Những biểu hiện tác động của quy luật mâu thuẫn trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay

Quy luật mâu thuẫn là quy luật quan trọng nhất trong phép biện chứng duy vật, nó được coi là hạt nhân "của phép biện chứng". Vì nó chỉ ra nguyên nhân của sự thay đổi cái này thành cái khác, nó vạch ra nguồn gốc, động lực của sự phát triển vận động của bản thân sự vật, hiện tượng, đồng thời nó tác động tất cả quy luật và phạm trù của phép biện chứng. Trong các tác động mâu thuẫn thì tác động mâu thuẫn của nền kinh tế thị trường với nhân cách con người trong nền kế toán hiện nay là một vấn đề quan tâm của Đảng của Nhà nước. Nhiều bài báo, cuộc họp đã bàn đến vấn đề bức xúc này. Vì vậy trong quá trình học tập và nghiên cứu về bộ môn Triết học. Mác, em được giao viết tiểu luận về đề tài "Những biểu hiện tác động của quy luật mâu thuẫn trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay" Thế kỷ 20 với nhiều biến đổi dữ dội đánh dấu sự phát triển vượt bậc của nền kinh tế văn minh nhân lợi sắp kết thúc. Các nước đang chuẩn bị hành trang để bước vào thế kỷ XXI. Thế kỷ công nghệ đã làm thay đổi bộ mặt thế giới. Khoa học công nghệ hiện đại không những tác động vào thế giới tự nhiên mà còn ảnh hưởng đến kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội trong đó có nhân cách con người. Tìm hiểu kinh tế thị trường với sự hình thành nhân cách con người mới ở nước ta hiện nay. Mục đích của đề tài: Nhằm tìm hiểu về đặc điểm của nền kinh tế thị trường đặc điểm nhân cách con người, qua đó thấy được những mặt tích cực, tiêu cực mà nền kinh tế đã đem lại cho nhân cách con người mới ở Việt Nam. Từ đó phát huy những mặt tích cực và đẩy lùi tiến tới xoá bỏ những mặt tiêu cực tồn tại trong đời sống, nhân cách con người mới ở Việt Nam hiện nay.

LỜI NÓI ĐẦU

Quy luật mâu thuẫn là quy luật quan trọng nhất trong phép biện chứngduy vật, nó được coi là hạt nhân "của phép biện chứng" Vì nó chỉ ra nguyênnhân của sự thay đổi cái này thành cái khác, nó vạch ra nguồn gốc, động lựccủa sự phát triển vận động của bản thân sự vật, hiện tượng, đồng thời nó tácđộng tất cả quy luật và phạm trù của phép biện chứng

Trong các tác động mâu thuẫn thì tác động mâu thuẫn của nền kinh tế thịtrường với nhân cách con người trong nền kế toán hiện nay là một vấn đề quantâm của Đảng của Nhà nước Nhiều bài báo, cuộc họp đã bàn đến vấn đề bứcxúc này Vì vậy trong quá trình học tập và nghiên cứu về bộ môn Triết học

Mác, em được giao viết tiểu luận về đề tài "Những biểu hiện tác động của quy luật mâu thuẫn trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay"

Thế kỷ 20 với nhiều biến đổi dữ dội đánh dấu sự phát triển vượt bậc củanền kinh tế văn minh nhân lợi sắp kết thúc Các nước đang chuẩn bị hành trang

để bước vào thế kỷ XXI Thế kỷ công nghệ đã làm thay đổi bộ mặt thế giới.Khoa học công nghệ hiện đại không những tác động vào thế giới tự nhiên màcòn ảnh hưởng đến kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội trong đó có nhân cách conngười

Tìm hiểu kinh tế thị trường với sự hình thành nhân cách con người mới ởnước ta hiện nay

Mục đích của đề tài: Nhằm tìm hiểu về đặc điểm của nền kinh tế thịtrường đặc điểm nhân cách con người, qua đó thấy được những mặt tích cực,tiêu cực mà nền kinh tế đã đem lại cho nhân cách con người mới ở Việt Nam

