ĐỀ XUẤT TĂNG CƯỜNG NĂNG LỰC THỐNG KÊ CHO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

Những hoạt động này bao gồm: tham gia xây dựng, trình Bộ ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, đề án, chương trình điều tra thống kê chuyên ngành nông

ĐỀ XUẤT TĂNG CƯỜNG NĂNG LỰC THỐNG KÊ CHO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ

PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

Nguyễn Thị Chiêu, Chuyên gia trong nước

Hà Hải Lý, Chuyên gia đầu mối của Bộ NN&PTNT

Josie B Perez, Chuyên gia Quốc tế

3/11/2007

Báo cáo của Dự án 00040722

"Hỗ trợ Giám sát phát triển kinh tế-xã hội "

Tổng cục Thống kê- Hà Nội

MỤC LỤC

Trang

I Lời giới thiệu ……… 1

II Đánh giá thực trạng cơ cấu tổ chức thống kê …… 2

2.1 Chức năng, nhiệm vụ và các hoạt động ……… 2

2.2 Đề xuất các thay đổi ……… 3

III Đánh giá về các hoạt động thống kê của Bộ ………. 4

3.1 Điều tra về nhu cầu của người dùng tin ……… 4

3.2 Biểu mẫu báo cáo ……….……… 5

3.3 Thu thập số liệu ……… 5

3.4 Xử lý số liệu ……… 5

3.5 Phân tích và dự báo ……… 5

3.6 Công tác thống kê ở một số vụ có hệ thống thống kê riêng 6

3.7 Những yếu kém trong công tác thống kê ngành nông nghiệp ……… 7

3.8 Đề xuất giải pháp……… 8

IV Đánh giá các cuộc điều tra chính do Bộ triển khai ……… 9

4.1 Đề xuất các hoạt động cần thực hiện……… 9

V Đánh giá các chỉ tiêu Nông nghiệp trong mối quan hệ với Hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia/Chương trình điều tra quốc gia ……… 11

5.1 Các chỉ tiêu thống kê nông nghiệp ……… 11

5.2 Đề xuất các bước thực hiện……… 12

VI Đánh giá về đội ngũ cán bộ thống kê và trình độ của cán bộ trong hoạt động thống kê nông nghiệp ……… 12

6.1 Thực trạng Cán bộ thống kê ngành nông nghiệp ……… 12

6.2 Cán bộ thống kê ngành thủy sản……… 13

6.3 Quan điểm và nhận định ……… 14

VII Tóm tắt về phần nhận định, kết luận và kiến nghị ……… 16

Trang i

DANH SÁCH CÁC BẢNG BIỂU

Biểu 1 – Số lượng cán bộ Thống kê tại Bộ NNPTNT phân theo trình độ cao nhất đạt được và

Biểu 2 – Đề xuất tăng cường năng lực cho ngành nông nghiệp……… 18

SƠ ĐỒ

Trang ii

IFP Viện quy hoạch rừng

MARD Bộ NNPTNT

MOH Bộ Y tế

MOLISA Bộ LĐTBXH

MPI Bộ KHĐT

NSIS Hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia

Trang iii

I Phần giới thiệu

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn được thành lập từ năm 1995 trên cơ sở hợp nhất 3 bộ: Nông nghiệp và Công nghiệp thực phẩm; Lâm nghiệp và Thuỷ lợi.Tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XII đã nhất trí thông qua nghị quyết về cơ cấu, tổ chức mới của (Bộ NNPTNT)

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn là cơ quan trực thuộc Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về nông nghiệp, lâm nghiệp, diêm nghiệp, thủy lợi, thủy sản và phát triển nông thôn trong phạm vi cả nước; quản lý nhà nước các dịch vụ công và thực hiện tư cách đại diện chủ sở hữu phần vốn của Nhà nước tại doanh nghiệp có vốn nhà nước thuộc phạm vi quản lý của Bộ theo quy định của pháp luật Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có nhiệm vụ đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về việc phát triển ngành nông nghiệp và nông thôn một cách bền vững, bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên nhiên,gắn chặt hơn nữa sự phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp, thuỷ sản và thuỷ lợi với việc phát triển nông thôn là địa bàn sinh sống của hơn 60 triệu dân, chiếm gần 78% dân số cả nước

II Đánh giá thực trạng cơ cấu tổ chức thống kê

2.1 Chức năng, nhiệm vụ và các hoạt động

Các đơn vị giúp Bộ trưởng thực hiện chức năng quản lý Nhà nước, gồm Vụ Kế hoạch, Vụ Tài chính, Vụ Khoa học công nghệ, Vụ Hợp tác quốc tế, Vụ Pháp chế, Vụ Tổ chức cán bộ; 13 Cục chuyên ngành gồm: Cục Trồng trọt, Cục Chăn nuôi, Cục Bảo vệ thực vật, Cục Thú y, Cục Chế biến nông lâm sản và nghề muối, Cục Lâm nghiệp, Cục Kiểm lâm, Cục Thuỷ lợi, Cục Quản lý đê điều và phòng, chống, lụt bão, Cục Quản lý xây dựng công trình, Cục Hợp tác xã và phát triển nông thôn, Cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thủy sản, Cục Quản lý chất lượng, an toàn vệ sinh và thú y thủy sản Ngoài ra còn có Ban đổi mới và quản lý doanh nghiệp, Thanh tra, Văn phòng Bộ

Các tổ chức sự nghiệp thuộc Bộ: Trung tâm Tin học và Thống kê; Trung tâm Khuyến nông quốc gia; Trung tâm Nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn; Báo Nông nghiệp Việt Nam; Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các viện nghiên cứu, các trường đại học, trung học, cao đẳng và dạy nghề; các vườn quốc gia, các ban quản lý dự án,…

Hình 1 dưới đây trình bày cơ cấu tổ chức của Bộ NN&PTNT

Trang 1

Hình 1 – Cơ cấu tổ chức của Bộ NN&PTNT (kể từ tháng 11 năm 2007)

Theo sự phân công của Thủ tướng Chính phủ, hệ thống thống kê nông nghiệp hiện nay được thực hiện trên 2 kênh: Kênh thống kê tập trung trực thuộc Tổng cục Thống kê và kênh thống kê ngành trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

Hệ thống thống kê của ngành NN&PTNT, tuy không tổ chức, quản lý theo ngành dọc như Tổng cục Thống kê, nhưng trên thực tế công tác thống kê cũng được triển khai

ở hầu hết các đơn vị trong ngành và ở tất cả các Sở Nông nghiệp và PTNT, các cơ quan quản lý nông nghiệp ở huyện, ở xã và ở thôn (bản) trong cả nước

Trang 2

Khối Quản trị

06 Vụ Văn Phòng Bộ

Thanh tra Bộ

Khối Thông tin & Dịch vụ

Khối Khoa học và Đào tạo

Khối Sản xuất và Doanh nghiệp

Trung tâm Công nghệ Thông tin và Thống kê

Trung tâm Mở rộng Nông nghiệp Quốc gia

Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường

Báo Nông nghiệp Việt Nam

Tạp chí Nông nghiệp và PTNT

39 trường Đại học Đào tạo và Dạy nghề

19 Viện nghiên cứu liên kết với Bộ

3 Viện nghiên cứu Quy hoạch tổng thể

5 Viện nghiên cứu

6 Trung tâm nghiên cứu

7 Vườn Quốc gia

THỨ TRƯỞNG

64 Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn

BỘ TRƯỞNG

Ở Cấp Trung ương, Trung tâm Tin học và Thống kê của Bộ NN&PTNT (ICARD)

mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập Trung tâm Tin học và bộ phận Thống kê trước đây thuộc Vụ Kế hoạch Trung tâm này được mở rộng hơn khi bộ phận thống kê của

Bộ Thủy sản cũ và bộ phận thống kê tại các Cục chuyên ngành và một số Vụ chức năng trực thuộc Bộ được bổ sung vào (năm 2007) Dưới Trung tâm Tin học và Thống

kê là một số bộ phận, trong đó có bộ phận thống kê

Ở cấp tỉnh, 64 Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đều có bộ phận thống

kê Phần lớn bộ phận thống kê thường được bố trí ở phòng Kế hoạch và Đầu tư hoặc Văn phòng Sở hoặc được giao cho các bộ phận chuyên môn thuộc Sở đảm nhận, như: Phòng Trồng trọt, Chăn nuôi, Lâm nghiệp, Chính sách,

Sơ đồ sau đây chỉ rõ luồng thông tin trong ngành nông nghiệp

Biểu đồ 1: Luồng thông tin trong ngành nông nghiệp

Trang web của Trung tâm thống kê và an toàn thực phẩm: 

http//:www.mard.gov.vn/fsiu 

Ở cấp huyện, có phòng làm công tác thống kê Phòng Nông nghiệp ở một số huyện được gọi Phòng NN&PTNT trong khi những huyện khác vẫn giữ là phòng Kinh

tế, phụ trách công tác thu thập số liệu thống kê nông nghiệp Các phòng này đều có cán bộ được phân công làm thống kê chuyên trách hoặc kiêm nhiệm, chủ yếu làm nhiệm vụ thu thập thông tin tiến độ sản xuất, tình hình thiên tai sâu bệnh để báo cáo lên

cơ quan cấp trên thuộc ngành và phục vụ chỉ đạo sản xuất của địa phương Việt Nam

có hơn 600 quận huyện có hoạt động sản xuất nông nghiệp

Ở cấp xã, cả nước hiện có hơn 9 ngàn xã Hiện tại, mỗi xã đều bố trí cán bộ có chức danh Cán bộ Văn phòng kiêm thống kê Cán bộ này có nhiệm vụ thu thập, tổng hợp số liệu về kết quả sản xuất và các báo cáo thống kê khác cho UBND xã và làm đầu mối thực hiện các nội dung điều tra thống kê do Tổng cục Thống kê hoặc các ngành chức năng khác triển khai tại địa bàn xã

Ở cấp thôn, bản (hiện có hơn 80 ngàn đơn vị thôn), trưởng thôn hoặc Chủ nhiệm HTX thường đảm nhận nhiệm vụ thu thập số liệu thống kê theo yêu cầu của xã ở địa bàn thôn và thực hiện các nội dung cần phải điều tra ở cấp thôn liên quan đến các hoạt động kinh tế xã hội ở thôn Cuộc Tổng điều tra Nông nghiệp năm 2006 do Tổng cục Thống kê thực hiện cho thấy trong số 14 triệu hộ nông nghiệp có gần 9,8 triệu hộ nông, lâm nghiệp và thuỷ sản

