Vai trò của trí thức khoa học xã hội và nhân văn quân sự trong xây dựng quân đội nhân dân việt nam vững mạnh về chính trị hiện nay tt

Xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị làtrách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, của cả hệ thống chínhtrị, trong đó trí thức KHXH&NV quân sự đóng vai trò quan trọng.Thực tiễn nhữ

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Trí thức KHXH&NV quân sự là một bộ phận của đội ngũ tríthức KHXH&NV Việt Nam công tác trong quân đội Bằng lao độngtrí óc sáng tạo, thế giới quan khoa học, sự hiểu biết sâu, rộng về đờisống xã hội, con người, về thực tiễn hoạt động quân sự, cùng vớilòng yêu nghề, phẩm chất đạo đức trong sáng, họ luôn đóng vai tròquan trọng trong xây dựng QĐNDVN vững mạnh về mọi mặt, bảo vệvững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN

Xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị là nguyên tắc cănbản trong xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng của Đảng, là cơ sở

để nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của quân đội.Xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị có nội dung toàn diện,bao gồm xây dựng mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của quân đội; xâydựng các tổ chức, các lực lượng trong quân đội vững mạnh về chínhtrị; xây dựng các mối quan hệ chính trị - xã hội trong quân đội thực sựdân chủ, đoàn kết và kỷ luật; xây dựng ĐSVHTT của bộ đội phongphú, lành mạnh và ĐTTTLL, phản bác các quan điểm sai trái, phảnđộng của các thế lực thù địch, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng củaĐảng trong quân đội Xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị làtrách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, của cả hệ thống chínhtrị, trong đó trí thức KHXH&NV quân sự đóng vai trò quan trọng.Thực tiễn những năm qua, với trình độ học vấn cao, phươngpháp tư duy khoa học nhạy bén, trí thức KHXH&NV quân sự đã tínhtích cực, chủ động trong nghiên cứu khoa học, phổ biến, giáo dục,ứng dụng và làm giàu tri thức KHXH&NV, góp phần củng cố, tăngcường bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân tộc củaquân đội, bảo đảm cho quân đội thực sự là lực lượng chính trị tin cậy,lực lượng chiến đấu tuyệt đối trung thành với Đảng, Nhà nước vànhân dân Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, việcthực hiện vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự vẫn còn nhữnghạn chế như: nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn, bổ sung, pháttriển tri thức KHXH&NV, nhất là những vấn đề lý luận xây dựngquân đội vững mạnh về chính trị chưa chủ động, chất lượng chưacao; phổ biến, giáo dục, bồi dưỡng tri thức KHXH&NV nhằm nângcao bản lĩnh chính trị, xây dựng mục tiêu, lý tưởng cách mạng, bảnchất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân tộc của cán bộ, chiến

sĩ còn có mặt hạn chế; đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng chínhtrị của đội ngũ cán bộ, chiến sĩ, quân nhân chuyên nghiệp, công nhânviên chức quốc phòng có mặt chưa đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây

dựng quân đội vững mạnh về chính trị trong tình hình mới; việc tiếpthu, ứng dụng tri thức KHXH&NV trong xây dựng hệ thống các tổchức vững mạnh về chính trị còn chưa cao; tính chủ động, sáng tạo,tính chiến đấu và hiệu quả ĐTTTLL, phản bác quan điểm sai trái,phản động của các thế lực thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng củaĐảng trong quân đội còn thiếu vững chắc.

Hiện nay, yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, xây dựngQĐNDVN vững mạnh về chính trị có bước phát triển cao hơn Trongkhi đó, các thế lực thù địch, phản động đang triệt để lợi dụng nhữngthành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 để tiếp tục đẩy mạnhthực hiện chiến lược "diễn biến hoà bình", âm mưu “phi chính trị hóa”quân đội nhằm phá hoại nền tảng tư tưởng của Đảng là chủ nghĩa Mác

- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; công kích, xuyên tạc, phủ nhận vai tròlãnh đạo của Đảng đối với xã hội và quân đội; từng bước làm cho cán

bộ, chiến sĩ mơ hồ, mất cảnh giác, xa rời mục tiêu, lý tưởng chiến đấu,phai nhạt bản chất giai cấp giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dântộc Tình hình trên, đã và đang đặt ra hàng loạt vấn đề mới, phức tạp cả

về lý luận và thực tiễn, đòi hỏi KHXH&NV nước ta, trực tiếp là tríthức KHXH&NV quân sự phải đi sâu nghiên cứu, lý giải có căn cứkhoa học nhằm góp phần củng cố, tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối,trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với quân đội, xây dựng tiềm lựcchính trị tinh thần làm cơ sở nâng cao chất lượng tổng hợp và sứcmạnh chiến đấu của quân đội Nhận định về vấn đề này, Báo cáoChính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá X tại Đại hội XI

đã chỉ rõ: “Khoa học xã hội làm tốt nhiệm vụ tổng kết thực tiễn, nghiêncứu lý luận, dự báo xu hướng phát triển, cung cấp luận cứ cho việc xâydựng đường lối, chính sách phát triển đất nước trong giai đoạn mới”[37, tr.78-79], đồng thời phát huy những di sản văn hóa dân tộc, sángtạo những giá trị văn hoá mới của Việt Nam

Mặt khác, những năm gần đây, đã có nhiều công trình nghiêncứu của các tác giả trong nước và ngoài nước bàn đến trí thức, tríthức quân đội, trí thức KHXH&NV, trí thức KHXH&NV quân sự.Song, do mục đích, nhiệm vụ, đối tượng và phạm vi nghiên cứu khácnhau nên các công trình đó chưa đề cập hoặc có đề cập nhưng chưatoàn diện, thiếu hệ thống cơ sở lý luận, thực tiễn về vai trò của tríthức KHXH&NV quân sự trong xây dựng quân đội về chính trị, làm

cơ sở định hướng việc phát huy vai trò của đội ngũ này trong xâydựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị hiện nay

Từ những lý do trên, tác giả lựa chọn vấn đề: “Vai trò của trí thức khoa học xã hội và nhân văn quân sự trong xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị hiện nay” làm đề tài luận án của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý

luận và thực tiễn vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong xâydựng QĐNDVN về chính trị, đề xuất yêu cầu và những giải pháp chủyếu phát huy vai trò của đội ngũ này trong xây dựng QĐNDVN vữngmạnh về chính trị hiện nay

* Nhiệm vụ nghiên cứu: Tổng quan tình hình nghiên cứu có

liên quan đến đề tài luận án, khái quát những kết quả chủ yếu vànhững vấn đề luận án cần tập trung giải quyết; Luận giải một số vấn

đề lý luận về vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong xâydựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị; Đánh giá thực trạng thựchiện vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong xây dựngQĐNDVN vững mạnh về chính trị, chỉ ra nguyên nhân của thựctrạng và một số vấn đề đặt ra hiện nay; Đề xuất yêu cầu, giải phápphát huy vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong xây dựngQĐNDVN vững mạnh về chính trị hiện nay

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu: Vai trò của trí thức KHXH&NV

quân sự trong xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị

* Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi về nội dung: Nghiên cứu vai

trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong xây dựng QĐNDVN vững

mạnh về chính trị Phạm vi về không gian: Tập trung nghiên cứu, khảo

sát ở Viện KHXHNVQS, Học viện Chính trị, Trường Sĩ quan Chínhtrị, Trường Sĩ quan Lục quân 1, Sư đoàn 316 (QK2), Sư đoàn 395

(QK3), Sư đoàn 3 (QK1) Phạm vi về thời gian: Các tư liệu, số liệu sử

dụng nghiên cứu, khảo sát chủ yếu từ năm 2006 đến nay

4 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

* Cơ sở lý luận: Luận án được nghiên cứu trên cơ sở lý luận

của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, quanđiểm, chỉ thị, nghị quyết của ĐCSVN và của QUTW, BQP về trí thức

và phát huy vai trò của trí thức trong cách mạng XHCN, về xây dựngquân đội và đội ngũ cán bộ quân đội

* Cơ sở thực tiễn: Hoạt động của trí thức KHXH&NV quân sự

trong xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị những năm qua,được thể hiện ở các số liệu nghiên cứu, khảo sát; các báo cáo sơ kết,

tổng kết công tác giáo dục - đào tạo, nghiên cứu khoa học,CTĐ,CTCT của một số viện nghiên cứu, học viện, trường sĩ quan vàđơn vị làm nhiệm vụ huấn luyện sẵn sàng chiến đấu của Quân đội.