Từ đó phát huy những mặt tích cực và đẩy lùi tiến tới xoá bỏ những mặt tiêucực tồn tại trong đời sống, nhân cách con người mới ở Việt Nam hiện nay

Do thời gian có hạn, nên việc thực hiện đề tài sẽ không tránh khỏi nhiềuthiếu sót Em rất mong sự đóng góp và bổ sung, sửa chữa của thầy cô, cùng bạnđọc để bài viết này hoàn thành tốt hơn

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN

Kinh tế thị trường và sự hình thành phát triển nhân cách trong nền kinh tếvăn minh mới của nhân loại có liên quan chặt chẽ với nhau Nhìn chung, mọichế độ kinh tế đều lấy hình ảnh nhất định về con người làm cơ sở Theo đó conngười cũng phải có một nhân cách thích ứng nhằm phục vụ lợi ích riêng cải tạohoàn cảnh riêng trong những hoàn cảnh chung những lợi ích chung của cộngđồng

Do đó ta phải tìm hiểu nhân cách là gì? phải chăng nó được sinh ra từ cáithực tế phi vật chất hay là cái vốn có trong mỗi cá nhân, mỗi con người, là cáitựch thể sinh học hay cái thực thể xã hội của mỗi con người

Xã hội mới đang được xây dựng bằng những con người mới do lịch sử đểlại Trong lịch sử dựng nước và giữ nước mà nổi bật là lịch sử chống ngoại xâmbảo vệ độc lập dân tộc đã rèn luyện và hun đúc nên những thế hệ con ngườiViệt Nam giầu lòng yêu nước, sẵn sàng hy sinh vì nước, thì nhà dũng cảmchiến đấu bất khuất kiên cường có tinh thần chịu đựng khó khăn, gian khổ…nhưng do nhiều năm chiến tranh mà cho đến nay Việt Nam vẫn luôn thuộc loạinhững nước nghèo trên thế giới nền kinh tế vẫn ở trong tình trạng nông nghiệplạc hậu Còn mang nặng tính chất tự cung tự cấp, đất nước chưa thoát khỏikhủng hoảng kinh tế - xã hội, lạm phát còn ở mức cao… lao động thất nghiệpđời sống nhân dân còn nhiều khó khăn

Trong lịch sử 4 nghìn năm dựng nước và giữ nước có lịch sử 40 năm xâydựng chủ nghĩa xã hội (kể từ năm 1945) Trong mấy chục năm qua Đảng ta đã

có nhiều cố gắng trong lĩnh vực đào tạo, rèn luyện các thế hệ con người sống có

lý tưởng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, có tinh thần quốc tế vô sản, yêuthương nhau trên tinh thần đồng chí, một người vì mọi người và mọi người vìmột người Nhưng mô hình chủ nghĩa xã hội theo kiểu tập trung, quan liêu baocấp với một nền kinh tế hiện vật phân phối theo chủ nghĩa bình quân đã làm

cho nền kinh tế không có hiệu quả mà còn hình thành nên những con người thụđộng, ỷ lại thiếu năng động và sáng tạo.

Sáu năm qua chúng ta đã tiến hành công cuộc đổi mới toàn diện nhằmthoát khỏi cuộc khủng hoảng về kinh tế và xã hội và từng bước tiến lên Nhữngthành tựu mà chúng ta đạt được trong cuộc sống đổi mới là hình thành nên nềnkinh tế hàng hoá nhiều thành phần Xoá bỏ về cơ bản cơ chế tập trung quan liênbao cấp Chính những thành tựu đo đang tạo ra những thành tựu đó đang tạo ranhững điều kiện mới cho sự hình thành và vpt nhân cách con người

Xã hội luôn luôn vận động và phát triển không ngừng từ hình thái xã hộinày sang hình thái xã hội khác Đó là sự kế thừa cái cũ để hình thành cái mới

