Một số biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 3 trường Tiểu học xã Năng Yên

Đúng như Bác Hồ đã nói : “ Có tài mà không có đức là con người vô dụng , Có đức mà không có tài làm việc gì cũng khó” Bậc tiểu học, cụ thể là ở lớp 3 quá trình giáo dục đạo đức nhằm giúp

PHẦN I : MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Lý do khách quan

Từ xưa, ông cha ta đã đúc kết một cách sâu sắc kinh nghiệm về giáo dục “ Tiên học lễ , hậu học văn”, “ LỄ” ở đây chính là nền tảng của sự lĩnh hội và phát triển tốt các tri thức và kỹ năng Ngày nay , phương châm “Dạy người, dạy chữ ,dạy nghề” cũng thể hiện rõ tầm quan trọng của hoạt động giáo dục đạo đức, như Bác

Hồ đã dạy : “ Dạy cũng như học, phải chú trọng cả tài lẫn đức Đức là đạo đức cách mạng Đó là cái gốc quan trọng Nếu thiếu đạo đức, con người sẽ không phải là con người bình thường và cuộc sống xã hội sẽ không phải là cuộc sống xã hội bình thường, ổn định …” Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói : “ Có tài mà không có đức chỉ là người vô dụng Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”

Đảng ta đã chủ trương : “ Tăng cường giáo dục công dân , giáo dục tư tưởng , đạo đức, lòng yêu nước , chủ nghĩa Mác – Lê Nin, đưa việc giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh vào nhà trường phù hợp với từng lứa tuổi và từng bậc học …” Bởi vậy, tu dưỡng và rèn luyện bản thân để trở thành người có nhân cách, vừa có đức vừa có tài là hết sức quan trọng đối với tất cả mọi người đặc biệt là đối với học sinh lứa tuổi tiểu học

1.2 Lý do chủ quan

Giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học có vai trò quan trọng và đặc biệt cần thiết Trước hết và vị trí của các em trong tương lai nhà nước, việc giáo dục đạo đức cho các em trở thành những công dân tốt, đủ phẩm chất đạo đức và năng lực trí tuệ để gánh vác vận mệnh của dân tộc Cấp tiểu học là cấp có vị trí nền móng trong

hệ thống giáo dục quốc dân Trường tiểu học cũng là nơi đặt những viên gạch đầu tiên trong việc xây dựng nhân cách toàn diện cho học sinh.Vì vậy, Giáo dục đạo đức cho học sinh càng nắm giữ vai trò quan trọng trong trường tiểu học Giáo dục đạo đức hình thành cho các em sự phát triển toàn diện về nhân cách Có thể nói,

nhân cách của học sinh tiểu học nói chung và của học sinh lớp 3 nói riêng được thể hiện trước hết qua bộ mặt đạo đức Điều này thể hiện qua thái độ ứng xử của các

em với ông bà, cha mẹ , anh chị em trong gia đình, với thầy cô bạn bè, qua thái độ với học tập, rèn luyện hàng ngày …Đó là những cơ sở hình thành nguyên tắc chuẩn mực đạo đức ở bậc học cao hơn

Tuy nhiên, ngoài việc cập nhật thông tin khoa học công nghệ vào nhà trường , còn cần phải quan tâm định hướng giáo dục đạo đức và nhân văn cho thế hệ trẻ Nghĩa là, giáo dục đạo đức và giáo dục văn hóa phải luôn gắn với nhau Đó là sự thống nhất giữa đức và tài hay chính là sự toàn vẹn về phẩm chất và năng lực Đúng như Bác Hồ đã nói :

“ Có tài mà không có đức là con người vô dụng ,

Có đức mà không có tài làm việc gì cũng khó”

Bậc tiểu học, cụ thể là ở lớp 3 quá trình giáo dục đạo đức nhằm giúp học sinh tiến bộ và phát triển về nhiều mặt :

