Lựa chọn bài tập phát triển sức mạnh bật nhảy nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng trung bình ở vị trí số 3 cho đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT đa phúc hà nội (2014)

KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT LÀNH THỊ NGA LỰA CHỌN BÀI TẬP PHÁT TRIỂN SỨC MẠNH BẬT NHẢY NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ KỸ THUẬT ĐẬP BÓNG TRUNG BÌNH Ở VỊ TRÍ SỐ 3 CHO ĐỘI TUYỂN BÓNG CHUYỀN NAM TRƯỜNG.

KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT

LÀNH THỊ NGA

LỰA CHỌN BÀI TẬP PHÁT TRIỂN SỨC MẠNH BẬT NHẢY NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ KỸ THUẬT ĐẬP BÓNG TRUNG BÌNH Ở VỊ TRÍ SỐ 3 CHO ĐỘI TUYỂN BÓNG CHUYỀN NAM TRƯỜNG

LỜI CAM ĐOAN

Tên tôi là: LÀNH THỊ NGA

Sinh viên lớp K36 GDTC - GDQP Trường ĐHSP Hà Nội 2

Tôi xin cam đoan đề tài này là của riêng tôi, kết quả nghiên cứu của đề tài không trùng với bất cứ đề tài nào nghiên cứu về vấn đề này tại Trường THPT Đa Phúc-Hà Nội Toàn bộ những vấn đề được đưa ra bàn luận, nghiên cứu là những vấn đề mang tính thời sự, cấp thiết và đúng thực tế của Trường THPT Đa Phúc

Hà Nội, ngày tháng năm 2014

Sinh viên

Lành thị nga

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Từ viết tắt Giải thích từ viết tắt

Đ : Điểm

ĐC : Đối chứng GDTC : Giáo dục thể chất (S) : Giây

Nxb : Nhà xuất bản TDTT : Thể dục thể thao

T : Tiết THPT : Trung học phổ thông

TN : Thực nghiệm TTN : Trước thực nghiệm STN : Sau thực nghiêm

TT : Thứ tự

‟ : Phút

m : Mét

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 3.1: Hiệu quả đập bóng của VĐV Bóng chuyền nam trường

Bảng 3.2: Kết quả phỏng vấn mức độ ưu tiên sử dụng bài tập phát

triển sức mạnh bật nhảy cho vận động viên Bóng chuyền nam

trường THPT Đa Phúc – Hà Nội (n=15)

27

Bảng 3.3: Kết quả phỏng vấn lựa chọn thời gian sử dụng cho một

buổi huấn luyện kỹ thuật và sức mạnh bật nhảy đội tuyển Bóng

chuyền nam trường THPT Đa Phúc (n=15)

29

Bảng 3.4: Kết quả phỏng vấn về mức độ ưu tiên sử dụng số buổi tập

trong một tuần huấn luyện sức mạnh bật nhảy nằm nâng cao hiệu

quả kỹ thuật đập bóng trung bình ở vị trí số 3 cho đội tuyển Bóng

chuyền nam trường THPT Đa Phúc (n=15)

29

Bảng 3.5: Kết quả phỏng vấn mức độ ưu tiên sử dụng test kiểm tra

đánh giá sức mạnh bật nhảy của đội tuyển Bóng chuyền nam trong

quá trình huấn luyện (n=15)

32

Bảng 3.6: Kết quả kiểm tra sức mạnh bật nhảy 2 nhóm trước thực

Bảng 3.8: Kết quả kiểm tra sức mạnh bật nhảy của 2 nhóm thực

nghiệm và đối chứng sau 6 tuần thực nghiệm (n=20) 36

MỤC LỤC

Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu 5

1.1 Cơ sở lý luận vấn đề nghiên cứu 5

1.2 Những nhân tố ảnh hưởng đến sức mạnh bật nhảy của VĐV

1.5 Huấn luyện sức mạnh bật nhảy trong Bóng chuyền

1.6 Đặc điểm tâm - sinh lý lứa tuổi THPT

9

11

14

Chương 2: Nhiệm vụ, phương pháp và tổ chức nghiên cứu 17

2.1 Nhiệm vụ nghiên cứu 17

2.3 Tổ chức nghiên cứu 20

Chương 3: Kết quả nghiên cứu 22

3.1 Tìm hiểu thực trạng khả năng sức mạnh bật nhảy của VĐV Bóng

chuyền nam trường THPT Đa Phúc

22

3.2 Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm phát triển sức mạnh

bật nhảy cho VĐV Bóng chuyền nam trường THPT Đa Phúc

1 Đặt vấn đề

Trong công cuộc đổi mới, để xây dựng đất nước ngày càng vững mạnh, ngành thể dục thể thao (TDTT) cũng như các ngành khoa học khác đã có những đóng góp to lớn trong sự phát triển chung của nước nhà

Thể dục thể thao (TDTT) là một lĩnh vực hoạt động không thể thiếu được trong đời sống xã hội Nó không những đóng vai trò quan trọng trong việc bồi dưỡng nâng cao sức khỏe cho con người mà còn là một trong những phương tiện huấn luyện chuẩn bị tri thức kỹ năng, kỹ xảo, hoàn thiện nhân cách đạo đức, các phẩm chất quan trọng của con người

Để hòa nhập với sự phát triển TDTT của khu vực và thế giới, nhằm nâng cao uy tín của đất nước trên vũ đài quốc tế, trong văn kiện Đại hội IX

của đảng đã xác định: „„Đẩy mạnh hoạt động TDTT nâng cao tầm vóc người

Việt Nam, phát triển phong trào TDTT quần chúng và mạng lưới TDTT rộng khắp Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên vận động viên thể thao thành tích cao, đưa Việt Nam lên trình độ cao trong khu vực và Đông Nam Á và có vị trí cao trong nhiều bộ môn ở phạm vi thế giới ”

