tiểu luận Mác về vấn đề công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước

Bài này được điểm 10 môn chủ nghĩa Mác Leenin nói về con người và vấn đề con người trong sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước. Bao gồm cái lí thuyết cơ bản và phần vận dụng vào tình hình hiện nay.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TPHCM TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TPHCM

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

- -Đề tài:

CHỦ NGHĨA MÁC VỀ CON NGƯỜI

VÀ VẤN ĐỀ CON NGƯỜI TRONG SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN

ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC

Giáo viên hướng dẫn: PGS.TS ĐOÀN ĐỨC HIẾU Nhóm: Huỳnh Lê Mai Thảo 17109160

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TPHCM

ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC

TPHCM – 12/2017

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU

Phát triển con người là mục tiêu cao cả nhất của toàn nhân loại Làn sóngvăn minh thứ ba đang hướng con người tới một kỉ nguyên mới, mở ra bao khảnăng để họ tìm ra những con đường tối ưu đi tới tương lai Trong bối cảnh đó

sự tan rã của hệ thống xã hội chủ nghĩa càng làm cho các tư tưởng tự do tìmkiếm con đường khả quan nhất cho sự nghiệp phát triển con người Việt Namcàng dễ đi đến phủ nhận vai trò và khả năng của chủ nghĩa Mác-Lênin

Trong thực tế, không ít người đi tìm khả năng phát triển đó trong chủnghĩa tư bản Nhiều người trở về phục sinh và tìm sự hoàn thiện con ngườitrong các tôn giáo và hệ tư tưởng truyền thống, con người lại “sáng tạo” ranhững tư tưởng, tôn giáo mới cho “ phù hợp” hơn với con người Việt Namhiện nay Song nhìn nhận lại một cách thật sự khách quan và khoa học sự tồntại của chủ nghĩa Mác-Lênin trong xã hội ta, có lẽ không ai phủ nhận được vaitrò tối ưu và triển vọng của nó trong sự phát triển con người

Trên cơ sở vận dụng khoa học và sáng tạo chủ nghĩa Mác- Lenin về conngười tại hội nghị lần thứ 4 của ban chấp hành trung ương khóa VII, Đảng ta

đã đề ra và thông qua nghị quyết về việc phát triển con người Việt Nam toàndiện với tư cách quyết về việc phát triển con người Việt Nam toàn diện với tưcách là “động lực của sự nghiệp xây dựng xã hội mới đồng thời là mục tiêucủa chủ nghĩa xã hội” Đó là “ con người phát triển cao về trí tuệ, cường tráng

về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức”

Phát triển con người Việt Nam toàn diện – đó cũng chính là động lực, làmục tiêu nhân đạo của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa mà chúng tađang từng bước thực hiện Bởi lẽ, người lao động nươc ta ngày càng đóng vaitrò quan trọng trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và trong sự phát triểnnền kinh tế đất nước theo cơ chế thị trường, có sự quản lí của nhà nước, theođịnh hướng xã hội của chủ nghĩa thì chất lượng người lao động là nhân tốquyết định Nghị quyết đại hội đại biểu lần thứ VIII của Đảng đã khẳng định:

“Nâng cao dân trí, bồi dưỡng và phát huy nguồn lực to lớn của con người ViệtNam là nhân tố quyết định thắng lại của công cuộc công nghiệp hóa hiện đạihóa” Thực tiễn đã chứng tỏ rằng không có người lao động chất lượng cao.Chúng ta không thể phát triển kinh tế, đưa nước chúng ta thoát khỏi nghèonàn, lạc hậu Nhưng cũng chính vì nghèo nàn, lạc hậu về kinh tế mà chấtlượng của người lao động nước ta chưa cao Để thoát khỏi cái vòng lẫn quẩnnày và tạo đà cho bước phát triển tiếp theo cả sự nghiệp công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước, thì một nước đang còn ở tình trạng kém phát triển nhưnước ta không thể không xây dựng một chính sách phát triển lâu bền, có tầmnhìn xa trông rộng, phát triển con người, nâng cao dần chất lượng của ngườilao động.