- Về nhận thức : Học sinh có hiểu biết ban đầu về một số chuẩn mực hành vi đạo đức và pháp luật phù hợp với lứa tuổi học sinh lớp 3 trong mối quan hệ của các em với những người thân trong gia đình, với bạn bè và với công việc của lớp, của trường, với Bác Hồ và những người có công với cách mạng, các anh hung liệt sĩ, với hàng xóm láng giềng, với người lớn tuổi, với thiếu nhi và khách quốc tế, với cây trồng vật nuôi và nguồn nước, với lời nói và việc làm của bản thân Từ đó có cách cư xử phù hợp và nâng cao nhận thức của bản thân

-Về kĩ năng, hành vi : Học sinh được từng bước hình thành kĩ năng bày tỏ ý kiến thái độ của bản thân với những quan niệm hành vi việc làm có liên quan đến các chuẩn mực đạo đức đã được học Hình thành kĩ năng lựa chọ và thưc hiện các hành

vi ứng xử phù hợp với chuẩn mực trong các tình huống đơn giản, cụ thể trong cuộc sống

-Về thái độ tình cảm : Học sinh bước đầu hình thành thái độ trách nhiệm đối với

Hồ, các anh hùng, thương binh liệt sĩ ; quan tâm, tôn trọng mọi người, có đoàn kết hữu nghị với thiếu nhi trong nước và quốc tế; có ý thức bảo vệ nguồn tài nguyên nước, cây trồng, vật nuôi

Với những lý do trên tôi khẳng định rằng : Giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 3 trong nhà trường tiểu học là nhiệm vụ vô cùng quan trọng và cần thiết Để thực hiện được nhiệm vụ này và nhất là để góp phần giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 3A Trường tiểu học Năng Yên-huyện Thanh Ba-Tỉnh Phú Thọ tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài : “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 3A trường tiểu học Năng Yên - huyện Thanh Ba - tỉnh Phú Thọ”

2 Mục đích nghiên cứu

Từ việc nghiên cứu sẽ tìm hiểu được thực tế của việc giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 3A của nhà trường, chỉ ra được những thuận lợi và khó khăn để từ đó đề xuất một số biện pháp tổ chức chỉ đạo việc giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 3A ở Trường tiểu học Năng Yên-huyện Thanh Ba-tỉnh Phú Thọ Đồng thời khắc phục được những hạn chế để nân cao chất lượng giáo dục cho học sinh trong nhà trường

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu : Là học sinh lớp 3A Trường tiểu học Năng Yên-huyện Thanh Ba-tỉnh Phú Thọ

Đối tượng nghiên cứu : Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức

4 Giả thuyết khoa học

Nếu làm rõ thực trạng việc rèn luyện đạo đức của học sinh lớp 3A Trường tiểu học Năng Yên-huyện Thanh Ba-tỉnh Phú Thọ thì sẽ giúp thầy cô biết được những

ưu điểm và hạn chế của các em để từ đó có thể phát huy những điểm mạnh, khắc phục những hạn chế còn tồn tại ở các em Đồng thời, đề xuất một số biện pháp giáo dục đạo đức phù hợp cho các em, giúp các em rèn luyện, tu dưỡng bản thân và hoàn thiện một cách toàn diện Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục cho các em để hoàn thành tốt mục tiêu giáo dục trong nhà trường

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài

- Giáo dục đạo đức là gì ?

- Giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học là gì ?

- Các vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 3

- Tìm hiểu vấn đề đổi mới phương pháp dạy học đạo đức ở trường tiểu học ? 5.2 Tìm hiểu thực trạng giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 3A trường tiểu học Năng Yên- huyện Thanh Ba-tỉnh Phú Thọ

5.3 Đề xuất một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 3A trường tiểu học Năng Yên- huyện Thanh Ba-tỉnh Phú Thọ

6.Các phương pháp nghiên cứu

Đề tài đã sử dụng một số số biện pháp nghiên cứu :

