3 Chủ nghĩa Mác-Lênin là gì:
Có thể nói một cách ngắn gọn: Chủ nghĩa Mác-Lênin là thế giới quan
và phương pháp luận khoa học, nó cung cấp cho con người một công cụ đểnhận thức và cải tạo thế giới; nó chỉ ra quy luật vận động của tự nhiên, xã hội
và tư duy
Chủ nghĩa Mác-Lênin là học thuyết về sự giải phóng và phát triển Nókhông những nêu ra mục tiêu, đối tượng, những quy luật của sự giải phóng và
Trang 5phát triển, mà còn chỉ ra những lực lượng cách mạng có khả năng thực hiệnđược sự giải phóng và phát triển Đó là giai cấp công nhân.
Chủ nghĩa Mác - Lênin khẳng định sự ra đời của Đảng Cộng sản là tấtyếu lịch sử Bảo đảm sự lãnh đạo duy nhất của Đảng là quy luật dẫn tới thắnglợi của cách mạng xã hội chủ nghĩa Đảng kiểu mới của giai cấp công nhânđược vũ trang bằng lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học, có nguyên tắc tổ chức
và sinh hoạt chặt chẽ, có quan hệ chặt chẽ với quần chúng, đại biểu trungthành lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của cả dân tộc
1.2 Về Tư tưởng Hồ Chí Minh:
Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng nhiệt huyết, hết lòng vìnước, vì dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại một di sản tinh thần hết sức sâusắc, cao cả không chỉ góp phần to lớn và quyết định vào thắng lợi của dân tộctrong những năm qua mà còn có ý nghĩa chỉ đạo lâu dài cho sự nghiệp cáchmạng của Đảng ta, nhân dân ta Tổng hợp những giá trị tinh thần đó là tưtưởng Hồ Chí Minh
Vậy, tư tưởng Hồ Chí Minh là gì? Trong Báo cáo Chính trị của BanChấp hành Trung ương tại Đại hội IX của Đảng đã nêu rõ:
"Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâusắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vậndụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể củanước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếpthu tinh hoa văn hoá nhân loại Đó là tư tưởng về giải phóng dân tộc, giảiphóng giai cấp, giải phóng con người; về độc lập dân tộc gắn liền với chủnghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; về sức mạnhcủa nhân dân, của khối đại đoàn kết dân tộc; về quyền làm chủ của nhân dân,xây dựng Nhà nước thật sự của dân, do dân, vì dân; về quốc phòng toàn dân,xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; về phát triển kinh tế và văn hoá,không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; về đạođức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư; về chăm lo bồi dưỡng
Trang 6thế hệ cách mạng cho đời sau; về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, cán
bộ, đảng viên vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung thành củanhân dân…
Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân tagiành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta"
Định nghĩa về tư tưởng Hồ Chí Minh như trên thể hiện bốn nội dungchủ yếu cần nắm vững:
- Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâusắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộcdân chủ đến cách mạng xã hội chủ nghĩa
- Tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của sự vận dụng và phát triển sángtạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam
- Tư tưởng Hồ Chí Minh là sự kế thừa và phát huy giá trị truyền thốngcủa dân tộc Việt Nam và tinh hoa văn hoá nhân loại
- Tư tưởng Hồ Chí Minh là ngọn cờ thắng lợi của cách mạng Việt Namtrong hơn 80 năm qua, tiếp tục soi sáng con đường cách mạng Việt Nam trongthời gian tới
Trang 7Chương 2: Vì sao Đảng ta lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động:
Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH (bổsung và phát triển năm 2011) (gọi tắt là Cương lĩnh 2011) của Đảng đã ghi:Đảng Cộng sản Việt Nam lấy chủ nghĩa Mác – Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minhlàm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của mình Điều đó hoàntoàn đúng đắn và phù hợp với quá trình phát triển của cách mạng Việt Nam
và tiến trình lịch sử thế giới
Trong các xã hội hiện đại, lý luận về phát triển giữ vai trò đặc biệt quantrọng Trong thế kỷ XX, nhân loại đã từng chứng kiến vai trò tích cực và tiêu
cực của nhiều học thuyết Chủ nghĩa Mác – Lê-nin đã dẫn đến thành lập các
đảng cộng sản, Cách mạng Tháng Mười và nước Nga Xô-viết đã ra đời - nhànước công nông đầu tiên trên thế giới - mở ra một thời đại mới cho nhân loại,khơi nguồn cho phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới, trong đó có cáchmạng Việt Nam Chủ nghĩa phát xít đã dẫn tới Chiến tranh thế giới thứ Hai -một thảm họa lớn của nhân loại… Chủ nghĩa tự do cũ và mới, mà Hoa Kỳ làtiêu biểu đã phát triển mạnh mẽ rồi rơi vào khủng hoảng CNXH dân chủ và
“con đường thứ ba” đã và đang tồn tại ở các nước Bắc Âu, Cộng hoà Liênbang Đức… với những thành quả và khó khăn thể hiện trong các cuộc khủnghoảng chính trị - xã hội, khiến cho người ta phải tìm tòi những giải pháp khácnhau cho sự phát triển đất nước
Trang 8Sau khủng hoảng và sụp đổ của một bộ phận quan trọng trong hệ thốngXHCN thế giới (1989 - 1991), có học giả cho rằng CNTB là “Sự tột cùng củalịch sử” Thế rồi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu bắt đầu từ nước Mỹ(năm 2007 - 2009) và hiện nay phong trào “Chiếm phố Uôn” nổ ra từ nước
Mỹ lan rộng ra các nước tư bản phát triển đã cho người ta thấy CNTB sẽkhông bao giờ có thể thay đổi bản chất của một xã hội bất công, cho nên cầnphải thay đổi Xã hội đó không thể là “sự tột cùng của lịch sử”
Một kinh nghiệm xương máu rút ra từ tiến trình cải tổ, cải cách của cácnước XHCN trong thập kỷ 80, 90 của thế kỷ XX là đã không phát triển được
lý luận mác-xít đáp ứng đòi hỏi của cuộc sống Đặc biệt là, các đảng cộng sảnkhông đánh giá đúng tầm quan trọng của cuộc đấu tranh trên lĩnh vực chínhtrị - tư tưởng, đã du nhập các quan điểm dân chủ, nhân quyền cực đoan củaphương Tây, như: đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập… dẫn tới sự sụp đổmột bộ phận quan trọng của hệ thống XHCN
Trong chiến lược “Diễn biến hoà bình” của chủ nghĩa đế quốc và cáclực lượng tay sai, việc tấn công vào hệ tư tưởng và lực lượng lãnh đạo, cầmquyền nhà nước và xã hội, luôn là mục tiêu quan trọng nhất R Nich-xơntrong cuốn sách: “1999 – không đánh mà thắng” rút ra kết luận: rút cuộc sự
cạnh tranh giữa các hệ thống xã hội cuối cùng, cái có tác dụng quyết định đối
với lịch sử là tư tưởng chứ không phải là vũ khí Chính vì vậy, chủ nghĩa đế
quốc đã đồng thời thực hiện chiến tranh xâm lược và “diễn biến hoà bình”,chống phá hệ thống XHCN ngay từ khi nước Nga Xô-viết ra đời Tuy nhiên,
từ khi các nước XHCN tiến hành cải tổ, cải cách, đổi mới, các thế lực thù địch
đã tập trung mũi nhọn, đẩy tới cuộc “chiến tranh không có khói súng” - chiếnlược “Diễn biến hoà bình” đối với các nước đi theo con đường XHCN, tấncông vào hệ tư tưởng, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước Ngàynay, cuộc đấu tranh phòng, chống “diễn biến hòa bình”, “tự diễn biến”, “tựchuyển hóa”, như Đảng ta đã nói đặt trong bối cảnh toàn cầu hoá, hội nhập
Trang 9quốc tế, phát triển kinh tế thị trường… cần phải tính tới tính phức tạp, nhữngkhó khăn và thách thức mới.
