Đó chính là những giọt nước mắt của lớn xuống ko phải là lớn lên.. Và như vậy thì, này con, này các em học trò nhỏ hãy tự nhiên khóc đừng xấu hổ, rồi hãy đường hoàng lau đi những giọt nư
Trang 1Những câu chuyện mang tính giáo dục 3:
LỚN C1: LÊN, LỚN XUỐNG VÀ NHỮNG GIỌT NƯỚC MẮT NGÀY CHIA TAY
1 Sáng nay con dự lễ ra trường Tiếng loa trong sân trường phát đi bài
hát "Tạm biệt gấu Misa nhé, tạm biệt trường mầm mon thân yêu " Cha thấy con khóc, và các bạn trai của con cũng khóc Thật thương cho những giọt nước mắt ngây thơ lần đầu đã bít thế nào là nỗi đau chia ly Cha cũng bồi hồi nhoi nhói lạ Bốn năm về trước mà chỉ mới ngày nào đây, con đến lớp lần đầu Hôm ấy con cũng khóc Khóc vì lần đầu trưởng thành, con đã rời vú mẹ, con phải xa gấu áo mẹ Hôm khai giảng ấy, loa hát bài "Ngày đầu tiên đi học, mẹ dắt tay đến trường, con vừa đi vừa khóc, cô dỗ dành yêu thương " Mới đó mà đã 4 năm trôi qua, một chặng đường chứng kiến ko ít
sự quả cảm trong sự nghiệp học hành của con
2 Nín đi con Rồi con sẽ còn nhìu lần khóc Hôm qua cha mới vừa dự
lễ ra trường của các anh chị lớp 12 Họ cũng khóc Chia tay nghĩa là giã từ một giai đoạn cũ, để bước lên một cấp độ mới, như nòng nọc đứt đuôi, như chú bướm hoá thân từ nhộng Cho nên những giọt mốc của từng bước lớn khôn, từng bước trưởng thành Cũng như những dòng chảy khác vẫn chuyển động theo từng bước đi của năm tháng trong cơ thể đang trưởng thành của chúng ta vậy Và thế là, nước mắt lúc này không phải là bão dông mà là cơn mưa đền sau những mất mát chia ly Sau cơn mưa trời lại sáng Khóc để cho mắt trong hơn Thường thì giọt nước mắt là phong vũ biểu của tình bạn, tình thương; là nhiệt kế để đo độ nồng ấm với đời Và hôm nay, nước mắt là để chuyển tiếp mốc lớn lên
3 Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm đã quan sát rất hay rằng trẻ con thì lớn
lên còn bầu bí thì lớn xuống Mình là con người mình fải lớn lên cả fần con lẫn phần người Bởi cũng có rất nhìu người chỉ lớn trong phần người mà không lớn phần con, bởi chỉ có lớn mà không có khôn, đua đòi tầm thường, hút hít nghiện ngập, tham vọng xa đoạ để rồi cuối cùng cũng fải khóc vì ân
Trang 2hận, xót xa, hoài phí Đó chính là những giọt nước mắt của lớn xuống ko phải là lớn lên
4 Mình đâu phải là bầu bí, mình là con người Và như vậy thì, này con,
này các em học trò nhỏ hãy tự nhiên khóc đừng xấu hổ, rồi hãy đường hoàng lau đi những giọt nước mắt của sự lớn lên , ko pải là lớn xuống, nước mắt của niềm vui hơn là nỗi buồn này
C2: VẪN VƠ CHUYỆN HÁT HÒ
1 Căn hộ tôi sống nằm cạnh bếp ăn của một trường đại học Từ những
gian bếp ám mùi khói than và tiếng bát đĩa lanh canh ấy luôn vọng ra tiếng hát véo von của những người chị nuôi Từ "tại anh đó nên chúng mình xa nhau " đến xây hồ Kẻ Gỗ, đến "cùng dắt nhau qua những ngày giann khó " Hát suốt ngày Mấy chị vừa làm vừa hát
Trang 32 Ngày còn là sinh viên, chúng tôi thỉnh thoảng giúp nhà trườnh kẻ