Có như vậy xã hội mới ngày càng phát triển và hoàn thiện hơn Thực chất của

sự thay đổi này là sự thay đổi các hình thái kinh tế xã hội mà trong đó lựclượng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất của chế độ xã hội đó Trong xã hội

có giai cấp, kiến trúc thượng tầng thay đổi khi cơ sở hạ tầng thay đổi, kéo theo

sự thay đổi về chính trị, văn học, tôn giáo… chính vì lẽ đó mà các nhà triết học

và xã hội học trong từng thời đại lịch sử đã ra những quan điểm khác nhau để lýgiải về "nhân cách"

Triết học trước Mác: chủ nghĩa duy vật siêu hình coi nhân cách là sảnphẩm thụ động của môi trường xã hội hoặc môi trường sinh vật Chủ nghĩa duytâm thì coi nhân cách vào cơ chế tâm lý sinh lý của con người Theo quan điểmcủa chủ nghĩa Mác Lênin nhân cách con người được hiểu:

- Là sự thể hiện cá nhân những sản phẩm chất có ý nghĩa xã hội của conngười

- Là hình thức tồn tại của những quan hệ xã hội được thể hiện dưới dạng

cá nhân

- Là thước đo tính xã hội của con người

Như vậy, nhân cách vừa là cái chung cái tổng hoà những quan hệ xã hội,tức là cái bản chất xã hội trong mỗi cá nhân vừa là đặc thù của cá nhân đó

Khái niệm nhân cách chỉ bản sắc độc đáo của mỗi cá nhân nó không chỉ

là sản phẩm của các quan hệ xã hội, có tính lịch sử cụ thể, không chỉ là sự kếthừa những di sản lịch sử văn hoá mà còn là chủ thể của các quan hệ xã hội.Nhân cách là nội dung, trạng thái, tính chất, xu hướng bên trong riêng biệt củamỗi cá nhân Đó là thế giới của "cái tôi" do tác động tổng hợp của các yếu tốsinh học tâm lý xã hội tạo nên với những đặc điểm di truyền riêng về tâm lý,thần kinh, về hoàn cảnh sống mà mỗi cá nhân theo cách riêng của mình Vớinhân cách riêng mỗi cá nhân tự ý thức làm chủ cuộc sống, tự lựa chọn chứcnăng, động cơ và trách nhiệm hoạt động cụ thể trong xã hội, từ đó mà hìnhthành sự thôi thúc nội tâm, ý chí vươn tới những mục tiêu xác định

Các quan điểm về nhân cách cho phép chúng ta có được một khái niệmđầy đủ về nhân cách như sau: "Nhân cách là toàn bộ những đặc tính và phẩmchất xã hội, sinh lý, tâm lý của cá nhân tạo thành chính thể đóng vai trò chủ thể

tự ý thức, tự đánh giá, tự khẳng định, tự điều chỉnh mọi hoạt động của mình"

Trong cơ chế hiện nay người ta có thể bộc lộ hết mình mà không phảiquên đi cái tôi như trước kia có suy nghĩ gì cho nên buộc con người phải vậnđộng liên tục không ngừng phát huy khả năng sáng tạo

CHƯƠNG II: NHỮNG ĐẶC TRƯNG CỦA KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC HÌNH THÀNH NHÂN

CÁCH CỦA CON NGƯỜI MỚI

I DỰ BÁO MỘT MÔ HÌNH NHÂN CÁCH MANG TÍNH KHẢ THI TRONG VÀI THẬP

KỶ TỚI LÀ VẤN ĐỀ BỨC XÚC CỦA NHIỀU QUỐC GIA XÂY DỰNG TRÊN NỀN TẢNG KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

1 Kinh tế thị trường

Kinh tế thị trường là một hệ thống kinh tế vận động và phát triển thôngqua sự vận động mang tính quy luật của nhiều mối quan hệ (ví dụ như sự cânbằng giữa cung và cầu thông qua quy luật giá cả) Theo một số nhà nghiên cứukinh tế Sự khác nhau giữa nền kinh tế có kế hoạch và nền kinh tế thị trườngthực sự không phải ở chỗ nền kinh tế này có kế hoạch còn nền kinh tế kia thìkhông Sự khác nhau giữa 2 nền kinh tế ấy là cách thức kế hoạch hoá Trongnền kinh tế thị trường, kế hoạch không chỉ do trung ương mà còn do từng xínghiệp, từng cơ sở sản xuất kinh doanh chủ động xác định

