vai trò của pháo phòng không trong chiến tranh hiện nay

Nhận định : “Với bên bị tấn công, vấn đề cơ bản là phòng không. Trong thực tế chống tác chiến , phòng không là một vấn đề vô cùng phức tạp vì với cuộc cách mạng khoa học như hiện nay , các phương tiện tấn công đường không ngày càng tiến bộ cả về chiến thuật và công nghệ . Pháo phòng không được đánh giá là một lực lượng đánh trả có hiệu quả các phương tiện tấn công đường không” . Bằng nhận thức của mình , em hãy khẳng định vai trò của pháo phòng không trong chiến tranh hiện nay . Với vai trò là sinh viên công nghệ em có ý kiến gì để nâng cao khả năng chiến đấu của pháo phòng không . “ Hò dô ta nào . . . kéo pháo ta vượt qua đèo Hò dô ta nào . . . kéo pháo ta vượt qua núi ” Câu hát năm nào trong “ Hò kéo pháo ” của nhạc sĩ Hoàng Vân vẫn luôn in đậm trong tâm trí những người đã từng kéo pháo tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 và của những người luôn dõi theo cuộc kháng chiến trường kì của dân tộc , chắc hẳn những câu hát ấy , những chiến công , những tấm gương hi sinh quên mình vì độc lập cho dân tộc , cho đất nước như Tô Vĩnh Diện , Nguyễn Viết Xuân . . . sẽ mãi không bao giờ phai mờ .

Đề bài :

Nhận định : “Với bên bị tấn công, vấn đề cơ bản là phòng không.Trong thực tế chống tác chiến , phòng không là một vấn đề vô cùngphức tạp vì với cuộc cách mạng khoa học như hiện nay , cácphương tiện tấn công đường không ngày càng tiến bộ cả về chiếnthuật và công nghệ Pháo phòng không được đánh giá là một lựclượng đánh trả có hiệu quả các phương tiện tấn công đườngkhông”

Bằng nhận thức của mình , em hãy khẳng định vai trò của pháophòng không

trong chiến tranh hiện nay

Với vai trò là sinh viên công nghệ em có ý kiến gì để nâng cao khảnăng chiến đấu của pháo phòng không

“ Hò dô ta nào kéo pháo ta vượt qua đèo

Hò dô ta nào kéo pháo ta vượt qua núi ”

Câu hát năm nào trong “ Hò kéo pháo ” của nhạc sĩ Hoàng Vân vẫnluôn in đậm trong tâm trí những người đã từng kéo pháo tham giachiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 và của những người luôn dõitheo cuộc kháng chiến trường kì của dân tộc , chắc hẳn những câuhát ấy , những chiến công , những tấm gương hi sinh quên mình vìđộc lập cho dân tộc , cho đất nước như Tô Vĩnh Diện , Nguyễn ViếtXuân sẽ mãi không bao giờ phai mờ

Nhiều người trong chúng ta biết rất nhiều về những chiến cônghuy hoàng của lực lượng pháo phòng không nhưng không phải aicũng đều biết những gian nan vất vả của lực lượng pháo phòngkhông Sự ra đời lực lượng phòng không gắn liền với sự xuất hiệnmáy bay - một trong những phát minh vĩ đại của nhân loại trongcuộc cách mạng khoa học kỹ thuật - và khi người ta dùng máy bay

để ném bom các mục tiêu dưới mặt đất thì lúc ấy đòi hỏi phải cómột loại vũ khí để đánh trả và hạn chế tầm hoạt động của những “con chim sắt ” ấy Trong chiến tranh thế giới thứ nhất pháo phòngkhông là vũ khí cơ bản và đã tỏ ra rất hiệu quả trong việc chống lạimáy bay ném bom của đối phương Sang thế chiến thứ hai lựclượng pháo phòng không phát triển mạnh cả về chất và lượng

Chiếc máy bay đầu tiên xuất hiện trên bầu trời Việt Nam vào ngày10/12/1910 do trung uý phi công Pháp Wanden Borg lái Sau đó 7

năm , thực dân Pháp dùng máy bay ném bom tàn sát đẫm máu cáccuộc biểu tình gây ra nhiều đau thương , mất mát cho nhân dân ta Sau Cách mạng tháng Tám , quân đội ta đã tổ chức đánh máy bayđịch bằng các loại súng trường , súng máy và đã gây nhiều tổn thấtcho địch nhưng kết quả vẫn còn hạn chế do thiếu vũ khí chuyêndùng để chống trả các loại máy bay Ngày 1/4/1953 đã đánh dấubước ngoặt mới khi binh chủng phòng không ra đời , đơn vị đầu tiên