* Phương pháp nghiên cứu: Trên cơ sở phương pháp luận

của CNDVBC và CNDVLS, luận án sử dụng tổng hợp các phươngpháp nghiên cứu của KHXH&NV, trong đó tập trung vào các phươngpháp: hệ thống - cấu trúc; phân tích - tổng hợp; lôgíc - lịch sử; điềutra, khảo sát thực tế; thống kê và phương pháp chuyên gia

5 Những đóng góp mới của luận án

Làm rõ quan niệm về trí thức KHXH&NV quân sự và nhữngnội dung vai trò của đội ngũ này trong xây dựng QĐNDVN vữngmạnh về chính trị; Đánh giá được những thành tựu, hạn chế thực hiệnvai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong xây dựng QĐNDVNvững mạnh về chính trị và những vấn đề đặt ra hiện nay cần tập trunggiải quyết; Đề xuất được những giải pháp chủ yếu phát huy vai tròcủa trí thức KHXH&NV quân sự trong xây dựng QĐNDVN vữngmạnh về chính trị hiện nay

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

* Ý nghĩa lý luận: Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần

bổ sung, làm rõ những vấn đề lý luận về trí thức KHXH&NV quân

sự và vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong xây dựngQĐNDVN vững mạnh về chính trị

* Ý nghĩa thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của luận án góp

phần cung cấp luận cứ khoa học để các cơ quan nghiên cứu, cáchọc viện, nhà trường, đơn vị quân đội nghiên cứu, vận dụng trongtham mưu, đề xuất, chỉ đạo và tổ chức thực hiện việc phát huy vaitrò của trí thức KHXH&NV quân sự trong xây dựng QĐNDVNvững mạnh về chính trị Đồng thời, kết quả nghiên cứu của luận

án có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạynhững nội dung có liên quan ở các học viện, nhà trường, các cơquan nghiên cứu trong quân đội

7 Kết cấu của luận án: Luận án gồm: Phần mở đầu; 4

chương (7 tiết); Kết luận; Danh mục các công trình nghiên cứu củatác giả đã công bố có liên quan đến đề tài luận án; Danh mục tài liệutham khảo và Phụ lục

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN

ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1 Một số công trình nghiên cứu ở nước ngoài có liên

quan đến đề tài luận án

1.1.1 Một số công trình nghiên cứu về trí thức, trí thức khoa học xã hội và nhân văn

Cuốn sách: “Tôn trọng trí thức, tôn trọng nhân tài kế lớn trăm năm chấn hưng đất nước” do Nguyễn Như Diệm dịch của nhóm tác giả Thẩm Vinh Hoa và Ngô Quốc Diện; Cuốn sách: “Chiến lược quốc gia nhân tài biến đổi thế giới” của tác giả Vương Huy Diệu; Bài viết: “Cuộc cách mạng quân sự mới” của tác giả Hùng Quang Khải Bài viết: “Tổng quan về 5 trường đại học tổng hợp trong toàn quân” của tác giả Lăng Tường Cuốn sách: “Lý thuyết Nhân tài 3C” của giáo sư Dave Ulrich; Cuốn sách “Trí thức, lịch sử và cách mạng

- Bút ký về cuộc sống của nước Nga hiện nay” của Vladimir Alexanderovits Mau; Cuốn sách: “Phương pháp giảng dạy các môn khoa học xã hội” của tác giả X.G.Lu-cô-nhin và V.V.Xê-rê-bri-an-

ni-cốp Các công trình trên, đã trình bày các quan điểm của mình vềtrí thức, về vị trí, vai trò của họ, nhất là “nhân tài” bộ phận tinh hoanhất của trí thức đối với sự phát triển của xã hội Đồng thời, trên cơ

sở những đánh giá khách quan, toàn diện thực trạng trí thức, các côngtrình trên đã đề xuất các giải pháp rất cơ bản nhằm đào tạo, bồidưỡng, phát triển đội ngũ này trong thực tiễn, phục vụ đắc lực cho sựnghiệp phát triển kinh tế, văn hóa, xẫ hội, giáo dục và đào tạo