panô apphich trong những dịp gấp gáp chuẩn bị đón sinh viên hoặc hội khoa hội trường gì đó Những lúc làm nhiều, cô họa sĩ già thường khuyên chúng tôi vừa làm vừa hát nho nhỏ sẽ chống được mệt mỏi Đi phụ kẻ bảng biểu làm triển lãm, thường là dồn dập trong khoảng thời gian ngắn nên căng thẳng - hồi đó tất cả đều kẻ tay, người họa sĩ của phòng triển lãm cũng khuyên chúng tôi vừa làm vừa huýt sáo cho nhẹ nhõm tinh thần và đỡ sai sót hơn Có lẽ đó cũng là một cách "nghệ thuật vị nhân sinh" vậy
3 Ai đã từng đứng bên cánh gà sân khâu văn nghệ quần chúng hẳn sẽ
thấy những người ca sĩ, dù chỉ là nghiệp dư thôi, họ ra sân khấu như là chú
gà chọi trước khi vào sới, như là cầu thủ chuẩn bị tung vào sân, đầy háo hức
và đam mê! Nếu vì một lý do gì đó mà cắt mất tiết mục của họ thì thầt là
"thương tâm", bởi họ sẽ buồn không tả nỗi Hoàn toàn không phải hát vì tiền
vì danh Như một con chim có giọng thì phải được hót lên Thế thôi Rất chi
là "vị nghệ thuật"
4 Dẫu "vị" gì đi nữa thì không phải lúc nào tiếng hát cũng được chấp
nhận và đề cao Chú út tôi là người thông minh, học giỏi và đẹp trai nhất mà nhưng không được ông nội tôi yêu Vì chú có một cái tật làm ông ghét là hay huýt sáo Ông bảo như thế là loại người "huýt gió đầu môi", là không đứng đắn Lớn lên chú tôi học trường nhạc nhưng về sau phải bỏ vì âm nhạc không được ông nội khuyên dùng
5 Thực ra thuở thiếu thời ai mà chẳng thích đàn ca Bởi mỗi tâm hồn
mới lớn kỳ thực đã là một cây đàn muôn điệu, "là một vườn hoa lá rất đậm hương và rộn tiếng chim", chỉ cần khẽ động là đã ngân lên thành giai điệu
Ai lớn lên mà chẳng "thần tượng" một vài ngôi sao nào đó Từ ngôi sao hát chèo, vọng cổ của thời các cụ đến những người hát Văn Cao, Đoàn Chuẩn, Nguyễn Văn Thương của ông bà, đến Beatle, Abba, Trần Tiến, Trịnh Công Sơn của anh chị, đến Nick đến Brit, Lam Trường, Mỹ Tâm của "chúng mình", v.v
6 Như một lời bái hát, "mây và tóc em bay trong chiều gió lộng", ngày
hôm nay em được hát, được yêu tiếng hát, được rộng mở và tự do phơi phới với bao dự định của riêng em, em hãy cám ơn cuộc sống đã cho em thoải mái lựa chọn Vì những định kiến cũng đã theo dần vào quá khứ ngô nghê
Trang 47 Tiếng hát vì cuộc sống và cần cho cuộc sống này, như thuở xa xưa
nó đã giúp những người kéo thuyền hò lên điệu khúc lao động tập thể, giúp những người lính đưa pháo vào trận địa Tiếng hát bỗng trầm đi cùng với lịch sử bi tráng của con người Lao động nghệ thuật thật đáng trân trọng và ngày càng được bảo hộ
8 Có thể em không thích ca hát Có thể em chê bài hát này, nhạc sĩ nọ.
Nhưng có một tối muộn nào đó, co người mẹ đang bị kẹt xe ở một đoạn đường nào đó chưa về kịp, có người cha đang ở trong bệnh viện không về được, điện thì tắt, và trong một căn nhà nhỏ nào đó có hai chị em lên năm lên ba đang ôm nhau hát hết bài này đến bài khác để xua đi nỗi sợ hãi (giống mình hồi nhỏ ghê) Nếu chứng kiến giây lát đó, hẳn em sẽ cay cay mắt
mà cám ơn tất cả những người đã viết nên những bài ca cho cuộc sống này
C3: TỪ NHỮNG ĐỒNG XU TRÊN ĐÔI CHÂN TRẦN
Vô tình hay hữu ý bạn đều có thể nhìn thấy những vết sẹo tròn trên chân những cô gái chạy xe trên đường Nhất là mùa hè họ mặc váy công sở Những vết sẹo tròn đường kính gấp đôi đồng xu, lốm đốm di động trên đường phố Những vết sẹo vì bỏng pô xe máy!