là E367 và đây chính là tiền thân của quân chủng Phòng Không Không Quân hiện nay Từ khi được sử dụng , pháo phòng khôngluôn khẳng định vai trò quan trọng không thể thiếu của mình trongthế trận chiến tranh nhân dân , làm chủ vùng trời khống chế được sựhoạt động của lực lượng không quân vốn là chỗ mạnh , là ưu thếtuyệt đối của địch Kể từ ngày bắn rơi được chiếc máy bay đầu tiênvào ngày 29/6/1946 cho đến ngày 20/6/1954 , ta đã bắn rơi và pháhuỷ 435 chiếc máy bay các loại của quân đội Pháp Chỉ riêng trong

-57 ngày đêm chiến dịch Điện Biên Phủ , ta đã bắn rơi 52 máy baycác loại , làm thương 153 chiếc khác , bắt sống nhiều phi công địch Trong chiến dịch này bộ đội phòng không đã đánh bại không quânPháp mà trước đây là uy thế , là niềm tự hào của quân đội Pháp Lần đầu tiên trong cuộc kháng chiến chống Pháp , lực lượng phòngkhông , nòng cốt là trung đoàn E367 đã xây dựng một thế trậnphòng không chiến dịch và hậu phương chiến dịch giành quyền làmchủ vùng trời khống chế được hoạt động của không quân Pháp

Trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ , pháo phòng không tiếptục phát huy vai trò quan trọng của mình bằng việc bắn rơi 8 chiếcmáy bay trong ngày 5/8/1964 và trong 12 ngày đêm từ 18/12/1972đến 30/12/1972 bắn rơi 81 máy bay của địch , trong đó có 34 máybay B52 và 5 máy bay F111 trong tổng số 4181 máy bay của khônglực Hoa Kì tạo nên một “ Điện Biên Phủ trên không ” đi vào lịch sử

vẻ vang của dân tộc Đế quốc Mỹ đã hoàn toàn thất bại trong việcdùng phương tiện tiến công đường không hiện đại đánh phá miềnBắc phá huỷ hậu phương chi viện cho chiến trường miền Nam , lựclượng pháo phòng không đã bắn rơi 2/3 trong tổng số 4181 máy bay

Mỹ viết nên một trang sử chói lọi hào hùng , tạo nên thế mạnh choViệt Nam trên bàn đàm phán Sự xuất hiện của các loại tên lửa cóđiều khiển chống lại máy bay tiêm kích , cường kích hiện đại đã làmcho vai trò của pháo phòng không giảm sút nhưng tên lửa phòngkhông không hoàn toàn phủ định pháo phòng không mà luôn có sự

hỗ trợ lẫn nhau Pháo phòng không chịu trách nhiệm phòng khôngtrong phạm vi thấp , ở cự ly gần nó bổ sung rất hiệu quả những gócchết của tên lửa phòng không Ngoài ra, pháo phòng không có tốc

độ bắn nhanh, thời gian phản ứng ngắn, di chuyển hoả lực nhanh ,

có thể bắn mục tiêu tập kích đường không ở nhiều hướng , nhiều tốp, nhiều tầng ; pháo phòng không ít bị nhiễu vô tuyến điện , tia hồngngoại nên có phản ứng nhanh , linh hoạt đối với những mục tiêu gầntrận địa hơn sử dụng tên lửa phòng không ; pháo phòng không còn

có tính cơ động tốt , khả năng sống còn cao Qua những nhận địnhtrên ta có thể nhận thấy tầm quan trọng của pháo phòng không , nó

là lực lượng không thể thiếu trong chiến tranh nhân dân bảo vệ vùngtrời Tổ quốc

Để có thể phân tích , đánh giá một cách sâu sắc khả năng chiếnđấu của pháo phòng không chúng ta cần phải tìm hiểu một số kháiniệm : thế nào là một tổ hợp pháo phòng không , chức năng nhiệm

vụ của nó ra làm sao ? Tổ hợp pháo phòng không là tập hợp các

thành phần có liên quan chức năng với nhau như pháo phòng không(một hoặc vài khẩu) các phương tiện kỹ thuật khác nhau để pháthiện và bám sát mục tiêu đã chọn để bắn , để chuẩn bị và thực hànhbắn Những bộ phận chủ yếu của tồ hợp pháo phòng không là :pháo và đạn dược , đài điều khiển pháo (rada) , khí tài chỉ huy hoảlực pháo hoặc thiết bị tính toán , thiết bị đồng bộ và hệ thống theodõi nguồn và máy nổ có thể được bố trí trên những xe vận tải riênghoặc bố trí trên cùng một xe tạo thành bộ khí tài vô tuyến điện

