Chính giáo viên mầm non là chiếc cầu nối giữa trẻ và môi trường giúp trẻ hiểu được môi trường trong sạch rất cần cho cuộc sống con người, giúp trẻ biết được mình cần phải làm gì để hòa m
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO ĐỨC HÒA
TRƯỜNG MN VÀNH KHUYÊN
ĐỀ TÀI: GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI
TRƯỜNG
GIÁO VIÊN : NGUYỄN THỊ NGỌC TRINH
NĂM HỌC: 2009- 2010
Trang 2I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
- Ngày nay, giáo dục bảo vệ môi trường đã trở thành một nhiệm vụ quan trọng trong việc đào tạo thế hệ trẻ cở các trường học và vấn đề thực trạng đang được quan tâm trên toàn thế giới.Ở Việt Nam GDBVMT là vấn đề được quan tâm và đưa vào trong giáo dục ngay từ bậc đầu tiên của đời người,bậc học mầm non
- Nội dung của việc GDBVMT được tích hợp vào các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ hàng ngày Chính giáo viên mầm non là chiếc cầu nối giữa trẻ và môi trường giúp trẻ hiểu được môi trường trong sạch rất cần cho cuộc sống con người, giúp trẻ biết được mình cần phải làm gì để hòa mình vào môi trường xem môi trường
là một bộ phận của cơ thể và bằng cách nào đó để bảo vệ môi trường luôn trong sạch
- Ngoài ra , vai trò của môi trường có ảnh hưởng rất lớn đối với đời sống con người
và động thực vật Nhưng môi trường hoiện tại đoang bị hủy hoại do sự tác động của con người lên môi trường gây nên tình trạng mất cân bằng sinh thái, sự cạn kiệt các nguồn tài nguyên thiên nhiên và ảnh hưởng đến cuộc sống con người
- Không những thế môi trường đang dần nóng lên do các nhà máy xí nghiệp khí thảy của các loại xe cơ giới cũng gây ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường
- Môi trường trên thế giới hiện nay : khí hậu toàn cầu thay đổi trong vònh 100 năm trở lại đây trái đất nóng lên khoảng 0.5 độ C, các nhà khoa học dự đoán trong thế
kỷ này nhiệt độ trái đất tăng 1,5 – 4,5 độ C ,
- Thời tiết thay đổi, tần xuất thiên tai như gió, bão , lũ lụt, động đất, núi lửa, hỏa hoạn tăng thiên tai không những xuất hiện với tầng xuất ngày càng tăng mà quy
mô tác động gây thiệt cho con người ngày càng lớn
- Sự suy giảm tầng ozôn: ôzôn là loại khí hiếm, nằm tầng bình lưu khí quyển gần
bề mặt trái đấ, tập trung thành lớp dày, tầng ôzôn co`1 tác dụng như mmột màn lộc tia tử ngoại có hại cho sinh vật trên tái đất , hiện nay tầng ôzôn đang bị hủy hoại dần
- Tài nguyên đất bị suy thoái, diện tích đất trồng bị thu hẹp và giảm chất lượng Hằng năm có khoảng 25tỷ tấn đất bị cuốn trôi vào sông ngòi và biển cả
- Sự phá hủy rừng đang diễn ra ở mức độ cao
Trang 3- Sự suy giảm nước ngọt ngày càng lan rộng gây nhiều vấn đề nghiêm trọng như thiếu nước ngọt sự xâm nhập nước mặn đối với khu vực ven biển
- Ô nhiễm môi trường đang diễn ra trên quy mô rộng, sự bùng nổ dân số, sự phát triển đô thị và các khu công nghiệp, khu du lịch đã gây ra ô nhiễm môi trường đặt biệt là ở các khu đô thị làm ô nhiễm môi trường đất , không khí và môi trươ82ng nước
- Sự biến đổi về khí hậu và tần xuất thiên tai tăng : hiện tượng mưa axit đã xuất hiện ở một số đĩa phương của nước ta như Láo Cai Cần Thơ , Cà mau