Nhìn lại lịch sử nước ta từ khi Bác Hồ đọc bản tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa (1945) tới nay Thể thao Việt Nam

đã trải qua bao bước thăng trầm Ngày nay, thể thao Việt Nam đã xác định được những bước đi đúng và vai trò của nó trong thời kì đổi mới Dù muộn so với bạn bè năm châu do nhiều nguyên nhân: Chiến tranh liên miên, nền kinh

tế nghèo nàn v.v song nhiều thế hệ đàn anh trước đây và thế hệ trẻ ngày nay cũng đã góp sức làm rạng danh cho đất nước, cho nền thể thao nước nhà, khẳng định nền TDTT của chúng ta đang có nhiều bước đi lên Để hoàn thành được sứ mệnh của mình, toàn ngành TDTT không ngừng phấn đấu về mọi mặt: Từ cơ sở vật chất để nâng cao thành tích ở các môn thể thao như: Điền kinh,bóng đá, cầu lông, võ thuật và đặc biệt là môn Bóng chuyền

Cũng như các môn thể thao khác Bóng chuyền là thể thao đựơc nhiều giới và lứa tuổi ưa chuộng và tham gia tập luyện rất nhiều

Môn Bóng chuyền xuất hiện lần đầu tiên ở Mỹ vào năm 1895 do một giáo viên thể dục, ở thành phố Geliok Mastrusets tên là Wiliam Morgam sáng tạo ra Lúc đầu luật chơi đơn giản và được xem như trò trơi vận động cho học sinh Sau đó nó phát triển rất nhanh không những ở Châu Âu, mà còn phát triển sang Châu Mỹ và Châu Á

Ở Việt Nam Bóng chuyền xuất hiện vào năm 1922, du nhập bằng con đường quân đội Mới đầu môn Bóng chuyền không phát triển rộng khắp do chiến tranh liên tục, sự đầu tư cơ sở vật chất còn hạn chế.Khi đất nước thống nhất môn Bóng chuyền phát triển rộng khắp từ thành thị đến nông thôn ở các ngành, các lĩnh vực, ở mọi lứa tuổi đều tham gia tập luyện và thi đấu

Trong chỉ thị Trung ương khóa VIII về đổi mới công tác Giáo dục và Đào tạo đã có ghi “…phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, trong sáng về đạo đức, phong phú về tinh thần…” [1] đã khẳng định mục tiêu của Đảng, Nhà nước nhằm giáo dục hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ Việt Nam Vì vậy, công tác Giáo dục và Đào tạo được Đảng và Nhà nước ưu tiên hàng đầu Để phát triển con người toàn diện cho phù hợp với xu thế thời đại ngày nay, công tác giáo dục thể chất (GDTC) được các nhà giáo dục rất quan tâm Lĩnh vực GDTC ở tất cả các bậc học, cấp học rất nhiều môn được đưa vào chương trình đào tạo: Điền kinh, bóng đá, cầu lông, bóng chuyền, cờ vua…nhằm phát triển sức khỏe, giáo dục phẩm chất đạo đức, tố chất vận động, để phát triển con người toàn diện Trong các trường học, môn Bóng chuyền đã trở thành môn học cơ bản trong chương trình GDTC của Bộ giáo dục và Đào tạo đề ra Bởi vì Bóng chuyền là môn thể thao giàu tính cảm xúc

và tính linh hoạt, sáng tạo, ngoài ra còn giúp con người nâng cao sức khỏe giáo dục con người những phẩm chất quý giá như: Tính tập thể, tinh thần

đoàn kết, dũng cảm,… phát triển tố chất thể lực như: Sức mạnh, sức nhanh, sức bền Bóng chuyền gồm các kỹ thuật cơ bản như: Phát bóng, đệm bóng, chuyền bóng, đập bóng, chắn bóng tạo nên hệ thống chiến thuật Trong đó kỹ thuật đập bóng là kỹ thuật cơ bản và quan trọng, là khâu cuối cùng trong hệ thống chiến thuật tấn công

Cũng như một số môn thể thao khác Bóng chuyền là môn thể thao kích thích sự phát triển toàn diện, khả năng vận động của cơ thể, giúp cho con người có cơ thể khỏe mạnh và cường tráng Vì vậy rất nhiều trường THPT đã thành lập đội tuyển Bóng chuyền nam, nữ để thi đấu giao lưu

Theo xu hướng Bóng chuyền hiện đại ngày nay, tấn công đang chiếm

ưu thế, đặc biệt là những quả đập bóng trung bìnhở vị trí số 3 thực sự đem lại hiệu quả cao Bằng những tình huống nhanh, mạnh, chính xác vị trí này rất thuận lợi cho việc phối hợp và tấn công đối phương Do chiều cao, sức bật và trình độ ngày càng hoàn thiện dẫn đến xu thế huấn luyện ở các đội mạnh chủ yếu là vấn đề tấn công Xu thế tấn công sử dụng lượng vận động tối đa trong huấn luyện thể lực và tập trung phát triển sức mạnh, sức bật nhảy và sức bền thi đấu Trong thực tế ở các trường THPT, kỹ thuật đập bóng trung bình ở vị trí số 3 ít được sử dụng.Việc giảng dạy kỹ thuật này cho đội tuyển nam là rất khó, nó đòi hỏi học sinh phải có tốc độ nhanh, sử lí tình huống tốt và khả năng phối hợp ăn ý với người chuyền hai

Bóng chuyền là môn thể thao có tính đối kháng gián tiếp, hoạt động thi đấu kéo dài và có tính chất đặc thù của sức bật Trong suốt thời gian thi đấu những hoạt động đập bóng, chắn bóng, nhảy chuyền hai, nhảy phát bóng (ở một số đội) đòi hỏi các cầu thủ phải gắng sức tiêu hao năng lượng nhiều Điều