Nhiệm vụ chức năng của tổ hợp pháo phòng không là tiêu diệt các

loại mục tiêu trên không như : Máy bay , quân dù , đèn chiếu sángcủa địch trong phạm vi bắn có hiệu quả Tiêu diệt các loại mục tiêumặt đất như : xe tăng , xe bọc thép , bộ binh , hoả điểm của địch.Tiêu diệt các loại mục tiêu mặt nước như : tàu chiến , canô của địch Nhiệm vụ chủ yếu là tiêu diệt các loại máy bay địch , khi làm

nhiệm vụ bảo vệ trực tiếp mục tiêu thì bắn máy bay bổ nhào là chủyếu Chỉ tiêu diệt mục tiêu mặt đất, mục tiêu mặt nước khi có lệnhcủa cấp trên Pháo phòng không có nhiệm vụ bảo vệ mục tiêu của

ta như các mục tiêu diện ( R>500m) , các mục tiêu điểm( R<500m) , hành lang giao thông (các tuyến đường giao thông , cầuphà ) , đội hình quân binh chủng hợp thành Sự phát triển của

vũ khí công nghệ cao đặc biệt là vũ khí tiến công đường không hiệnđại đã làm thay đổi lớn đến hình thức chiến tranh Các phương tiệntiến công đường không là các loại vũ khí , khí tài , trang thiết bịdùng để tiến công từ trên không vào các mục tiêu trên đất , trênnước và trên không , v v Hiện nay , các phương tiện tiến côngđường không hết sức phong phú và đa dạng , nhưng chúng ta cầnquan tâm đến hai loại chính là máy bay và tên lửa

Máy bay là phương tiện chiến đấu quyết định sự tồn tại và sứcmạnh của không quân Nó là thiết bị bay có hoặc không có ngườilái , có thiết bị động lực để tạo lực kéo hoặc đẩy và thiết bị tạo lựcnâng khi chuyển động trong khí quyển Máy bay được chia ra thành: máy bay ném bom , máy bay tiêm kích , máy bay cường kích chiếnthuật , máy bay của hải quân , trinh sát

Máy bay ném bom là loại máy bay dùng bom hoặc tên lửa để tiêudiệt mục tiêu , chúng có thể được trang bị cả súng pháo bảo vệ Máy bay ném bom có nhiều loại nhưng điển hình phải kể đến loạimáy bay ném bom chiến lược B52 Đây là loại máy bay ném bom

hiện đại của không quân Hoa Kỳ được coi là pháo đài bay bất khảxâm phạm , ta có thể điểm qua một số thông số của B52 như : nặngtrên 200 tấn , bay cao 12 - 15km , vận tốc bay đạt đến 1050 km/h ,

có thể bay xa 20000km và mang tới 34 tấn bom , chúng được trang

bị pháo 80mm để bảo vệ Máy bay tiêm kích có nhiệm vụkhông kích là chủ yếu song khi cần chúng cũng có thể tiến công cácmục tiêu dưới đất Loại máy bay tiêm kích ta có thể kể đến máybay tiêm kích F117A, loại này có thể tàng hình tránh được lưới radaphòng không , vận tốc bay đạt đến 2000km/h , có thể bay cao 20 km, bay xa 5000 km , máy bay tiêm kích MIC17 , MIC21 được dùngcho không quân Việt Nam Máy bay cường kích có nhiệm vụ chủyếu là tiến công các mục tiêu dưới đất nhưng khi cần thiết chúngcũng có thể chiến đấu trên không , ví dụ F105 Ngoài ra còn cómáy bay dùng cho hải quân , trinh sát , Bên cạnh máy bay thì tênlửa cũng là phương tiện tiến công đường không được sử dụng rộngrãi trong các cuộc tập kích đường không (tên lửa hành trình ) Tênlửa là khí cụ bay không người lái , đem đầu đạn , có hoặc không cóđiều khiển , thường tên lửa được sử dụng một lần và dùng động cơphản lực Tên lửa có độ chính xác cao và là hoả lực mạnh Tên lửa

có các loại như tên lửa đường đạn , hay còn gọi là tên lửa đạn đạo ,

có thể bắn được ở cự ly rất xa (ví dụ như tên lửa MX của Mỹ) ,tên lửa hành trình (ví dụ như tên lửa Tomahauk BGM109) , và cácloại tên lửa khác