- Ở nước ta diện tích đất nông nghiệp theo đầu người giảm, chất lượng đất giảm
- Tài nguyên khoáng sản , tài nguyên sinh vật các hệ sinh thái suy giảm và đang bị cạn kiệt do việc quản lí chưa tốt, khai thác và sử dụng không hợp lý dẫn đến tình trạng cạn kiệt và làm nghèo nàn nguồn tài nguyên thiên nhiên
- Hiện nay xảy ra tình trạng thiếu nước , hạn hán do lượng mưa phân phối không đều theo thời gian và địa hình, hầu hết các nguồn nước như sông ngòi nườc ngầm đang bị ô nhiễm
- Do mật độ dân cư quá đông chất thải sinh hoạt, bệnh viện,công nghiệp quá nhiều không thu gom xử lý đúng quy trình
- Khí thảy, nước thảy của nhà máy đường Hiệp Hòa làm ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường làm ảnh hưởng đến nguồn nước, mùi hôi thói bốc lên vào mùa mưa, bụi khối làm ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân
- Môi trường bị ô nhiễm làm cho chỉ số IQ của trẻ bị giảm, trẻ sống ở môi trường bị
ô nhiễm chỉ số IQ không phát tiển bằng những trẻ sống ở môi trường trong lành
Vì giáo dục về môi trường và bảo vệ môi trường đã trở thành vấn đề cấp bách mang tính chiến lược toàn cầu nên tôi chọn đề tài giáo dục môi trường để giúp trẻ hiểu biết về môi trường sống và thân thiện hơn vời môi trường
II/ LỊCH SỬ ĐỀTÀI:
- Ngày xưa, nhân dân ta đã biết đắp đê ngăn lũ trồng cây gây rừng chống xói mòn
đó cũng là biệ pháp để bảo vệ môi trường của dân tộc ta Ngày nay, chúng ta đang ở thời kỳ hiện đại hóa công nghiệp hóa vần đề bảo vệ môi trường cần được quan tâm hàng đầu không chỉ ở nước ta mà cả trên thế giới
Trang 4- Chính môi trường là nơi lưu trữ các địa chất, lịch sử tiến hóa của các sinh vật , vật chất và lịch sử xuất hiện sự tiến hóa của loài người
- Vì vậy giáo dục môi trường là vấn đề cấp bách mang tính chiến lược toàn cầu hóa
và mang tính chất xã hội vì vậy cần phải có biện pháp ngăn chặn những hành vi hủy hoại môi trường, vấn đề cần đặt ra là làm thế nào để mội người hiểu môi trường quan trọng như thế nào đối với chúng ta, cần giáo dục những gì giáo dục như thế nào? Nhầm đạt đến mục đích gì?
III/ PHẠM VI ĐỀ TÀI:
- GDBVMT là một vấn đề cấp bách mang tính xã hội sâu sắc vì vậy chính phủ đưa nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân về việc bảo vệ môi trường trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước vời phương châm “ lấy phòng ngừa và hạn chế tác động xấu đối với môi trường là chính Tuyên truyền giáo dục môi trường nâng cao nhận thức và trách nhiệm BVMT trong hệ thống giáo dục quốc dân vì thế cần giáo dục cho con người ngay từ lúc tuổi thơ để trẻ hiểu và nhậnthức về môi trường một cách tổng quát hơn , điều đó dược thể hiện ở trường lớp mầm non qua 3 độ tuổi : 3-4, 4-5, 5-6
IV/ THỰC TRẠNG ĐỀ TÀI:
- Môi trường gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo nó quan hệ mật thiết với nhau
- Môi trường tự nhiên gồm các yếu tố thiên nhiên như đất, nước, không khí … Môi trường tự nhiên cung câp cho con người các loại tài nguyên khoáng sản phục vụ cho sản suất và đời sống chính những tác động của con người như thế làm cho môi trường ngày càng bị hủy hoại tài nguyên ngày càng cạn kiệt mất cân bằng sinh thái