Khi đất nước ta bước vào thế kỉ 21, sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đạihóa (CNH,HĐH) vẫn còn đang dang dở Trong bối cảnh các hệ thống xã hộichủ nghĩa tan rã làm cho các tư tưởng tự do tìm kiếm con đường khả quannhất cho sự phát triển của Việt Nam dễ đi đến sự phủ nhận vai trò, khả năngcủa chủ nghĩa Mác-Lê Nin Song khi ta nhìn nhận lại một cách khách quan vàtoàn diện, nhìn vào khả năng, những gì đã đạt được, đang làm được và sẽ làmđược của chủ nghĩa Mác-LêNin thì ta không thể phủ nhận được sự nổi trội vàtriển vọng của nó trong sự nghiệp phát triển con người trong quá trình CNH,HĐH ở nước ta hiện nay Phát triển con người toàn diện, đây chính là độnglực và cũng là mục tiêu nhân đạo của sự nghiệp CNH, HĐH mà nước ta đangtiến hành Ta không thể phủ nhận vai trò quan trọng của nguồn lao động nước

ta trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và trong sự phát triển nền kinh tếđất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, theo cơ chế thị trường Nghịquyết ĐH Đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng đã khẳng định: “Nâng caodân trí, bồi dưỡng và phát huy nguồn lực to lớn của con người Việt Nam lànhân tố quyết định thắng lợi của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa”.Thực tế đã chứng tỏ rằng nếu không có nguồn nhân lực chất lượng cao thì nênkinh tế của chúng ta chưa thế thoát ra khỏi sự nghèo nàn và lạc hậu Tuy

nhiên với nền kinh tế của chúng ta hiện nay thì khó có thể xây dựng mộtnguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng những yêu cầu thiết yếu để xây dựngđất nước Để thoát khỏi vòng luẩn quẩn này thì không thể không xây dựngmột tầm nhìn chiến lược về con người, nâng cao chất lượng của người laođộng, trong đó, tư tưởng Mác-Lê Nin chính là nền tảng xây dựng nên tầmnhìn chiến lược đó.

Do nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề con người, đặc biệt là vấn

đề con người trong sự nghiệp công nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất

nước ta hiện nay, nên em đã chọn đề tài tiểu luận: “Lý luận của chủ nghĩa

Mác về con người và vấn đề con người trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”.

Chương 1: LÝ LUẬN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC VỀ CON NGƯỜI

1 Bản chất của con người

1.1Quan điểm của các nhà triết học trước Mác về con người

Từ xưa đến nay, trong những vấn đề được bàn cãi nhất trong giới triết họcnói riêng và trong nghiên cứu khoa học nói chung thì vấn đề con người luônđược đưa lên hàng đầu Không những thế, đề tài con người được các nhànghiên cứu đặc biệt chú ý Một trong những nguyên nhân quan trọng nhất là

do con người là sinh vật cao cấp và phát triển nhất trên trái đất Trong quátrình lâu dài gần 5 tỉ năm của trái đất thì con người mới xuất hiện đượckhoảng gần 300000 năm trước, tuy nhiên trong khoảng thời gian đó conngười với sự phát triển vượt bậc so với các loài sinh vật khác và nhanh chóngtrở thành kẻ thống trị của thế giới Lĩnh vực Triết học là một trong nhữngmôn khoa học đầu tiên của loài người, tuy nhiên, bản thân triết học luôn luônthay đổi và đấu tranh không ngừng, chính vì vậy mà luôn luôn có nhiềuhướng giải quyết cho cùng một vấn đề Do đó, vấn đề con người từ xưa đếnnay theo từng thời kì, từng các nhân mà có rất nhiều quan điểm khác nhau.Theo phân tích của những nhà Triết học cổ đại thì con người là vật cao quýnhất trong trời đất, trong vũ trụ, là chúa tể của muôn loài và chỉ đứng sau thầnlinh

Khi đề cập tới vấn đề con người, các nhà triết học đã tự hỏi: Thực chấtcon người là gì và để tìm cách trả lời câu hỏi đó phải giải quyết hàng loạt mâuthuẫn trong chính con người Khi phân tích các nhà triết học cổ đại con người

là một tiểu vũ trụ, là một thực thể nhỏ bé trong thế giới rộng lớn, bản chất conngười là bản chất của vũ trụ Con người được chia làm 2 phần là phần xác vàphần hồn Chủ nghĩa duy tâm và tôn giáo thì cho rằng: phần hồn là do thượng

đế sinh ra; quy định, chi phối mọi hoạt động của thân xác, linh hồn con người

tồn tại mãi mãi Chủ nghĩa duy vật thì ngược lại, họ cho rằng phần xác quyếtđịnh và chi phối phần hồn, không có linh hồn nào là bất tử cả, và quá trìnhnhận thức đó không ngừng được phát triển Theo thời gian các nhà triết họctìm ra được bản chất của con người và không ngừng khắc phục lý luận trướcđó.