2.1.1 Trung tâm Tin học và Thống kê

Trung tâm Tin học và Thống kê thực hiện các hoạt động thống kê chuyên ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn Những hoạt động này bao gồm: tham gia xây dựng, trình Bộ ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch,

đề án, chương trình điều tra thống kê chuyên ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn; Thực hiện điều tra thống kê, chế độ báo cáo thống kê cơ sở và báo cáo thống kê tổng hợp của Nhà nước trong ngành; Tổ chức các hoạt động thống kê phục vụ yêu cầu quản lý của Bộ; Đặc biệt Trung tâm Tin học và Thống kê thu thập, tổng hợp, phân tích

số liệu thống kê ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn; xây dựng, phát triển ngân hàng dữ liệu và mạng thông tin thống kê nông nghiệp và phát triển nông thôn; biên soạn Niên giám thống kê, các tài liệu thống kê của ngành nông nghiệp;

2.2 Đề xuất các thay đổi

Phòng Thống kê là một trong những cơ quan trực thuộc Trung tâm Tin học và Thống

kê Do Bộ NN&PTNT được giao công tác thống kê nông lâm nghiệp và thuỷ sản, nên việc làm đầu tiên là cần củng cố Bộ phận Thống kê Nếu có thể thì nâng tầm lên thành

vụ hoặc cục, khi đó phòng sẽ làm tốt hơn công tác thống kê số liệu trong ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn Ở một số nước, tổ chức/cơ quan thống kê của các bộ ngành thường đóng vai trò chính trong việc thực hiện các hoạt động thống kê Tổ chức thống kê hầu hết thường được đặt ở cấp vụ/cục để có cùng hoặc hầu như cùng một cấp với cơ quan thống kê quốc gia Trong Vụ/cục này có một bộ phận CNTT và các đơn vị khác để hỗ trợ cho hoạt động thống kê chẳng hạn như bộ phận xuất bản, hành chính… Các cán bộ thống kê tham gia vào tất cả các lĩnh vực của công tác thống kê từ lập kế hoạch và chuẩn vị các công cụ thu thập số liệu (biểu mẫu hay là bảng hỏi), các qui trình thu thập số liệu và hiệu đính, lập biểu, tổng hợp, tính toán và ước tính; phối hợp giữa công tác xử lý số liệu với xây dựng các chỉ tiêu ởcác bộ phận CNTT; phân

tích các chỉ tiêu tổng hợp; phổ biến và xuất bản thông tin đến các nhà dùng tin chính và các đối tượng dùng tin khác

Nếu bây giờ không thể nâng tầm Phòng Thống kê lên thành cấp vụ/cục thì nên tăng số lượng cán bộ và giao cho phòng chức năng và nhiệm vụ chính của Trung tâm Tin học và Thống kê Công tác thu thập và tổng hợp số liệu vẫn đang được tiếp tục và phát triển vì vậy Phòng Thống kê nên quản lý những hoạt động này

Là cơ quan chủ chốt trong công tác thống kê nông nghiệp của bộ, chức năng thực hiện và phối hợp với các đơn vị khác trong bộ chưa được đề cập một cách rõ ràng Chưa thấy rõ quyền được phối hợp và nhận được sự hợp tác từ các đơn vị khác trong bộ Vì thế cần làm rõ chức năng “phối hợp” này và “sự hợp tác” của các đơn vị khác trong bộ Phòng Thống kê của Trung tâm Tin học và Thống kê nên hợp tác trong tất cả các giai đoạn của hoạt động thống kê Bảng 2 trang 3 cho thấy tất cả các số được truyền từ Phòng Thống kê nhưng nó không chỉ rõ chức năng hợp tác trong tất cả các giai đoạn của hoạt động thống kê trong bộ

Phòng Thống kê cũng nên đi đầu trong việc thực hiện nhiệm vụ về lưu trữ, tìm kiếm tra cứu tất cả thông tin nông lâm nghiệp và thuỷ sản (trong quá khứ, hiện tại và tương lai) cũng như lưu trữ các thông tin này vào hệ thống cơ sở dữ liệu chính Chức năng này nên được thực hiện đầy đủ để giải quyết vấn đề chia sẻ thông tin Máy chủ của Trung tâm Tin học và Thống kê nên lưu trữ hệ thống cơ sở dữ liệu chính để có thể cung cấp toàn bộ thông tin từ các hoạt động thu thập số liệu trong quá khứ, hiện tại và tương lai Máy chủ này cần phải được kết nối với tất cả các cơ sở dữ liệu của các đơn

vị xử lý số liệu thống kê khác trong bộ để tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận thông tin

Một nhiệm vụ khác cần chỉ rõ của Trung tâm Tin học và Thống kê là lập kế hoạch và thực hiện các chương trình đào tạo thống kê hàng năm Liệu Trung tâm Tin học và Thống kê trước đây đã chuẩn bị và thực hiện các chương trình đào tạo thống kê hàng năm cho tất cả cán bộ làm công tác thống kê trong bộ chưa Nếu chưa thì Trung tâm Tin học và Thống kê nên giao Phòng Thống kê lên kế hoạch,chuẩn bị và thực hiện chương trình đào tạo hàng năm và đưa chương trình này vào trong chương trình công tác hàng năm của Bộ Việc đào tạo thống kê nên dựa vào nhu cầu của các cán bộ từ các cục/đơn vị khác trong bộ và những cán bộ ở các tỉnh, huyện và xã hoặc cấp thấp nhất để nâng cao kỹ năng thu thập số liệu và thực hiện các hoạt động thống kê khác Cần lập danh sách và lên lịch cho các khóa đào tạo này

Trung tâm Tin học-Thống kê cũng cần được giao nhiệm vụ tiến hành các cuộc điều tra thống kê và các hoạt động thống kê khác dưới sự quản lý hành chính trực tiếp của Bộ Việc thu thập số liệu trong các cuộc điều tra vẫn chưa được giao cho Bộ NN&PTNT Để làm được điều này, Phòng Thống kê nên xây dựng hoặc cũng cố mẫu điều tra và kỹ năng thực hiện các cuộc điều tra

Hiện nay thông tin nông nghiệp của bộ được thu thập từ các báo cáo hành chính Vai trò của Phòng thống kê của Trung tâm Tin học và Thống kê cần được mở rộng bằng cách cho phép Phòng thay đổi một số thủ tục và biểu mẫu để có thể thu thập

số liệu chính xác và đáng tin cậy hơn Phần khuyến nghị này sẽ được đề cập sâu hơn trong Mục IV

III Đánh giá về công tác thống kê của Bộ

Công tác thống kê thuộc ngành NN&PTNT chủ yếu tập trung theo dõi tiến độ sản xuất nông, lâm, diêm nghiệp và thủy sản; dự tính, dự báo kết quả sản xuất của các lĩnh vực trên theo định kỳ; theo dõi tình hình dịch bệnh cây trồng, vật nuôi, cháy rừng, trồng rừng, khai thác rừng, chế biến nông lâm thuỷ sản, xuất nhập khẩu nông lâm thuỷ sản, công tác thuỷ lợi và đê điều, phòng chống lụt bão, an ninh lương thực và phát triển nông thôn

Các sản phẩm thông tin thống kê do phòng Thống kê thuộc Trung tâm Tin học

và Thống kê sản xuất dựa trên kết quả thu thập, xử lý, tổng hợp và phân tích các báo cáo từ các đơn vị trong ngành và từ các nguồn thông tin bổ sung khác trong và ngoài ngành

Các sản phẩm thông tin thống kê hiện đang phát hành, bao gồm:

• Báo cáo kết quả thực hiện kế hoạch ngành Nông nghiệp và PTNT hàng tháng, gồm kết quả sản xuất các lĩnh vực nông, lâm, diêm nghiệp và thủy sản; xuất nhập khẩu nông lâm sản toàn ngành; kết quả hoạt động chế biến nông lâm thủy sản và thực hiện vốn đầu tư xây dựng cơ bản của các đơn vị trực thuộc Bộ

• Bản tin tháng về Sản xuất - Thị trường - An ninh lương thực

• Cơ sở dữ liệu thống kê về kết quả sản xuất nông, lâm, diêm nghiệp; xuất nhập khẩu nông lâm sản và một số thông tin liên quan đến an ninh lương thực

• Tin tham khảo cập nhật hàng ngày về thống kê và thông tin ANLT

Toàn bộ các thông tin trên đề được phổ biến, cập nhật trên website “Thống kê – Thông tin an ninh lương thực” do phòng Thống kê, Trung tâm Tin học và Thống kê chịu trách nhiệm quản lý và cập nhật

Tất cả các thông tin trên được công bố và cập nhật trên trang web “ Thông tin Thống kê và An toàn Thực phẩm” của Phòng Thống kê thuộc Trung tâm Tin học và Thống kê

3.1 Điều tra về nhu cầu người dùng tin

Năm 2006, Phòng Thống kê của Trung tâm Tin học và Thống kê triển khai điều tra nhu cầu về thông tin thống kê Đối tượng của cuộc điều tra này là: các Sở Nông nghiệp và PTNT, các Viện, các Trường, các Tổng công ty và Công ty, Vườn quốc gia

và một số đối tượng đang công tác tại các Hiệp hội theo ngành hàng 882 phiếu được thu thập Kết quả điều tra cho thấy người sử dụng thông tin thống kê hiện nay quan tâm nhiều nhất đến giá cả thị trường và kết quả sản xuất với tỷ lệ tương ứng trong tổng số người trả lời là 79,3% và 76,2% Trong khi đó thông tin về giới ít được quan tâm nhất chỉ có 11,2% Thông tin về kết quả thực hiện vốn đầu tư xây dựng cơ bản, chế biến nông lâm sản, thiên tai dịch bệnh, khuyến nông khuyến lâm, xuất nhập khẩu nông lâm

sản và phát triển nông thôn có mức quan tâm trung bình chiếm khoảng 50% Thông tin

về thuỷ lợi, thiên tai hạn h án, úng chỉ có 24% số người quan tâm

3.2 Biểu mẫu báo cáo

Chế độ báo cáo thống kê Bộ ban hành năm 2001 vẫn còn hiệu lực, gồm 15 biểu

áp dụng cho khối các Sở NN&PTNT và 27 biểu áp dụng cho các Tổng công ty, công ty trực thuộc Bộ Tuy nhiên, việc triển khai thực hiện thu thập các biểu mẫu báo cáo theo qui định đạt tỷ lệ rất thấp với nhiều lý do, trong đó có các lý do chủ yếu là: lực lượng cán bộ thống kê ở các đơn vị thiếu và yếu về nghiệp vụ chuyên môn thống kê; do phân cấp quản lý nên có quá nhiều đầu mối thu thập; do cổ phần hóa doanh nghiệp; do thay đổi chức năng nhiệm vụ