1.1.2 Một số công trình nghiên cứu về xây dựng quân đội và xây dựng quân đội về chính trị

Cuốn sách: “Xây dựng quân đội củng cố quốc phòng sẵn sàng chiến đấu” của tác giả M.V Phrunde; Bài viết: “Cải tổ quân đội Nga” trong Mark Galeotti; Cuốn sách: “Nhân tố chính trị - tinh thần trong chiến tranh hiện đại” của nhóm tác giả Học viện Quân chính Lênin; Cuốn sách: “Giáo trình Công tác đảng, công tác chính trị của Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc” của tác giả Chương Tư Nghị; Bài viết: “Nghiên cứu công tác chính trị của Cộng quân đứng trước cuộc khủng hoảng và tư tưởng sĩ khí của họ” của tác giả Trần

Trạc Minh Các công trình trên đã phân tích, làm rõ mối quan hệ giữacon người và vũ khí, từ đó khẳng định vai trò quyết định của conngười trong chiến tranh Tuy nhiên, theo các tác giả, con người luôn

luôn chịu sự tác động mạnh mẽ của điều kiện kinh tế - xã hội ở cảmặt tích cực và tiêu cực, do đó cần coi trọng công tác với con người,coi vấn đề con người là vấn đề trung tâm giữ vai trò quyết định Nếukhông làm tốt công tác chính trị đối với con người, không phát huysức mạnh của họ thì quân đội khó vượt qua khó khăn để hoàn thànhtốt nhiệm vụ của mình Từ đó, các công trình đã đề xuất các biệnpháp nâng cao sức mạnh chính trị, tinh thần, xây dựng bản lĩnh, ýthức, trách nhiệm của con người trong thực hiện các nhiệm vụ.

1.2 Một số công trình nghiên cứu ở trong nước có liên quan đến đề tài luận án

1.2.1 Một số công trình nghiên cứu về trí thức, trí thức khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Cuốn sách: “Định hướng phát triển đội ngũ trí thức Việt Nam trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa” của tác giả Phạm Tất Dong; Bài viết:“Những biến đổi quan trọng giai đoạn 2011-2020

và vấn đề xây dựng đội ngũ trí thức Việt Nam” của tác giả Trần Ngọc Hiên; Cuốn sách: “Thực trạng và giải pháp xây dựng đội ngũ trí thức Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới đất nước” của tác giả Đàm Đức Vượng; Cuốn sách: “Đội ngũ trí thức khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới” của tác giả Ngô Thị Phượng; Cuốn sách: “Phát huy tiềm năng trí thức khoa học xã hội Việt Nam” của tác giả Nguyễn An Ninh; Bài viết:

“Phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ nghiên cứu, giảng dạy khoa học xã hội nhân văn trong đấu tranh lý luận hiện nay” của tác giả

Trần Văn Phòng Nội dung của các công trình trên đề cập khá toàndiện, sâu sắc về trí thức, trí thức KHXH&NV Các công trình trênđều khẳng định, trí thức, trí thức KHXH&NV có vị trí, vai rất tròquan trọng đối với sự phát triển của xã hội Tuy nhiên, do điềukiện lịch sử và quan niệm của giai cấp cầm quyền với đội ngũ nàykhông giống nhau nên sự quan tâm, xây dựng và phát triển có lúcchưa thỏa đáng, do đó chưa khơi dậy và phát huy được vai trò của

họ trên thực tế Từ đó, bằng phương pháp tiếp cận độc lập, các tácgiả đã chỉ ra những thành tựu, hạn chế, đồng thời đề xuất yêu cầu

và hệ thống các giải pháp để phát huy vai trò của đội ngũ này đápứng yêu cầu CNH, HĐH đất nước và ĐTTTLL

1.2.2 Một số công trình nghiên cứu về xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị

Cuốn sách: “Xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam về chính trị” của nhóm tác giả Viện Khoa học Xã hội Nhân văn Quân sự; Cuốn sách: “Tiếp tục xây dựng quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ thời kỳ mới” của tác giả