đó thể hiện tính đối kháng rõ rệt ở các khâu tấn công (đập bóng) trên lưới Ngoài sự hỗ trợ về chiều cao thì sức bật là tố chất không thể thiếu được để giúp các cầu thủ nâng cao trọng tâm cơ thể chiễm lĩnh một khoảng không trên lưới để

đập, chắn và nhảy chuyền bóng một cách có hiệu quả trong mọi tình huống Vì vậy sức mạnh bật nhảy là yếu tố quan trọng trong môn Bóng chuyền Nó liên quan trực tiếp tới thành tích của VĐV cũng như của đội bóng

Đa Phúc là một trường có phong trào thể thao phát triển mạnh Trong những năm gần đây trường đã chú trọng đầu tư vào các môn thể thao có thế mạnh như: Bóng rổ, Bóng chuyền, Cầu lông Bóng chuyền là môn thể thao được nhà trường chú trọng và được đầu tư đúng mức Tuy nhiên, trong những năm gần đây thành tích Bóng chuyền của nhà trường có xu hướng đi xuống vì nhiều lý do như: Việc đào tạo những đội tuyển kế cận còn kém, phương pháp huấn luyện và tập luyện chưa hợp lí, kỹ thuật động tác, sức mạnh bật nhảy trong những quả đập bóng còn hạn chế Chính vì vậy mà thành tích Bóng chuyền của trường những năm gần đây giảm sút không giữ được vị trí Trong quá trình học tập và nghiên cứu tôi nhận thấy: Tiến hành lựa chọn bài tập phát triển sức mạnh bật nhảy nhằm nâng cao hiệu quả đập bóng trung bình ở vị trí

số 3 cho đội tuyển Bóng chuyền nam THPT Đa phúc là hết sức cần thiết Cùng với đó, trong quá trình nghiên cứu tổng hợp tài liệu tác giả thấy có nhiều công trình nghiên cứu về phát triển tố chất sức mạnh cho học sinh THPT Tuy nhiên, tại trường THPT Đa Phúc, vấn đề này chưa được đề cập tới

Xuất phát từ thực tiễn trên, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:‘‘ Lựa chọn bài tập phát triển sức mạnh bật nhảy nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng trung bình ở vị trí số 3 cho đội tuyển Bóng chuyền nam trường THPT

Đa phúc – Hà Nội”

2 Mục đích nghiên cứu

Nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng trung bình ở vị trí số 3 cho đội tuyển Bóng chuyền nam trường THPT Đa phúc – Hà Nội, góp phần nâng cao công tác giáo dục thể chất và huấn luyện trong trường THPT

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

Đất nước ta đang trong giai đoạn công nghiệp hóa hiện đại hóa một cách mạnh mẽ Xu thế toàn cầu hóa đã và đang đòi hỏi đất nước ta phải mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế trên tất cả các lĩnh vực trong đó có lĩnh vực TDTT Việc mở rộng quan hệ quốc tế trên lĩnh vực TDTT đang góp phần tích cực thực hiện mục tiêu chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước Những thành tích cao của VĐV trong các cuộc thi đấu quốc tế có tác dụng rất rộng rãi, góp phần nâng cao lòng tự hào dân tộc và uy tín của nước ta trên thế giới

Vì vậy, đào tạo đội ngũ VĐV tiêu biểu cho dân tộc và phong trào TDTT, nâng cao thành tích các môn tương ứng với tầm vóc của đất nước, là một điều kiện quan trọng, để mở rộng các quan hệ TDTT quốc tế

Nhận thức rõ tầm quan trọng của TDTT, trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến phát triển TDTT như đầu tư trang thiết bị, dụng cụ tập luyện và thi đấu thể thao, thành lập huấn luyện đội tuyển nhằm phát triển thể thao thành tích cao

Trong giai đoạn hiện nay, nhiệm vụ trọng tâm của công tác TDTT là phát triển phong trào TDTT quần chúng là “vườn ươm” và là nền tảng phát triển thể thao thành tích cao

Chỉ thị 36 – CT/TW, về công tác TDTT trong thời kì mới đã khẳng định: “….thực hiện GDTC trong tất cả các trường học, làm cho việc tập luyện TDTT trở thành nếp sống hàng ngày của hầu hết các học sinh, sinh viên, thanh niên…” [2]

Để phát triển rộng rãi phong trào TDTT quần chúng, cần đặc biệt quan tâm tới phát triển TDTT trường học, đây là cốt lõi của chiến lược phát triển TDTT nước ta, vì đó vừa là đối tượng lược chiến lược, vừa là nơi có điều kiện thuận lợi nhất để áp dụng những hình thức, nội dung, phương pháp hoạt động

thể thao phong phú đa dạng đem lại hiệu quả lớn Chính vì lẽ đó, Đảng và Nhà nước đang dành sự quan tâm đặc biệt cho công tác GDTC trong trường học

Chỉ thị số 48 TTG/VG đã xác định: “… Ngành TDTT phải coi học sinh

là một đối tượng phục vụ quan trọng của mình cần phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục để điều tra, nghiên cứu sức khỏe của học sinh, xây dựng những tiêu chuẩn rèn luyện thân thể cho thích hợp với các lứa tuổi để đẩy mạnh phong trào rèn luyện thân thể trong và ngoài trường học …” [3]

Thực tế nước ta cũng như nhiều nước khác cho thấy: Giải trí, tập luyện, biểu diễn thi đấu …về TDTT là một nhu cầu ngày càng nhiều, mạnh, không thể thiếu hoặc thay thế được Nếu làm tốt, nó có thể góp phần đáng kể vào việc xây dựng đời sống lành mạnh, vui tươi và văn minh trong đời sống xã hội