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp quan sát học sinh

- Phương pháp quan sát giáo viên

- Phương pháp đàm thoại

- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động của học sinh

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp toán thống kê

7 Dàn ý của công trình nghiên cứu :

Phần I.Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

2 Mục đích nghiên cứu

3 Giả thuyết nghiên cứu

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

5 Khách thể nghiên cứu

6 Các phương pháp nghiên cứu

8 Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài

9 Kế hoạch và thời gian nghiên cứu

10 Tài liệu tham khảo

Phần II Nội dung nghiên cứu

Chương 1 : Cơ sở lý luận của của quá trình nghiên cứu

1 Một số khái niệm

2 Các vấn đề lý luận về giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 3

3 Tìm hiểu vấn đề đổi mới phương pháp dạy học đạo đức cho học sinh tiểu học Chương 2 : Thực trạng của vấn đề nghiên cứu

1 Một số nét khái quát về trường tiểu học Năng Yên- huyện Thanh Ba- tỉnh Phú Thọ

2 Nội dung chương trình đạo đức lớp 3

3 Nguyên nhân và thực trạng

Chương 3 : Đề xuất một số biện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 3 trường tiểu học Năng Yên-huyện Thanh Ba-tỉnh Phú Thọ

1 Đối với giáo viên

2 Về phía nhà trường

3 Về phía gia đình

Phần III Kết luận và kiến nghị

1 Kết luận

2 Kiến nghị

8 Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài

Đối tượng nghiên cứu : Do điều kiện và thời gian nghiên cứu có hạn nên tôi chỉ nghiên cứu về một số biện pháp giáo nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 3A trường tiểu học Năng Yên-huyện Thanh Ba-tỉnh Phú Thọ

Khách thể nghiên cứu : Là học sinh lớp 3A trường tiểu học Năng yên-huyện Thanh ba-tỉnh Phú Thọ

Địa điểm nghiên cứu : Trong lớp 3A trường tiểu học Năng Yên-huyện Thanh Ba-tỉnh Phú Thọ

9 Kế hoạch và thời gian nghiên cứu

Bắt đầu nghiên cứu từ ngày 23 tháng 1 năm 2015 đến ngày 12 tháng 5 năm 2015

Từ ngày 23 tháng 1 năm 2015 đến ngày 13 tháng 2 năm 2015 : Chọn đề tài nghiên cứu

Từ ngày 14 tháng 2 năm 2015 đến ngày 28 tháng 2 năm 2015 : Xây dựng đề cương đề tài nghiên cứu

Từ ngày 29 tháng 2 năm 2015 đến ngày 12 tháng 5 năm 2015 : Soạn thảo và hoàn thiện đề cương đề tài nghiên cứu

Thời gian nộp bài tập lớn : Ngày 16 tháng 5 năm 2015

10 Tài liệu tham khảo

1 Nguyễn Hữu Dũng, Nguyễn Sinh Huy- Tâm lí học trẻ em, NXBĐHQG Hà Nội 1998

2 Đặng Vũ Hoạt, Nguyễn Hữu Hợp- Giáo dục tiểu học II, Nhà xuất bản giáo dục , Hà nội năm 1998

3 Nguyễn Phương Lan , Hà Nhật Thăng-Đạo đức và phương pháp giáo dục đạo đức ở tiểu học , Xuất bản năm 2006

4 Sách giáo khoa Đạo đức lớp 3- Bộ Giáo Dục Đào Tạo

5 Dạy học lớp 3 theo chương trình mới, Bộ giáo dục đào tạo-Xuất bản năm 2006

6 Phương pháp nghiên cứu khoa học giáo dục, Nhà xuất bản giáo dục- Xuất bản năm 1998

PHẦN II : NỘI DUNG ĐỀ TÀI

Chương 1 : Cơ sở lý luận của đề tài.

1.1 Các khái niệm cơ bản

* khái niệm đạo đức

Đạo đức là một trong những hình thái sớm của ý thức xã hội, bao gồm những chuẩn mực xã hội điều chỉnh hành vi của con người trong quan hệ với người khác

và với cộng đồng (quan hệ gia đình, bạn bè, hàng xóm, giai cấp, dân tộc)

Đạo đức được thể hiện ở các quan hệ về thiện và ác, lòng nhân ái, lương tâm, danh dự, hạnh phúc, lẽ công bằng về những điều cần phải làm, nên làm, được hay không được làm, … Căn cứ vào những chuẩn mực đó, người ta đánh giá hành vi của mỗi người và của chính mình