Mọi đặc điểm và cơ chế của nền kinh tế thị trường đều liên quan ảnhhưởng đến con người trong xã hội và đòi hỏi một trình độ phát triển nhân cáchvới chất lượng thích hợp

2 Người ta đã nghiên cứu rất nhiều về mặt nhận thức của con người khi bước vào hoặc chuyển sang nền kinh tế với cơ chế vận hành khác

Nhận thức ở đây không chỉ là vấn đề nắm bắt thông tin thật nhiều và thậtnhanh, mà còn là vấn đề tự khắc phục tình trạng "Chìm trong thông tin, nhưngđòi về kiến thức" Chỉ riêng trong lĩnh vực cung cầu trong sản xuất và kinhdoanh nói chung, người ta đã phải có những hiểu biết tối thiểu chính xác về thịtrường đến mức nào Đây là một quá trình phức tạp, đặc biệt với người dânthuộc những nước lâu nay vẫn quen sống trong một chế độ bao cấp

Nói đến nhận thức là còn nói đến tư duy Ngày nay con người cần có khảnăng tổng hợp với tư thế tư duy ở dạng vĩ mô, lý thuyết tổng quát, biết chấpnhận và thích ứng với hàng loạt cái phi lý, ngẫu nhiên.

Người ta thấy đã có sự tồn tại của một khoa học - khoa học "về sự hỗnđộn" và câu trả lời của khoa học cuối thế kỷ 20 là: Ngày càng hiện thực baonhiêu thì "cái bị quy định" càng nhường chỗ cho "cái có thể" bấy nhiêu/

Tuy nhiên trong ngày thường chứ không nói đến mức biến động và khikhủng hoảng con người luôn cần có tư duy tỉnh táo, biết nhìn xa trông rộng,biết hoài nghi khoa học và sáng tạo Thoát ly lối suy nghĩ đó, con người sẽkhông thể nào phát triển và tiến bộ được

Trong mỗi thời đại và ở bất ký một nền kinh tế nào trình độ phát triển trítuệ của con người luôn gắn liền với một giới quan nhất định Thế giới quan làtoàn bộ những biểu tượng và quan niệm về tự nhiên và xã hội Về quan hệ củacon người đối với thế giới quan xung quanh cũng như sự cảm nhận ý nghĩa củacuộc đời Mọi hình tượng và quan niệm như thế luôn được hoàn thiện và pháttriển trong thực tế Ví dụ về quan hệ giữa con người với tự nhiên, người ta thấycần phải có cách nhìn hiện thực hơn Sống trong tự nhiên, cùng với tự nhiêncon người phải có ý thức về môi trường, luật bảo vệ môi trường, các phươngpháp bảo quản, đóng gói mới, những quy định về nghiên cứu khoa học, về quản

lý và xử lý chất thải, tư duy và hành động sinh thái

Đối với cuộc sống xã hội cũng như vậy Do thế giới quan thiếu vữngvàng cùng với tầm trí tuệ còn thấp, có người đã phủ nhận thành quả tốt đẹp củaquá khứ và chạy theo những mô hình mới mang trong mình nó không ít khuyếtđiểm và sai lầm Họ không biết rằng người Hàn Quốc đã phải trả giá cho họ "tưtưởng tiếp cận phương tây" rất phổ biến trong những năm 60 Con người ChâuPhi cũng phải thốt lên: không thể có một mô hình duy nhất áp dụng cho mọiquốc gia Tất nhiên khi bước vào cuộc sống xã hội mới, đầy biến động, khichuyển từ một hình thái kinh tế này sang một hình thái kinh tế khác con ngườinói chung và nhất là các chính khách nói riêng cũng phải "dũng cảm thay đổi ý

kiến của mình" những sự thay đổi đó chỉ được diễn ra với điều kiện đã hiểu biếtvấn đề và các mối quan hệ một cách sâu sắc.