TDTT không chỉ ảnh hưởng đến cơ thể mà còn có tác dụng nhiều mặt khác Trong hoạt động này, mối quan hệ, hành vi giữa các cá nhân và tập thể (người tập, vận động viên, huấn luyện viên, người xem, trọng tài, các đội…) rất đa dạng, phức tạp và biến hóa sinh động, đặc biệt trong thi đấu đối kháng gay go của thể thao thành tích cao Nếu được tổ chức tốt, TDTT không những cần mà còn giáo dục tốt tư tưởng, đạo đức và ý chí, lòng yêu nước, yêu lao động, tinh thần tập thể, tính kỉ luật, dũng cảm, quả quyết tự tin…Với thể thao trường học, thực tế những năm qua đã cho thấy số đông học sinh trong hệ thống nhà trường phổ thông các cấp đã được hưởng thụ những thành quả bước đầu xã hội hóa đối với nền TDTT nước nhà GDTC và TDTT trường học đã có những chuyển biến đáng khích lệ nhiều mặt

Giảng dạy và huấn luyện kỹ thuật cho học sinh THPT là một bộ phận của quá trình GDTC, gắn liền với công tác huấn luyện và những khởi điểm quan trọng biểu hiện các quy luật trong tập luyện TDTT Tùy vào điều kiện

giảng dạy – huấn luyện mà các nguyên tắc này được vận dụng một cách linh hoạt

1.2 Những yếu tố ảnh hưởng đến sức mạnh bật nhảy của VĐV Bóng chuyền

Sức mạnh bật nhảy là khả năng khắc phục lực cản của VĐV và phụ thuộc sức mạnh tối đa của cơ sinh ra và tốc độ co cơ

Yếu tố sức mạnh tối đa chi phối sức mạnh bật nhảy Sức mạnh tối đa phụ thuộc vào tiết diện ngang (độ dày) của bắp cơ Tiết diện cơ càng lớn thì sức mạnh sinh ra càng lớn Sức mạnh tối đa phụ thuộc vào yếu tố tốc độ, được thể hiện theo công thức:

(P+a)(V+b)= không đổi

kỹ thuật nào đó Trong Bóng chuyền, sức mạnh bật nhảy được thể hiện ở nhiều động tác như: Nhảy đập bóng, nhảy chắn bóng, nhảy chuyền, nhảy phát bóng

1.3 Đặc điểm về kỹ thuật đập bóng trung bình ở vị trí số 3

Kỹ thuật đập bóng trung bình ở vị trí số 3 là một kỹ thuật dựa trên cơ

sở của kỹ thuật cơ bản là đập bóng chính diện theo phương lấy đà Đây là kỹ thuật tương đối khó, ít được sử dụng trong thi đấu Bóng chuyền đối với học sinh THPT, kỹ thuật này đòi hỏi người đập bóng phải có khả năng quan sát cao và phối hợp ăn ý với người chuyền bóng

- Giai đoạn chuẩn bị

Người tập đứng ở tư thế trung bình cao, hơi khuỵu ở khớp gối, hai chân rộng bằng vai, chân trước, chân sau Mắt quan sát bóng do người chuyền hai đưa tới

- Giai đoạn chạy đà, bật nhảy

Sau khi quan sát, xác định tương đối chính xác bóng do người chuyền hai đưa tới, cầu thủ thực hiện chạy đà Thường trong đập bóng trung bình vị trí số 3, cầu thủ chạy đà khoảng 1 hoặc 2 bước đà với cự li 1m-2m là chủ yếu

Từ tư thế kết thúc chạy đà, hai chân đạp đất nhanh, mạnh theo phương thẳng đứng, duỗi hết các khớp (cổ chân, gối, hông) Hai tay phối hợp vung mạnh xuống dưới ra trước lên cao ngang vai thì dừng lại, co dần khớp khuỷu

- Giai đoạn trên không đánh bóng

Cùng với lúc bật nhảy, tay sau thực hiện đánh lăng, ưỡn thân căng ngực tạo thành hình cánh cung Đánh bóng được bắt đầu từ động tác vươn vai và vung tay đánh bóng Tiếp bóng bằng lòng bàn tay và ở trên sau quả bóng Tốc

độ tay đánh bóng tăng dần đến thời điểm tiếp xúc bóng thì đạt cao nhất Tầm tiếp xúc bóng vung tay ở biên độ lớn, tay đánh bóng ở cao nhất phía trước mặt cách thân khoảng một cánh tay, phát lực toàn thân, lực cơ: Bụng, lưng, vai, cánh tay, cổ tay, bàn tay Đánh bóng chính diện theo phương vào đà để tận dụng triệt để sức mạnh và tầm cao

- Kết thúc động tác

Sau khi đánh bóng cầu thủ thực hiện giai đoạn tiếp đất bằng một chân, hoặc hai chân hơi khuỵu ở khớp gối, hai tay co lại để giảm biên độ chuyển động của cơ thể, tránh trường hợp qua đường giữa sân, hoặc chạm lưới khi làm động tác tiếp đất

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kỹ thuật đập bóng trung bình vị trí số 3

Kỹ thuật đập bóng trung bình vị trí số 3 là kỹ thuật tương đối khó Ngoài sự phối hợp ăn ý với người chuyền bóng người tập cần phải kết hợp nhiều nhân tố vận động như: Sức mạnh, sức nhanh, sức bền và khả năng phối hợp vận động, trong điền kiện không có điểm tựa, đập bóng phải đạt uy lực lớn, phá vỡ hàng phòng thủ của đối phương Vì vậy, chúng tôi thấy rằng để đạt được hiệu quả cao trong đập bóng thì người tập phải có kỹ thuật điêu luyện, thể lực tốt và tâm lý thi đấu vững vàng