Trong các cuộc tập kích đường không , ngày càng có cường độ cao ,thời gian diễn ra dài , tính chất ác liệt tăng , phương tiện tiến côngđường không tham gia tác chiến đa dạng Để bảo vệ mục tiêu của ta

và đánh trả có hiệu quả , cần phải huy động tối đa sức mạnh của lựclượng phòng không , trong đó ảnh hưởng của pháo phòng không làkhông thể phủ nhận , lịch sử phòng không Việt Nam đã hơn một lầnchứng minh Trong chiến dịch Điện Biên Phủ , pháo phòng khôngkhi đó là nòng cốt của lực lượng phòng không đã bắn rơi tại chỗnhiều máy bay địch , hạn chế hoạt động của chúng , chi viện đắc lựccho lực lượng bộ binh chiến đấu ; thu hẹp vùng trời , cắt đứt tiếp tếđường không của địch , pháo phòng không khi đó góp phần khôngnhỏ vào chiến thắng của quân đội ta trong chiến dịch này Trongkháng chiến chống Mỹ , khi không quân Mỹ đánh phá miền Bắc tậptrung vào các thành phố lớn các mục tiêu tuyến đường giao thônghuyết mạch , pháo phòng không tham gia tác chiến đã bắn rơi nhiềumáy bay , hoặc bắn trả máy bay làm cho chúng không thể đánhtrúng mục tiêu của ta Thí dụ các trận chiến đấu bảo vệ cầu HàmRồng , trong suốt nhiều năm Mỹ đã dùng nhiều máy bay ném bomcầu để cắt đứt đường giao thông huyết mạch của ta bằng các máybay ném bom bổ nhào , pháo phòng không đã được bố trí trận địahợp lý , chiến đấu anh dũng bảo vệ cầu , đập tan mọi âm mưu pháhoại của chúng Việc bảo vệ được cầu Hàm Rồng trong nhiều năm

có ảnh hưởng lớn đến thắng lợi của quân đội ta Hay một thí dụ

khác , khi máy bay của hải quân Mỹ vào đánh phá miền Bắc , chúngthường lợi dụng địa hình để men theo các sông lớn ( như sông TháiBình ) nhằm tránh mạng lưới radar và tên lửa của lực lượng phòngkhông của ta Do biết được điểm mạnh của máy bay tàng hình vàđiểm yếu của tên lửa phòng không , ta đã bố trí các trận địa pháogần các sông lớn để đánh trả , bảo vệ được chiếc cầu nối liền NamBắc đồng thời tiêu diệt được nhiều máy bay địch

Pháo phòng không dùng để bắn mục tiêu vận động tầm thấp ,dùng đầu đạn không có điều khiển nên muốn bắn trúng mục tiêu thìphải bắn đón tại một điểm ở phía trước trên đường mục tiêu sẽ bayqua sao cho đạn và mục tiêu sẽ gặp nhau tại một điểm Như vậymuốn bắn được mục tiêu cần phải xác định được quy luật vận độngcủa nó , có ba giả định mục tiêu vận động trong thời gian bắn đónnhư sau :

cao(H) , hướng bay (q) như thời gian thao tác

- Mục tiêu bay theo một đường thẳng có cùng tốc độ , hướng baynhư thời gian thao tác nhưng độ cao thay đổi

- Mục tiêu bay theo một cung tròn có cùng tốc độ , độ cao nhưthời gian thao tác

Để giải quyết được điểm bắn đón chính xác ta phải quyết được tamgiác bắn đón và tam giác đường đạn chính xác Trong tam giác bắnđón ( hình vẽ dưới )

Ab mất thời gian Tb đạn sẽ không trúng mục tiêu Để bắn trúngmục tiêu phải căn cứ vào phương chiều , tốc độ , cự ly của nó để

nòng pháo vào điểm Ay ta sã gặp được mục tiêu tại đó Trong tamgiác đường đạn ( hình vẽ dưới )

Ay Ab C

O O

Đầu đạn vận động trong không gian chịu tác động của trọng lựcbay theo đường cong Nếu chỉ thẳng nòng pháo vào Ay thì đạn sẽ

điểm OAyC tạo thành một hình tam giác gọi là tam giác đườngđạn Sau khi giải quyết chính xác tam giác bắn đón và tam giácđường đạn , ta thực hiện các phương pháp tìm điểm bắn trúng theo 2cách :