Lê Văn Dũng; Cuốn sách: “70 năm xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam về chính trị (1944 - 2014)” của tác giả Trần Đức Nhân; Cuốn sách: “Bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân tộc của Quân đội nhân dân Viêt Nam” của nhóm tác giả Viện Khoa học Xã hội Nhân văn quân sự; Cuốn sách: “70 năm Quân đội nhân dân Việt Nam cội nguồn sức mạnh tinh thần” của các tác giả Nguyễn Đình Minh và Nguyễn Mạnh Hưởng; Cuốn sách: “Xây dựng quân đội về chính trị trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc thời kỳ mới” của tác

giả Nguyễn Vĩnh Thắng Các công trình trên đã đi sâu nghiên cứu,phân tích, làm rõ những vấn đề lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, chủ trương, đường lối của ĐCSVN

về xây dựng quân đội và xây dựng quân đội vững mạnh về chính trịtrong bối cảnh mới của tình hình thế giới, khu vực và trong nước.Đồng thời, chỉ ra bức tranh toàn cảnh xây dựng quân đội vững mạnh

về chính trị, bao gồm cả những thành tựu, hạn chế, nguyên nhân vàcác bài học kinh nghiệm Từ đó, các công trình cũng đã đề xuất, kiếnnghị những yêu cầu cơ bản, giải pháp chủ yếu tiếp tục đẩy mạnh xâydựng quân đội vững mạnh về chính trị trong tình hình mới

1.2.3 Một số công trình nghiên cứu về vai trò và phát huy vai trò của trí thức khoa học xã hội và nhân văn trong Quân đội nhân dân Việt Nam

Bài viết: “Phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ giảng dạy chính trị nhằm nâng cao chất lượng học tập chính trị cho hạ sĩ quan binh

sĩ ở đơn vị cơ sở hiện nay” của tác giả Ngô Văn Quỳnh; Bài viết:

“Trí thức quân đội với cuộc đấu tranh tư tưởng - lý luận trong tình hình mới” của tác giả Nguyễn Mạnh Hưởng; Luận án tiến sĩ triết học:

“Phát huy vai trò nguồn lực trí thức khoa học xã hội nhân văn trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” của tác giả Nguyễn Đình Minh; Luận án tiến sĩ triết học: “Phát triển nguồn lực giảng viên khoa học xã hội và nhân văn chất lượng cao trong các học viện quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” của tác giả Phạm Thanh Giang; Cuốn sách: “Phát huy vai trò đội ngũ giảng viên khoa học xã hội và nhân văn của các nhà trường quân đội trong đấu tranh tư tưởng - lý luận hiện nay” của nhóm tác giả Lê Anh Thơ và Nguyễn Sỹ Họa; Bài

viết: “Đấu tranh chống các quan điểm sai trái, nhiệm vụ quan trọng của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn ở các nhà trường quân đội” của tác giả Lưu Đình Trang Các công trình trên đã trình bày khá

toàn diện quan niệm về trí thức KHXH&NV trong quân đội, từ đókhẳng định vai trò quan trọng của đội ngũ này trong xây dựng quânđội, nhất là xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị Vai trò của tríthức KHXH&NV trong quân đội thể hiện khá toàn diện trên các lĩnhvực, từ nghiên cứu khoa học, giáo dục và đào tạo, giáo dục chính trị

tư tưởng, xây dựng tổ chức, xây dựng con người, xây dựng ĐSVHTT

và ĐTTTLL Tuy nhiên, mặc dù đạt được nhiều thành tựu trong việcphát huy vai trò của đội ngũ này nhưng trong thực tiễn vẫn còn bộc lộnhững hạn chế, bất cập Trên cơ sở khảo cứu thực tiễn, các công trình

đã đề xuất các yêu cầu, giải pháp khá toàn diện nhằm phát huy vai tròcủa trí thức KHXH&NV trong quân đội Trong đó, đề cao vấn đềnhận thức của xã hội, sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng,QUTW, BQP, cải thiện vấn đề cơ chế, chính sách, điều kiện và môitrường làm của trí thức KHXH&NV trong quân đội