14.1 Yếu tố thể lực

Trong tập luyện và thi đấu Bóng chuyền đòi hỏi VĐV phải có trình độ thể lực cao, như sức mạnh bật nhảy để tạo nên uy lựcđập bóng và chắn bóng, sức nhanh để tạo nên bất ngờ cho đối phương Ngoài ra với mỗi VĐV cần phát triển tất cả các tố chất thể lực: Sức mạnh, sức nhanh, sức bền và khả năng phối hợp vận động Vì vậy việc nâng cao kỹ thuật đập bóng trung bình

vị trí số 3 phải gắn liền với việc nâng cao các tố chất thể lực chuyên môn tương ứng cho từng VĐV

thi đấu Bóng chuyền mỗi VĐV nhất thiết phải có vốn kỹ thuật sâu rộng, đồng thời phải được chuyên môn hóa cao

Việc nắm vững và hoàn thiện kỹ thuật đập bóng trung bình vị trí số 3 được thực hiện ở các mặt:

- Phải nắm vững được khái niệm kỹ thuật và thực hiện nó đúng trình tự,

cơ bản và chính xác

- Biết điều chỉnh kịp thời động tác để thực hiện tốt kỹ thuật trong thi đấu

1.4.3 Yếu tố chiến thuật

Trong Bóng chuyền hiện đại hệ thống chiến thuật phòng thủ rất quan trọng, phòng thủ tốt sẽ phản công tốt Phòng thủ bao gồm chắn bóng và phòng thủ bọc lót Do đó nếu không có chiến thuật tấn công đa dạng thì khó có thể vượt qua hàng chắn đối phương Vì vậy để thực hiện chiến thuật tấn công một cách đa dạng và biến hóa đòi hỏi kỹ thuật tốt kết hợp chiến thuật thi đấu hợp

lý Đập bóng trung bình ở vị trí số 3 là một sự phối hợp ăn ý và chuẩn xác giữa người đập bóng với chuyền hai, có như vậy mới tạo sự bất ngờ và đánh lừa được hàng chắn của đối phương… đem lại hiệu quả đập bóng cao nhất

1.4.4 Yếu tố tâm lý

Trong tập luyện và thi đấu Bóng chuyền, thành tích của VĐV Bóng chuyền không chỉ phụ thuộc vào các yếu tố kỹ thuật, chiến thuật,thể lực, lứa tuổi, giới tính, điều kiện sống, mà còn phụ thuộc vào yếu tố tâm lý Vì vậy để nâng cao kỹ thuật đập bóng trung bình ở vị trí số 3 ngoài việc huấn luyện kỹ thuật thể lực cho VĐV cần giáo dục tâm lý cho VĐV một cách thường xuyên

1.5 Huấn luyện sức mạnh bật nhảy trong Bóng chyền

Như chúng ta đã biết hiệu quả đập bóng hay chắn bóng, nhảy phát bóng, nhảy chuyền 2 phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố như: Các nhóm cơ chân, cơ tay, cơ lưng bụng Nhưng trong phạm vi nghiên cứu của đề tài chúng tôi chỉ nghiên cứu về sức mạnh bật nhảy góp phần nâng cao hiệu quả đập bóng

Sức mạnh bật nhảy được coi là yếu tố quan trọng để tập kỹ thuật, thực hiện chiến thuật thi đấu Ngày nay xu thế tấn công xa lưới để tránh tay chắn, nhảy chuyền 2, nhảy phát bóng, phòng thủ tích cực trên lưới thì sức mạnh bật nhảy lại còn có vị trí quan trọng hơn bao giờ hết Cụ thể, với kỹ thuật nhảy phát bóng và đập bóng từ sau vạch 3m đòi hỏi VĐV phải có sức mạnh cơ chân rất lớn Nhảy chuyền đòi hỏi VĐV phải có sức mạnh bật nhảy và có độ dừng tốt thì mới thực hiện kỹ thuật một cách có hiệu quả Với những chiều cao tăng của VĐV, tăng cường phòng thủ trên lưới, tấn công sau vạch 3m thì việc giành phần thắng trước đối thủ trong mỗi pha bóng đòi hỏi phải có uy lực lớn trong tấn công Như vậy VĐV phải có sức mạnh bật nhảy tốt khi thực hiện tốt kỹ thuật Có thể nói: Vai trò sức mạnh bật nhảy tốt và ổn định chi phối tới sự thắng thua từng quả, từng hiệp và từng trận đấu trong Bóng chuyền

Vì vậy việc huấn luyện sức mạnh là rất cần thiết, đặc biệt là sức mạnh bật nhảy, nó có thể quyết định gần như thành tích VĐV hay thành tích cả đội bóng

Theo các nhà nghiên cứu lý luận đã xác định và phân sức mạnh thành: Sức mạnh tương đối, sức mạnh tuyệt đối, sức mạnh tốc độ, sức mạnh bền

Sức mạnh tương đối: Là tỷ số giữa sức mạnh tuyệt đối và trọng lượng

cơ thể

Sức mạnh tuyệt đối: Là năng lực khắc phục lực cản lớn nhất của cơ làm

cơ sở cho các tố chất khác cần giá trị năng lực sức mạnh tối đa của các môn thể thao

Sức mạnh bền: Là khả năng chống lại mệt mỏi của VĐV khi hoạt động sức mạnh trong một thời gian dài Sức mạnh bền xác định thành tích các môn thể thao sức bền phải khắc phục lực cản trong một thời gian dài như: Môn đua thuyền, bơi…

Sức mạnh tốc độ: Là khả năng khắc phục lực cản với tốc độ co cơ cao dùng để xác định thành tích trong các môn thể thao hoạt động không có chu

kỳ Như các môn bóng trong đó có Bóng chuyền

- Phương pháp huấn luyện sức mạnh trong Bóng chuyền:

Sức mạnh bật nhảy là sức mạnh sinh ra trong động tác nhanh, và là năng lực cố gắng lớn nhất của cơ thể hiện động tác trong thời gian ngắn nhất với biên độ nhất định Trong Bóng chuyền khi thực hiện kỹ thuật tấn công hay phòng thủ trên lưới đòi hỏi phải có sức mạnh bật nhảy cao Biểu hiện rõ ràng nhất sức mạnh bật nhảy trong Bóng chuyền là động tác đánh bóng (đập bóng, nhảy phát, chắn bóng), sức mạnh bật nhảy thuộc tố chất thể lực chuyên môn đặc thù của Bóng chuyền Sức mạnh bật nhảy tạo cho VĐV thực hiện tốt

kỹ thuật trong tập luyện và thi đấu, tạo bất ngờ cho đối phương, nhờ đó thực hiện các động tác đánh bóng chiếm lĩnh không gian trên lưới tạo điều kiện thực hiện kỹ, chiến thuật trong thi đấu đạt hiệu quả cao (nhất là những pha tranh chấp bóng trên lưới) Bản chất của sức mạnh bật nhảy là sức mạnh và sức nhanh kết hợp với nhau

Tố chất sức mạnh liên quan đến cấu tạo sợi cơ, các phức hợp Actimyozin hoạt tính ATP –aza và chúng tăng lên trong quá trình tập luyện

Để phát triển sức mạnh bật nhảy, nên sử dụng các bài tập có sức cản khác nhau, khắc phục trọng lượng cơ thể Các bài tập phát triển sức mạnh bật nhảy cần thực hiện luân phiên với các bài tập thả lỏng

Huấn luyện sức mạnh chuyên môn của Bóng chuyền trước hết là huấn luyện sức mạnh tốc độ, trong đó sức mạnh bật nhảy là quan trọng, nó quyết định tới thành tích của từng VĐV

1.5.1 Xu hướng sử dụng các bài tập phát triển sức mạnh bật nhảy hiện nay

Hiện nay khi huấn luyện sức mạnh bật nhảy cho VĐV người ta thường theo các hướng sau:

Phối hợp huấn luyện sức mạnh nhanh sức mạnh tối đa, để đảm bảo sự biến đổi tốt nhất sức mạnh tối đa thành sức mạnh nhanh Vì vậy, phương pháp huấn luyện sức mạnh nhanh là nâng cao sức mạnh tối đa các bộ phận cơ để tham gia vào các động tác dùng sức mạnh nhanh Theo yêu cầu chuyên môn trong thi đấu thì lực cản bên ngoài đối với VĐV Bóng chuyền là rất đa dạng cho nên sức mạnh tối đa cần phải khắc phục nhanh những lực cản bên ngoài khác nhau và không giống nhau, vì vậy cần áp dụng các bài tập đa dạng khác nhau Đồng thời phải áp dụng các lượng vận động mạnh tối đa song song với việc tập luyện nâng cao tốc độ co cơ

Khi huấn luyện sức mạnh nhanh cần sắp xếp các yếu tố của lượng vận động một cách khoa học, đồng thời vận dụng tất cả sức mạnh tâm lý từ đầu tới cuối đoạn đường tăng tốc với cường độ co cơ nhanh mạnh

Khi sắp xếp các bài tập huấn luyện, sức mạnh nhanh, muốn có hiệu quả thì cần phải thực hiệnvào lúc trạng tháihưng phấn của hệ thân kinh, tối ưu, không sắp xếp với lúc VĐV mệt mỏi Đồng thời phải khống chế lượng vận động một cách thích hợp, cũng như số lần lặp lại của bài tập sức mạnh nhanh trong một đợt, cũng như thời gian nghỉ giữa quãng phải đủ để năng lực của VĐV được phục hồi đầy đủ Cần chú ý bài tập bật nhảy (bật bục, bật hố cát), tăng dần động tác tối đa

1.6 Đặc điểm tâm - sinh lý lứa tuổi THPT

1.6.1 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi THPT

Việc nắm vững đặc điểm tâm sinh lý của VĐV Bóng chuyền giai đoạn này là rất quan trọng và có ý nghĩa thực tiễn trong huấn luyện Đặc biệt là đối với các em VĐV nam lứa tuổi này về mặt sinh lý của các em có những đặc điểm khác biệt so với các bạn nữ Đánh dấu một bước đi hoàn chỉnh về cơ thể Dấu hiệu nổi bật của thời kỳ này là thời kỳ phát dục mạnh, tuyến nội tiết tăng cường hoạt động kích thích cơ thể lớn nhanh mà chủ yếu là phát triển chiều dài của tay và chân

Ở lứa tuổi này các em thường mắc một số chứng bệnh gây rối loạn chức năng, biểu hiện đau đầu, mất ngủ, tính cáu gắt …ngoài ra còn biểu hiện rối loạn tuần hoàn máu dẫn đến tim có tiếng đập phụ, tim đập có tiếng phổi

Trong giai đoạn này hệ thống thần kinh tiếp tục phát triển nhanh và đi với khả năng hoàn thiện tư duy, phân tích tổng hợp trừu tượng hóa phát triển thuận lợi cho sự hình thành rất nhiều hệ thống của đường liên hệ tạm thời Trong giai đoạn này hệ thống nội tiết hoạt động mạnh mẽ có tính đặc thù để lại dấu vết (hiện tượng lưu dấu vết) Lưu dấu vết được củng cố qua tập luyện lặp lại sẽ tạo nên đường liên hệ tạm thời và định hình động lực tự động hóa

Quá trình hưng phấn chiếm ưu thế so với quá trình ức chế, chức năng điều khiển ức chế trên vỏ não cũng trở nên rõ nét, ức chế phát triển nhanh là

cơ sở cho việc thực hiện bài tập chi tiết kỹ thuật

Hệ hô hấp, dung tích sống cũng như thông khí phổi tối đa ở các VĐV đều cao hơn các em không tập luyện thể thao cùng lứa tuổi.Trong hoạt động thể lực, thông khí phổi của các em tăng lên chủ yếu là tăng tần số hô hấp chứ không phải độ sâu hô hấp, nên hấp thụ tối đa (VO2 max) của các em thấp hơn

so với người lớn, nhưng lại cao hơn so với các em cùng lứa tuổi không tập thể thao

