SKKN Một số biện pháp tích cực giúp học sinh lớp 2 học tốt các bài hát trong chương trình

SKKN Một số biện pháp tích cực giúp học sinh lớp 2 học tốt các bài hát trong chương trìnhSKKN Một số biện pháp tích cực giúp học sinh lớp 2 học tốt các bài hát trong chương trìnhSKKN Một số biện pháp tích cực giúp học sinh lớp 2 học tốt các bài hát trong chương trìnhSKKN Một số biện pháp tích cực giúp học sinh lớp 2 học tốt các bài hát trong chương trìnhSKKN Một số biện pháp tích cực giúp học sinh lớp 2 học tốt các bài hát trong chương trìnhSKKN Một số biện pháp tích cực giúp học sinh lớp 2 học tốt các bài hát trong chương trìnhSKKN Một số biện pháp tích cực giúp học sinh lớp 2 học tốt các bài hát trong chương trìnhSKKN Một số biện pháp tích cực giúp học sinh lớp 2 học tốt các bài hát trong chương trìnhSKKN Một số biện pháp tích cực giúp học sinh lớp 2 học tốt các bài hát trong chương trìnhSKKN Một số biện pháp tích cực giúp học sinh lớp 2 học tốt các bài hát trong chương trình

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI

- -

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đề tài:

“ Một số biện pháp Tích cực giúp học sinh lớp 2 học tốt các bài hát trong chương trình ”

Lĩnh vực : Âm nhạc Cấp học : Tiểu học

Năm học 2015 - 2016

MÃ SKKN

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Với yêu cầu về sự phát triển và đổi mới trong công tác giáo dục của nước nhà, cùng với việc đổi mới chương trình thay SGK cho học sinh thì việc đổi mới phương pháp giảng dạy là một yêu cầu quan trọng và cần thiết đối với giáo viên, đặc biệt là giáo viên dạy môn Âm nhạc trong trường tiểu học vì môn Âm nhạc không những góp phần giáo dục toàn diện và hỗ trợ cho các môn khác mà còn làm phong phú đời sống tình cảm của trẻ, giúp trẻ tự tin vào bản thân, từng bước hòa nhập với thế giới xung quanh Âm nhạc giúp các em nâng cao khiếu thẩm mỹ, biết thưởng thức và hướng tới cái đẹp

Là một giáo viên dạy môn Âm nhạc, tôi luôn mong muốn được đem những kiến thức đã học, những kinh nghiệm đã rút ra qua thực tế để giúp cho các em học sinh được tiếp cận với thế giới muôn màu sắc của âm thanh để các em có thể cảm nhận được Âm nhạc thật thân quen, gần gũi chứ không phải xa vời hoặc không thể với tới

Chính vì thế, tôi thấy chương trình đổi mới tích cực ở tất cả các khối lớp, tôi rất vinh dự được tham gia dạy tất cả các khối lớp trong năm nay Chương trình phù hợp với lứa tuổi của các em, đúng đặc trưng của bộ môn Ở khối lớp 1 - 2 các

em học hát là chủ yếu, thông qua giai điệu, lời ca và nội dung các bài hát, giáo viên giúp học sinh cảm nhận được cái hay, cái đẹp trong cuộc sống, giúp các em hướng tới cái đẹp một cách tự nhiên không gò ép Lớp 3 có một chút kiến thức cao độ, trường độ giúp cho học sinh làm quen một cách nhẹ nhàng Với những bài TĐN đơn giản dễ đọc, dễ hiểu ở khối lớp 4 – 5 nhằm giúp các em cảm thụ âm nhạc một cách hứng thú

Là một giáo viên được đào tạo chuyên ngành Âm nhạc, tôi rất tâm đắc với

sự đổi mới này và tự nhận thấy trách nhiệm của mình trong việc tìm ra những phương pháp, những cách làm phù hợp để truyền tải tới học sinh một cách tự nhiên và dễ hiểu nhất, giúp các em từng bước tiếp cận và yêu thích hơn bộ môn

