Phong trào công nhân tỉnh Thái Nguyên 1897–1945 (Luận văn thạc sĩ)

Phong trào công nhân tỉnh Thái Nguyên 1897–1945 (Luận văn thạc sĩ)Phong trào công nhân tỉnh Thái Nguyên 1897–1945 (Luận văn thạc sĩ)Phong trào công nhân tỉnh Thái Nguyên 1897–1945 (Luận văn thạc sĩ)Phong trào công nhân tỉnh Thái Nguyên 1897–1945 (Luận văn thạc sĩ)Phong trào công nhân tỉnh Thái Nguyên 1897–1945 (Luận văn thạc sĩ)Phong trào công nhân tỉnh Thái Nguyên 1897–1945 (Luận văn thạc sĩ)Phong trào công nhân tỉnh Thái Nguyên 1897–1945 (Luận văn thạc sĩ)Phong trào công nhân tỉnh Thái Nguyên 1897–1945 (Luận văn thạc sĩ)Phong trào công nhân tỉnh Thái Nguyên 1897–1945 (Luận văn thạc sĩ)Phong trào công nhân tỉnh Thái Nguyên 1897–1945 (Luận văn thạc sĩ)Phong trào công nhân tỉnh Thái Nguyên 1897–1945 (Luận văn thạc sĩ)

Trang 1

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

Trang 2

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

Trang 3

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Các số liệu, tư liệu được sử dụng trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng Những kết quả khoa học của luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Ngọc Hà

Trang 4

LỜI CẢM ƠN

Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới cô hướng dẫn PGS TS

Hà Thị Thu Thủy, các thầy cô giáo trong bộ môn Lịch sử Việt Nam và Khoa

Lịch sử, trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên đã động viên, chỉ bảo, giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập và hoàn thành Luận văn

Tác giả xin trân trọng cảm ơn Trung tâm lưu trữ Quốc gia I, Thư viện Quốc gia Việt Nam, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Thái Nguyên, Thư viện khoa học tổng hợp tỉnh Thái Nguyên, Mỏ than Phấn Mễ đã giúp đỡ tác giả trong quá trình thực hiện Luận văn

Cuối cùng, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới bạn bè, đồng nghiệp và những người thân trong gia đình đã tạo điều kiện, giúp đỡ trong quá trình học tập và hoàn thành Luận văn

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Ngọc Hà

Trang 5

MỤC LỤC

Trang TRANG PHỤ BÌA

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC i

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ii

DANH MỤC CÁC BẢNG iii

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề 2

2.1 Các công trình nghiên cứu của người nước ngoài 3

2.2 Các công trình nghiên cứu trong nước 3

3 Đối tượng, mục đích, nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu 10