1.6.1.1 Đặc điểm phát triển hệ xương

Ở lứa tuổi THPT xương của các em đang ở thời kỳ phát triển mạnh mẽ

về bề dày và quá trình cốt hóa diễn ra rất nhanh Màng xương phát triển dày lên bao bọc quanh sụn với sự tham gia của các chất liệu, của tổ chức phần mềm đơn giản trong các chất cơ bản của xương chứa trong tế bào xương (quyết định tới lực đẩy và kéo), thông qua cấu trúc chất lượng tạo xương còn chưa hoàn thiện nhưng vẫn thích ứng với lượng vận động mà xương phát triển hơn và đàn hồi hơn, nhưng cũng vì điều này nếu sử dụng lượng vận động không hợp lý dễ gây cong vẹo

Sự cốt hóa hoàn toàn của xương là quá trình lâu dài, phức tạp, nó điều khiển các hóc môn có chức năng “lượng vận động ngắt quãng ngang tính chất đè nén gây tối đa (chu kỳ ngắt quãng), thúc đẩy sự phát triển chiều dài kích thích chức năng đối với sự phát triển bề dày của xương thể hiện chủ yếu ở lực kéo”

1.6.1.2 Đối với hệ tim mạch

Ở lứa tuổi THPT hệ tim mạch tiếp tục phát triển cận dần với người trưởng thành, ảnh hưởng của người tập luyện thể thao sẽ tạo nên một sự thay đổi thể tích tim Ở lứa tuổi này các em đang trưởng thành, tế bào cơ tim còn nhỏ, tính đàn hồi cơ tim còn kém, dung tích, thể tích tim còn nhỏ hẹp nên nhịp tim nhanh hơn người lớn Cùng với sự lớn lên về lứa tuổi, sự điều tiết hệ tim mạch nhờ hệ thống thần kinh thực vật (hệ giao cảm) càng hoàn thiện, nhịp điệu tim mới giảm dần tới tuổi thanh niên ổn định

Điều đó có nghĩa là trong hoạt động, vận động với khối lượng cường độ lớn căng thẳng, hoạt động của hệ tim mạch không đáp ứng đủ các yêu cầu năng lượng cho vận động và chủ yếu bằng việc tăng nhanh tần số mạch đập để tăng lưu lượng phút

1.6.2 Đặc điểm tâm lý

Hình thành thế giới quan tự ý thức, hình thành tính cách và hướng về tương lai Đó là lứa tuổi lãng mạn, mơ ước độc đáo và mong cho cuộc sống tốt đẹp hơn Các em đã có thái độ tự giác tích cực trong học tập xuất phát từ động cơ đúng đắn và hướng tới nghề nghiệp trong tương lai Ở tuổi này hầu như không còn tồn tại việc ghi nhớ máy móc mà đã biết cách ghi nhớ có hệ thống đảm bảo logic, tư duy chặt chẽ hơn, lĩnh hội được bản chất của vấn đề trong tập luyện Bên cạnh đó các phẩm chất ý chí rõ ràng hơn và mạnh mẽ hơn Đây là điều kiện thuận lợi cho việc tiếp thu kỹ thuật động tác và hình thành kỹ năng, kỹ xảo vận động

Nhìn chung ở lứa tuổi này các em đã có những phát triển vượt trội về mặt thể chất lẫn tinh thần Vì vậy, người HLV là người cần biết rõ các đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi để hạn chế những nhược điểm, phát huy những ưu điểm của người tập nhằm đạt được kết quả cao nhất trong tập luyện và thi đấu Do đó trong công tác huấn luyện thể thao, đặc biệt là huấn luyện kỹ thuật, người HLV phải kết hợp huấn luyện chuyên môn với giáo dục đạo đức,

ý chí, kịp thời uốn nắn nhắc nhở các hành vi sai lệch, định hướng giúp đỡ các

em hoàn thành nhiệm vụ bài tập và hình thành nhân cách đúng đắn cho một VĐV tương lai

CHƯƠNG 2 NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU

2.1.Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt đươc mục đích nghiên cứu trên, đề tài tiến hành giải quyết các nhiệm vụ sau:

Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng việc tập luyện kỹ thuật đập bóng

trung bình ở vị trí số 3 của đội tuyển Bóng chuyền nam trường THPT Đa Phúc

Nhiệm vụ 2: Lựa chọn và ứng dụng các bài tập nhằm nâng cao hiệu

quả đập bóng trung bình ở vị trí số 3 cho đội tuyển Bóng chuyền nam trường THPT Đa Phúc-Hà Nội

2.2 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài, chúng tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau đây:

2.2.1 Phương pháp đọc và phân tích, tổng hợp tài liệu

Phương pháp này được sử dụng trong quá trình nghiên cứu với mục đích để nghiên cứu tài liệu có liên quan đến đề tài, tìm hiểu lựa chọn tổng hợp các bài tập phát triển sức mạnh bật nhảy nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng trung bình ở vị trí số 3 cho đội tuyển Bóng chuyền nam trường THPT

Đa Phúc Sóc Sơn – Hà Nội.Từ đó rút ra cơ sở lí luận và thực tiễn nhằm đảm bảo tính chính xác trong quá trình tiến hành giải quyết các vấn đề nghiên cứu.Trong các tài liệu chuyên môn, chúng tôi tìm hiểu tham khảo các bài tập,

sử dụng trong huấn luyện ở một số cơ sở khác nhau để có những bài tập hợp

lý, ưu tiên nhất trong huấn luyện đập bóng trung bình vị trí số 3

2.2.2 Phương pháp quan sát sư phạm

Trước thực nghiệm, chúng tôi sử dụng phương pháp này để điều tra thực trạng, cụ thể chúng tôi tiến hành theo dõi trực tiếp các bài tập và thi đấucủa một số đội, đặc biệt là 20 VĐV Bóng chuyền nam trường THPT Đa Phúc –