Sau khi ban hành Hệ thống chỉ tiêu thống kê ngành NN&PTNT vào tháng 9/2006,

Bộ trưởng đã giao nhiệm vụ cho Trung tâm Tin học và Thống kê chủ trì phối hợp với các đơn vị chức năng thuộc Bộ xây dựng chế độ báo cáo thống kê mới thay thế chế độ báo cáo trước đây Hiện tại, hệ thống biểu mẫu báo cáo dựa trên hệ thống chỉ tiêu thống kê ngành đang được Trung tâm Tin học và Thống kê xây dựng và dự kiến sẽ trình Bộ ban hành vào cuối năm 2007 Tuy nhiên do Bộ NN&PTNT được sát nhập với

Bộ Thuỷ sản, nên chỉ tiêu sau này phải bao gồm Hệ thống chỉ tiêu thống kê ngành NN&PTNT cũng như phải thay đổi trong chế độ báo cáo, vì vậy chế độ này có thể được ban hành muộn hơn

3.3 Thu thập số liệu

Thu thập số liệu chủ yếu dựa vào hệ thống báo cáo thống kê hành chính Nhiều số liệu không thu thập được từ các cuộc điều tra do không có nguồn kinh phí điều tra và kỹ năng tổ chức điều tra của cán bộ thống kê ngành còn hạn chế Trong thời gian tới cần xây dựng chương trình điều tra thống kê cho ngành

3.4 Xử lý số liệu

Phòng Thống kê – Trung tâm Tin học và Thống kê là cơ quan đầu mối thu thập và

xử lý những số liệu thống kê hành chính theo báo cáo hàng tháng do các đơn vị, cơ quan trong ngành chuyển tới Căn cứ vào từng lĩnh vực, mảng công việc, mỗi cán bộ trong phòng đảm trách một phần công việc tập hợp, xử lý số liệu thống kê ngành Tuy nhiên, việc xử lý những số liệu thống kê thu thập được còn giản đơn và đa số mới chỉ dừng lại ở việc ứng dụng những tính năng trên bảng tính Excel với số liệu thống kê hành chính, hoặc sử dụng SPSS, ACCESS với những cơ sở dữ liệu lớn hơn

3.5 Phân tích và dự báo

Một trong những hạn chế lớn nhất là công tác phân tích, dự báo thống kê đều yếu kém ở cả hệ thống thống kê tập trung và thống kê ngành Phần lớn thời gian làm công tác thống kê giành cho công tác thu thập, tổng hợp dựa trên nền báo cáo thống kê hành chính có chất lượng thông tin thấp nên gây khó khăn cho công tác phân tích, dự báo Mặt khác, kỹ năng về dự báo, phân tích của cán bộ làm công tác thống kê nói chung còn yếu Bên cạnh đó, còn nhiều lĩnh vực hoạt động thuộc ngành thông tin cần phải được thu thập thông qua điều tra mới có số liệu đủ độ tin cậy để có thể ứng dụng những phần mềm phân tích, dự báo thống kê có hiệu quả

3.6 Hệ thống thống kê của một số Cục trong Bộ

3.6.1 Hệ thống thuộc ngành bảo vệ thực vật

Việc tổ chức thu thập thông tin của ngành bảo vệ thực vật được thực hiện theo hình thức tổ chức từ dưới lên thông qua mạng lưới bảo vệ thực vật cấp cơ sở, các Trạm bảo vệ thực vật huyện, các Chi cục bảo vệ thực vật tỉnh và Cục Bảo vệ thực vật ở

TW, theo chế độ 10 ngày 1 lần Nội dung thông tin chủ yếu gồm báo cáo diễn biến tình hình sâu bệnh, kết quả thực hiện các chủ trương và biện pháp phòng trừ, mức độ thiệt hại và dự báo sâu bệnh trong thời gian tới Chức năng tổng hợp thông tin về công tác bảo vệ thực vật tại Cục Bảo vệ thực vật do phòng Kế hoạch đảm nhận thông qua 1 cán

bộ thống kê chuyên trách

3.6.2 Hệ thống thuộc ngành thú y

Hệ thống thông tin, thống kê ngành thú y do Cục Thú y đảm nhận Các thông tin được thu thập gồm: tiêm phòng dịch bệnh; kiểm dịch động vật; quản lí, cung cấp thuốc thú y và công tác truyền giống Các nội dung thống kê thuộc ngành thú y được thu thập thông qua các Chi cục thú y tỉnh và mạng lưới các Trạm thú y huyện theo định kỳ tháng

và hệ thống báo cáo đột xuất hàng ngày khi dịch bệnh nghiêm trọng xảy ra Hệ thống thống kê của ngành thú y mới chỉ theo dõi tình hình dịch bệnh chính đang xảy ra trên diện rộng, còn các loại dịch bệnh khác phát sinh rải rác trên diện hẹp, số liệu tập hợp không đầy đủ và thường xuyên

Chức năng thống kê ở Cục Thú y tập trung ở Phòng Dịch tễ Có 2 cán bộ làm thống kê kiêm nhiệm Ở các Chi cục tỉnh, bộ phận theo dõi dịch tễ nằm ở phòng Tổng hợp Cán bộ thống kê ở các Chi cục và ở các Trạm đều kiêm nhiệm

Phương tiện đang được các Chi cục sử dụng báo cáo tình hình dịch bệnh về Cục Thú y thông qua hệ thống e-mail (45/64 tỉnh/TP) hoặc qua phương tiện điện thoại/fax

Do chưa có hệ thống thú y cơ sở đủ mạnh; tổ chức ngành thú y không theo ngành dọc nên công tác thống kê chuyên ngành thú y thiếu đồng bộ Về trang bị phương tiện làm việc chưa được quan tâm đầu tư sử dụng các công nghệ tiên tiến như xây dựng bản đồ dịch tễ, phân tích thống kê về diễn biến và dự báo sớm dịch bệnh Chưa có báo cáo về đầu mối thống nhất

Cục Thú ý có thể là đầu mối thu thập số liệu về thú y bởi Cục này chịu trách nhiệm chính về hệ thống thống kê Do đó, Cục Thú y cần tập trung cải tiến quá trình thu thập số liệu bằng cách xây dựng chiến lược ở các kênh thông tin đặc biệt là kênh thông tin tuyến xã, đầu mối thu thập thông tin ban đầu

3.6.3 Hệ thống thuộc Cục Kiểm lâm

Hệ thống thống kê kiểm lâm được tổng hợp và cập nhật theo tháng, gồm các thông tin về quản lí rừng, bảo vệ rừng, tình hình vi phạm luật bảo vệ rừng và diễn biến

về lực lượng lao động trong từng lĩnh vực

Trang 7

Công tác xử lí thông tin thuộc hệ thống ngành kiểm lâm cơ bản đã được chương trình hóa thông qua hệ thống máy tính được nối mạng hoạt động tương đối ổn định Ngoài ra, hàng năm Cục Kiểm lâm còn thu thập, tổng hợp và công bố số liệu về tài nguyên rừng chi tiết đến huyện Thời gian gần đây, Cục đã đầu tư xây dựng cơ sở dữ liệu ngành Cơ sở dữ liệu hiện có bao gồm các số liệu báo cáo tháng, số liệu lịch sử về diễn biến tài nguyên rừng, thông tin về cảnh báo cháy rừng và các số liệu về tình hình

vi phạm lâm luật

Khó khăn hiện nay của hệ thống thống kê kiểm lâm là việc phân công chưa rõ ràng giữa Cục và Viện Điều tra qui hoạch rừng trong việc tổ chức điều tra thu thập và công bố số liệu tài nguyên rừng Tính cập nhật trong số liệu thống kê của hệ thống kiểm lâm chưa cao

Giải pháp đưa ra cho quá trình thu thập số liệu về kiểm lâm là phối hợp giữa Cục

và Viện Điều tra qui hoạch rừng trong việc thu thập số liệu, trong đó trách nhiệm chính thuộc về Cục Kiểm lâm bởi Cục đã đầu tư rất nhiều cho công tác thu thập, xứ lý số liệu cũng như hệ thống cơ sở dữ liệu Viện Điều tra qui hoạch rừng nên tham gia hỗ trợ cải tiến nội dung, phương thức thu thập số liệu, cập nhật, xử lý và tổng hợp kết quả dựa trên kinh nghiệm đã có Cả hai cơ quan này đều là cơ quan công bố kết quả cho người dùng tin vì mỗi cơ quan có một mục đích riêng trong việc sử dụng kết quả

3.6.4 Hệ thống thuộc Cục Lâm nghiệp

Hệ thống thống kê lâm nghiệp nằm ở 35 Chi cục Lâm nghiệp tỉnh/thành phố Số còn lại ở phòng Lâm nghiệp thuộc các Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hoặc do một số Chi cục Kiểm lâm địa phương kiêm nhiệm

Nội dung thống kê của hệ thống thuộc Cục Lâm nghiệp gồm các chỉ tiêu về lâm sinh, như: trồng và bảo vệ rừng, khoanh nuôi chăm sóc rừng; thực hiện vốn đầu tư và khai thác rừng Ở Văn phòng Cục, Phòng Điều tra cơ bản được giao nhiệm vụ thống kê phần lâm sinh và vốn, nhưng trên thực tế chỉ theo dõi tình hình thực hiện dự án trồng mới 5 triệu ha rừng còn phần thống kê khai thác gỗ và lâm sản do Phòng Quản lí sử dụng rừng đảm nhận

3.7 Tồn tại chung của hoạt động thống kê ngành NN&PTNT

Do hình thức tổ chức phân tán nên trong một thời gian dài hệ thống thống kê ngành NN&PTNT với lực lượng cán bộ làm công tác thống kê mỏng, năng lực chuyên môn hạn chế; cơ sở hạ tầng phục vụ công tác thống kê yếu kém; chưa có qui định rõ ràng về trao đổi thống tin giữa các cơ quan, đơn vị; hệ thống chỉ tiêu thống kê thu thập không được chuẩn hóa; các mảng thông tin thị trường nông, lâm sản và phát triển nông thôn mới bắt đầu hoặc chưa được triển khai Vì vậy công tác thống kê ngành nông nghiệp tồn tại rất nhiều bất cập, như:

• Số liệu, thông tin có độ chính xác thấp do thiếu cập nhật, trùng lặp và còn nhiều mâu thuẫn giữa các đơn vị với nhau

• Số liệu thống kê thường chỉ được thu thập để phục vụ cho yêu cầu chỉ đạo riêng của từng cơ quan đơn vị Do đó không mang tính hệ thống, không đáp ứng nhu cầu sử dụng chung, rất khó tổng hợp