1.3 Khái quát kết quả của các công trình đã khảo cứu có liên quan đến đề tài luận án và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục giải quyết

1.3.1 Khái quát kết quả của các công trình đã khảo cứu

Một là, trên phương diện lý luận, các công trình khảo cứu ở

trên đã đưa ra hệ thống các quan niệm, phương pháp tiếp cận về tríthức, trí thức quân đội, trí thức KHXH&NV, trí thức KHXH&NVquân sự trên nhiều bình diện khác nhau: từ nhận thức, đánh giá về vịtrí, vai trò của họ trong các lĩnh vực của đời sống xã hội; đến việcvận dụng quan điểm, đường lối, chính sách của giai cấp cầm quyền,của các đảng phái chính trị nhằm phát huy vai trò, tiềm năng trí tuệcủa đội ngũ này trong thực tiễn xây dựng và phát triển kinh tế, xã hộicủa đất nước Đặc biệt, nhiều công trình nghiên cứu đã làm nổi bậtvai trò quyết định của con người, của trí thức đối với việc hiện đạihóa quân đội, tăng cường sức mạnh quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc.Tuy nhiên, trước sự biến đổi phức tạp của tình hình thế giới, khu vực,

sự phát triển cao về yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,nhiệm vụ quân đội, nhiều vấn đề mới, phức tạp nảy sinh cả về lýluận, thực tiễn cần giải quyết cho thấu đáo, nhất là đặc điểm, vai trò

và nội dung biểu hiện vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trongxây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị thì các công trình trênlại chưa đề cập, hoặc có đề cập nhưng chưa toàn diện, thỏa đáng

Hai là, trên phương diện thực tiễn, ở chừng mực nhất định, các

công trình khảo cứu ở trên cũng đã phân tích, đánh giá khá sâu sắcthực trạng vai trò của đội ngũ trí thức, trí thức quân đội, trí thứcKHXH&NV, trí thức KHXH&NV quân sự trong từng ngành, lĩnhvực cụ thể với các số liệu, tư liệu hết sức phong phú Song, chưa cócông trình nghiên cứu chuyên khảo, đề án, đề tài, chương trìnhnghiên cứu khoa học cấp nhà nước, cấp BQP, TCCT hay luận án nàotrực tiếp đi sâu phân tích, làm rõ những thành tựu và hạn chế thựchiện vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong xây dựngQĐNDVN vững mạnh về chính trị Do đó, việc chỉ ra nguyên nhânthực trạng và một số vấn đề đặt ra hiện nay cần tập trung giải quyếtnhằm phát huy vai trò của đội ngũ này trong xây dựng QĐNDVNvững mạnh về chính trị hiện nay cũng chưa đầy đủ, thuyết phục

Ba là, do đối tượng và phạm vi nghiên cứu bị giới hạn, cho nên

hệ thống các quan điểm, định hướng và giải pháp phát huy vai trò củatrí thức, trí thức quân đội, trí thức KHXH&NV, trí thức KHXH&NVquân sự được đề cập trong các công trình khảo cứu ở trên, mặc dùtương đối toàn diện, sâu sắc nhưng mới chỉ dừng lại ở những địnhhướng, giải pháp phát huy trong từng lĩnh vực, ngành nghề cụ thể màchưa phải là hệ thống các quan điểm, giải pháp mang tính tổng thể,toàn diện phát huy vai trò của trí thức KHXH&NV quân trong xâydựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị hiện nay Hệ thống các quanđiểm, định hướng, giải pháp đó được tác giả tiếp thu, kế thừa có chọnlọc để thực hiện thành công đề tài luận án của mình