Thì có gì là lạ? Vâng, chẳng có gì lạ đối với những vết sẹo
Nhưng có một điều rất lạ đối với trí sáng tạo của người Việt Vì một hoàn cảnh khó khăn bắt buộc không thể khác được, người dân mình đã sử dụng xe máy để đi lại, đi làm hằng ngày Mật độ xe máy nhiều hơn hẳn các thành phố khác trên thế giới Nhưng lạ thay, không ai nghĩ đến chuyện cải tiến cho phù hợp hơn với hoàn cảnh đặc biệt đó Những cái ống pô xe máy chổng ngược và phun khói vào mặt người đi sau sẽ không sao đối với nước khác nhưng lại là một vấn đề đối với đô thị Việt Nam có mật độ xe máy dày đặc, người sau nối đuôi người trước Một ống pô không cách nhiệt luôn là cơn ác mộng của những cô gái đến công sở hằng ngày và là nỗi lo lắng đến mức thắt ruột của những ông bố bà mẹ thường xuyên đưa đón các con đi học ngày 2 buổi
Trang 5Mẹ cha đã chăm bẵm giữ cho con một đôi chân lành lặn để rồi xót xa thay những ống pô xe máy đã gặm da thịt, đã tàn nhẫn đóng lên những con dấu tím đỏ
(Còn thương hơn nữa là những chiếc chày giã gạo nặng như khổ sai đã chung thân ngàn đời với người dân Việt Còn thương hơn nữa là những chiếc cối xay thóc kĩu kịt suốt chiều dài lịch sử, và sẽ vẫn còn kĩu kịt như thế nếu không có sự tiếp xúc với nền cơ khí phương Tây Thương những chiếc cáng tre đi giao thông suốt dọc đường thiên lý Thương những chiếc xe kéo tay đầu thế kỷ trước và thương cả những chiếc xích lô đạp đầu thế kỷ này Thương những chiếc thuyền thúng chèo tay đánh cá dập dềnh, thương những người dân không mơ về một đại dương rợp cánh buồm)
Những nhà sản xuất của Việt Nam đâu? Những kỹ sư cơ khí, những công nhân tiên tiến lành nghề, những hãng chế tạo, những công ty sản xuất
đồ phụ tùng của Việt Nam đâu? Sao không có nổi một cải tiến nhỏ nhặt từ ống pô xe máy để kinh doanh với thị trường?
Gói đường của người Nhật để uống cà phê trên máy bay có hình trụ, rất
dễ dốc vào ly và không vương vãi ra xung quanh Trên thẻ lên máy bay của
họ luôn ghi rõ cửa trước hay cửa sau Những việc nhỏ nhặt ấy cũng không học nổi, hành khách của Việt Nam Airlines luôn luôn phải vất vả từ cửa sau xua lên cửa trước hoặc từ cửa trước xua xuống cửa sau Ngay cả những biển chỉ dẫn trên cửa toilet của người Nhật cũng đã là một bộ sưu tập phong phú
về óc sáng tạo và tế nhị Khi thì hóm hỉnh với con bài tây - con đầm cho nữ
và con già cho nam Khi thì chỉ là một nét gãy W cho nữ (Women) và cũng nét gãy ấy lật ngược lại cho nam (Man)…
Con đường phát triển đất nước luôn đi ra từ trường học Trường học đã làm gì cho một thế hệ học sinh giàu sáng tạo? Thủ tướng Phan Văn Khải
mong mỏi về "một thế hệ doanh nhân mới dám nghĩ những điều chưa ai nghĩ, làm những việc chưa có tiền lệ, với ý thức vượt khỏi những ràng buộc của lối mòn, nhất là lối mòn của tư duy" Nhà trường đã làm gì cho mục tiêu
đó?