Trang 8

• Số liệu điều tra thống kê thu thập thường chỉ được sử dụng ở dạng thô, chưa qua qui trình ước tính Vì vậy độ tin cậy thấp

• Số liệu được lưu giữ tản mạn, ít có tác dụng trong lĩnh vực phân tích và dự báo

• Cơ quan thống kê chuyên trách của Bộ hoạt động mang tính sự vụ là chính, chưa vươn lên nắm vai trò quản lí hệ thống thống kê ngành một cách đầy đủ

• Hoạt động thống kê còn phụ thuộc quá nhiều vào hệ thống thống kê tập trung thuộc Tổng cục Thống kê

3.8 Đề xuất giải pháp

Do hệ thống thống kê nông nghiệp không tập trung nên hệ thống này cần có một đơn vị làm đầu mối phối hợp Như đã đề xuất ở phần trước, Phòng Thống kê của Trung tâm Tin học Thống kê cần được giao toàn quyền và hoạt động như một đầu mối cho tất cả các hoạt động thống kê của Bộ Vì vậy, Trung tâm Tin học Thống kê sẽ là đầu mối phối hợp hệ thống thống kê ngành nông nghiệp Nếu đã được Bộ giao cho chức năng này, Phòng Thống kê của Trung tâm Tin học Thống kê nên thành lập một

Ủy ban kỹ thuật về thống kê Nông, Lâm nghiệp và Thủy sản Ủy ban này sẽ đánh giá các hoạt động thống kê khác nhau của từng cục để xác định hoạt động nào cần được tiên hành thường xuyên và hoạt động nào cần được tiến hành không thường xuyên Bằng cách này, các số liệu thiếu thống nhất, trùng lặp hoặc không đáng tin cậy sẽ được giảm thiểu tối đa Trung tâm Tin học Thống kê cũng xây dựng hướng dẫn thực hiện các hoạt động mới và chuẩn bị chương trình công tác thống kê hàng năm để đồng

bộ hóa chương trình công tác thống kê nông nghiệp nhằm tránh mâu thuẫn khi tiến hành các hoạt động này

Ủy ban Kỹ thuật nên gặp mặt định kỳ để thảo luận về các vấn đề và phương thức cải tiến cho từng hoạt động của Bộ kể cả hệ thống thống kê của một số cục Thành viên của Ủy ban sẽ bao gồm: Trung tâm Tin học Thống kê đóng vai trò chủ trì Ngoài ra cón có các cục và đơn vị khác thuộc Bộ, các bộ ngành có liên quan hoặc các

cơ quan có liên quan đến thống kê nông lâm nghiệp và thủy sản như TCTK, Bộ LĐTB

và XH Các bộ, ngành có thể cùng đóng vài trò chủ trì trong Ủy ban

Dưới Ủy ban là các nhóm làm việc có tính chất kỹ thuật Có thể có vài nhóm làm việc kỹ thuật tùy vào nhu cầu của ngành nông nghiệp Sau đây là đề xuất một số nhóm làm việc kỹ thuật:

• Các chuẩn thống kê (TWG-SS) - định nghĩa chuẩn, phân loại, mã hóa, chia

sẻ số liệu, làm báo cáo, các quy trình áp dụng, công cụ/qui trình thu thập số liệu (bảng hỏi/biểu mẫu và tài liệu hướng dẫn) và hướng dẫn chuẩn bị, v v

• Chất lượng số liệu/chỉ tiêu/phân tích (TWG-QDA) - tính chính xác và tính tin cậy của hệ thống chỉ tiêu nông nghiệp, phương pháp luận sử dụng, phần mềm phân tích, tổng hợp số liệu, làm báo cáo, phân tích và dự báo, v v

• Xử lý số liệu và xây dựng/duy trì hệ thống cơ sở dữ liệu (TWG-DPDS)- quy trình biên tập, lưu trữ số liệu, phần mềm sử dụng, tính đầy đủ của số liệu trong hệ thống cơ sở dữ liệu, duy trì và cải thiện hệ thống cơ sở dữ liệu, cập nhật và lưu trữ số liệu, duy trì các trang web thống kê tài chính

Trang 9

• Phổ biến số liệu (TWG-DD) - các loại xuất bản phẩm, gặp mặt/tham vấn người dùng tin, đánh giá số liệu, cập nhật số liệu…

• Phát triển nguồn nhân lực (TWG-HRD)- đào tạo (kỹ thuật và đào tạo thực tế/

từ công việc), các khóa đào tạo thêm, hội thảo, chia sẻ kinh nghiệm, học tập kinh nghiệm

Thành viên của Nhóm kỹ thuật là các nhà thống kê và chuyên gia CNTT trong Trung tâm Tin học và Thống kê và ở các vụ khác của bộ Vai trò của các thành viên trong Nhóm kỹ thuật là hỗ trợ Uỷ ban Kỹ thuật thống kê Nông, Lâm, Ngư nghiệp bằng cách tập trung giải quyết những hoạt động khác được giao cho họ như xây dựng hướng dẫn chia sẻ thông tin, chuẩn hoá các khái niệm và định nghĩa

Việc thành lập Uỷ ban Kỹ thuật thống kê Nông, Lâm, Ngư nghiệp sẽ được bắt đầu ở cấp trung ương mà Bộ NN&PTNT không cần phải mất quá nhiều chí phí Các buổi họp hay kỳ họp của ban có thể tổ chức ở một trong những phòng hội nghị của Bộ NN&PTNT, vì vậy không phải tốn chi phí cho việc đi lại Thỉnh thoảng có thể mời một số cán bộ thống kê từ các cấp (tỉnh hoặc huyện) tham dự các cuộc họp nếu thấy cần thiết

và phụ thuộc vào kinh phí có sẵn

Một giải pháp khác để tăng cường hệ thống thống kê của một số cục trong Bộ là xây dựng hệ thống chỉ tiêu thống kê nông nghiệp như là một hệ thống chính của tất cả các tiểu hệ thống thông tin khác trong Bộ Biến các hệ thống của các cục trong Bộ thành các tiểu hệ thống của hệ thống chỉ tiêu thống kê nông nghiệp Việc cải thiện hệ thống chỉ tiêu thống kê nông nghiệp và các tiểu hệ thống khác cũng như việc xây dựng

cơ sở dữ liệu để lưu trữ thông tin thu thập và tổng hợp được từ báo cáo hành chính, các cuộc điều tra thống kê nông nghiệp và các cuộc điều tra thống kê khác do các bộ ngành thực hiện cần được lưu giữ trong máy chủ của Trung tâm tin học-thống kê Máy chủ này cần được kết nối với các hệ thống của các cục/đơn vị khác để cập nhật và hỗ trợ việc truy cập thông tin

IV Đánh giá các cuộc điều tra chính của Bộ

Do số lượng cán bộ làm thống kê ít cộng với không có kinh phí điều tra nên hoạt động thống kê của ngành NN&PTNT thời gian qua chủ yếu thu thập thông tin dựa vào

hệ thống báo cáo thống kê hành chính Năm 2006, do yêu cầu bức xúc về cần thiết phải củng cố và tăng cường hệ thống thống kê ngành để triển khai thực hiện các chỉ tiêu thống kê do Bộ ban hành, Bộ đã giao cho Trung tâm Tin học và Thống kê tổ chức điều tra thực trạng hệ thống thống kê ngành Các phiếu điều tra được thiết kế và tổ chức thu thập thông tin về thực trạng hoạt động thống kê của các đối tượng là các Sở NN&PTNT trong cả nước, Các cục, vụ, ban trực thuộc Bộ và các đơn vị thuộc khối sản xuất kinh doanh, sự nghiệp thuộc ngành Kết quả điều tra đã cho thấy một bức tranh chung về hoạt động thống kê của ngành từ đó làm căn cứ đề xuất các giải pháp củng

cố và tăng cường hệ thống thống kê ngành để đáp ứng tốt hơn nhu cầu thông tin của các đối tượng sử dụng trong và ngoài ngành

4.1 Đề xuất các hoạt động cần thực hiện

Bộ nên chia công tác thống kê ở 2 cấp: các hoạt động ở cấp trung ương và địa phương Việc lập kế hoạch, chuẩn bị công cụ thu thập số liệu và các tài liệu khác, tổng hợp cuối cùng, phân tích, dự báo, và phổ biến bất cứ hoạt động thống kê nào nên giao cho cấp trung ương còn thu thập số liệu, tổng hợp kết quả nên giao cho địa phương Phòng Thống kê nên đóng vai trò chính thực hiện tất cả mọi lĩnh vực của hoạt động cấp trung ương và hỗ trợ các tỉnh/huyện/xã và tất các đơn vị khác thuộc Bộ NN&PTNT&PTNT thực hiện các hoạt động ở cấp địa phương

Từ danh mục các chỉ tiêu của hệ thống chỉ tiêu thống kê nông nghiệp ta có thể thấy rằng số liệu về trồng trọt chẳng hạn như diện tích lúa gieo trồng và diện tích gieo trồng các loại cây trồng hàng năm, diện tích thu hoạch lúa và cây trồng hàng năm khác đều do Cục Trồng trọt hoặc Trung tâm tin học-Thống kê của các Sở NN& PTNT thu thập Trong khi số liệu về vật nuôi và chăn nuôi thì do Cục Chăn nuôi hoặc TCTK hoặc Sở NN&PTNT thu thập Số liệu về lâm nghiệp do Phòng kiểm lâm hoặc Phòng Lâm nghiệp thuộc sở NN&PTNT thu thập; số liệu về diêm nghiệp do Sở NN&PTNT thu thập Số liệu về bảo vệ thực vật do Phòng bảo vệ thực vật thu thập Thông tin về thú y

do Phòng Thú y thu thập Thông tin về thủy lợi do Phòng Thủy lợi thuộc Sở NN&PTNT thu thập Các số liệu có thể được lấy từ các cuộc điều tra (thường do TCTK tiến hành) hoặc các báo cáo hành chính Cho dù tất cả các thông tin này đều được lấy từ báo cáo hành chính, phương thức thu thập số liệu có thể thông qua giám sát hoặc quan sát hoặc từ ghi chép của thôn bản (có thể cho kết quả thiên lệch), hoặc từ bất kỳ phương tiện nào khác thì phương pháp thu thập số liệu cũng cần phải được cải tiến Trước hết cần tăng cường phương pháp thu thập từ các báo cáo hành chính Một số chỉ tiêu được liệt kê trong hệ thống chỉ tiêu thống kê nông nghiệp nên được lấy từ cuộc điều tra thông qua phỏng vấn hoặc các bảng câu hỏi điều tra tự quản thay vì chỉ dựa vào các báo cáo hành chính