Âm nhạc nói riêng và hoạt động ca hát nói chung

Để đáp ứng yêu cầu của việc đổi mới nội dung chương trình bộ môn Âm nhạc, điều tôi quan tâm nhất là phải làm thế nào gây được hứng thú cho học sinh, sôi nổi trong giờ học, hoàn thành tốt được yêu cầu của bài học Chính vì thế nên tôi chọn đề tài:

" Mét sè biÖn ph¸p tÝch cùc gióp häc sinh líp 2 häc tèt c¸c bµi h¸t trong

ch-¬ng tr×nh "

2 Mục đích nghiên cứu

Giúp giáo viên dạy tốt phân môn học hát cho học sinh lớp 2 và học sinh sinh hứng thú và học tốt phân môn này

3 Đối tượng nghiên cứu

Học sinh lớp 2H

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp vấn đáp

- Phương pháp thực hành

5 Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu

Từ tháng 9/2015 đến tháng 3/ 2016

II PHẦN NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận

Các nhà khoa học cho rằng Âm nhạc là môn học ưu việt để giáo dục con người hiện đại bởi vì trong Âm nhạc có trật tự, có kỷ luật cao tạo ra những điều kiện cần thiết đối với sự hình thành những phẩm chất đạo đức và nhân cách học sinh, đòi hỏi học sinh sự chú ý, tính tổ chức giáo dục cho học sinh biết giữ gìn kỷ luật, trật

tự Nhiều khi tác động của môn Âm nhạc còn mạnh hơn cả những lời khuyên nhủ hay những mệnh lệnh nghiêm khắc

Âm nhạc góp phần phát triển trí tuệ học sinh, những hình tượng âm thanh của bài hát, bản nhạc tác động vào cảm xúc của học sinh giúp cho việc phát triển trí tuệ, có tưởng tượng và có tác dụng giáo dục tình cảm đạo đức rất tốt

Trí nhớ của học sinh tiểu học là trí nhớ trực quan hình tượng Sở dĩ học sinh nhớ được kiến thức bài học đều đến từ 5 giác quan: thị giác (nhìn), xúc giác (sờ),

vị giác (nếm), khứu giác (ngửi), thính giác (nghe) Do đó, những hình ảnh âm thanh trực quan sinh động sẽ giúp các em ghi nhớ bài học nhanh nhất và lâu nhất Chính vì đặc điểm đó mà sử dụng đồ dùng dạy học thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin vào đổi mới phương pháp dạy học là rất thích hợp và cần thiết

2 Thực trạng

Một số thuận lợi và khú khăn khi thực hiện việc sử dụng cụng nghệ thụng tin vào đổi mới phương phỏp giảng dạy bộ mụn Âm nhạc ở trường Tiểu học Khương

Mai

a) Thuận lợi:

- Ban giám hiệu nhà tr-ờng đã tạo điều kiện mua sắm đầy đủ trang thiết bị,

đồ dùng dạy học của các môn học khác nói chung và môn Âm nhạc nói riêng (nh-

Đàn Organ, đài cát sột, cỏc loại nhạc cụ gõ)

- Ngoài ra BGH khuyến khích các giáo viên tự làm đồ dựng, coi đây là một trong những tiêu chí đánh giá mỗi giáo viên

- Nhà tr-ờng đã có máy chiếu projector, máy camera, máy chiếu đa vật thể, bảng t-ơng tác, máy tính xách tay (mỗi tổ có 1 - 2 chiếc), đàn organ, đài cát sét, các loại nhạc cụ gõ vv…

- Giáo viên đ-ợc tham gia các lớp tập huấn do phòng Giáo Dục tổ chức, giỏo viờn đ-ợc tham gia dự giờ các tiết chuyên đề cấp Quận, cấp Tr-ờng