- Sự ô nhiễm môi trường là hậu quả của các hoạt động tự nhiên như thiên tai, lũ lụt hạn hán hoặc các hoạt động do con người gây ra trong công nghiệp giao thông và trong các hoạt đọng hàng ngày
- Hiện nay môi trường trên thế giới và ở Việt Nam đang bị ô nhiễm nặng nề do gia tăng dân số , nghèo đối, lạc hậu ở các nước đang phát triển , khí thảy của công trường nhà máy và lưiợng rác thảy trong sinh hoạt hàng ngày quá nhiều không xử
lý tốt
Trang 5- Khí hậu trên toàn cầu biến đổi, thiên tai gia tăng , bầu khí quyển nóng dần lên làm tan các tản băng gây ngập lụt , sóng thần
- Các loại tài nguyên và khoán sản bị cạn kiệt
- Sự gia tăng dân số cũng góp phần làm ô nhiễm môi trường
- ở Việt Nam hiện nay rừng bị tàn phá nghiêm trọng diện tích rừng bị thu hẹp đất đai bị suy thoái , ô nhiễm môi trường do công nghiệp và khu đô thị hóa , hệ thống giao thông quá tải gây khối bụi tiếng ồn cũng làm ảnh hưởng rất lớn đến môi trường
- Môi trường thế giới và ở Việt Nam bị ảnh hưởng và có tác động trực tiếp đến trường lớp mầm non vì thế giáo viên cần có một kiến thức về môi trường dự ô nhiễm môi trường để có những biện pháp cụ thể bảo vệ môi trường trong và ngoài lớp học, và giáo dục cháu biết môi trường rất quan trọng đối với đời sống con người vì vậy chúng ta cần tái tạo khắc phục môi trường để môi trường ngày càng sạch đẹp hơn
V/ GIẢI PHÁP:
- GDBVMT phải được bắt đầu từ lứa tuổi mầm non vì công tác này hàm chứa
ý nghĩa nhân văn sâu sắc giúp trẻ phát triển tư duy hình thành nhân cách hiểu về mình bạn bè môi trường sống biết thân thiện với môi trường ngay từ tấm bé nhầm đảm bảo phát triển lành mạnh về cơ thể và trí tuệ
1/ Cung cấp kiến thức về môi trường cho trẻ ở lứa tuổi mầm non cần đạt những mục tiêu sau:
- Trẻ có những hiểu biết ban đầu về môi tường sống của con người gồm các yếu tố
tự nhiên như đất, nước, không khí ánh nắng mặt trời…
- Cung cấp cho trẻ hững kiến thức về mồi quan hệ giữa động vật thực vật con người với môi trường sống để trẻ biết giao tiếp , yêu thương những người gần gũi biết chăm sóc bảo vệ cây cối, vật nuôi …
- Môi trường nhân tạo gồm những trường lớp các đồ dùng dụng cụ học tập để phục
vụ cho việc dạy và học ở trường lớp mầm non, hình thành thói quen sống ngăn nắp gọn gàng vệ sinh cá nhân vệ sinh môi trường sạch sẽ, tham gia giữ gìn môi trường lớp học , gia đình bằng các hành động cụ thể như chăm sóc vât nuôi cây
Trang 6trồng vệ sinh cá nhân , vệ sinh gia đình lớp học với những việc làm vừa sức với trẻ
- Có thái độ với những hành vi của con người làm bẩn môi trường vứt rác,chặt cây bừa bãi, khai thác rừng động vật không đúng cách
2/ Nội dung giáo dục bảo vệ môi trường :
- Nói đến giáo dục môi trường thì có rất nhiều vấn đề để bàn bạc nhưng GDMT cho trẻ mầm non có những nội dung sau:
+ Cháu biết giữ gìn vệ sinh trường lớp , gia đình , lau chùi sắp xếp đồ dùng , đồ chơi gọn gàng ngăn nắp
+ Quan tâm chăm sóc bảo vệ thiên nhiên , cháu biết được ích lợi của hoa quả , chăm sóc bảo vệ cây cối không ngắt lá bẻ cành làm ảnh hưởng đến môi trường