Dựa vào các chỉ tiêu được liệt kê trong hệ thống chỉ tiêu thống kê nông nghiệp ,

10 mục số liệu chính chỉ được các vụ của Bộ NN&PTNT hoặc các Phòng của Sở NN&PTNT tỉnh thu thập Từ các số liệu này hai chỉ tiêu bổ sung về cây trồng hàng năm

và cây trồng lâu năm cần được thu thập và xử lý Đây là sản lượng và năng suất thực

tế, và là chỉ tiêu tốt hơn so với sản lượng và năng suất ước tính Các chỉ tiêu cho các cây trồng hàng năm, cây trồng lâu năm và diêm nghiệp đáng tin cậy hơn nếu được thu thập thông qua cuộc điều tra Các chỉ tiêu còn lại của 7 mục số liệu chính tốt nhất là lấy

từ bảng ghi chép hành chính Xem Bảng 1 trang tiếp theo

Table 1 – Các phương tiện thu thập các chỉ tiêu thống kê nông nghiệp được chọn Mục số liệu chính Các chỉ tiêu được công

bố

Được thu thập tốt nhất

từ

Diện tích gieo trồng các loại cây trồng , diện tích thu hoạch cây trồng , sản lượng ước tính

Cuộc điều tra (bằng phỏng vấn trực tiếp hoặc (tự quản)

hoặc (hoặc tự quản) Diện tích lúa bị phá hoại

do thiên tai hoặc nguyên nhân khác

Cuộc điều tra hoặc ước tính thông qua quan sát

về diện tích thiệt hại do người thu thập số liệu cung cấp

Tổng diện tích, Diện tích trồng mới (báo cáo hàng năm), Diện tích xây dựng

cơ bản, diện tích thanh lý, Diện tích kinh doanh (để sản xuất), Sản lượng ước tính , năng suất ước tính

Cuộc điều tra (bằng phỏng vấn trực tiếp hoặc (hoặc tự quản)

2 Các cây trồng lâu năm

( cà phê, trà, dừa )

Sản lượng thực tế (các chỉ tiêu đề nghị để thu thập)

Cuộc điều tra (bằng phỏng vấn trực tiếp hoặc (hoặc tự quản)

3 Lâm sản Tất cả các chỉ tiêu được

liệt kê Ghi chép hành chính; Các diện tích được đo

bằng ảnh vệ tinh

4 Diêm nghiệp Tất cả các chỉ tiêu được

liệt kê Cuộc điều tra (bằng phỏng vấn trực tiếp

hoặc (hoặc tự quản)

5 Bảo vệ thực vật Tất cả các chỉ tiêu được

liệt kê

Bảng ghi chép hành chính

Tổng diện tích được tưới tiêu, Volume, giá trị điện dùng cho tưới tiêu và thoát nước

Cuộc điều tra (bằng phỏng vấn trực tiếp hoặc (hoặc tự quản)

7 Thuỷ lợi

Tất cả các chỉ tiêu được liệt kê

Bảng ghi chép hành chính

Bảng ghi chép hành chính

10 Quản lý Xây dựng

công trình

Tất cả các chỉ tiêu được liệt kê

Bảng ghi chép hành chính

Phòng Thống kê nên được giao trách nhiệm tạo mối quan hệ chặt chẽ hoặc thoả thuận với Sở NN&PTNT và Phòng NN&PTNT/Kinh tế với UBND Xã để cải thiện thu thập số liệu và các biểu mẫu được dùng Cần tổ chức các cuộc họp kỹ thuật với Sở NN&PTNT, Phòng NN&PTNT, UBND xã để thảo luận mục tiêu, xử lý và thay đổi cách thu thập số liệu ở cấp xã/thôn Phòng Thống kê nên yêu cầu mỗi xã cung cấp danh

sách đầy đủ các hoạt động nông nghiệp ở từng thôn bản để xác định xem thôn bản đó

có hoạt động nông nghiệp nào là chính: sản xuất lúa gạo hay sản xuất các cây trồng hàng năm khác, trồng cây lâu năm Nếu có thể, Phòng cũng nên yêu cầu cung cấp danh sách các hộ tham gia vào các hoạt động đó (chủ hộ đại diện cho hộ)

Đồng thời, SID cùng với Nhóm TWG-QDA và TWG-SS nên đánh giá lại các hoạt động thu thập số liệu của bộ trong thời gian qua về số liệu đưa ra, biểu mẫu được dùng

và quy trình hoạt động ở các lĩnh vực được áp dụng Cần cải tiến biểu mẫu hoặc bảng câu hỏi hay sổ ghi chép và hướng dẫn/quy trình thu thập số liệu nông nghiệp bao gồm

số liệu lâm nghiệp và thuỷ sản Khi thiết kế lại biểu mẫu hoặc bảng câu hỏi của mỗi hoạt động nông nghiệp, nên hạn chế số trang khoảng từ 1 đến 4 trang Sử dụng hệ thống mã hoá cho các câu trả lời được vòng tròn hoặc đánh dấu tích Biểu mẫu/bảng câu hỏi không nên quá phức tạp cho người thu thập số liệu Hoạt động này mang tính chất tự quản, nghĩa là các hộ nông nghiệp có thể trả lời hoặc có thể giúp trưởng thôn hoặc cán bộ thôn sử dụng dễ dàng thông qua việc kết hợp với phương pháp quan sát với phương pháp phỏng vấn Phương pháp cuối cùng được sử dụng để hỏi một số câu hỏi đặc bịêt như diện tích và sản lượng hay năng suất Biểu mẫu/bảng câu hỏi phải được thử nghiệm nhiều lần trước khi đưa vào thực hiện Xem Bảng phụ lục C về dàn mẫu hay biểu mẫu minh hoạ Nếu sử dụng sổ ghi chép, cần cải thiện nội dung Cần lưu giữ hồ sơ của tất cả các giai đoạn của hoạt động nông nghiệp (trước, trong khi và sau khi) Nếu sử dụng các biểu mẫu hay bảng câu hỏi, hay sổ ghi chép thì Phòng Thống kê nên tổ chức đào tạo về cách sử dụng các công cụ này ở các cấp (từ trung ương đến xã)

Nếu trong tương lai Bộ NN&PTNT thực hiện cuộc điều tra này, thì nên sử dụng phương pháp chọn mẫu hệ thống hoặc phương pháp chọn mẫu hệ thống phân tầng Tuy nhiên, khi các đơn vị mẫu giảm xuống cấp thấp hơn nhằm đưa ra số liệu thống kê ở cấp này, thì ngân sách cũng phải tăng lên Bất kỳ phương pháp chọn mẫu nào cũng cần lấy danh sách hộ gia đình/ trang trại có sản xuất vụ mùa chính như trong dàn mẫu

Nên xử lý và tổng hợp kết quả ở cấp xã rồi chuyển lên các Phòng NN&PTNT và sau đó gửi lên Sở NN&PTNT rồi lên Phòng Thống kê để tổng hợp kết quả cuối cùng và phân tích và chế độ báo cáo cuối cùng Phòng Thống kê cùng với Phòng CNTT tổ chức đào tạo cho cán bộ thống kê ở các huyện và Sở NN&PTNT để họ có thể xử lý và tổng hợp đúng

Nếu không thể thực hiện được các đề xuất trong phần này ở tất cả các xã ở tất

cả các tỉnh, thì có thể tiến hành so le bắt đầu từ những tỉnh mà sẵn sàng thay đổi quy

trình thu thập số liệu để có được số liệu chính xác và tin cậy

V Đánh giá về các chỉ tiêu nông nghiệp trong mối liên hệ với Hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia/Chương trình điều tra quốc gia

5.1 Các chỉ tiêu thống kê nông nghiệp

Hệ thống chỉ tiêu thống kê Nông nghiệp và phát triển nông thôn (ARDSIS) bao gồm 230 chỉ tiêu, trong đó 70% hay 159 chỉ tiêu do bộ sản xuất, 24% được lấy từ TCTK

và phần còn lại được lấy từ các Bộ ngành khác như Bộ LĐTB&XH, Bộ Y tế và Bộ Đầu

Trang 12

tư MPI Trong số 55 chỉ tiêu lấy từ TCTK có 16 chỉ tiêu do TCTK phối hợp với Sở NN&PTNT tính toán, 2 chỉ tiêu do TCTK phối hợp với Bộ LĐTB&XH tính và 1 chỉ tiêu do TCTK phối hợp với Trung tâm Tin học-Thống kê tính toán Bộ NN&PTNT có 2 chỉ tiêu

về lâm nghiệp (cùng với TCTK) và 4 chỉ tiêuvề bảo vệ môi trường nằm trong hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia (NSIS) Các chỉ tiêu nông nghiệp và thủy sản trong NSIS thuộc trách nhiệm của Vụ Nông lâm nghiệp và Thủy sản- TCTK

Hệ thống chỉ tiêu thống kê Nông nghiệp và phát triển nông thôn (ARDSIS) có 48 chỉ tiêu được phân tổ theo giới tính Ba chỉ tiêu trong số này được phân tổ theo dân tộc Ngoài 48 chỉ tiêu đựoc phân tổ theo giới tính, có thêm hai chỉ tiêu có thể phân tổ được theo giới tính, đó là diện tích rừng hiện có phân theo loại rừng, chức năng rừng, chủ quản lý (có thể phân theo giới tính của chủ quản lý), loại cây, độ tuổi, tỉnh/ thành phố

Số liệu phân tổ theo dân tộc cũng nên được tăng lên bởi vì dân tộc có liên quan đến một trong những đặc điểm cá nhân

Việc sử dụng số liệu phân tổ theo giới tính trong thống kê hay chỉ tiêu nông nghiệp sẽ giúp cho các nhà hoạch định chính sách xác định được số lượng phụ nữ tham gia vào các hoạt động nông lâm nghiệp và thủy sản, loại hoạt động mà họ tham gia, loại công việc họ đang làm, khả năng tiếp cận với các phương tiện nông nghiệp và các thông tin có liên quan khác Tuy nhiên, không có nhiều thông tin thuộc loại này trong Hệ thống chỉ tiêu thống kê Nông nghiệp và phát triển nông thôn Hầu hết các chỉ tiêu trong 48 chỉ tiêu nói trên liên quan đến các đặc điểm của dân số, mức sống và y tế Chỉ có một số chỉ tiêu có liên quan đến nông nghiệp