3.1 Đối tượng nghiên cứu 10

3.2 Mục đích nghiên cứu 10

3.3 Nhiệm vụ nghiên cứu 11

3.4 Phạm vi nghiên cứu 11

4 Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu 11

4.1 Nguồn tư liệu 11

4.2 Phương pháp nghiên cứu 13

5 Đóng góp của luận văn 13

6 Bố cục của luận văn 13

Chương 1 SỰ HÌNH THÀNH ĐỘI NGŨ CÔNG NHÂN THÁI NGUYÊN 14

1.1 Các điều kiện hình thành đội ngũ công nhân Thái Nguyên 14

1.1.1 Vị trí địa lí và điều kiện tự nhiên 14

Trang 6

1.1.2 Dân cư và truyền thống đấu tranh 17

1.1.3 Chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp 19

1.2 Sự hình thành đội ngũ công nhân Thái Nguyên 29

Tiểu kết chương 1 31

Chương 2 ĐỜI SỐNG CÔNG NHÂN TỈNH THÁI NGUYÊN VÀ PHONG TRÀO ĐẤU TRANH GIAI ĐOẠN 1897- 1945 32

2.1 Qui chế lao động mỏ của thực dân Pháp ở Việt Nam 32

2.2 Thực trạng đời sống công nhân Thái Nguyên (1897 – 1945) 33

2.2.1 Phương thức tuyển mộ nhân công 33

2.2.2 Quản lí và sử dụng nhân công 35

2.2.3 Đời sống công nhân 37

2.3 Phong trào đấu tranh của đội ngũ công nhân Thái Nguyên (1897 – 1945) 44

2.3.1 Giai đoạn 1897 – 1930 44

2.3.2 Giai đoạn 1930 – 1945 49

Chương 3 ĐẶC ĐIỂM, VAI TRÒ CỦA PHONG TRÀO CÔNG NHÂN TỈNH THÁI NGUYÊN GIAI ĐOẠN 1897- 1945 59

3.1 Đặc điểm của phong trào công nhân 59

3.1.1 Phong trào công nhân hình thành sớm và có sự kết hợp chặt chẽ với phong trào yêu nước 59

3.1.2 Với đội ngũ công nhân đông đảo, phong trào đấu tranh diễn ra mạnh mẽ 61

3.2 Vai trò của phong trào công nhân 65

3.2.1 Giáng đòn nặng nề vào chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp 65

Trang 7

3.2.2 Là yếu tố quan trọng dẫn đến sự ra đời của tổ chức Đảng và sự thắng lợi

của Cách mạng tháng Tám ở Thái Nguyên 66

3.2.3 Là tiền đề cho sự phát triển của phong trào công nhân và công đoàn giai đoạn sau 67

TÀI LIỆU THAM KHẢO 77

PHỤ LỤC 86

Trang 8

RST

Résidence Supérieure au Tonkin (Phủ Thống sứ Bắc Kì)

Trang 9

iii

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1 Thống kê số lượng mỏ của nước ta nửa đầu thế kỷ XIX 16

Bảng 1.4 Các nhượng khu khai thác của vùng than Phấn Mễ đầu thế kỉ XX 24

Bảng 1.7 Thống kê nhân lực làm việc tại mỏ than Phấn Mễ (1923 – 1927) 30 Bảng 1.8 Số lượng công nhân một số công ti than (năm 1930 và 1933) 30

Bảng 2.2 Phong trào công nhân tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 1897- 1930 49 Bảng 2.3 Phong trào công nhân tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 1930- 1945 57-58

Trang 10

có của dân tộc Việt Nam nên có khả năng đại diện cho cả dân tộc trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù chung

Thái Nguyên là một tỉnh thuộc khu vực trung du và miền núi phía Bắc,

có vị trí chiến lược quan trọng “Là nơi phên giậu thứ hai về phương Bắc” [69, 12], lại giàu tài nguyên khoáng sản Vì vậy, trong hai cuộc khai thác thuộc địa, thực dân Pháp đã thực hiện nhiều chính sách khai thác, bóc lột ở Thái Nguyên

từ nông nghiệp, công nghiệp, thương nghiệp đến giao thông vận tải, đặc biệt là trong lĩnh vực khai mỏ Quá trình khai thác thuộc địa của thực dân Pháp là một trong những cơ sở hình thành đội ngũ công nhân Thái Nguyên Giai cấp công nhân Thái Nguyên vừa mang những đặc điểm của giai cấp công nhân Việt Nam, lại vừa được thừa hưởng truyền thống yêu nước và đấu tranh cách mạng của quê hương Vì vậy, khi bị áp bức bóc lột, họ đã vùng lên đấu tranh vì lợi ích dân tộc và giai cấp

Phong trào công nhân ở Thái Nguyên (1897-1945) là hệ quả tất yếu của chính sách khai thác thuộc địa mà thực dân Pháp thực hiện, đồng thời là một bộ phận khăng khít của phong trào công nhân và công đoàn Việt Nam thời kì này Quá trình hình thành và phát triển của phong trào công nhân tỉnh Thái Nguyên trong thời kì lịch sử quan trọng này đã đóng góp một phần vào thắng lợi chung của phong trào giải phóng dân tộc Vì vậy, nghiên cứu phong trào công nhân

Trang 11

2

tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 1897 – 1945 sẽ làm rõ được đặc điểm, vai trò đồng thời rút ra những bài học kinh nghiệm quí báu đối với sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước nói chung, xây dựng quê hương Thái Nguyên nói riêng trong bối cảnh hiện nay