4 Một chủ đề cần được bàn ở đây là mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội.

Trong hoàn cảnh kinh tế thị trường xuất phát từ chỗ cho rằng nếu trongnền kinh tế thị trường con người tuy có lý trí nhưng cũng có tư lợi rằng nềnkinh tế đó dựa trên cơ sở tư nhân về tư liệu sản xuất và trên cơ sở tự do pháttriển của cá nhân, người ta muốn nhấn mạnh đến lợi ích cá nhân, coi nhu cầutồn tại và phát triển của cá nhân như là một sức mạnh mọi động lực thúc đẩy sựđổi mới và tiến bộ

Bước vào nenef kinh tế thị trường, con người chấp nhận cạnh tranh vàchạy theo lợi nhuận, lợi ích đó là điều hiển nhiên Song cũng có rất nhiều nhân

tố khác xô đẩy cá nhân vào cách bối rối, liều lĩnh thậm chí dẫn đến tình trạng

"tâm thần phân lập" Trong những tình huống đó nhiều khi, như nhà Triết họcPháp Ăngđrê Clueman đã viết: "Con người là hàng ổ của sự vô nhân đạo"

Cho nên để đạt tới sự cân bằng, bù trừ hoặc loại bỏ được những tác nhântiêu cực trong mỗi cá nhân, con người phải nhận thức và thoả mãn được 3 yếucầu cơ bản

Mỗi cá nhân không loại trừ kiểu người được gọi là "làm ăn kinh tế ",

"kinh doanh buôn bán" đều phải có đạo đức Do có nhiều hình thức thị trường

và kinh doanh nene trong thời đại ngày nay cần đề cập đến mặt đạo đức trongnhân cách mỗi con người từ nhiều mối quan hệ khác nhau: đối với tự nhiên, sựsống và tạo ra sự sống, đối với đồng tiền, đối với các phương tiện thông tin đạichúng, đối với quan hệ nhân ái giữa con người

+ Mỗi cá nhân đều hành động theo nguyên tắc: quyền luôn luôn gắn vớitrách nhiệm của họ Trong cuộc sống sự tồn tại và phát triển cần chữ "tín" lòngchân thành nghĩa là với sự tự ý thức đúng đắn và sâu xa

+ Con người sinh ra không chỉ tồn tại một mình như cá thể riêng rẽ.Cũng vì thế mới xuất hiện nỗi sợ hãi trước cô đơn và có yêu cầu hợp tác trong

mọi trường hợp, mọi hoạt động Trong nền kinh tế cũng vậy, một hoặc một số

cá nhân đơn độc không thể nào giải đáp nhanh chóng triệt để những câu hỏinhư: Cần sản xuất cái gì? sản xuất như thế nào? Cần phân phối cho ai?

Mối quan hệ giữa cá nhân với người khác, với nhón và xã hội, đã từng làcuộc tranh luộn trên nhiều lĩnh vực và chắc chắn sẽ không thể kết thúc, khôngthể đem lại một ý nghĩa thực tế, nếu người ta thiếu khách quan muốn thiên vềmột khía cạnh, một phía nào đấy

5 Khi phân tích tình hình chiến lược thế giới để đưa ra một chiến lược giải quyết.

Các nhà khoa học thuộc câu lạc bộ "Kom tất" chú ý đến khả năng thíchứng của con người Họ cho rằng việc thích ứng với mọi biến đổi là yêu cầu cơbản của tất cả mọi người, không phụ thuộc vào nền văn hoá các truyền thốngtôn giáo của họ