+ Nói đến môi trường không thể nào không nói đến các hiện tượng thiên nhiên như gió mưa nắng, hạn hán lũ lụt giúp cháu biết được ích lợi và tác hại của gió nắng và biện pháp tránh nắng
+ giúp cháu phân biệt môi trường sạch và môi trường bẩn
+Tiết kiệm trong sinh hoạt : điện, nước
3/ Biện pháp giáo dục môi trường cho trẻ mầm non
a/ Phương pháp thực hánh trải nghiệm:
- Phương pháp dùng trò chơi : trò chơi được sử dụng đặt trưng đối với trẻ ở lứa tuổi mầm non
- Mục đích của phương pháp dùng trò chơi là giáo dục trẻ tinh thần họp tác, khả năng giải quyết vần đề đồng thời củng cố và cung cấp kiến thức cho trẻ
+ Ví dụ : trong lĩmh vực con người với thiên nhiên tổ chức cho trẻ chơi trò chơi lô tô chọn đồ dùng để tránh mưa tránh nắng
+ Trò chơi bán hàng : bán các loại hàng để che nắng che mưa
- Phương pháp giải quyết các tình huống có vần đề là đưa ra tình huống cụ thể , tình huống có thể xuất hiện tự nhiên , có thể tình huống được tạo ra
- Mục đích của phương pháp này lá kích thích tính sáng tạo của trẻ, tạo cơ hội để trẻ sử dụng những kinh nghiệm đã có vào trong việc giài quyết các vần đề nảy sinh trong cuộc sống của trẻ
- + Ví dụ : trong lĩnh vực con người với môi trường
Trang 7 Để trẻ hiểu được môi trường bẩn, môi trường sạch và trẻ biết lau chùi, quét dọn, sắp xếp đồ dùng đồ chơi Cô giáo tạo tình huống làm môi trường lớp học bứa bộn
có nhiều rác, đồ dùng đồ chơi không ngăn nắp
Cô cho trẻ nhậnxét môi trường sạch hay bẩn
Trẻ sẽ đưa ra cách giải quyết : trẻ tự phân công cho từng tổ nhóm cá nhân trực nhật
Trẻ thực hiện công việc sau kai lau động xong cho trẻ nhận xét, so sánh môi trường của lớp học trước khi lao động với sau khi lao động
- Tôi nhận thấy lao động tự phục vụ giúp trẻ biết tiết kiệm ngăn nắp gọ gàng sắp xếp đồ dùng đúng nơi quy định, trẻ biết ăn hết suất và khi ăn không làm rơi vãi đó
là hành động tiết kiêm và bảo vệ môi trường điều này giúp trẻ tự khẳng định mình góp phần tham gia vào lao động giống người lớn nhầm bảo vệ môi trường sạch đẹp , những hành động lao động giúp ích cho trường lớp của trẻ được cô tuyên dương khích lệ làm cho trẻ cảm thấy tự hào về mình hơn
b/ Phương pháp trò chuyện :
- Tôi nhận thấy phương pháp này có thể đàm thoại, trò chuyện, kể chuyện, độc thơ, giải thích nhầm để truyền đạt thông tin, thu nhận thông tin từ trẻ , đồng thời kích thích trẻ suy nghĩ, chia sẻ ý tưởng, bộc lộ cảm xúc
- Ví dụ: trong lĩnh vực con người với thế giới động thực vật cô kể chuyện giúp trẻ hiểu thêm về đặt điểm các con vật, cây cối, từ đó trẻ biết tác dụng của thực vật đối với con người, môi trường ,trẻ yêu quý thiên nhiên
c/ Phương pháp trực quan minh họa:
- Phương pháp này cho trẻ quan sát vật thật, tranh vẽ, hoạt động của con người giúp trẻ có thái độ và biện pháp phù hợp với môi trường, với các con vật và cây cối
- Ví dụ : cô cho trẻ quan sát con người với thiên nhiên – cho trẻ tìm hiểu về gió
- Cô có thề cho trẻ quan sát vật thật quan sát biểu hiện của lá cây, cành cây, tóc, quần áo của bạn của cô, chong chóng để nhận biết tại từng thời điểm có gió hay không