Đó cũng là một câu hỏi đặt ra trước một năm học mới chuẩn bị bắt đầu
Trang 6C4: MÂY TRẮNG SÂN TRƯỜNG CÓ MƯA
TRÊN QUÊ HƯƠNG
1 Mùa hạ đã về Mùa hạ về làm tôi nhớ những
mùa hạ ấu thơ ở quê nhà Mùa hạ nắng cháy Mùa hạ
khô hạn
Cánh đồng nứt nẻ Cục đất ruộng cứng như cục đá Và sỏi đá thì như bị rang lên
Những con kênh kiệt nước
Những giếng làng trơ đáy Một đôi cái giếng còn lại mạch ri rỉ chảy Dân làng thức suốt đêm cũng chỉ chắt được vài thùng
Ơi những ngày tháng hạ khó khăn! Ơi miền trung mùa hạ nắng dãi mùa đông mưa dầu!
Đêm đêm cháy rừng trên Trường Sơn có thể nhìn thấy được
Đêm đêm mẹ nhìn lên trời Trời vẫn dày đặc sao
Ngày ngày tôi nhìn lên trời, trời ngằn ngặt xanh Không một gợn mây trắng
Mây trắng luôn là nỗi khát khao mong đợi Lũ chúng tôi bỏ nô đùa, nhìn lên trời xanh xem ai nhìn thấy mây trắng trước Những con trâu không
có vũng đằm Những con chim rã cánh ngoài ruộng
Trời vẫn xanh ngằn ngặt Mây trắng ơi! Mây trắng ơi!
2 Lớn lên rồi tôi mới biết mùa hạ quê tôi từ bao đời ngóng trông mây trắng Là ngóng trông mưa về Đó cũng chính là nỗi ngóng trông mùa vàng,
là nỗi ngóng trông vượt qua đói nghèo và lạc hậu Cây lúa nước phụ thuộc vào ông trời nên mưa trở thành ân huệ Là mưa móc Một tiếng sấm xa cũng làm cha thắc thỏm Một tiếng cóc nghiến răng cũng làm mẹ đợi chờ Mẹ là thân cò đi đón cơn mưa Cha là con trâu lạy trời mưa xuống Có nơi đâu người ta phải gọi con cóc là cụ kỵ? (Trời là ông mà cóc còn là cậu ông trời)
ở xứ nào có thể có bài đồng dao thảm thiết hơn “lạy trời mưa xuống”?
Trang 73 Và 4000 năm sau vẫn còn “lạy trời mưa xuống” Vì chưa tự chủ được cuộc đời Vì mùa hạ quê nghèo vẫn hạn hán, vì chưa thể thay trời làm mưa Vì thuỷ điện không còn nước, ngôi nhà sẽ tối om, những con đường sẽ heo hút, công nghiệp cũng đình trệ, sút giảm đầu tư
4 Nếu vinh quang của đất nước đi ra từ trường học Nếu danh dự quốc gia đi ra từ trường học Nếu sự thịnh vượng của quốc gia đi ra từ trường học Thì các bạn học sinh ơi, các bạn có biết mình là ai không?
Vì sao các bạn mặc áo trắng?