Con người không những phải thích ứng với những tình huống mới màcòn phải đứng vững trước những thay đổi nguy hiểm và tàn bạo Nếu không cósáng kiến mới, tinh thần cách tân phê phán, hoặc sức mạnh của ý chí con người

sẽ bỏ mất thời cơ trở thành kẻ bi quan đứng ngoài cuộc hoặc bị đào thải

Sự thích ứng ở mức cao là sự thay đổi cách ứng xử hay cách thích nghitâm lý Trong cuộc sống có nhiều kiểu thích nghi xã hội Tuy vậy người ta đãgặp nhiều trường hợp chỉ vì chạy theo ý thích, lợi ích cá nhân mà mục tiêu vàbiện pháp đều bị thay đổi làm nảy sinh những hiện tượng xã hội tiêu cực nhưchủ nghĩa cơ hội, thời vụ lợi bệnh xu thời, sự phân biệt chủng tộc, sắc tộc…

Gần đây nhiều cơ quan khoa học trên thế giới đã đi sâu nghiên cứu mốiquan hệ giữa nhận thức động cơ và hành động, về phương diện này đó là nổ lựcnhằm khắc phục một thiếu sót của tâm lý học từ trước tới tận những năm 50, 60của thế kỷ này, là chỉ chú trọng nghiên cứu thiên về lý thuyết hành vi, xa rờinhững điều kiện hoàn cảnh, những ép buộc mà con người phải đối mặt tronghoạt động thường ngày

6 Tính năng động trước hết trong phạm vi lao động là một khái niệm chỉ

sự linh hoạt của người nhận việc, khả năng lao động ở bất cứ nơi nào cần đến họ.

Các nhà hoạch định chính sách hoặc những nhà kinh doanh nếu thiếu sựnhạy cảm thiếu linh hoạt thì sẽ bị trả giá như đã biết An - VinTophiơ nhà tươnglai hoa Mỹ đã cho rằng trong thang giá trị sự toàn diện, uyển chuyển và linhhoạt có ý nghĩa rất quan trọng con người sẽ ngày càng vươn tới một lối sốngcân đối hơn (Chân tay và trí óc, giải trí và làm việc), sản xuất và tiêu thụ, trừutượng và cụ thể, khách quan và chủ quan Tính cô động linh hoạt có thể xemnhư ban đồng hành của tính sáng tạo

Thị trường và sự cạnh tranh trên thị trường luôn luôn thách thức conngười, phải đòi hỏi ở con người trình độ cao hơn, trong xử lý tình huống tronghoạt động sáng tạo, ở đây cần chú ý các phạm trù: con người sáng tạo, quá trìnhsáng tạo sản phẩm sáng tạo và môi trường sáng tạo

7 Sự định hướng giá trị đúng đắn nhanh chóng của cá nhân đã trở thành mọi điều kiện quan trọng trong đời sống và nhất là hoàn cảnh kinh tế xã hội đang biến động mạnh mẽ.

Việc cá nhân hướng suy nghĩ và hành động của mình vào những giá trịnày hay những giá trị khác tạo nên sự định hướng giá trị của họ Cùng một lúccon người theo đuổi những giá trị liên quan đến bản thân gia đình lao động sảnxuất, đào tạo bồi dưỡng… Việc định hướng vào những giá trị vật chất tinh thầnđều có ý nghĩa nhưng trước mắt và trong giai đoạn tới đang có rất nhiều vấn đềrất đáng quan tâm nếu xã hội muốn trở thành một cộng đồng bao gồm các côngdân có nhân cách đẹp

Thứ nhất cần phải có những nổ lực và biện pháp từ phía những cá nhân

và xã hội để gạt bỏ được một trong những sai lầm của xã hội văn minh là "cuộcchạy đua với chính bản thân mình" của Cơn - rát Lô - ren đã nói Mắc sai lầm

này nghĩa là cá nhân chỉ đánh giá cao những gì vượt lên trên đồng loại, kháttiến kông băn khoăn gì về cái giá phải trả để có tiền.