Mặc dù cuộc điều tra về người dùng tin do Trung tâm tin học-Thống kê thực hiện năm 2006 cho thấy chỉ có 11.2% quan tâm đến số liệu về giới tính, điều này không có nghĩa là số liệu này không cần được quan tâm Phụ nữ đóng góp rất lớn cho nông nghiệp, ngay cả trong ngành thủy sản và lâm nghiệp Nếu điều này không được thể hiện trong các số liệu thống kê nông nghiệp thì số liệu sẽ không bảo đảm được tính chính xác bởi người dùng tin sẽ hiểu rằng phần lớn các đóng góp cho những ngành này là của nam giới

5.2 Đề xuất các bước thực hiện

Như đã đề xuất trong phần 4.1, các biểu mẫu/bảng câu hỏi hay sổ ghi chép được dùng để thu thập số liệu cần phải thử nghiệm Để có thể sản xuất ra số liệu phân

tổ theo giới tính về nông lâm nghiệp và thủy sản, Phòng Thống kê nên xem xét lại tất cả các biểu mẫu được dùng cho quá trình thu thập số liệu để xác định phương thức lồng ghép thông tin về tuổi giới tính và dân tộc vào Nếu biểu mẫu không bảo đảm lồng ghép được thông tin về giới tính và dân tộc thì Phòng Thống kê nên phối hợp với các cục/đơn vị, Sở NN&PTNT, các cơ quan ở huyện cũng như ở xã và thôn bản để chỉnh sửa lại các biểu mẫu này

VI Đánh giá về đội ngũ cán bộ thống kê ngành nông nghiệp và trình độ của cán

bộ trong hoạt động thống kê nông nghiệp

6.1 Cán bộ thống kê ngành nông nghiệp

Phòng Thống kê của Trung tâm Tin học-Thống kê có 10 cán bộ, trong đó có 3 người

có bằng đại học hoặc cao hơn nhưng chỉ có 1 cân bộ được đào tạo chuyên ngành thống kê Đây là một trong những khó khăn cho hoạt động thống kê 6 người trong

số họ là nữ

Biểu 1: Số cán bộ thống kê trong ngành nông nghiệp, phân theo trình độ cao nhất đạt đựoc và nơi làm việc

Nơi làm việc Trình độ cao nhất đạt

đựoc Total Đơn vị ở Trung

ương thuộc Bộ Sở NN&PTNT Phòng NN huyện

Nguồn: Kết quả điều tra thực trạng hệ thống thống kê ngành NN&PTNT, tháng 9/2006, do

Trung tâm Tin học và Thống kê thực hiện

Ngành nông nghiệp có đội ngũ cán bộ làm công tác thống kê gồm 840 người như được trình bày ở biểu 1 Trong số lực lượng cán bộ thống kê này, 1/3 đang làm tại các ban thuộc Phòng kinh tế huyện hoặc tại xã Khoảng 22% đang làm việc tại các đơn vị ở trung ương thuộc Bộ và khoảng 8% là làm tại các Sở NN&PTNT Đội ngũ cán bộ làm thống kê cấp trung ương, tỉnh và huyện hầu hết có trình độ đại học và trên đại học, chiếm 86% so với tổng số cán bộ đang làm công tác thống kê Số còn lại chỉ có bằng cao đẳng, trung cấp hoặc sơ cấp Mặc dù một tỷ lệ lớn các cán bộ thống kê làm việc tại huyện nhưng rất ít người trong số họ nhưng số được đào tạo theo chuyên ngành thống

kê Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại các Sở NN&PTNT Hầu hết các cán bộ thống

kê ở tỉnh và huyện đều làm kiêm nhiệm, nên không có thời gian tham gia vào các khóa đào tạo về thống kê 1/5 cán bộ thống kê ở trung ương được tham gia vào các khóa đào tạo về thống kê thông qua các lớp đào tạo ngắn hạn

6.2 Nhân lực làm công tác thống kê thủy sản

Hiện tại, cả nước có 28 tỉnh ven biển, có 26 tỉnh có tổ chức Sở Thuỷ sản, 01 tỉnh

tổ chức Chi cục Thủy sản thuộc Sở Nông nghiệp và PTNT (Ninh Bình) và 1 tỉnh có Chi cục Bảo vệ nguồn lợi Thủy sản thuộc Sở NN và PTNT (TP Hồ Chí Minh) Nguồn nhân lực làm công tác thống kê thủy sản chỉ được bố trí từ 1-2 người dưới hình thức kiêm nhiệm ở mỗi đơn vị, nhìn chung thiếu về số lượng và yếu về chất lượng Do ngành thủy sản không có hệ thống cơ quan quản lý cấp huyện, xã như ngành nông nghiệp nên không có mạng lưới cán bộ thống kê cấp cơ sở Với địa bàn hoạt động rộng, làm cho việc thu thập số liệu thủy sản gặp rất nhiều khó khăn

Mặc dù hầu hết cán bộ được phân làm thống kê ở cả 2 Bộ cũ đều không được tuyển chọn cán bộ có bằng cấp về thống kê và cũng không được đào tạo, bồi dưỡng

Trang 13

nghiệp vụ và phương pháp thống kê khi được giao làm nhiệm vụ thống kê, nhưng Bộ NN&PTNT vẫn có 62 cán bộ (7%) từ trung ương cho đến xã có kiến thức về thống kê Những cán bộ này là tài sản để thực hiện công tác thống kê của Bộ Có thể sử dụng họ

để nâng cao chất lượng của đội ngũ thống kê cho từng kênh thông tin thông qua tổ chức các khóa đào tạo trong nước do Bộ tổ chức Kiến thức học được từ các khóa đào tạo này và kiến thức cũng như kỹ năng thu được từ kinh nghiệm làm việc sẽ giúp tăng cường năng lực của đội ngũ thống kê và hoạt động thống kê của Bộ NN&PTNT

Lựa chọn thứ hai: Tổ chức đào tạo thống kê trong nước cho các Sở NN&PTNT, các

Phòng NN&PTNT, và các xã Phòng Thống kê nên thiết kế một khóa đào tạo thống kê cơ bản, sử dụng những người có chuyên môn thống kê làm giảng viên Khóa đào tạo này có thể được tổ chưc

ở cấp tỉnh Học viên là những cán bộ thống kê từ các Sở NN&PTNT, các Phòng NN&PTNT, và các xã Thậm chí các cán bộ ở các tỉnh và huyện nếu có kiến thức về thống kê cũng có thể hỗ trợ cho các khóa học này Bằng cách này, các học viên ít nhất cũng có thể học được các công cụ thống kê cơ bản Giảng viên cũng có dịp ôn lại kiến thức thống kê đã học và bắt buộc phải áp dụng những gì họ đã học được từ các khóa đào tạo thống kê bổ sung Dạy thống kê không chỉ mang lại lợi ích cho học viên mà còn cho cả giảng viên vì họ sẽ có cơ hội học hỏi từ những gì họ giảng cho học viên

Khóa đào tạo nên được tiến hành vài lần cho đến khi tất cả các cán bộ thống kê

từ tỉnh, huyện và xã đều có cơ hội được học

Trang 14

Lựa chọn thứ ba: Học thêm về thống kê hoặc các lĩnh vực có liên quan đối với những

người chưa có bằng đại học

Bộ NN&PTNT có thể thiết lập mối quan hệ chặt chẽ với một trong những trường Đại học ở Việt Nam để tổ chức khóa học đặc biệt, có thể cấp bằng thống kê hoặc các lĩnh vực có liên quan cho những người chưa có bằng đại học Bộ có thể cử(cấp học bổng) ít nhất hai cán bộ thống kê tham gia toàn thời gian vào khóa học đặc biệt này Nếu không có ngân sách thì Bộ có thể nên khuyến khích những cán bộ có khả năng tự trang trải tiền học tạm nghỉ việc ở cơ quan để đi học

Tăng cường năng lực của các cán bộ đã có bằng đại học (từ cấp trung ương đến xã) Lựa chọn thứ nhất: Các cán bộ thống kê nhất là ở cấp trung ương nên giành thời gian

để thảo luận kinh nghiệm cũng như các vấn đề họ gặp phải trong công việc Điều này có thể thực hiện được bằng cách tổ chức họp giao ban hàng tháng hoặc quý Trung tâm Tin học-thống kê nên khởi xướng cuộc họp giao ban này một cách đều đặn Trong cuộc họp tất cả những phần thảo luận cần được ghi chép lại đầy đủ để làm tài liệu tham khảo

Lựa chọn thứ hai: Thiết lập mối quan hệ chặt chẽ với TCTK để tổ chức thêm các khóa

đào tạo thống kê

Bộ NN&PTNT có thể ký thỏa thuận với TCTK để TCTK hỗ trợ Bộ trong việc tổ chức các khóa đào tạo trong nước về thống kê cho ngành nông nghiệp Bộ nên cung cấp địa điểm cho các khóa đào tạo và nếu có thể cả phần giải khát giữa giờ Các khóa đào tạo nên bao gồm những phần sau:

• Thiết kế cuộc điều tra và phương pháp chọn mẫu

• Phân tích theo chuỗi thời gian và các phương pháp dự báo

• Các công cụ phân tích thống kê như phân tích hồi quy, phân tích đa biến,

• Kỹ năng viết báo cáo Kỹ thuật/ phân tích

• Kinh tế nông nghiệp và toán kinh tế

• Sử dụng các phần mềm như SPSS và STATA trong phân tích thống kê

Sử dụng chương trình phần mềm SPSS (từ trang web của SPSS), ta có thể:

ƒ Truy cập và tổng hợp số liệu từ các nguồn khác nhau

ƒ Thu thập một cách hiệu quả số liệu mới

ƒ Khám phá ra các mô hình ngay cả với một lượng số liệu rất lớn

ƒ Trình bày thông tin dưới dạng đồ họa nhằm giúp hiểu số liệu được dễ dàng hơn

ƒ Chia sẻ thông tin một cách an toàn với các vụ/cơ quan khác

ƒ Quản lý các mô hình dự báo như tài sản thông tin

Ngoài ra STATA là một phần mềm thống kê hoàn thiện có thể cung cấp mọi điều mà bộ cần về phân tích số liệu, quản lý số liệu và đồ họa

Trang 15

Cả hai phần mềm này đều có công cụ để phân tích theo chuỗi thời gian Cũng có những phần mềm khác có thể sử dụng cho các cuộc điều tra/phân tích số liệu thu thập được

Lựa chọn thứ ba: Học thêm về thống kê hoặc các lĩnh vực có liên quan thông qua việc

thiết lập quan hệ chặt chẽ với một trường đại học Khi thiết lập quan hệ với một trường đại học, Bộ NN&PTNT nên đề xuất xây dựng một khóa học khác để cấp bằng thạc sĩ thống kê hoặc các lĩnh vực có liên quan như kinh tế nông nghiệp, cho các cán bộ Bộ NN&PTNT có thể đầu tư dưới dạng trang trải chi phí như là một cách để động viên cán bộ làm việc tận tụy hơn Bộ có thể cử hai cán bộ đi học trong một năm Chi phí có thể sẽ không đắt bằng việc cử cán bộ đi học nước ngoài