Hà Nội Thông qua phương pháp này, chúng tôi thu thập số liệu, xác định các yếu tố ảnh hưởng và đánh giá hiệu quả kỹ thuật đập bóng trung bình vị trí số 3của vận động viên Qua đó ứng dụng phương pháp, các bài tập chuyên môn sao cho phù hợp trong quá trình thực nghiệm Phương pháp này còn sử dụng

trong thực tiễn huấn luyện kiểm tra đánh giá

2.2.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm

Sử dụng phương pháp này để kiểm tra đánh giá hiệu quả bài tập phát triển sức mạnh bật nhảy nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng trung bình vị trí số 3 cho VĐV, trước thực nghiệmvà sau thực nghiệm, để từ đó có

cơ sở xác định hiệu quả các bài tập đề tài đã lựa chọn và ứng dụng

2.2.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Sử dụng phương pháp này trong quá trình nghiên cứu, nhằm mục đích ứng dụng các bài tập mà chúng tôi đã lựa chọn để thực nghiệm trong quá trình huấn luyện Trong quá trình nghiên cứu chúng tôi tiến hành thực hiện so sánh

với 20 học sinh đội tuyển Bóng chuyền nam trường THPT Văn Lâm – Hưng Yên chia thành 2 nhóm ngẫu nhiên

- Nhóm thực nghiệm: Gồm 10 em tập theo các bài tập mà chúng tôi đã lựa chọn

- Nhóm đối chứng: Gồm 10 em tập luyện theo các bài tập trong giáo án giảng dạy và kế hoạch cũ

2.2.6 Phương pháp toán thống kê

Để xử lý các số liệu thu được qua thực nghiệm sư phạm đề tài đã sử dụng phương pháp thống kê với các công thức cụ thể sau:

- Công thức tính hệ số trung bình cộng (X):

n

X X

n

i i

) (

X X

n

i i x

II - Thu thập tài liệu có liên

quan, viết tổng quan của đề

số 3 của đội tuyển Bóng

chuyền nam trường THPT

01/2014 04/2014 - Thông tin số liệu về đội

tuyển nam trường THPT Đa Phúc - Hà Nội

- Tổng quan đề tài

- Thực trạng sử dụng sức mạnh bật nhảy nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng trung bình vị trí số 3 cho đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Đa Phúc –

Hà Nội

- Hệ thống bài tập phát triển sức mạnh bật nhảy nhằm nâng cao kỹ thuật đập bóng trung bình ở vị trí số 3cho đội tuyển Bóng chuyền nam

số bài tập cho đội tuyển

Bóng chuyền nam trường

THPT Đa Phúc – Hà Nội

trường THPT Đa Phúc – Hà Nội

- Kết quả của hệ thống các bài tập

III Hoàn chỉnh khóa luận và bảo

vệ khóa luận

4/2014 5/2014 Bảo vệ khóa luận tốt nghiệp

2.3.2 Đối tượng nghiên cứu

- Chủ thể nghiên cứu là: Một số bài tập phát triển sức mạnh bật nhảy nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng trung bình vị trí số 3

- Khách thể nghiên cứu là: Đội tuyển Bóng chuyền nam trường THPT

Đa Phúc – Hà Nội

2.3.3.Địa điểm nghiên cứu

- Trường Đại học Sư pham Hà Nội 2

- Trường THPT Đa Phúc – Hà Nội

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1 Tìm hiểu thực trạng sức mạnh bật nhảy và kỹ thuật đập bóng của đội tuyển Bóng chuyền nam trường THPT Đa Phúc – Hà Nội

3.1.1 Thực trạng giảng dạy và tập luyện kỹ thuật đập bóng của học sinh nam trường THPT Đa Phúc – Hà Nội

3.1.1.1 Thực trạng giảng dạy và tập luyện trong các giờ chính khóa

Tiến hành nghiên cứu và trực tiếp phỏng vấn các giáo viên đang giảng dạy tại trường cho thấy rằng: Môn thể dục được giảng 2 tiết / 1 tuần / 1 lớp Theo phân phối chương trình mỗi tiết có 45 phút sẽ giảng 3 nội dung Môn Bóng chuyền cũng vậy, theo phân phối chương trình thời gian dành cho việc học tập mon bóng chuyền có 14 tiết / 1 năm / 1 khối lớp, trong đó phải dành 1 tiết cho kiểm tra, 13 tiết cho tập kỹ thuật và phát triển thể lực Qua tìm hiểu về công tác GDTC đang thực hiện cho thấy rằng, môn Bóng chuyền được giảng dạy trong 20 giáo án và được ghép cùng với 2 nội dung trong một tiết Do vậy, trong các giờ học chính khóa, công tác huấn luyện thể lực nói chungvà kỹ thuật đập

bóng nói riêng cho học sinh là không thể đạt được mục tiêu đề ra

3.1.1.2 Thực trạng giảng dạy và tập luyện các giờ ngoại khóa

Thời gian ngoại khóa không bắt buộc và phụ thuộc chủ yếu vào tính tự giác, tích cực của mỗi học sinh Qua quan sát và phỏng vấn các em học sinh trong trường thấy rằng, việc tập luyện ngoại khóa hầu hết các em chưa quan tâm mà chủ yếu dành cho các môn khác mà các em cho là quan trọng

3.1.2 Thực trạng huấn luyện sức mạnh bật nhảy cho đội tuyển Bóng chuyền nam trường THPT Đa Phúc – Hà Nội

Để có cơ sở xác định thực trạng huấn luyện sức mạnh bật nhảy đối với VĐV Bóng chuyền nam THPT Đa Phúc, chúng tôi đã tiến hành phỏng vấn,