- Giáo viên có trình độ chuyên môn đạt chuẩn và trên chuẩn, nhiệt tình sáng tạo, yêu nghề có ý thức đổi mới ph-ơng pháp dạy học

- Đối tượng học sinh trờn địa bàn phường đồng đều ngoan, cú nề nếp và đều

đó qua học mẫu giỏo

b) Khó khăn:

- Nhà tr-ờng ch-a có phòng chức năng riêng nên mỗi tiết lên lớp giáo viên phải di chuyển các lớp với Đàn, đài, tranh ảnh nờn mất thời gian và bị chi phối bởi nguồn điện và các đồ dùng dạy học cần thiết khác

3 Cỏc biện phỏp đó tiến hành và giải quyết vấn đề

3.1 Nghiờn cứu bài giảng:

Nghiên cứu bài giảng là một việc làm rất quan trọng của một giáo viên tr-ớc khi lên lớp, qua đó giáo viên nắm đ-ợc mục tiêu và các hoạt động cần thiết

để cung cấp các kiến thức tới học sinh đầy đủ nhất

Quá trình dạy hát đ-ợc tiến hành các b-ớc sau:

B-ớc 1: Giới thiệu bài

B-ớc 2: Đọc lời ca

B-ớc 3: Nghe hát mẫu

B-ớc 4: Dạy hỏt từng cõu

B-ớc 5: Luyện cả bài

B-ớc 6: Trũ chơi

B-ớc 7: Củng cố - Kiểm tra

Bảy b-ớc trên đ-ợc vận dụng chủ yếu là ở tiết 1 của bài học bài hát mới

Sang tiết thứ 2 với mục tiêu ôn lại những kiến thức đã học, biết biểu diễn bài hát một cách tự nhiên, sinh động đây là việc làm mang tính hoàn thiện Hoạt

động này rất có ý nghĩa đối với học sinh, các em luôn háo hức đ-ợc thể hiện mình tr-ớc cô giáo và các bạn

3.2 Chuẩn bị đồ dựng:

Một điểm rất quan trọng không thể thiếu trong phần dạy hát đó là đồ dùng dạy học, ngoài những đồ dùng không thể thiếu nh- đàn Organ, máy nghe, băng

đĩa nhạc và các loại nhạc cụ gõ Ng-ời giáo viên còn phải chuẩn bị tranh ảnh miêu tả nội dung bài hát, ảnh nhạc sĩ, bản đồ các vùng miền liên quan đến bài hát Những đoạn clip, hỡnh ảnh động được sưu tập trờn mạng để phục vụ cho bài học

và gõy hứng thỳ cho học sinh

3.3 Lờn kế hoạch dạy học:

Việc nghiên cứu bài giảng càng kĩ thì sự thành công của tiết dạy càng cao, trong quá trình nghiên cứu bài giảng cũng là hình thành những hoạt động cần thiết khi lên lớp

Cần bám sát mục tiêu của tiết dạy để chuẩn bị giáo cụ một cách hợp lý, đặt

ra hệ thống câu hỏi: làm gì? nh- thế nào? mục đích là gì? Câu trả lời chính xác nhất là hiệu quả của tiết dạy bằng sự nắm bắt kiến thức của học sinh

Tuy nhiên việc nghiên cứu bài giảng, công tác chuẩn bị bài và soạn giáo án mới chỉ là phần thực hiện trên lý thuyết Để mỗi tiết dạy thành công còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố Đối t-ợng, tâm lý, không gian, thời gian Cùng là một giáo viên, nh-ng mỗi giáo viên thực hiện lại đạt kết quả khác nhau Hay cùng 1 giáo án nh-ng mỗi giáo viên lại thực hiện khác nhau và đ-a ra kết quả không giống nhau

3.4 Lờn lớp

" Đây là phần chính mà tôi muốn trình bày trong bài viết này " Trong quá trỡnh lên lớp tôi th-ờng sử dụng những ph-ơng pháp sau:

3.4.1 Ở tiết thứ 1 tụi sẽ dạy học sinh học hỏt với cỏc bước sau:

* Giới thiệu bài:

Bắt đầu vào bài mới tụi cho cả lớp hỏt tập thể kết hợp một trũ chơi: Cỏc em

sẽ hỏt bài " Chim chớch bụng " bằng cỏc õm " A, I, O, U " nhằm giỳp cỏc em cú thờm hứng thỳ trước khi vào bài mới và cũng để luyện giọng cho cỏc em luụn VD1: Trước khi vào bài, tụi cho cỏc em xem một bức tranh và hỏi học sinh xem nội dung bức tranh núi lờn điều gỡ?

VD2 : Khi học bài hỏt " Chỳ ếch con " của nhạc sĩ Phan Nhõn

- Sau khi giới thiệu nội dung bài hỏt tụi giới thiệu với cỏc em về hỡnh ảnh và một

số nột khỏi quỏt về nhạc sĩ

* Nghe hỏt mẫu:

Nhạc sĩ : Phan Nhân

Ông là một nhạc sĩ tài năng, ông đã tạo dựng tên tuổi vững vàng bằng những ca khúc rất nổi tiếng đ-ợc

đông đảo công chúng yêu thích: Hà nội niềm tin và hy vọng, Nhớ về Pắc Bó Và một số bài hát thiếu nhi hay: Chú ếch con, Hàng cây ơn Bác

- Giỏo viờn hỏt mẫu bài hỏt cựng với nhạc đệm, khi hỏt giỏo viờn thể hiện sắc thỏi tỡnh cảm của bài hỏt để lụi cuốn học sinh

* Đọc lời ca:

- Tụi sẽ chiếu slide lời bài hỏt lờn màn hỡnh và gọi một học sinh đứng lờn đọc to,

rừ ràng toàn bộ lời ca (lời 1) từ đầu đến cuối cho cả lớp nghe sau đú cả lớp mới đọc đồng thanh

- Sau đú tụi hướng dẫn học sinh đọc lời ca kết hợp gừ đệm theo tiết tấu từng cõu thật chớnh xỏc

- Cuối cựng tụi đỏnh dấu hết cõu, và chỗ lấy hơi lờn màn hỡnh cho học sinh theo dừi để khi học hỏt sẽ thuận tiện hơn

* Dạy hát từng cõu:

- Khi dạy hát cho học sinh tôi hát mẫu từng câu và đệm đàn cho các em bằng tiếng piano hoặc đàn organ cho chuẩn xác cao độ Giỏo viờn hỏt mẫu từng cõu rồi bắt nhịp cho học sinh hỏt, dạy theo lối múc xớch đến hết bài và dừng lại sửa sai ngay nếu thấy học sinh hát ch-a chuẩn xác Trong 1 bài tôi chia làm nhiều câu

VD:

Chỳ ếch con

Nhạc và lời: Phan Nhõn

Kỡa chỳ là chỳ ếch con

cú đụi là đụi mắt trũn.

Chỳ ngồi học bài một mỡnh  bờn hố bom kề vườn xoan.

Bao nhiờu chỳ trờ non  cựng bao cụ cỏ rụ ron.

Tung tăng chiếc võy son 

- Khi nhìn lên bảng cùng với lời giới thiệu của giáo viên Học sinh dễ dàng hiểu

đ-ợc bài này chia làm 8 cõu hỏt và 8 chỗ lấy hơi

* Luyện tập cả bài:

- Lúc này tôi bật đài đã đ-ợc thu sẵn có nhạc đệm cho học sinh hỏt tập thể khoảng 2 lần, sau đấy hỏt nối tiờp hoặc đối đỏp theo theo tổ nhóm và kiểm tra 1 số cá nhân Để tạo sự hăng hái tích cực cho học sinh tôi th-ờng tổ chức thi đua giữa các tổ với các tổ giữa cá nhân với cá nhân bằng cỏch hỏt đối đỏp và hỏt nối tiếp