Bộ NN&PTNT cũng nên khuyến khích cán bộ của mình (hai hoặc ba cán bộ một lần) nghỉ việc để đi học nếu họ sẵn sàng trả chi phí cho việc đi học của mình

Lựa chọn thứ tư: nên đề xuất các khóa đào tạo hoặc bồi dưỡng nghiệp vụ trong các đề

xuất dự án với bất kỳ tổ chức quốc tế nào

Trong tương lai, khi đề xuất dự án với bất kỳ tổ chức quốc tế nào, Bộ cũng nên

có đề xuất về phần đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ Cũng nên đề xuất cả phần cải tiến các phương tiện xử lý số liệu như mua sắm máy tính, phần mềm và các chương trình phần mềm thống kê (SPSS, STATA, ) cũng như các công cụ khác để dùng cho việc đo lường đất nông nghiệp

VII Tóm tắt phần nhận định, kết luận và khuyến nghị

Hệ thống thống kê nông nghiệp tồn tại ở nhiều cấp, từ trung ương (Bộ NN&PTNT) tỉnh (Sở NN&PTNT), huyện (Phòng NN&PTNT) hoặc Phòng kinh tế đến xã thông qua Văn phòng của UBND xã để đáp ứng nhu cầu của người dùng tin, chủ yếu phục vụ công tác điều hành ở`các cấp quản lý khác nhau trong ngành Tuy nhiên hệ thống này chưa bao gồm số liệu thủy sản do ngành thủy sản mới được sáp nhập vào

Bộ Hệ thống thống kê nông nghiệp được các hệ thống thông tin chuyên ngành khác hỗ trợ (thông qua các cục chuyên ngành của Bộ) để có thể đáp ứng được nhiệm vụ quản

lý nhà nước cũng như nhiệm vụ chuyên môn từ cấp trung ương đến địa phương

Hệ thống thu thập thông tin từ Bộ xuống cấp xã mới chỉ tập trung làm tương đối tốt khâu thu thập thông tin về kết quả hoạt động sản xuất (gọi tắt là thông tin tiến độ sản xuất) và diễn biến về thiên tai, dịch bệnh theo định kì tháng/10 ngày/tuần tuỳ theo yêu cầu của mỗi cấp để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của Bộ và của các cấp trong ngành

Vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề trong việc triển khai thực hiện các nhiệm vụ thống

kê do một số yếu tố như lực lượng cán bộ làm công tác thống kê ở các cấp mỏng, số cán bộ được đào tạo chính qui đúng chuyên ngành thống kê rất ít; cán bộ được phân công làm công tác thống kê hiện tại phải kiêm nhiệm nhiều việc khác, đồng thời các nội

dung báo cáo do các cấp yêu cầu chưa được chuẩn hóa, Vì vậy các hệ thống thu thập số liệu chưa đủ mạnh Hệ thống này mới chỉ bổ sung cho hệ thống tổng hợp và chỉ mới đáp ứng được một số yêu cầu chuyên môn

Nhiều thông tin khác chủ yếu vẫn phải dựa vào các Sở Nông nghiệp và PTNT Các thông tin về kết quả cuối cùng thuộc ngành như số liệu về diện tích, năng suất, sản lượng cây trồng (hàng năm, lâu năm); số lượng đầu con và sản lượng sản phẩm vật nuôi, cơ sở hạ tầng nông nghiệp và nông thôn…ngành nông nghiệp đều phải dựa vào kết quả điều tra của Tổng cục Thống kê Điều này làm cho Bộ/ngành rất bị động về số liệu phục vụ công tác chỉ đạo điều hành

Bức tranh tổng thể của đề xuất tăng cường năng lực thống kê của Bộ NN&PTNT bao gồm:

Phòng Thống kê cần được cũng cố và đảm nhiệm chức năng và nhiệm vụ chính của Trung tâm Tin học và Thống kê Các phòng khác trực thuộc vụ này cần nổ lực để

hỗ trợ Phòng Thống kê Cần phối phối hợp các hoạt động thống kê trong bộ cũng như hợp tác với các vụ/đơn vị trong bộ Phòng Thống kê cần đi đầu trong việc thực hiện nhiệm vụ lưu trữ, phục hồi số liệu để đẩy mạnh việc sử dụng và kết nối các cơ sở dữ liệu nằm ở các đơn vị trong bộ; chuẩn bị và triển khai các chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu của các cán bộ thống kê

Nếu thực hiện được điều này thì Phòng Thống kê có thể thành lập Ủy ban kỹ thuật TC-FS và nhóm công tác kỹ thuật để phục vụ như một địa điểm dành cho việc thảo luận các vấn đề có liên quan đến sản xuất số liệu thống kê tài chính và chuẩn bị hướng dẫn, qui trình, đánh giá chất lượng số liệu và phân tích… Để hỗ trợ cho các kết quả đầu ra và các quyết định của Uỷ ban kỹ thuật thống kê nông lâm ngư nghiệp, Bộ cần hỗ trợ Phòng Thống kê và các đơn vị khác trang thiết bị, tài liệu cũng như hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực

Phòng Thống kê nếu được cũng cố và trao quyền thì có thể cải thiện các hoạt động thống kê trong bộ Biểu 2 dưới đây tóm tắt phần khuyến nghị cho tất cả các vấn

đề được đề cập đến trong báo cáo này

Trang 17

Biểu 2 - Đề xuất tăng cường năng lực thống kê cho ngành nông nghiệp

Đề xuất các hoạt động Vấn đề Các vụ có liên quan Mục tiêu

1 Chức năng phối hợp của

Trung tâm Tin học và Thống kê

của Bộ NN&PTNT chưa rõ

Trung tâm Tin học và Thống kê NN&PTNT, đặc biệt là Bộ phận Thống kê

1 Trung tâm Tin học và Thống kê trở thành đầu mối của tất cả các số liệu TK của Bộ

1 Bắt buộc các đơn vị khác trong bộ thực hiện chức năng “phối hợp” và “hợp tác”

với Phòng Thống kê trong tất

cả các giao đoạn của hoạt động thống kê

2 Nhiệm vụ lưu trữ và khôi phục tất cả các thông tin về NLN và TS (quá khứ, hiện tại

và tương lai) cũng như lưu trữ những TT này vào một

hệ thống CSDL nên được giao cho Phòng Thống kê

và nên được thực hiện đầy đủ Trung tâm Tin học - Thống kê nên có 1 máy chủ

có thể giúp tích hợp tất cả các TT thu thập đựợc từ quá khứ, hiện tại và tương lai Máy chủ này cần kết nối được với các CSDL của các đơn vị khác trong Bộ để sử dụng số liệu

3 Một chức năng nữa cần bổ sung là lập kế hoạch và triển khai thực hiện chương trình đào tạo TK hàng năm để đưa vào chương trình hoạt động trong năm của Bộ

Trang 18

Biểu 2 - Đề xuất tăng cường năng lực thống kê cho ngành nông nghiệp

Đề xuất các hoạt động Vấn đề Các vụ có liên quan Mục tiêu

2 Do thiếu cán bộ thống kê, kỹ

năng thiêts kế điều tra và ngân

sách cho các cuộc điều tra, nên

các hoạt động thống kê về lĩnh

vực nông nghiệp chủ yếu tập

trung vào các báo cáo hành

chính

Trung tâm Tin học và Thống kê của Bộ NN&PTNT và tất cả các cục/đơn vị có liên quan trong Bộ, các

cơ quan thuộc các lĩnh vực

1 Để nâng cao chất lượng thu thập số liệu và chất lượng số liệu

1 Công tác thống kê trong bộ nên được chia ra thành 2 loại:

tập trung ở cấp trung ương và phân quyền xuống các địa phương

2 Việc lập kế hoạch, chuẩn bị công cụ thu thập dữ liệu và các tài liệu khác, việc thu thập, phân tích, dự báo và công bố các hoạt động thống kê nên được tập trung ở trung ương, còn việc tập hợp kết quả nên vẫn được thực hiện ở địa phương

3 Phòng Thống kê nên đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện tất cả các mặt của hoạt động trung ương và giúp đỡ các tỉnh/huyện/xã và các đơn

vị khác trực thuộc Bộ NN&PTNT trong việc thực hiện các hoạt động ở địa phương

4 Dựa vào các chỉ tiêu đưa ra trong Hệ thống chỉ tiêu thống

kê NN&PTNT, hai chỉ tiêu bổ sung về cây trồng hàng năm

và cây trồng lâu năm nên được thu thập và công bố

Đây là sản lượng và kết quả thực tế, nên sẽ là những chỉ tiêu tốt hơn Các chỉ tiêu về cây trồng hàng năm, cây trồng lâu năm và muối có thể đáng

Trang 19

tin cậy hơn nếu được thu thập

từ các cuộc điều tra

5 Các chỉ tiêu còn lại dành cho bảy mục dữ liệu khác tốt nhất

là lấy từ các báo cáo hành chính

3 Cải thiện hệ thống thu thập số

liệu Trung tâm Tin học và Thống kê của Bộ

NN&PTNT và tất cả các cục/đơn vị có liên quan trong bộ

1 Để nâng cao chất lượng thu thập số liệu và chất lượng số liệu

1 Phòng Thống kê nên được trao quyền thiết lập mối liên hệ chặt chẽ với các Sở/Phòng NN&PTNT/ Phòng Kinh tế, và với UBND xã nhằm cải thiện việc thu thập số liệu và biểu mẫu sử dụng Phòng Thống

kê nên tổ chức các cuộc họp với các Sở NN&PTNT, Phòng NN&PTNT, UBND xã nhằm thảo luận về các mục tiêu, quá trình và những thay đổi trong việc thu thập số liệu ở cấp thôn/xã

2 Phòng Thống kê nên yêu cầu mỗi xã cung cấp danh sách hoàn chỉnh về các hoạt động nông nghiệp được thực hiện ở mỗi thôn và xác định liệu thôn/bản sản xuất gạo hay các loại cây trồng hàng năm hay lâu năm Nếu có thể, Phòng Thống kê nên yêu cầu nộp danh sách các hộ gia đình tham gia các hoạt động đó (chủ hộ đại diện cho hộ gia đình)