Hẳn là có nhiều lý do cho màu đồng phục này nhưng tôi chỉ biết một lý
do duy nhất: Đó là màu mây trông đợi của xứ sở Mây trắng sân trường được gửi gắm niềm hy vọng tưới tắm, làm xanh tươi quê nhà Là nỗi khát khao gieo trồng tương lai
Gửi gắm vào những đám mây chăm chỉ, chịu thương chịu khó
Gửi gắm vào những đám mây nghĩa tình
Gửi gắm vào những đám mây hy vọng
Gửi gắm cả vào những đám mây đang du học nơi chân trời góc bể, những đám mây dù đi ra biển vẫn mưa về nguồn, sẽ có một ngày góp mặt trên trời quê hương
C5: GIẤC NGỦ VÀ LỜI RU
Chỉ khi em còn bé, bé lắm í, em mới được ngủ thoả thuê Lớn hơn một chút, đến tuổi đi nhà trẻ là em không còn được ngủ như thế nữa Từ độ đó, em thiếu ngủ
Em có thể nhìn thấy những đứa bé ngủ trên lưng
mẹ đi nương Em cũng dễ thấy nhiều bé em ngủ sau xe mẹ trên đường đi mẫu giáo Rồi em thức khuya dậy sớm học bài Rồi tháng năm làm người lớn với nhiều lo toan Trong ký ức của bà ngoại là thèm ngủ trong ca đêm Suốt mãi về sau này, mỗi khi nghe đài phát nhạc hiệu “tiếng thơ” lúc 10h đêm là bất giác bà rùng mình khiếp sợ, bởi giờ đó
Trang 8mỗi ngày của ngày xưa là giờ bà phải đi ca, dù trong mưa phùn gió bấc, dù đêm giông bão, dù con ốm, dù suốt ngày dài bươn chải chạy chợ làm thêm Trong ký ức của bà nội là canh một chưa nằm canh năm đã dậy Là ngủ gục trên cối giã gạo Là gánh hàng xáo 10 cây số từ lúc gà gáy đầu Là xương cốt của bà rời rã đớn đau trong tuổi 70 qua
Em có thể nhìn thấy điều vô lý trong sự “phẫn nộ” của mẹ khi mẹ nghe em
mở bài Nothing to lose của nhóm MLTR Bởi điện thoại di động của bố cài
báo thức bằng bài hát này Và dù có ngủ nướng mấy thì mỗi khi nghe đến câu kết thúc chuông “Nothing to lose” là cả nhà vẫn phải vùng dậy
Trong ngày hè của em có niềm vui là không nghe tiếng chuông đồng hồ báo thức
Ở trường nào đó của nước Anh người ta đang thí điểm tuỳ theo “tạng” sơn
ca hay là cú của teen để xếp giờ học cho thích hợp ở một trường nào đó của
Mỹ teen đang đề nghị được học lùi tiết xuống để ngủ thêm tí nữa Những sáng kiến ấy đáng được đồng cảm và chia sẻ Trong số đo hạnh phúc có lẽ nên đưa thêm chỉ số “được ngủ”?
Được ngủ là hạnh phúc, vậy mà sao lại phải ru? Bạn em nói rằng, nước nào cũng có hát ru Trong tiếng Anh, hát ru cũng được định nghĩa như mình, là bài hát chậm rãi, êm ái để đưa bé em vào giấc ngủ
Có lẽ phải ru bé bởi bé đã quen trạng thái động, đung đưa suốt 9 tháng 10 ngày trong bọc nước ối của mẹ? Có lẽ bé đã quen đi nương đi rẫy cùng mẹ trong suốt thời gian nằm trong bụng mẹ, giờ nằm yên một chỗ khó ngủ nên phải đưa nôi và hát ru? Có lẽ “tiếng khóc ban đầu còn đau” nên mẹ phải “ru mộng con thơm, con ngủ giấc tròn”, có lẽ mong con biết nói nên ru con là
“mẹ dạy cho con tiếng nói quê hương” như trong lời nhạc của Trịnh Công Sơn?
Nhưng, vậy thì người lớn, sao lại phải ru? Tại sao“Tiếng thuỳ dương mấy bờ” ru người con gái trong thơ Huy Cận? Tại sao phải “Ru lòng mình vậy” trong nhạc Phú Quang? Và tại sao phải ru mẹ, ru tình, ru em, ru ta ngậm ngùi, rơi lệ ru người trong nhạc Trịnh Công Sơn? Phải chăng là bởi “trái sầu rụng rơi” của đời người? Phải chăng thuở ấy chiến tranh triền miên, mẹ mất ngủ, anh mất ngủ, em mất ngủ?
Ru con được yên vui
Ru khi mùa mưa tới, ru em mãi yêu người
Ru em hoài bé dại, một hồn thơm cây trái
Ru trên đường em đến, xôn xao từng tiếng chim
Trang 9Ru em là cánh nhạn, miệng ngọt hạt từ tâm
Hoá ra khúc hát ru cũng chính là lời kinh cầu nguyện Ru phận mình, ru lòng mình Ru đời Ru người, ru ta Không biết có nơi đâu cũng có lời ru như thế như trong tiếng Việt? Không biết nơi đâu còn phải ru người lớn ngủ?