Thứ hai, dù ở thời đại nào theo quan niệm chung bên cạnh lợi ích giaicấp và nhóm, con người đều hướng vào các giá trị lâu dài bền vững như hoàbình, tự do, trách nhiệm cá nhân gia đình hạnh phúc, công bằng, nam nữ bìnhđẳng rất quan tâm đến người già và người tàn tật sự tôn trọng người khác lòngkhoan dung

Thứ ba, nếu giá trị phản ánh những điều kiện thực tế của từng người vàcộng đồng của họ thì cơ cấu và thứ bậc giá trị trong xã hội là hết sức phân hoá

đa dạng và sinh động Chúng ta có thể thấy hệ giá trị càng phức tạp hơn nhiềukhi xét theo địa phương, dân tộc, nghề nghiệp, giai tầng, vị thế xã hội, tôn giáo,lứa tuối Chính vì thế sự mâu thuẫn và xung đột giữa giá trị riêng và chung,giữa giá trị và phản ánh giá trị sẽ xảy ra đồng thời và chỉ có thể giảm đi haykhắc phục qua những tác động lành mạnh của số đông tích cực trong xã hộiqua giáo dcuj giá trị và tự giáo dục mỗi cá nhân con người Cần phải có tinhthần dũng cảm và niềm tin, không thể bi quan và bất lực coi những giá trị là bấtbiến chẳng hạn coi cái ác là trường tồn cùng với con người Thậm chí cho rằngchưa bao giờ chịu khuất phục và lùi bước bởi bất cứ thể chế nào

Thứ tư, cần tôn trọng những giá trị cần thiết và lành mạnh của cá nhân vàphải tạo ra nưhng điều kiện thuận lợi để mọi cá nhân vươn tới giá trị đó

Thứ năm, mọi thế hệ phải luôn giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc:những tập quán, trật tự, phong cách, sinh hoạt văn hoá lành mạnh được hìnhthành trong quá trình phát triển lịch sử của một xã hội một quốc gia Các giá trịphản ánh bản sắc dân tộc đích thực sẽ giúp con người đoàn kết, gắn bó vớinhau, chống lại mọi sự đồng hoá từ bên ngoài cũng như thái độ hoài cổ, lỗithời

8 Xã hội sẽ mờ nhạt đi tính sinh động và khả năng phát triển, nếu người dân trong đó không có cá tính, cá nhân, cá thể và cá tính liên quan đến nhau nhưng không giống nhau:

Cá tính là khái niệm vừa nói lên đặc điểm riêng biệt của cá nhân, đặcđiểm độc nhất vô nhị của nhân cách vị trí đặc thù của cá nhân trong hệ thốngquan hệ xã hội vừa dùng để chỉ khía cạnh của sự tự ý thức

Cơ sở chủ yếu nhất của sự hình thành cá tính là sự phân công lao độngcủa xã hội và vị trí của cá nhân nhất định Trong hệ thống các quan hệ xã hội,

cá tính là tổng thể các tính cách giúp phân biệt cá nhân này, với cá nhân khác.Trong khi phát triển cá tính cá nhân phải tự điều chỉnh cho phù hợp với môitrường, tình huống quan hệ chung trong cộng đồng xã hội

9 Vượt qua những nền văn minh khác nhau, loài người đang bước vào một nền văn minh mới hậu công nghiệp

Cùng với nó một xã hội mới, một lối sống mới, phù hợp hơn đang và sẽtiếp tục hình thành

Lối sống là toàn bộ những hình thức hoạt động sinh động tiêu biểu trongnhững quan hệ kinh tế xã hội nhất định của các dân tộc giai cấp, các nhóm xãhội cá nhân trong sản xuất vật chất và tinh thần trong phạm vi chính trị - xã hội

và riêng tư hàng ngày Lối sống của con người chịu sự tác động của cơ cấu địa

lý, khí hậu, Nhà nước - chính trị, tinh thần tôn giáo, kỹ thuật và văn hoá nhữngtrình độ khác nhau ở mỗi quốc gia ở những nước đang phát triển một lối sốngmong muốn và hợp lý, có khẳ năng giúp con người tiến kịp cộng đồng vănminh có những đặc điểm chủ yếu sau đây:

- Con người ngày càng tích cực lao động dựa trên sự thống nhất củanhững lợi ích cơ bản giữa xã hội và cá nhân

- Cá nhân tuân theo những chuẩn mực hành vi đạo đức, không vì đờisống vật chất chưa cao mà để cho vật chất chế ngự thậm chí bon[p nghẹt nhữngnhân tố tinh thần tình cảm

- Phấn đấu phát triển năng lực toàn diện trên cơ sở coi trọng giáo dục vàkhả năng học tập suốt đời.