Những luận điệu mà cái thế lực thù địch thường sử dụng để tấn côngvào hệ tư tưởng của Đảng ta là: Chủ nghĩa Mác – Lê-nin ra đời từ thế kỷ XIX,nay đã lỗi thời Xã hội XHCN đã sụp đổ ở bộ phận quan trọng nhất CNTB là
“sự tột cùng của lịch sử”, nghĩa là CNTB sẽ tồn tại vĩnh viễn Không có tưtưởng Hồ Chí Minh và nếu có thì đó cũng là “tư tưởng cộng sản cũ rích”(!)
Để đánh bại cuộc tấn công của các thế lực thù địch về chính trị, tưtưởng, lý luận, củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân vào conđường XHCN, công tác nghiên cứu lý luận và công tác chính trị, tư tưởng cần
phải bảo vệ hệ tư tưởng, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước Muốn
vậy, phải làm rõ vì sao Đảng ta lựa chọn chủ nghĩa Mác – Lê-nin, tư tưởng
Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của
mình? Để làm sáng tỏ vấn đề đó, có thể căn cứ vào một số vấn đề cơ bản sau:
2.1 Đảng ta vì lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc; đồng thời, mong muốn góp phần thúc đẩy phong trào cách mạng và tiến bộ trên thế giới:
Lịch sử Việt Nam cận - hiện đại cho thấy rằng, trong thời đại đế quốcchủ nghĩa, con đường giải phóng của các dân tộc thuộc địa không thể đi theocon đường của chủ nghĩa yêu nước truyền thống, cũng không thể đi theo conđường cách mạng dân chủ tư sản Chỉ có con đường cách mạng vô sản – conđường của chủ nghĩa Mác – Lê-nin mới có thể giải phóng các dân tộc thuộcđịa Đây là kết quả khảo sát thực tế, nghiên cứu lý luận và hoạt động cáchmạng ở nước ngoài của đồng chí Nguyễn Ái Quốc từ năm 1911 đến năm
1920 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kể lại rằng: khi được đọc Luận cương củaV.I Lê-nin về các vấn đề dân tộc và thuộc địa trên báo Nhân đạo (Pháp),Người đã vui mừng reo lên và nói: “Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây làcon đường giải phóng chúng ta”1 Trong bài trả lời phỏng vấn Sác-lơ Phuốc-ni-ô, phóng viên báo L,Humanite (Pháp), ngày 15-7-1969, nghĩa là sau lần
Trang 10hoàn thiện cuối cùng bản Di chúc lịch sử và trước khi mất chưa đầy 2 tháng,Chủ tịch Hồ Chí Minh lại một lần nữa khẳng định: “Về phần chúng tôi, chính
là do cố gắng vận dụng những lời dạy của Lê-nin, nhưng vận dụng một cáchsáng tạo, phù hợp với thực tế Việt Nam… mà chúng tôi đã chiến đấu và giànhđược những thắng lợi to lớn…”.
Đi theo con đường của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, dưới sự lãnh đạo củaĐảng Cộng sản Việt Nam, dân tộc ta đã giành được độc lập, xây dựng Nhànước pháp quyền (nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, nay là Cộng hòa XHCNViệt Nam), chế độ xã hội do nhân dân làm chủ Tiếp đó, dân tộc ta đã tiếnhành các cuộc kháng chiến, đánh bại các cuộc chiến tranh xâm lược của thựcdân, đế quốc hung hãn và hùng mạnh nhất thế giới, bảo vệ vững chắc độc lậpdân tộc, chủ quyền quốc gia Từ giữa những năm 80 thế kỷ XX, Đảng ta đãphát hiện sai lầm trên lĩnh vực kinh tế, xã hội nên đã khởi xướng công cuộcđổi mới, hội nhập quốc tế, cho đến nay đã thu được những thành tựu to lớn,làm thay đổi căn bản đời sống xã hội, được nhân dân ta ghi nhận, bạn bè quốc
tế, văn hóa, khoa học, công nghệ,… buộc CNTB phải điều chỉnh theo xuhướng dung hòa lợi ích giai cấp