3 SID cùng với TWG-QDA và TWG-SS nên đánh giá các hoạt động thu thập số liệu của

bộ trong thời gian qua, cụ thể là

số liệu công bố, biểu mẫu sử dụng, và các thủ tục tiến hành được áp dụng Sau đó nên cải

Trang 20

Tiếp phần 3 thiện biểu mẫu, câu hỏi điều tra hoặc sổ sách ghi chép và

những hướng dẫn/thủ tục trong việc thu thập số liệu nông nghiệp, kể cả lâm và ngư nghiệp

4 Nếu cuộc điều tra sẽ do Bộ NN&PTNT trong tương lai, được thực hiện, thì nên sử dụng các phương pháp chọn mẫu hệ thống hoặc phương pháp chọn mẫu phân tầng Tuy nhiên, do việc chọn lựa các đơn vị mẫu giảm xuống ở cấp thấp hơn nhằm đưa ra số liệu thống kê ở cấp này, nên yêu cầu ngân sách tăng lên Bất cứ phương pháp chọn mẫu nào, cũng cần lấy danh sách hộ gia đình/ trang trại có sản xuất vụ mùa chính như trong dàn mẫu

Biểu 2 - Đề xuất tăng cường năng lực thống kê cho ngành nông nghiệp

Đề xuất các hoạt động Vấn đề Các vụ có liên quan Mục tiêu

4 Không có nhiều số liệu được

phân chia theo giới tính về các

hoạt động liên quan đến nông,

lâm ngư nghiệp trong hệ thống

chỉ tiêu NN&PTNT

Trung tâm Tin học và Thống kê của Bộ NN&PTNT và tất cả các cục/đơn vị có liên quan trong Bộ

1 Để thu thập số liệu thống kê theo giới tính về các hoạt động liên quan đến nông, lâm ngư nghiệp

1 Nên kiểm tra biểu mẫu/câu hỏi điều tra hoặc hồ sơ sổ sách sử dụng để thu thập

số liệu Trong quá trình kiểm tra, Phòng Thống kê nên xác định liệu các thông tin

về tuổi, giới, dân tộc của những người tham gia vào các hoạt động nông, lâm ngư nghiệp và phát triển nông thôn đã được bao gồm hay chưa

2 Nếu chưa, Phòng Thống kê nên thảo luận với các vụ/đơn vị khác, các Sở NN&PTNT, các Phòng ở quận/huyện cũng như ở các phường/xã để đưa những mục số liệu thông tin này vào, đồng thời cân nhắc việc tăng ngân sách cần thiết

1 Nhằm nâng cao năng lực thống kê của các cán bộ trong ngành

1 Các Sở NN&PTNT, Phòng NN&PTNT, và các UBND nên là cơ quan đầu tiên nhận được thông tin thu thập từ các cán bộ thống kê; vì thế, bộ nên tham khảo và phổ biến kết quả cho họ thông qua cuộc họp và sử dụng các cuộc họp là nơi gặp gỡ để trao đổi kinh nghiệm gặp phải trong quá trình thu thập số liệu Tất cả các

1 Thiết lập quan hệ với một trong những trường ĐH trong nước để thiết kê một khóa đào tạo về TK hoặc các lĩnh vực có liên quan cho các cán bộ TK chưa có bằng ĐH

cuộc thảo luận nên được ghi chép lại

2 Thực hiện chế độ đào tạo trong đơn vị cho các cán

bộ thống kê ở quận/huyện, xã, sử dụng cán bộ thống kê có chuyên môn làm giảng viên

6 Các cán bộ có chuyên môn

thống kê hoặc có bằng đại học

cần nâng cao năng lực thống

kê của họ

Trung tâm Tin học và Thống kê của Bộ NN&PTNT và tất cả các cục/đơn vị có liên quan trong bộ

1 Nhằm nâng cao năng lực thống kê của các cán bộ đã có bằng ĐH hoặc có chuyên ngành thống kê

1 Cán bộ thống kê, đặc biệt là

ở câp trung ương nên gặp gỡ trao đổi kinh nghiệm và những vấn đề gặp phải khi làm nhiệm

vụ điều này có thể thực hiện thông qua các cuộc họp hàng tháng hoặc hàng quý Trung tâm Tin học và Thống kê của Bộ NN&PTNT nên khởi xướng và tổ chức cuộc họp này thường xuyến Trong cuộc họp, tất cả các vấn đề thảo luận nên được ghi chép lại để làm tài liệu tham khảo

1 Liên kết chặt chẽ với Tổng cục Thống kê để tổ chức các khoá đào tạo thêm về thống kê

1 Liên kết với các trường đại học để tổ chức các khoá đào tạo thêm để lấy bằng thạc sỹ thống kê hoặc lĩnh vực liên quan

2 Kết hợp các khoá đào tạo

và đào tạo thêm trong các

dự án thực hiện với các tổ chức quốc tế

Biểu 2 - Đề xuất tăng cường năng lực thống kê cho ngành nông nghiệp

Đề xuất các hoạt động Vấn đề Các vụ có liên quan Mục tiêu

7 Tăng cường hệ thống thống kê

nông nghiệp Trung tâm Tin học và Thống kê của Bộ

NN&PTNT và tất cả các cục/đơn vị có liên quan trong bộ

1 Nhằm tăng cường hệ thống thống kê nông nghiệp

1 Thiết lập HTCTTK NN như là

hệ thống mẹ và các hệ thống còn lại được xem là tiểu hệ thống, kết nối chúng với nhau để cập nhật và truy cập TT

2 Hình thành UB kỹ thuật về TK NLN và thủy sản và các nhóm làm việc kỹ thuật để làm nhiệm

kê là một bộ phận/đơn vị công nghệ thông tin và các đơn vị

hỗ trợ như bộ phận xuất bản, hành chính, v.v Các cán bộ thống kê đều phải quan tâm đến tất cả các khía cạnh của hoạt động thống kê, từ việc lên kế hoạch cho đến việc phổ biến/cung cấp thông tin cho người dùng tin

Trang 24

PHỤ LỤC A

HỆ THỐNG CHỈ TIÊU NGÀNH NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

STT Tên chỉ tiêu Phân tổ chính Kì cung cấp Cơ quan chủ trì thu thập, tổng

hợp

Nguồn số liệu MỘT SỐ CHỈ TIÊU TỔNG HỢP

1 Giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp (giá thực tế, giá so sánh) Ngành hoạt động Quí/Năm Trung tâm Tin học Thống kê Tổng cục Thống kê

2 Giá trị, cơ cấu giá trị sản xuất ngành nông nghiệp (giá thực tế, giá so sánh) Ngành hoạt động Năm Trung tâm Tin học Thống kê Tổng cục Thống kê

3 Giá trị, cơ cấu giá trị sản xuất ngành lâm

Trung tâm Tin học

4 Giá trị tăng thêm ngành nông lâm nghiệp (giá thực tế, giá so sánh) Ngành hoạt động Năm Trung tâm Tin học Thống kê Tổng cục Thống kê5

Tổng vốn đầu tư và tốc độ tăng trưởng

vốn đầu tư trong nông nghiệp - nông

Trung tâm Tin học

6 Chỉ số giá tiêu dùng lương thực, thực phẩm Vùng; một số tỉnh/Thành phố trọng điểm Tháng Trung tâm Tin học Thống kê Tổng cục Thống kê

7 Giá trị sản phẩm thu hoạch trên 1 ha đất trồng trọt Nhóm cây, tỉnh/Thành phố Năm Trung tâm Tin học Thống kê Tổng cục Thống kê

8 Lượng tiêu dùng bình quân đầu người một số lương thực, thực phẩm chính Loại lương thực, thực phẩm; vùng 2 và 5 năm Trung tâm Tin học Thống kê Tổng cục Thống kê

9 Chi phí sản xuất một số sản phẩm nông sản chính Loại nông sản, vùng 2 và 5 năm Trung tâm Tin học Thống kê Tổng cục Thống kê

NÔNG NGHIỆP Đất nông nghiệp

10 Tổng diện tích đất nông nghiệp Loại đất, đối tượng sử dụng, tỉnh/ thành phố Năm và 5 năm Trung tâm Tin học Thống kê

Bộ Tài nguyên môi trường/ Tổng cục Thống kê

giảm chính, tỉnh/ thành phố

Năm và 5 năm

Trung tâm Tin học Thống kê

Bộ Tài nguyên môi trường/ Tổng cục Thống kê

12 Số lượng hộ nông nghiệp phân theo qui mô diện tích đất nông nghiệp Qui mô diện tích đất nông nghiệp, tỉnh/ thành phố 5 năm Trung tâm Tin học Thống kê

Bộ Tài nguyên môi trường/ Tổng cục Thống kê

Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn

Cục Trồng trọt/Trung tâm tin học- Thống kê

Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn

Cục Trồng trọt/Trung tâm tin học- Thống kê

Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn

16 Diện tích lúa bị thiệt hại do thiên tai và

các nguyên nhân khác

Vụ lúa; nguyên nhân; mức độ thiệt

Cục Trồng trọt/Trung tâm tin học- Thống kê

Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn

17 Sản lượng dự kiến Vụ lúa; các giống chủ lực; tỉnh/ thành phố Vụ, năm

Cục Trồng trọt/Trung tâm tin học- Thống kê

Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn

+ Cây hàng năm khác:

Cục Trồng trọt/Trung tâm tin học- Thống kê

Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn

Cục Trồng trọt/Trung tâm tin học- Thống kê

Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn

Cục Trồng trọt/Trung tâm tin học- Thống kê

Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn

21 Sản lượng dự kiến Cây trồng chính, loại giống chính, tỉnh/ thành phố Vụ

Cục Trồng trọt/Trung tâm tin học- Thống kê

Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn

Cục Trồng trọt/Trung tâm tin học- Thống kê

Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn

Cục Trồng trọt/Trung tâm tin học- Thống kê

Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn

24 Diện tích kiến thiết cơ bản Cây trồng chính, tỉnh/ thành phố Năm

Cục Trồng trọt/Trung tâm tin học- Thống kê

Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn

Cục Trồng trọt/Trung tâm tin học- Thống kê

Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn

26 Diện tích kinh doanh (cho sản phẩm) Cây trồng chính, tỉnh/ thành phố Năm trọt/Trung tâm tin Cục Trồng

học- Thống kê

Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn

học- Thống kê

Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn

học- Thống kê

Sở Nông nghiệp- Phát triển nông thôn

Chăn nuôi

Đầu con

Cục Chăn nuôi/Trung tâm tin học- Thống kê

Tổng cục Thống kê/

Sở Nông nghiệp Phát triển Nông thôn

Cục Chăn nuôi/Trung tâm tin học- Thống kê

Tổng cục Thống kê/Sở Nông nghiệp Phát triển Nông thôn