1.3.2 Những vấn đề đặt ra luận án cần tiếp tục giải quyết

Một là, về phương diện lý luận, luận án sẽ tập trung phân tích,

làm rõ quan niệm, đặc điểm của trí thức KHXH&NV quân sự Trên

cơ sở đó, chỉ ra sự khác nhau giữa đội ngũ này với các lực lượngkhác Nghiên cứu, làm rõ chính trị của QĐNDVN và sự vững mạnh

về chính trị của QĐNDVN Nghiên cứu và đưa ra quan niệm về xâydựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị, chỉ rõ mục đích, chủ thể,lực lượng, đối tượng, phương thức xây dựng Nghiên cứu, chỉ ra cáchhiểu chung nhất về vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trongxây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị Những vấn đề trên, tuykhông mới, đã được các tác giả, nhóm tác giả đề cập ở mức độ khácnhau trong các công trình nghiên cứu của mình, song trong điều kiệnthế giới, khu vực, trong nước có nhiều diễn biến phức tạp như hiệnnay; yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng quân đội, bảo vệ Tổ quốc có sự

phát triển mới thì việc nghiên cứu, bổ sung làm rõ những vấn đề trên

có ý nghĩa rất quan trọng

Hai là, trên cơ sở các khái niệm công cụ, bằng kiến thức

chuyên ngành, liên ngành đã được tích lũy trong quá trình học tập tạitrường và bằng kinh nghiệm thực tiễn trong hoạt động quân sự củabản thân, luận án sẽ tập trung phân tích, làm rõ những nội dung cơbản xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị Đồng thời, nghiêncứu, phân tích nội dung biểu hiện vai trò của trí thức KHXH&NVquân sự trong từng nội dung xây dựng đó Đây là cơ sở, tiêu chí quantrọng để tác giả phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện vai trò củatrí thức KHXH&NV quân sự và đề xuất yêu cầu, giải pháp phát huyvai trò của đội ngũ này trong xây dựng QĐNDVN vững mạnh vềchính trị hiện nay Mặc dù, vai trò của trí thức KHXH&NV quân sựtrong xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị là khách quan,vốn có của chính bản thân đội ngũ này, song việc thực hiện vai tròcủa họ đến đâu lại chịu sự quy định của nhiều yếu tố, cả khách quan

và chủ quan Vì vậy, luận án sẽ nghiên cứu, chỉ ra các yếu tố đó cũngnhư phân tích, làm rõ sự quy định của các yếu tố đó đến việc thựchiện vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong xây dựngQĐNDVN vững mạnh về chính trị như thế nào

Ba là, về phương diện thực tiễn, luận án tập trung phân tích,

đánh giá khách quan, trung thực thực trạng thực hiện vai trò của tríthức KHXH&NV quân sự trong xây dựng QĐNDVN vững mạnh vềchính trị thời gian qua Đồng thời, nghiên cứu, tìm ra những nguyênnhân khách quan, chủ quan của thực trạng đó Để thực hiện được vấn

đề này, trên cơ sở các số liệu điều tra, khảo sát, các tư liệu, báo cáotổng kết về công tác giáo dục và đào tạo, nghiên cứu khoa học,CTĐ,CTCT của các học viện, viện nghiên cứu, trường sĩ quan, đơn

vị làm nhiệm vụ huấn luyện sẵn sàng chiến đấu của quân đội, luận ántiến hành xử lý thông tin một cách khoa học, chặt chẽ Từ thực trạngthực hiện vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự trong xây dựngQĐNDVN vững mạnh về chính trị, luận án nghiên cứu, xác địnhnhững vấn đề đặt ra hiện nay cần tập trung giải quyết nhằm tháo gỡnhững vướng mắc, bảo đảm cho trí thức KHXH&NV quân sự pháthuy hơn nữa vai trò, trách nhiệm của mình trong xây dựng quân độivững mạnh về chính trị hiện nay

Bốn là, trong tình hình mới, yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng và

bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN, xây dựng QĐNDVN vững mạnh

về chính trị có bước phát triển cao hơn làm nảy sinh nhiều vấn đềmới, phức tạp cả về lý luận và thực tiễn đòi hỏi phải phát huy vai tròcủa KHXH&NV, của các tổ chức, lực lượng trong xã hội, quân đội,đặc biệt là vai trò của trí thức KHXH&NV quân sự Do đó, trên cơ sởtiếp thu, lĩnh hội có chọn lọc các quan điểm, định hướng, giải phápphát huy mà các công trình đã khảo cứu ở trên đề cập, luận án nghiêncứu và đề xuất những yêu cầu cơ bản và giải pháp chủ yếu mang tínhtoàn diện, đồng bộ nhằm phát huy vai trò của trí thức KHXH&NVquân sự trong xây dựng QĐNDVN vững mạnh về chính trị hiện nay.