Các nhà triết học cổ điển Đức, từ Carto đến Heghen đẽ phát triển quanđiểm triết học về con người theo hướng chủ nghĩa duy tâm Đặc biệt Heghenquan niệm con người là hiện thân của ý niệm tuyệt đối là con người ý thức và

do đó đời sống con người chỉ được xem xét về mặt tinh thần Song heghencũng là người đầu tiên thông qua việc xem xét cơ chế hoạt động của đời sốngtinh thần mà phát hiện ra quy luật về sự phát triển của đời sống tinh thần cánhân Đồng thời Heghen cũng đã nghiên cứu bản chất quá trình tư duy kháiquát các quy luật cơ bản của quá trình đó

Sau khi đoạn tuyệt với chủ nghĩa duy tâm Heghen, Phoi Ơ Bách đã phêphán tính siêu tự nhiên, phi thể xác trong quan niệm triết học Heghen, ôngquan niệm con người là sản phẩm của tự nhiên, có bản tính tự nhiên, có bẩnnăng tự nhiên, là con người sinh học trực quan, phụ thuộc vào hoàn cảnh Tóm lại: Các quan niệm triết học nói trên đã đi đến những cách thức lýluận xem xét con người một cách trừu tượng Đó là kết quả của việc tuyệt đốihóa phần hồn thành con người trừu tượng, ý thức Chủ nghĩa duy vật trựcquan thì tuyệt đối hóa phần xác thành con người trừu tượng, sinh học Tuynhiên vẫn còn nhiều hạn chế, các quan niệm nói trên đều chưa chú ý đầy đủđến bản chất con người

Sau này chủ nghĩa Mác đã kế thừa và khắc phục những mặt hạn chế đó,đồng thời phát triển những quan niệm về con người đã có trong các họcthuyết triết học trước đây để đi tới quan niệm về con người hiện thực, conngười thực tiễn cải tạo tự nhiên và xã hội với tư cách là con người hiện thực.Con người vừa là sản phẩm của tự nhiên và xã hội đồng thời vừa là chủ thểcải tạo tự nhiên

1.2 Con người là chủ thể sinh động nhất của xã hội

Sự “sinh động” ở đây có nghĩa là con người có thể chinh phục tự nhiên,cải tạo tự nhiên Tuy rằng con người đã bỏ xa thế giới động vật trong quátrình tiến hóa nhưng như thế không có nghĩa là con người đã lột bỏ tất cảnhững cái tự nhiên để không còn một sự liên hệ nào với tổ tiên của mình Conngười là sản phẩm của tự nhiên, là kết quả của quá trình tiến hóa lâu dài củagiới hữu sinh, đã là con người thì phải trải qua giai đoạn sinh trưởng, tử vong,mỗi con người đều có nhu cầu ăn, mặc, ở, sinh hoạt,… Song con người khôngphải là động vật thuần túy như các động vật khác mà xem xét trên khía cạnh

xã hội thì con người là động vật có tính xã hội, con người là sản phẩm của xãhội, mang bản tính xã hội Lao động là nguồn góc duy nhất của vật chất, vậtchất quyết định tinh thần theo logic thì lao động là nguồn gốc của văn hóa vậtchất và tinh thần

Mặc khác trong lao động con người quan hệ với nhau trong lĩnh vực sảnxuất, đó là những quan hệ nền tảng để từ đó hình thành các quan hệ xã hộikhác trong các lĩnh vực đời sống và tinh thần

Chính vì con người là sản phẩm của tự nhiên và xã hội cho nên con ngườichịu sự chi phối của môi trường tự nhiên và xã hội cùng các quy luật biến đổicủa chúng Các quy luật tự nhiên như quy luật về sự phù hợp giữa cơ thể vàmôi trường, quy luật về quá trình trao đổi chất…tác động nên phương diệnsinh học của con người Các quy luật tâm lý, ý thức hình thành và hoạt độngtrên nền tảng sinh học của con người hình thành tư tưởng tình cảm khát vọngniềm tin, ý chí Các quy luật xã hội quy định mối quan hệ giữa người vớingười, đều chỉnh hành vi của con người Hệ thống các quy luật trên cũng tácđộng lên con người, tạo nên thể thống nhất hoàn chỉnh giữa sinh học cái xãhội trong con người