- Cô cho trẻ xem tanh ảnh, băng hình về các loại gió, gió nhẹ, gió mạnh
- Tổ chức thí nghiệm cây cần ánh sáng, không khí, nước, ánh sáng, điều kiện hạt nảy mầm
Trang 8d/ Phương pháp dùng tình cảm và khích lệ:
- Phương pháp dùng tình cảm và khích lệ để tuyên dương trẻ kịp thời khi trẻ có thái
độ và hành vi bảo vệ môi trường , đồng thời nhắc nhở nhẹ nhàng những hành vi chưa có lợi cho môi trường
- Phương pháp này có thể dùng mọi lúc mọi nơi như giờ đòn trẻ, giờ học, giờ chơi
Các phương pháp trên được áp dụng vào hoạt động của trẻ như sau:
Tích hợp vào giờ đón trẻ- chơi tự chọn :
- Trẻ biết cất đồ dùng một cách ngay ngắn gọn gàng đúng đúng nơi quy định
- Cô mở cử thông thoáng tránh gió lùa
Trò chuyện sáng:
- cô và trẻ tọa đàm về sự ô nhiễm môi trường không khí, nguyên nhận làm môi trường không khí bị ô nhiễm , nhiều phương tiện giao thông cần động cơ hoạt động do vậy khi ô tô, xe máy chạy trên đường thường thảy ra khối bụi, không khí
bị ô nhiễm con người cần làm gì để không phải hít thở khối xe xả ra ?
- quan sát sân trường hôm nay sạch hay bẩnvì sau? Mõi bạn cần làm gì để sân trường sạch?
Tích hợp vào các giờ học như:
- Trong giờ hoạt động văn học: Cháu biết kề chuyện đọc thơ về nét đẹp thiên nhiên những việc làm có lợi, có hại đối với môi trường giúp trẻ biết được những tác hại gây ô nhiễm môi trường
- Giờ LQMTXQ giúp trẻ khám phá môi trường tổ chức cho trẻ quan sát làm những thí nghiệm đơn giản như cây cần gì để sống để phát triển , thí nghiệm lộc nước bẩn , quan sát sự phát triển của cây, ích lợi của cây cối đối với đời sống con người qua đó giáo dục trẻ không ngắt lá bẻ cành xả rác bừa bãi làm ô nhiễm môi trường
- Giờ tạo hình cô dạy cháu cắt dán, xé dán , vẽ thể hiện sự hiểu biết của mình về môi trường cháu vẽ cảnh đường phố sạch đẹp, cháu vẽ các loại cây cối, trò
chuyện với trẻ về đặc điểm của cây có rễ, thân, cành, lá … cây giúp ích cho con người, cây xanh được xem là lá phổi của con người , cây xanh làm cho bầu khí quyển trong lành Khi thực hiện xé dán, cắt dán xong cháu biết phải bỏ những mảnh giấy vụn vào sọt rác và cất đồ dùng đúng nơi qui định Nhắc nhở trẻ không kéo lê bàn ghế trên sàn nhà gây tiếng ồn bàn ghế mau hư hỏng
Trang 9- Giờ toán : cô cho cháu thực hiện đong nước và đếm số lần đong vào chai cô trò chuyện về đặc điểm của các lại nước : nước ngọt nước mặn, nước sông, nước biển, nước có lợi cho cuộc sống con người như ăn uống sinh hoạt hàng ngày và nước cũng là môi trường sống của nhiều loài động vật Trong khi đong cô nhắc nhở cháu đong cẩn thận tránh làm đổ nước xuống sàn, giáo dục cháu phải biết tiết kiệm nước trong mùa mưa lẫn mùa khô
- Trong giờ hoạt động âm nhạc cô cho cháu biểu diễn các bài hát về cây xanh , hoa, quả, các bài hát mú thể hiện môi trường trong sạch qua đó giúp cháu hiểu biết về những việc làm có lọi cho môi trường
Giáo dục môi trường thông qua hoạt động vui chơi:
- Qua hoạt động vui chơi có thể giáo dục cháu bảo vệ môi trương như : hoạt động ngoài trời cô giáo dục cháu không ngắt hoa bẻ lá xả rác bừa bãi làm bẩn sân trường