Mặt khác, bản thân tôi được sinh ra và lớn lên trên vùng mỏ than Khánh Hòa, quê ngoại ở xã Phấn Mễ - huyện Phú Lương, quê hương thứ hai ở gần mỏ kẽm chì Làng Hích - huyện Đồng Hỷ - tỉnh Thái Nguyên, mái trường tôi đang công tác mang tên nhà cách mạng Hoàng Quốc Việt- người đã từng làm việc ở

mỏ than Phấn Mễ - Làng Cẩm tỉnh Thái Nguyên vào giữa những năm 20 của thế kỉ XX Cho nên, việc tìm hiểu về phong trào công nhân tỉnh Thái Nguyên

có ý nghĩa đặc biệt sâu sắc đối với tôi

Chính vì những lí do đó, đồng thời được sự giúp đỡ của PGS.TS Hà Thị

Thu Thủy, tôi đã quyết định chọn đề tài “Phong trào công nhân tỉnh Thái Nguyên (1897 – 1945)” làm đề tài luận văn thạc sĩ khoa học của mình

2 Lịch sử vấn đề

Về lịch sử phong trào công nhân ở Việt Nam nói chung, ở khu vực Thái Nguyên nói riêng (1897-1945), đã có một số học giả trong và ngoài nước đề

cập đến với nội dung và mức độ khác nhau

2.1 Các công trình nghiên cứu của người nước ngoài

Trước và sau khi xâm lược, người Pháp nghiên cứu rất kỹ về kinh tế -xã

hội Việt Nam Đối với tỉnh Thái Nguyên, công trình Notice sur la province de Thai Nguyên (Địa chí tỉnh Thái Nguyên, 2 tập), hiện đang được lưu trữ tại Thư

viện Quốc gia Hà Nội, đã trình bày về nguồn gốc, vị trí địa lý, địa mạo của tỉnh, dân tộc, khí hậu; danh lam thắng cảnh, lịch sử quân sự, nông nghiệp, thương nghiệp, công nghiệp, tài chính, thuế; giáo dục, y tế, các tổ chức hiệp hội, mô tả thành phố; căn nguyên việc thành lập tỉnh Thái Nguyên; bọn giặc cướp, các đồn binh của Pháp và bản xứ, hành chính tỉnh, làng, xã, hội đồng

hương chính, cải cách làng xã, thống kê dân số,… Công trình Monographie de

Trang 12

3

la province de Thai Nguyen (Tiểu chí Thái Nguyên) của Công sứ Alfred

Echinard (Hà Nội, 1934) có đề cập đến công nghiệp khai thác mỏ ở Thái Nguyên dưới hình thức là một trong những kĩ nghệ tiến tiến của người Âu Năm 1929, Echinard được cử làm công sứ tỉnh Thái Nguyên cho đến tháng 3/1941 Do đó, đây là một nguồn tư liệu lịch sử quan trọng cho việc nghiên cứu tìm hiểu về lịch sử tỉnh Thái Nguyên trong thời kì thực dân Pháp thống trị Tuy nhiên, cũng cần phải lưu ý khi sử dụng nguồn tài liệu này bởi nó mang quan điểm của chính hàng ngũ thống trị thực dân Pháp Trong báo cáo kinh tế

hàng năm (Province de Thai Nguyen Rapport économique) của các Công sứ

tỉnh Thái Nguyên trước năm 1945, việc khai thác than mỡ ở mỏ than Phấn Mễ được trình bày khá chi tiết về số lượng nhân công, cách trả lương cho công nhân; các địa điểm khai thác và sản lượng hàng năm

2.2 Các công trình nghiên cứu trong nước

Năm 1957, GS Trần Văn Giàu biên soạn cuốn Giai cấp công nhân Việt Nam - sự hình thành và sự phát triển của nó từ giai cấp “tự mình” đến giai cấp

“cho mình” (Năm 1961 tái bản lần thứ ba, có bổ sung và sửa chữa), Nxb Sự

thật, Hà Nội Cuốn sách gồm 527 trang, với 7 chương đã trình bày sâu sắc, hệ thống và toàn diện về sự hình thành và phát triển của giai cấp công nhân và phong trào công nhân Việt Nam (đến năm 1930), làm rõ sự khác biệt giữa tình hình công nghiệp Việt Nam trước và sau khi thực dân Pháp xâm lược, từ đó làm nổi bật chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp trong lĩnh vực

Trang 13

Luận văn đầy đủ ở file: Luận văn full

Định dạng
Số trang	106
Dung lượng	606,58 KB
File đính kèm	Luận văn Full.rar (4 MB)