Với tư cách là con người xã hội, là con người hoạt động thực tiễn conngười sản xuất và của cải vật chất tác động vào tự nhiên để cải tạo tự nhiên,

con người là chủ thể cải tạo tự nhiên Một điều chắc chắc rằng con người chỉ

có thể thống trị tự nhiên nếu biết tuân theo và nắm bắt các quy luật của chínhbản thân đó Qúa trình cải biến tự nhiên, con người cũng tạo ra lịch sử chomình Con người không những là sản phẩm của xã hội mà con người còn làchủ thể cải tạo chúng Bằng mọi hoạt động lao động sản xuất con người sángtạo ra toàn bộ nền văn hóa vật chất, tinh thần Bằng hoạt động cách mạng, conngười đánh dấu thêm các trang sử mới cho chính mình mặc dù tự nhiên và xãhội đều vận động theo những quy luật khách quan Song quá trình vận độngcủa con người luôn xuất phát từ nhu cầu, động cơ và hứng thú, theo đuổinhững mục đích nhất định và do đó đã tìm cách hạn chế hoặc mở rộng phạm

vi tác dụng của quy luật cho phù hợp với nhu cầu và mục đích của mình Nếukhông có con người với tư cách là chủ thể sinh động nhất của xã hội thìkhông thể có xã hội, không thể có sự vận động của xã hội và vượt lên tất cả làcủa cải vật chất

2 Quan điểm chủ nghĩa Mác về con người

Chủ nghĩa xã hội do con người và vì con người Do vậy, hình thành mốiquan hệ đúng đắn về con người, về vai trò của con người trong sự phát triển

xã hội nói chung, trong xã hội chủ nghĩa nói riêng là một vấn đề không thểthiếu được của thế giới quan Mác-Lênin

Theo chủ nghĩa Mác-Lênin con người là khái niệm chỉ những cá thểngười như một chỉnh thể trong sự thống nhất giữa mặt sinh học và mặt xã hộicủa nó Con người là sản phẩm của sự tiến hóa lâu dài từ giới tự nhiên và giớisinh vật Do vậy nhiều quy luật sinh vật học cùng tồn tại và tác động đến conngười Để tồn tại với tư cách là một con người trước hết con người cũng phải

ăn phải uống…Điều đó giải thích vì sao Mác cho rằng cho rằng con ngườitrước hết phải ăn mặc ở rồi mới làm chính trị

Mác và Anghen nhiều lần khẳng định lại quan điểm của những nhà triếthọc đi trước rằng: Con người là một bộ phận của giới tự nhiên, là một động

vật xã hội, nhưng khác với họ, Mác, Anghen xem xét mặt tự nhiên của conngười như ăn, ngủ, đi lại, yêu thích…Không còn mang tính tự nhiên như ởđộng vật nữa mà đã được xã hội hóa Mác viết:”Bản chất của con ngườikhông hải là một cái trừu tượng cố hữu của cá nhân riêng biệt Trong tínhhiện thực của nó bản chất của con người là tổng hòa của những mối quan hệ

xã hội” con người là sự kết hợp giữa mặt tự nhiên và mặt xã hội nên Mác đãnhiều lần so sánh con người với những con vật có bản năng gần giống với conngười…Và để tìm ra sự khác biệt đó Mác đã chỉra sự khác biệt ở nhiều chỗnhư chỉ có con người làm ra tư liệu sinh hoạt của mình, con người biến đổi tựnhiên theo quy luật của tự nhiên, con người là thước đo của vạn vật, conngười sản xuất ra công cụ sản xuất…Luận điểm xem con người là sinh vậtbiết chế tạo ra công cụ sản xuất được xem là luận điểm tiêu biểu của chủnghĩa Mác về con người