- Phương pháp liên tục nhích dần dựng hình

- Phương pháp liên tục nhích dần trên máy ngắm

Cả hai phương pháp đều tìm cách giảm dần sai số để lấy được điểmbắn có xác suất trúng lớn nhất Ở phương pháp thứ 2 , muốn tínhđiểm bắn chính xác , nhanh chóng các pháo thủ cần hiệp đồng tácchiến một cách chặt chẽ

Ngoài ra , cần phải có kiến thức cơ bản về đường đạn để nâng caohiệu quả bắn Sau khi đạn được bắn ra khỏi nòng , do pháo có rãnhxoắn nên đầu đạn được truyền chuyển động quay với tốc độ tươngđối lớn điều này giúp cho đạn chuyển động ổn định hơn tránh hiện

tượng cự ly bắn bị giảm và tản mác đạn bắn lớn Hiện tượng tảnmác đạn bắn là nguyên nhân chính gây nên sai số Có hai loại tảnmác là : tản mác đơn pháo và tản mác đại đội

- Tản mác đơn pháo là hiện tượng khi bắn cùng một loại đạn ,lấy phần tử và ngắm chính xác vào mục tiêu , theo lý thuyết thìđạn sẽ bay theo một đường và trúng vào một điểm , nhưngthực ra mỗi đầu đạn lại bay theo một đường và trúng vào mộtđiểm riêng biệt trong một vùng nhất định Hiện tượng tản mác

có nhiều nguyên nhân nhưng chủ yếu là do các nguyên nhânnhư : sơ tốc của các đầu đạn là khác nhau , hệ số phóng khácnhau , điều kiện khí hậu thay đổi , tình hình phóng và thao tácbắn của người bắn khác nhau

- Tản mác đại đội là do tản mác đơn pháo hợp thành Có hailoại là tản mác giứa điểm nổ (chạm nổ) trung bình của cácpháo với điểm nổ (chạm nổ) trung bình của toàn đại đội ; tảnmác giữa điểm nổ (chạm nổ) trung bình của đại đội với mụctiêu Ngoài các nguyên nhân nêu ở phần trước , nguyên nhâncủa hiện tượng tản mác đại đội chủ yếu là : Độ mòn buồngđạn, nòng pháo khác nhau nên sơ tốc đầu đạn các pháo khácnhau gây nên tản mác về cự ly ; mức chính xác trong chuẩn bịchiến đấu của các khẩu độ khác nhau ; vị trí các pháo khácnhau

Như vậy muốn giảm sai số đạn bắn , hay giảm hiện tượng tản mác

ta cần hạn chế đến mức tối đa các nguyên nhân gây ra hiện tượngtản mác Song có những nguyên nhân khách quan mà ta ít chủ độngkhắc phục được như sự thay đổi về khí hậu Để khắc phục hiệntượng sơ tốc đầu đạn khác nhau ta cần thường xuyên duy trì bảodưỡng pháo Các pháo thủ cần được luyện tập thường xuyên,nghiêm túc , cần được tôi luyện trong chiến đấu để tích luỹ kinhnghiệm , có thao tác thuần thục và chính xác Trong một đại đội cầnđược trang bị pháo đồng đều về chỉ số kỹ thuật Áp dụng khoa họccông nghệ kỹ thuật cao cải tiến pháo , đạn pháo để giảm thiểu sai số Khi đầu đạn ra khỏi miệng nòng súng , nếu không bị ảnh hưởng

gì thì đầu đạn sẽ đi theo đường phóng với tốc độ đều và tiến đi mãinhưng thực tế do ảnh hưởng của trọng trường , đầu đạn sẽ dần táchkhỏi đường phóng và rơi xuống đất theo gia tốc trọng trường g =9,8m/s , như vậy quỹ đạo của đầu đạn là một đường cong Thêmvào đó khi bay trong tầng khí quyển , đầu đạn sẽ chịu sự cản trở rấtlớn của không khí làm cho vận tốc và cự ly bắn bị ảnh hưởng Cóthể phân tích lực cản không khí đối với đầu đạn thành các thành

phần như sau : lực ma sát ( khi đầu đạn chuyển động với vận tốc càng lớn thì lực ma sát càng nhỏ ) ; lực cản xoáy ( khi tốc độ đầu đạn lớn thì lực cản xoáy lớn và ngược lại ) ; lực cản sóng ( xuất hiện

khi đầu đạn có vận tốc tương đối lớn ) Như vậy khi đạn có tốc độnhỏ thì lực cản ma sát là chủ yếu , còn khi đạn có tốc độ lớn thì lực