- Qua chơi hoạt động,ở góc thiên nhiên trẻ biết chăm sóc bồn hoa trồng các loại hoa, gieo hạt qua đó trẻ nhận thức được cây xanh rất cần thiết đối với đời sống con người
- Thông qua trò chơi phân vai trẻ đóng vai và thể hiện các công việc của người làm công công tác bảo vệ môi trường như : trồng cây, chăm sóc cây, thu gom rác, xử
lý các chất thảy Trong các trò chơi “ bé tập làm nội trợ” cô dạy trẻ có ý thức tiết kiệm nước à các nguyên liệu chế biến món ăn, thu dọn đồ dùng gọn gàng sau khi làm…
- Thông qua các trò chơi học tập: trẻ tìm hiểu các hiện tượng trong môi trường, trẻ học cách so sánh, phaân loại các hành vi tốt, hành vi xấu đới với môi trường, phân biệt môi trường sạch môi trường bẩn và tìm ra nguyên nhân của chúng, cháu giải các câu đố, kể lại các câu chuyện về bảo vệ môi trường, cháu tập diễn đạt lại các yếu tố làm cho môi trường sạch, môi trường bẩn
- Thông qua các trò chơi vận động : trẻ mô tả các hanh vi BVMT hoặc làm hại môi trường: động tác cuốc đất, trồng cây, tưới nước, bắt sâu … là hành vi có lợi cho việc bảo vệ môi trường còn động tác gây tổn hại môi trường là : chặt cây, giễm lên thảm vỏ, đốt rừng, săn bắt thú chim…
Trang 10- Thông qua các trò chơi đóng kịch : trẻ thể hiện nội dung câu chuyện BVMT , thể hiện các hành vi có lợi và hành vi có hại cho môi trường …
- Trò chơi với một số phương tiện công nghệ hiện đại: trẻ nhận biết môi trường bẩn , sạch tìm nguyên nhân và cách làm cho môi trường sạch …
* các hoạt động cũng góp phần không nhỏ đến việc giáo dục môi trường cho trẻ như :
Hoạt động chăm sóc
- Vào giờ ăn cháu ăn hết suất , biết thức ăn có nhiều chất dinh dưỡng làm cơ thể phát triển toàn diện tránh bệnh tật
- Ngủ : khi ngủcháu nằm đúng tư thế sẽ giúp cơ thể có giấc ngủ ngon, khi ngủ dậy cháu biết sắp xếp gối nệm đúng nơi quy định
- Cháu biết đánh răng sau khi ăn và trước khi đi ngủ, cháu biết cơ thể sạch sẽ không
có vi trùng gây bệnh nếu ngược lại cơ thể sẽ bị bệnh làm ảnh hưởng đến sức khỏe
và việc học tập vui chơi của cháu
- Cháu biếtmặc ấm vào mùa đông và mặt mát vào mùa hè, ăn mặc gọn gàng sạch sẽ làm cơ thể thoải mái trong mọi hoạt động, khi ra đường đội nói, mang khẩu trang tránh bụi, nắng
- Trẻ biết chọn đồ chơi phù hợp không chơi các đồ chơi nguy hiểm để bảo đảm an toàn cho trẻ
Hoạt động lễ hội :
- Qua việc tổ chức các lễ hội tham quan cũng hình thành ở tẻ kỹ năng thái độ hành
vi tích cực về các địa danh và môi trường , trẻ biết một số phong tục tâp quán của một số dân tộc Giáo dục cháu biết yêu quý bảo vệ và duy trì các nghề truyền thống của địa phương , cháu biết giữ gìn môi trường và các địa danh ở địa phương khi tham quan ở những nơi công cộng cháu không ngắt hoa bẻ lá hay đặp phá những di tích lịch sử của dân tộc
VII/ PHẠM VI ĐỐI TƯỢNG ÁP DỤNG :
- GDBVMT sẽ được áp d5ng cho tất cả các cháu ở tuổi mầm non cung cấp cho trẻ những hiểu biết ban đầu về môi trường sống của bản thân nói riêng và của con người nói chung biết sống tích cực với môi trường, nhằm đảm bảo phát triển sự lành mạnh về cơ thể và trí tuệ để thế hệ trẻ có ý thức về vấn đề môi trường tốt hơn