Luận điểm của Mác coi “Bản chất của con người là tổng hòa các quan

hệ xã hội” Mác hoàn toàn không có ý phủ nhận vai trò của các yếu tố và đặcđểm sinh học của con người ông chỉ đối lập luận điểm coi con người đơnthuần như một phần của giới tự nhiên và bỏ qua không nói gì đến mặt xã hộicủa con người Khi xác định bản chất con người trước hết Mác nêu bật cáichung, cái không thể thiếu và có tính chất quyết định làm cho con người trởthành một con người Sau, khi nói đến “Sự định hướng hợp lý về mặt sinhhọc” Lênin cũng chỉ bác bỏ các yếu tố xã hội thường xuyên tác động và ảnhhưởng to lớn đối với bản chất và sự phát triển của con người Chính Lênincũng đã không tán thành quan điểm cho rằng mọi người đều ngang nhau vềmặt sinh học Ông viết “thực hiện một sự bình đẳng về sức lực và tài năngcon người thì đó là một điều ngu xuẩn…Nói tới bình đẳng thì đó luôn là sựbình đẳng xã hội, bình đẳng về địa vị chứ không phải là sự bình đẳng về thểlực và trí lực của cá nhân”

Để khẳng định cho tiến trình phát triển lịch sử của xã hội loài người là sựthay thế lẫn nhau của các hình thái kinh tế-xã hội, Mác đã nói tới việc lấy sự

phát triển toàn diện của con người làm thước đo chung cho sự phát triển xãhội, Mác cho rằng xu hướng chung của tiến trình phát triển lịch sử được quyđịnh bởi sự phát triển của lực lượng sản xuất xã hội bao gồm con người vànhững công cụ lao động do con người tạo ra, sự phát triển của lực lượng sảnxuất , tự nó đã nói lên trình độ phát triển của xã hội qua việc con người đãchiếm lĩnh xã hội và sử dụng ngày càng nhiều lực lượng tự nhiên với tư cách

là cơ sở vật chất cho hoạt động sống của chính con người và quyết định quan

hệ giữa người với người trong sản xuất Theo Mác “phát triển sản xuất vì sựphồn vinh của xã hội, vì cuộc sống tốt đẹp hơn cho mỗi thành viên trong cộngđồng xã hội và phát triển con người toàn diện là một quá trình thống nhất để

là tăng thêm nền sản xuất xã hội” để sản xuất ra những con người phát triểntoàn diện hơn nữa, Mác coi sự kết hợp chặt chẽ giữa phát triển sản xuất vàphát triển con người là một trong những biện pháp mạnh mẽ để cải biến xãhội

Con người không chỉ là chủ thể hoạt động sản xuất vật chất, là yếu tốhàng đầu, đóng vai trò quyết định trong lực lượng sản xuất của xã hội; màhơn nữa, con người còn đóng vai trò là chủ thể hoạt động của quá trình lịch

sử Thông qua hoạt động sản xuất vật chất con người sáng tạo ra lịch sử củamình, lịch sử của xã hội loài người Từ quan điểm đó Mác khẳng định sự pháttriển của lực lượng sản xuất xã hội có ý nghĩa là sự phát triển phong phú bảnchất con người, coi như là một mục đích tự than Bởi vậy theo Mác ý nghĩalịch sử mục đích cao cả của sự phát triển xã hội là phát triển con người toàndiện,nâng cao năng lực và phẩm giá con người , giải phóng con người, loạitrừ ra khỏi cuộc sống con người để con người được sống cuộc sống đích thực

Và bước quan trọng trên con đường đó là giải phóng con người về mặt xã hội.Điều đó cho thấy trong quan niệm của Mác thực chất của tiến trình phát triểnlịch sử xã hội loài người là vì con người, vì cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơncho con người

Quan niệm của Mác về định hướng phát triển xã hội lấy sự phát triển củacon người làm thước đo chung càng được khẳng định trong bối cảnh lịch sửcủa xã hội loài người Ngày nay loài người đang sống trong bối cảnh quốc tếđầy những biến động, cộng đồng thế giới đang thể hiện rõ ràng tính đa dạngtrong các hình thức phát triển của nó Xã hội loài người kể từ thời tiền sử chođến nay bao giờ cũng là một hệ thống thống nhất, tuy nhiên cũng là một hệthống hết sức phức tạp và chính vì sự phức tạp đó đã tạo nên tính không đồngđều trong sự phát triển của kinh tế xã hội ở các nước, các khu vực khác nhau.Đến lượt mình, tính không đồng đều của sự phát triển này lại hình thành nênmột bức tranh nhiều màu sắc về định hướng; nào thì mọi định hướng pháttriển vẫn phải hướng tới giá trị nhân văn của nó-tới sự phát triển con người Trãi qua thời kì phát triển của xã hội loài người chỉ có giai cấp vô sản làgiai cấp đáp ứng đầy đủ mọi quy luật của cuộc sống và đó là lí do tại sao Máclại lấy giai cấp vô sản là chủ yếu.