Kết luận chương 1

Trong chương 1, tác giả đã tổng quan 12 công trình nghiêncứu của các tác giả, nhóm tác giả nước ngoài và 18 công trình nghiêncứu của các tác giả, nhóm tác giả trong nước, quân đội có liên quanđến đề tài luận án với nhiều thể loại khác nhau, như sách chuyênkhảo, tham khảo, đề tài, luận án tiến sĩ và các bài báo khoa học đăngtải trên các tạp chí có uy tín Đồng thời, tác giả cũng đã khái quát kếtquả của các công trình đã khảo cứu và xác định rõ những vấn đề đặt

ra luận án cần tiếp tục giải quyết Các công trình khảo cứu ở trên đãgóp phần quan trọng trong việc làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận,thực tiễn về vai trò của đội ngũ trí thức Việt Nam nói chung, đội ngũtrí thức quân đội, trí thức KHXH&NV quân sự nói riêng Qua việctổng quan, một mặt tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả nghiên cứu, kếthừa những giá trị khoa học mà các công trình nghiên cứu đó đạtđược để phục vụ cho luận án của mình Mặt khác, cung cấp thông tingiúp tác giả luận án nhận thức rõ hơn, sâu sắc hơn về những vấn đề,khía cạnh mà các công trình trước đó chưa đề cập, nghiên cứu, hoặc

đã đề cập, nghiên cứu nhưng chưa đầy đủ, thống nhất

Chương 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA TRÍ THỨC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN QUÂN SỰ TRONG XÂY DỰNG QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM

VỮNG MẠNH VỀ CHÍNH TRỊ 2.1 Trí thức khoa học xã hội và nhân văn quân sự và những vấn đề cơ bản xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị

2.1.1 Trí thức khoa học xã hội và nhân văn quân sự

2.1.1.1 Quan niệm về trí thức KHXH&NV quân sự

Trên cơ sở tiếp cận quan niệm về trí thức; KHXH&NV, trí

thức KHXH&NV, luận án xác định: Trí thức KHXH&NV quân sự là một bộ phận của đội ngũ trí thức KHXH&NV Việt Nam, bao gồm những người lao động trí óc trong quân đội, có trình độ học vấn đại học trở lên về lĩnh vực chuyên môn nhất định, có năng lực tư duy độc lập và khả năng sáng tạo, truyền bá, ứng dụng, làm giàu tri thức KHXH&NV trong tổ chức và hoạt động quân sự, tạo ra sản phẩm tinh thần, vật chất có giá trị đối với sự nghiệp xây dựng quân đội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN.

2.1.1.2 Đặc điểm của trí thức KHXH&NV quân sự

Bên cạnh những đặc điểm chung của trí thức KHXH&NVViệt Nam, trí thức KHXH&NV quân sự còn có những đặc điểm riêng:

Một là, trí thức KHXH&NV quân sự là những quân nhân có

sự đa dạng về trình độ học vấn, cấp bậc, chức vụ, chuyên môn ngànhnghề và sự trải nghiệm thực tiễn xã hội, thực tiễn quân sự

Hai là, hoạt động của trí thức KHXH&NV quân sự luôn thể

hiện sâu sắc và rõ nét tính đảng, tính chính trị

Ba là, trí thức KHXH&NV quân sự hoạt động trong môi

trường đặc thù quân sự, được tổ chức chặt chẽ, thống nhất với yêucầu cao về kỷ luật và ý thức sẵn sàng chiến đấu

Bốn là, sản phẩm lao động trí óc của trí thức KHXH&NV

quân sự chủ yếu phục vụ mục đích quân sự, quốc phòng, xây dựngquân đội vững mạnh về chính trị

Trí thức KHXH&NV quân sự và cán bộ chính trị là hai kháiniệm không đồng nhất với nhau Trí thức KHXH&NV quân sự có thể

là những cán bộ chính trị Nhưng, không phải tất cả cán bộ chính trịđều là trí thức KHXH&NV quân sự Họ chỉ là trí thức KHXH&NVquân sự khi họ tham gia vào các hoạt động cụ thể gắn với dấu hiệu