* Hỏt kết hợp gừ đệm theo nhịp:

- Tụi hướng dẫn học sinh cỏch hỏt kết hợp gừ đệm theo nhịp bằng cỏch gạch chõn những tiếng cần gừ lờn màn hỡnh để học sinh thực hiện

- Đầu tiờn tụi sẽ gọi 1 học sinh đứng lờn thực hiện theo hướng dẫn ở màn hỡnh, sau đú nhận xột - đỏnh giỏ học sinh thực hiện mẫu rồi mới cho cả lớp thực hiện

- Cỏch này sẽ giỳp học sinh chủ động và tớch cực hơn trong việc học hỏt của mỡnh

* Trò chơi:

- Tôi sẽ cho học sinh chơi trò chơi "Nghe nhạc đoán tên bài hát"

- Trò chơi sẽ giúp học sinh có thể ôn lại luôn một số bài hát mà mình đã được học

và biết thêm các bài hát thiếu nhi khác hay và rất thú vị

- Trước tiên, tôi sẽ hướng dẫn học sinh theo dõi luật chơi bằng slide:

- Sau đú sẽ cho học sinh xem cỏc bức tranh và chọn cho mỡnh một con vật mà mỡnh yờu thớch

- Sau mỗi một bức tranh sẽ là tờn bài hỏt mà học sinh phải đoỏn

* Củng cố - kiểm tra

- Tôi luôn kiểm tra đánh giá học sinh sau mỗi lần các em hát với tinh thần động viên, khích lệ tạo cho các em sự tự tin hứng thú và đặt ra những câu hỏi cho các

em tự nhận xét nhau tạo không khí sôi nổi trong giờ

* í nghĩa của bài hỏt:

- Cuối cựng tụi sẽ hỏi học sinh một cõu hỏi trắc nghiệm và nờu lờn ý nghĩa của bài hỏt hụm nay được học:

3.4.2 Sang tiết thứ 2 tụi sẽ cho học sinh ụn lại bài hỏt mà cỏc em đó được học ở tiết thứ 1:

- VD: Ở tiết ụn bài "Chỳ chim nhỏ dễ thương" tụi sẽ thực hiện theo cỏc bước sau:

Trước tiờn tôi sẽ cho học sinh xem bức tranh này chắc chắn cỏc em sẽ nhận

ra tờn bài hỏt

Em hãy quan sát các bức ảnh sau và cho biết nội

dung miêu tả bài hát nào đã học? Tác giả?

Sau khi nghe tiết tấu hoặc xem tranh để nhận ra bài hát đã học ở tiết trước, tôi sẽ cho học sinh luyện hát tập thể 2 lần, lần 1 yêu cầu học sinh hát đúng giai điệu và thuộc lời ca, lần 2 yêu cầu học sinh hát thể hiện sắc thái tình cảm của bài,

ở mỗi bài giáo viên hướng dẫn và hát mẫu cụ thể

Để phần ôn luyện bài hát được hấp dẫn không bị nhàm chán tôi cho xen kẽ các trò chơi như:

* Trò chơi: H¸t giai ®iÖu theo c¸c nguyªn ©m

LÇn 1: Cho c¸c em h¸t b×nh th-êng

LÇn 2: C¸c em h¸t giai ®iÖu b»ng c¸c nguyªn ©m

O A U I  Theo ký hiÖu trªn tay gi¸o viªn

Lại đây hỡi chú chim nhỏ xinh dễ thương này

À a á á a à a á a à

Lại đây hỡi chú chim nhỏ xinh dễ thương

Ò o ó ó o ò o ó o

Mời bạn cùng hòa nhịp câu hát

Ì ì ì ì ì i í

Chim líu lo hót theo vang lừng

U ú u ú u u ù

Chim ơi chim mời bạn hiền,

A a a à à à

Cất tiếng hát mời bạn hiền

Ó ó ó ò ò ò

Lại đây hỡi chú chim nhỏ xinh dễ thương này

Ì i í í i ì i í i ì

Lại đây hỡi chú chim nhỏ xinh dễ thương

Ù u ú ú u ù u ú u

Ngoài ra tôi cũng có thể sử dụng một số hình thức ôn tập khác nhau như

cho các tổ thi đua nhau hát nối tiếp hoặc hát đối đáp sau đó giáo viên sẽ nhận xét