Theo Mác, người vô sản là người sản xuất ra của cải vật chất cho xã hộihiện đại, nhưng lao động của họ lại bị tha hóa, lao động từ chỗ gắn bó với họnay trở nên xa lạ nghiêm trọng hơn nữa chính nó đã thống trị họ, tình trạngbất hợp lý này cần phải được giải quyết Với Mác, người vô sản là người tiêubiểu cho phương thức sản xuất mới, có sứ mệnh và hoàn toàn có khả nănggiải phóng mình, giải phóng xã hội để xây dựng xã hội mới tốt đẹp hơn TheoMác đến xã hội cộng sản chủ nghĩa, con người không còn thất nghiệp, khôngcòn bị ràng buộc vào một nghề nghiệp nhất định họ có thể làm bất kì mộtnghề nào nếu có khả năng và thích thú, họ có quyền làm theo năng lực, hưởngtheo nhu cầu, tuy nhiên những ý muốn đó không xảy ra bởi vì cách mạngcộng sản chủ nghĩa không diễn ra theo ý của họ Nó không diễn ra đồng loạttrên tất cả các nước Tư Bản,ít ra là ở các nước tư bản tiên tiến, trái lại nó lạidiễn ra ở các nước xã hội chủ nghĩa tiêu biểu là nước Nga (Liên Xô cũ)…Mộtnước công nghiệp chưa phát triển, nông dân chiếm đa số Vì vậy quan niệmcủa ông về con người khó có điều kiện để chứng minh

3 Vai trò của “chủ nghĩa Mác về con người” trong đời sống

xã hội

Đảng và nhân dân đã ta đã và đang xây dựng, phát triển đất nước toàndiện về nhiều mặt đặc biệt là lĩnh vực kinh tế, nó phụ thuộc rất nhiều vào cácchiến lược của con người: Cần đào tạo con người một cách có chiều sâu lấy tưtưởng và chủ nghĩa Mác-Lenin là nền tảng Ở nước ta, chiến lược con người

có một ý nghĩa hết sức quan trọng và để phát triển đúng chiến lược đó cần cómột chính sách phát triển con người, không để con người đi lệch tư tưởng; tuynhiên, trong thực tế không ít người đi tìm khả năng phát triển trong chủ nghĩa

tư bản Song nhìn lại một cách khách quan và khoa học sự tồn tại của chủnghĩa Mác-Lenin trong xã hội Việt Nam, có lẽ không ai có thể phủ nhận đượcvai trò ưu trội và triển vọng của nó trong sự ngiệp phát triển con người, tạo đàcho bước phát triển tiếp theo của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa Vìvậy, một nước chậm phát triển như nước ta cần phải xây dựng một chính sáchphát triển lâu dài, có tầm nhìn xa trông rộng phát triển con người, nâng caochất lượng của người lao động Hơn bất cứ một lĩnh vực nghiên cứu nào khác,lĩnh vực phát triển con người là mục tiêu cao cả nhất của nhân loại Tại hộinghị lần thứ tư của ban chấp hành trung ương Đảng khóa VII đề ra và thôngqua nghị quyết về việc phát triển con người Việt Nam toàn diện với tư cách là

“động lực của sự nghiệp xây dựng xã hội mới, đồng thời là mục tiêu của chủnghĩa xã hội”, con người phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất,phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức Nghị quyết đại hội đại biểutoàn quốc lần thứ VIII của Đảng đã khẳng định: “Nâng cao dân trí, bồi dưỡng

và phát huy nguồn lực to lớn của con người Việt nam là nhân tốn quyết địnhthắng lợi của công cuộc đổi mới đất nước”

Chỉ có chủ nghĩa Mác-Lenin mới có thể vạch rõ được hướng đi đúng chocon đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, thực tế cho thấy cùng với tưtưởng Hồ Chí Minh, chủ nghĩa mác-Lenin vào Việt Nam đã làm nên thắng lợi

giải phóng dân tộc(1945), thống nhất đất nước(1975) thực hiện ý chí độc lập

tự do mà bao nhiêu học thuyết trước Mác không thể áp dụng được, và chủnghĩa Mác-Lenin đã trở thành hệ tư tưởng chính thống của chủ nghĩa xã hội ởViệt Nam