* khái niệm giáo dục đạo đức

Giáo dục đạo đức là sự tác động có mục đích, có tổ chức từ nhiều phía, với những hình thức khác nhau nhằm hình thành cho con người hành vi phù hợp với chuẩn mực đạo đức của xã hội

Giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học là quá trình tác động từ nhiều con đường giáo dục khác nhau làm cho nhân cách học sinh phát triển đúng về mặt đạo đức, tạo

cơ sở để các em có hành vi ứng xử phù hợp với chuẩn mực đạo đức trong các mối quan hệ của các em với bản thân, với người khác và xã hội

Quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học đưa đến kết quả cuối cùng là giúp học sinh có được những phẩm chất tốt đẹp, bền vững, có hiểu biết để ứng xử đúng trong các mối quan hệ xã hội cụ thể cho phù hợp với chuẩn mực đạo đức của

xã hội

Ngày nay giáo dục đạo đức cho học sinh là giáo dục lòng trung thành đối với Đảng, hiếu với dân, yêu quê hương đất nước, có lòng vị tha nhân ái, cần cù, liêm khiết và chính trực Đó là đạo đức xã hội chủ nghĩa là đạo đức của cá nhân, tập thể

và chủ nghĩa nhân đạo mang tính chân thực tích cực, khác với đạo đức vị kỷ, các

nhân Giáo dục đạo đức cho học sinh gắn chặt với giáo dục tư tưởng-chính trị, giáo dục truyền thống và giáo dục bản sắc văn hóa dân tộc, giáo dục pháp luật nhà nước

xã hội chủ nghĩa, cung cấp cho học sinh những phương thức ứng xử đúng trước các vấn đề của xã hội … giúp cho các em có khả năng chống lại những biểu hiện lệch lạc về lối sống

Trong những năm gần đây, khi xu thế toàn cầu hóa, hội nhập với thế giới, mở ra cho nước ta những thời cơ, vận hội mới Công tác giáo dục đã được Đảng và Nhà nước quan tâm và chăm lo Trong nhà trường, các tổ chức đoàn thể đã có những nhận thức đứng về tầm quan trọng của công tác giáo dục đạo đức cho học sinh, chất lượng giáo dục ngày càng được nâng cao Bên cạnh những thành tựu của ngành Giáo dục và Đào tạo như : số học sinh giỏi ,học sinh chăm ngoan vẫn chiếm một số lượng không hề nhỏ … đã góp phần tạo nên những thành quả quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu của ngành : “ Nâng cao dân trí - Đào tạo nhân lực -Bồi dưỡng nhân tài” cho đất nước

1.2 Các vấn đề lý luận về giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 3

Trong chương trình đạo đức lớp 3 bao gồm 14 bài phản ánh các hành vi đạo đức cần thiết, phù hợp với lứa tuổi học sinh lớp 3 trong các mối quan hệ của các em với bản thân, gia đình, nhà trường, cộng đồng môi trường tự nhiên Trong mỗi bài đạo đức đều phải thực hiện nhiệm vụ và nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh như : giáo dục ý thức đạo đức; giáo dục thái độ, tình cảm đạo đức; giáo dục hành vi, thói quen đạo đức

* Giáo dục ý thức đạo đức

Giáo duc ý thức đạo đức là việc cung cấp tri thức giúp học sinh hình thành hiểu biết và một số nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức ở mức đơn giản cụ thể gần guic với đời sống học sinh Từ đó có nhận thức đúng đắn về sự phù hợp giữa hành vi ứng xử của mình với lợi ích xã hội, tích lũy những kinh nghiệm đạo đức để ứng xử đúng với hoàn cảnh

Đối với học sinh lớp 3, việc giáo dục đạo đức cho các em cũng nhằm cung cấp các chuẩn mực hành vi, hình thành niềm tin đạo đức cho các em Các chuẩn mực hành vi được xây dựng từ các phẩm chất đạo đức, chúng phản ánh mối quan hệ hàng ngày của các em Cụ thể là :

Quan hệ của các em với xã hội : Kính yêu Bác Hồ , biết ơn các anh hùng thương binh liệt sĩ, yêu quê hương, làng xóm, phố phường, yêu mến tự hào về trường lớp, giữ gìn bảo vệ môi trường sống xung quanh,