và đánh giá các tổ

Tiếp theo tôi sẽ cho học sinh ôn lại phần hát kết hợp gõ đệm:

* Hát kết hợp gõ đệm theo tiết tấu: Tôi sẽ hát kết hợp gõ đệm theo tiết tấu 1 câu

trong bài "Chú chim nhỏ dễ thương" và hỏi học sinh xem đó là cách hát kết hợp theo cách gì?

Lại đây hỡi chú chim nhỏ xinh dễ thương này

x x x x x x x x x x

Tôi sẽ cho học sinh sử dụng thanh phách để học sinh hát kết hợp gõ đệm theo tổ, nhóm, có thể kiểm tra một số học sinh lên bảng biểu diễn dưới nhiều hình

thức như cá nhân hoặc theo nhóm nhằm tạo hứng thú cho các em học tập và tôi cũng có thể kiểm tra và sửa sai cho học sinh một cách chính xác hơn

* Hát kết hợp gõ đệm theo phách: Ở cách này tôi sẽ cho học sinh sử dụng trống

con và hát kết hợp gõ đệm theo nhịp sau đó cho học sinh cả lớp quan sát và nhận xét:

Lại đây hỡi chú chim nhỏ xinh dễ thương này

x x x x

Sau khi cho các em ôn xong tôi sẽ hướng dẫn các em cách hát kết hợp hòa tấu với 2 loại nhạc cụ Tôi sẽ chia tổ như sau:

Tổ 1 + 2 hát kết hợp gõ đêm theo tiết tấu lời ca (sử dụng thanh phách)

Tổ 3 + 4 hát kết hượp gõ đệm theo phách (sử dụng trống con)

Với cách hát kết hợp hòa tấu này sẽ giúp các em thấy hào hứng và thích thú hơn khi học môn âm nhạc

Tiếp theo tôi sẽ cho học sinh thực hiện hoạt động hát kết hợp vận động phụ họa Ở hoạt động này tôi sẽ cho các em thảo luận theo từng nhóm nhỏ (khoảng 4 -

5 học sinh/1 nhóm), các em sẽ cùng nhau suy nghĩ và tự biên đạo cho nhóm mình những động tác hay, đẹp và dễ tập sao cho phù hợp với bài hát Qua hoạt động này các em sẽ được tư duy và phát huy khả năng sáng tạo của mình

Sau đó tôi sẽ gọi từ 1 - 2 nhóm lên bảng thực hiện bài phụ họa của mình, các học sinh khác sẽ động viên và cổ vũ bạn của mình

Dựa trên nền các động tác của các con đã thực hiện tôi sẽ biên tập lại sao cho phù hợp với bài hát và hướng dẫn các con tập từng động tác của bài

- Bên cạnh đó, với thủ ph¸p "Häc vui - Vui häc" tôi cũng đã sử dụng một số trò chơi nhằm phát huy nhiều thế mạnh và mang tính hiệu quả cao trong khi dạy ôn tập bài hát

VD:

* Trß ch¬i: Nghe tiÕt tÊu ®o¸n tªn bµi h¸t

T«i sö dông thanh ph¸ch gâ tiÕt tÊu 1 c©u trong bài “Thật là hay”

Học sinh dễ dàng nhận ra đây chính là tiết tấu của bài hát đã được học đó là bài "Thật là hay"

* Trß ch¬i: S¾m vai