Để bây giờ em, một người Việt trẻ, cũng thao thức trong ký ức về giấc ngủ
và lời ru
C6 EM MONG CHỜ MÙA THU
Em mong chờ mùa thu, trời đất kia ngả màu xanh lơ…
Mùa thu đem đến mơ màng, đánh thức lãng mạn giữa thế gian trần trụi Thu về cho đất trời làm điệu, khoác voan vàng kiêu sa
Thu về cho nắng thuỷ tinh, để nắng có thể đi vào trong mắt em
Mùa thu cho em phá cỗ, cho chị em trèo lên quán dốc ngồi gốc cây đa hát hội trăng rằm
Đáy đĩa mùa đi, mùa thu ăn cốm Thu tới thay ca cho hạ về nghỉ ngơi sau tháng ngày mệt nhoài vì toả nhiệt ấp ủ cho hoa trái chín rộ, ngọt ngào Mùa thu là ốc đảo của sa mạc thời gian
Thu về để thời gian có dấu ấn của đổi thay Để thời gian cũng có màu,
để biết giật mình thương cảm những sợi tóc nhuốm thu Thu về cho se giọt
mồ hôi trên cánh đồng Cho mo cơm của cha lâu thiu, cho bầu nước của mẹ lâu cạn Thu về cho đất trời mát dịu, cho năng suất lao động tăng, cho cánh đồng vàng cổ tích, cho bức tranh tăng trưởng thêm màu sáng Thu về cho quê hương em đủ 4 bức tứ bình, an lành và thịnh vượng
Mùa thu Hà Nội nhắc ai một lần rời xa phải đếm ngày đếm tháng, thương nhớ suốt mười hai
Thu về lá rụng trên bức phù điêu trường nữ học xứ Huế Nhắc em chiếc
lá xà cừ rụng trong cặp, đọc lại những dòng ghi trên lá từ trước hạ, để rồi suốt năm sau không hết bồi hồi
Trang 10Thu về cho em trở lại trường, lại lên Thành phố, gặp thầy gặp bạn Một năm khởi đi từ mùa xuân Năm học khởi đi từ mùa thu, nên vui biết mấy, ơi mùa thu - mùa xuân của học đường…
Thu về cho tiết tấu rõ ràng để nhịp đi thêm rộn rã Thu về cho niềm cảm hứng mới Thu về cho em có thể xênh xang quần áo Để không chỉ sắc trời thu quyến rũ, cuộc đời cũng quyến rũ, và con người cũng quyến rũ
Và thế là, em mong chờ mùa thu…
Mùa thu còn nhắc rằng, em lớn lên từ quê hương tháng Tám, loa vang lời cách mạng một mùa thu Nhắc em khí phách của mỗi con người Việt Nam dám đứng lên phá cường bạo, bước qua gông xiềng phong kiến và nô
lệ, để mỗi người dân được làm một công dân, chứ không phải là một thảo dân hoặc tiện dân, là cỏ rác hay đáng bị sỉ nhục coi thường
Mùa thu nhắc em ngày sinh nhật nước, ngày khai sinh một nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, một chính thể mang những giá trị tiên tiến nhất Đông Nam á ngay từ giữa thế kỷ trước
Và từ đó, em mong chờ mùa thu Em càng yêu quý mùa thu…
1 Bị đơn : Một câu trong bài ca dao quá nổi tiếng không ai là không biết : Trong đầm gì đẹp bằng sen/ Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng/ Nhị vàng bông trắng lá xanh/ Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn
2 Công tố viên: Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường Theo nhà văn, bài thơ này có xuất xứ từ miệng lưỡi một gã đồ nho trịch thượng Trịch thượng với cội nguồn Không phải là gần bùn mà là từ bùn, sen đã và đang được bùn nuôi dưỡng Không lẽ câu ca dao nghìn năm lại dạy cho các em sự vô ơn bội nghĩa hay sao ? Ca dao nói chung, không như vậy Đây là một cá biệt thốt lên từ một kẻ nguỵ quân tử “ lỡ miệng ” nào đó