Quan hệ của các em với tài sản của xã hội, tài sản của người khác : Tôn trọng và

có ý thức giữ gìn và bảo vệ tài sản của trường, lớp, của nhà nước và của những người khác

Quan hệ của các em với công việc : Biết chăm chỉ, kiên trì vượt khó trong học tập, tích cực tham gia các hoạt động của trường, lớp và tham gia các buổi lao động của trường lớp một cách đầy đủ và có ý thức trách nhiệm với buổi lao động đó Quan hệ của các em với những người xung quanh : Hiếu thảo với ông bà, cha

mẹ, quan tâm giúp đỡ anh chị em trong gia đình, tôn trọng đoàn kết giúp đỡ bạn bè, đặc biệt là phải hòa đồng quan tâm giúp đỡ những bạn có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, không kì thị với những bạn thuộc dân tộc thiểu số, vâng lời thầy cô giáo, lễ phép với người lớn tuổi, đoàn kết với thiếu nhi quốc tế, giúp đỡ hàng xóm láng giềng theo khả năng của mình

Quan hệ của các em với thiên nhiên : Bảo vệ môi trường tự nhiênn xung quanh nơi ở, nơi học tập, nơi vui chơi giải trí, bảo vệ cây trồng, vật nuôi, bảo bệ nguồn nước …

Quan hệ của các em với bản thân : Biết khiêm tốn, thật thà, bạo dạn, tự làm lấy công việc của mình không phải phụ thuộc quá nhiều vào người khác để phù hợp với từng chuẩn mực đạo đức nhất định

Những tri thức đạo đức ngày nay giúp các em phân biệt được cái đúng-cái sai ; cái tốt-cái xấu; cái thiện-cái ác Từ đó các em sẽ làm theo những cái đúng, ủng hộ những cái tốt, tán thành cái thiện, đấu tranh phê phán lại cái sai, cái xấu, cái ác, ý

thức đạo đức đúng đắn có tác dụng định hướng cho thái độ, tình cảm, các hành vi đạo đức nhất định

* Giáo dục thái độ, tình cảm đạo đức

Giáo dục thái độ, tình cảm đạo đức là việc làm bồi dưỡng cho học sinh hình thành cảm xúc, tình cảm đạo đức tích cực, bền vững để đảm bảo cho hành vi đạo đức luôn nhất quán với yêu cầu đạo đức, hình thành niềm tin đạo đức từ đó tạo động cơ trong sáng trong việc thực hiện bổn phận, trách nhiệm đạo đức của mình với bạn bè, gia đình và toàn xã hội

Trong chương trình đạo đức lớp 3, việc giáo dục thái độ, tình cảm đạo đức cho học sinh là làm thức tỉnh những rung động, xúc cảm với hiện thực xung quanh làm cho các em biết yêu ghét rõ ràng, có thái độ đúng đắn với các hiện tượng phức tạp trong đời sống, cụ thể là :

Thái độ tình cảm của các em với mọi người xung quanh : Kính yêu, biết ơn, quan tâm chăm sóc ông bà, cha mẹ, yêu quý các anh chị em trong gia đình, tôn trọng, yêu quý bạn bè, tôn trọng giúp đỡ hàng xóm, láng giềng và những người xung quanh khác

Thái độ tình cảm của các em đối với xã hội : Kính yêu Bác Hồ , biết ơn các anh hùng, thương binh liệt sĩ đã có công với cách mạng, yêu quê hương, làng xóm, yêu trường, yêu lớp

Thái độ tình cảm của các em đối với môi ttrường sống : Yêu thiên nhiên và có ý thức giữ gìn vẻ đẹp của môi trường xung quanh

Thái độ tình cảm của các em đối với hành động : Thái độ ủnh hộ, đồng tình, tán thành với những tấm gương người tốt việc tốt, người thực việc thực, làm việc tốt phù hợp với các chuẩn mực đạo đức Có thái độ lên án, phê phán những người có hành động sai trái, việc xấu có hại cho bản thân, cho ngươi khác, cho xã hội và cho cộng đồng