Có thể nói chỉ trong một thời gian ngắn hệ tư tưởng Macxit đã thể hiện

xu hướng của mình đối với nền văn hóa dân dã, xóa bỏ dần sự thống trị củacác loại tư tưởng tự phát, lạc hậu, thấp kém trong con người cũ, mê tín dịđoan, các niềm tin mù quáng…Với sức mạnh có tính khoa học, học thuyếtMác-Lenin đã vạch rõ được những yếu tố phi khoa học, phi nhân đạo, các loạithế giới quan, nhân sinh quan sai lệch mà trước đó đã làm mai một trí tuệ, tínhtích cực trong con người của các hệ tư tưởng truyền thống Một ý thức tiêntiến ra đời.Các tín ngưỡng dần dần cũng phải nhường chỗ cho niềm tin khoahọc Các yếu tố tư duy duy vật biện chứng hình thành trong đời sống thườngngày, trong lao động cũng như trong mọi hoạt động xã hội

Sự chuyển đổi hệ tư tưởng dẫn đến chuyển đổi hệ giá trị của xã hội và giátrị con người, con người từ chỗ phục tùng chuyển sang tự chủ, sáng tạo; từchỗ dựa trên tập quán, chuyển sang lí trí, dân chủ Các chuẩn mực mới củacon người đòi hỏi không chỉ phát triển từng mặt riên lẻ mà phải là cá nhânphát triển hài hòa tính cách cách mạng của học thuyết Macxit khắc phục dầnlối sống thụ động, hẹp hòi, làm cơ sở cho lối sống tích cực, vì xã hội; pháttriển ý thức luôn vươn lên làm chủ và xây dựng cuộc sống mới, xuất hiệnnhững nhân cách mới

Chủ nghĩa Mác-Lenin thâm nhập, nó như một hệ tư tưởng khoa học vượthẳn lên nền văn hóa bản địa, nhưng nó cũng chịu sự chi phối tác động đan xencủa các yếu tố đúng-sai, mạnh-yếu, cũ-mới, vv…Các yếu tố tích cực thúcđẩy, còn các yếu tố tiêu cực thì kìm hãm sự phát triển con người

Sự văn minh, phát triển hóa con người Việt Nam của chủ nghĩa Lenin vừa có lợi song cũng không tránh khỏi những sai lầm.Sai lầm là sự

Mác-chống trả của tư tưởng văn hóa bản địa đã thành truyền thống Nếu như không

có chủ nghĩa Mác-Lenin thì xã hội Việt Nam phát triển hơn, đó là tư tưởngcủa những người thiếu hiểu biết, luôn coi cái trước mắt vô giá trị mà chỉ chạytheo trào lưu Thực tế, khi xuất hiện chủ nghĩa Mác-Lenin, xã hội Việt Namnhư được tiếp thêm sức mạnh, phát triển có khoa học hơn, ở khía cạnh nào

đó, trình độ dân trí,trình độ năng lực, văn hóa, khoa học, nghệ thuật conngười Việt Nam không thua các nước văn minh khác

Chúng ta cũng đã có những đổi mới rõ rệt: sự phát triển hàng hóa nhiềuthành phần theo cơ chế thị trường, việc mở rộng dân chủ đối thoại trong sinhhọat chính trị của đất nước, việc mở cửa và phát triển giao lưu quốc tế…Sựbiến đổi nhanh chóng của tình hình chính trị quốc tế, sự phát triển vũ bão củacuộc cách mạng khoa học công nghệ đòi hỏi chúng ta phải biết vận dụng chủnghĩa Mác-Lenin một cách khoa học, hợp lí và sáng tạo để đáp ứng đượcnhững đòi hỏi của xã hội mới nếu muốn tồn tại và vươn lên một tầm cao mới

Chương 2 Vấn đề con người trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

2.1 Tính tất yếu khách quan của công nghiệp hóa, hiện đại hóa và vai trò của con người

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là quá trình biến một nước có nền kinh

tế lạc hậu thành một nước công nghiệp, kế thừa có chọn lọc và phát triểnnhững tri thức văn minh nhân loại về công nghiệp hóa, hiện đại hóa phù hợpvới điều kiện lịch sử cụ thể của nước ta hiện nay

Về mặt kinh tế: Công nghiệp hóa hiện đại hóa giúp phát triển mối quan hệkinh tế giữa các ngành, các vùng trong nước và giữa các nước với nhau; nângcao trình độ quản lí kinh tế của nhà nước, nâng cao khả năng tích lũy sản xuấtđồng thời nâng cao trình độ kĩ thuật, công nghệ sản xuất từ đó tăng năng suấtlao động Công nghiệp hóa hiện đại hóa là một trong những công cụ thúc đẩynền kinh tế nước nhà ngày càng phát triển

Về mặt văn hóa, xã hội: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là một tiến trìnhđưa đất nước dần dần thoát khỏi sự lạc hậu, những hủ tục, những niềm tin mùquáng, tránh xa các vấn nạn xã hội Song song với sự phát triển kinh tế thì đờisống con người sẽ được cải thiện, mức sống được nâng cao

Công nghiệp hóa, hiejn đại hóa còn tạo điều kiện vật chất cho việc củng

cố và tăng cường tiềm lực quốc phòng, đảm bảo an ninh quốc gia

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là xu hướng phát triển của các nước trênthế giới Đó cũng là con đường phát triển tất yếu của nước ta để đi lên mụctiêu “Xã hôi công bằng văn minh, dân giàu nước mạnh” công nghiệp hóa ,hiện đại hóa không chỉ là công cuộc xây dựng kinh tế mà chính là quá trìnhbiến đổi cách mạng sâu sắc với lĩnh vực đời sống xã hội (kinh tế, chính trị,khoa học của con người…) làm cho xã hội phát triển lên một trạng thái mới

về chất Sự thành công của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đòi hỏingoài chính trị ổn định, phải có nguồn lực cần thiết như nguồn lực con người,

vốn tài nguyên thiên nhiên, cơ sở vật chất kĩ thuật Các nguồn lực này quan hệchặt chẽ với nhau Cùng tham gia vào quá trình công nghiệp, hiện đại hóanhưng mức độ vai trò của chúng đối với toàn bộ quá trình không giống nhau,trong đó nguồn nhân lực là một nguồn lực mang tính quyết định, phải đủ về

số lượng, mạnh về chất lượng Nói cách khác nguồn nhân lực phải trở thànhđộng lực phát triển.Nguồn nhân lực phát triển thì tất yếu công nghiệp hóa,hiện đại hóa phải tiến hành để đáp ứng nhu cầu đó

Trong điều kiện nền kinh tế thị trường, con người không chỉ nhận được

sự tích cực, mà còn cả những tác động tiêu cực của nó: thất nghiệp, ô nhiễmmôi trường, bệnh tật, tệ nạn xã hội Vì vậy, xã hội phát triển cần phải kèmtheo việc đề phòng và giải quyết cac vấn nạn.Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

mở ra cho con người nhiều cơ hội việc làm, cơ hội để thể hiện bản thân nhưngkèm theo đó là những thách thức với năng lực của chúng ta, đòi hỏi đội ngũlao động có năng lực thật sự, không ngừng học hỏi và sáng tạo trong thời kìđổi mới này

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là quá trình biến đổi căn bản và sâu sắctoàn bộ đời sống xã hội, nó đòi hỏi vật chất cao với người “chủ thể”; ở đây,chỉ sự cần cù, trung thành, nhiệt huyết là chưa đủ, điều quan trọng hơn là trítuệ khoa học, ý chí chiến thắng cái nghèo nàn lạc hậu, tính năng động luônthích ứng hoàn cảnh, ý thức kỷ luật, khả năng lãnh đạo…Như vậy, trong điềukiện mới cần xem xét, bồi dưỡng nhân lực-“chủ thể” của đất nước, không chỉtrên bình diện “con người xã hội” mà còn cả bình diện “con người cá nhân”.Hơn nữa, phải là con người chuyên môn nghề nghiệp nhất định, bởi vì đằngsau mỗi loại chủ thể là những lợi ích tương ứng.Chỉ có quan niệm và cách làmnhư vậy chúng ta mới biết tác động vào đâu và tác động như thế nào để nângcao tính tích cực của chủ thể hành động

Nói đến nguồn nhân lực tức là nói đến chủ thể tham gia vào quá trìnhcông nghiệp hóa, hiện đại hóa.Tuy nhiên nó không phải là chủ thể biệt lập