- Mỗi người đều có tình cảm và trách nhiệm trong việc tìm kiếm một conđường giải quyết ngày càng có hiệu quả các vấn đề gia đình, đất nước và thếgiới

- Thẩm mỹ hoá đời sống và môi trường là dấu hiệu của sự biến đổi chungcủa thời đại

- Con người ngày càng vươn tới lòng nhân ái, sự hợp tác chân thành vàthi đua lành mạnh

II NGOÀI RA TA TÌM HIỂU NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH CON NGƯỜI VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN CHUYỂN TỪ NỀN KINH TẾ BAO CẤP SANG KINH TẾ THỊ TRƯỜNG.

1 Sự hình thành và phát triển nhân cách con người Việt Nam hiện nay chịu tác động từ hai luồng chính.

Luồng tác động trong quá khứ và luồng tác động của quá trình xây dựngcái mới Những mâu thuẫn trong sự hình thành và phát triển nhân cách ngườiViệt Nam trong điều kiện chuyển từ nền kinh tế bao cấp sang nền kinh tế thịtrường chủ yếu nằm trong mối quan hệ qua lại giữa 2 luồng tác động nói trên

Việc chuyển nền kinh tế mang nặng tính chất tự cấp tự tục với cơ chế tậptrung quan liêu bao cấp sang nenef kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận độngtheo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước có ý nghĩa to lớn trong việcgiải phóng và phát huy các tiềm nawg sản xuất trong xã hội Nó tạo ra nhữngđiều kiện tieu đề cho sự phát triển kinh tế, khai thác các nguồn lực cho sự pháttriển Đồng thời việc chuyển sang nền kinh tế thị trường đang phát triển, thúcđẩy và mở rộng quan hệ hợp tác và phân công lao động trong nước và thế giới

áp dung những thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại tạo điều kiện nângcao năng xuất lao động, đảm bảo phúc lợi xã hội cho mọi tầng lớp Dưới tácđộng to lớn đến các nguồn lực tài nguyên và con người Nó giúp cho con người

sử dụng có hiệu quả tài nguyên thiên nhiên và sức lao động tạo thuận lợi cho sựphát triển của mỗi cá nhân về nhiều phương diện nhất là phương diện tài năng

Nền kinh tế hàng hoá đòi hỏi phải mở rộng quan hệ với các nước, chúng

ta đã nhanh chóng xuất khẩu và có những bước tiến mới trong kinh tế đốingoại Trong quá trình mở rộng hợp tác kinh tế và giao lưu văn hoá với cácnước, một mặt chúng ta tiếp thu được nhiều thành tựu văn minh của nhân loàilàm phong phú nền văn hoá dân tốc, mặt khác quá trình xâm nhập của nền kinh

tế ngoại lại làm coh văn hoá truyền thống có thể bị mai một

2 Sự phát triển nhân cách không phải trong bất cứ trường hợp nào cũng

Thực tế cho thấy là sự phát triển của công nghiệp hoá, hiện đại hoá lên

sự phát triển của nhân cách là có tính 2 mặt Bên cạnh việc tạo cho con người lànăng động hơn, duy lý hơn, có cá tính hơn… công nghiệp hoá, hiện đại hoácũng thể hiện những tác động tiêu cực lên sự phát triển nhân cách Không chỉđối với những nước đang phát triển ở chính những nước đang phát triển Vấn

đề nhân cách cũng là một vấn đề nhức nhối nhất Năm 1990 triết gia EMorinnhận xét riêng "Chẳng những phương phương thức để phát triển thế giới thứ 3gây ra sự kém phát triển và tinh thần tâm lý đạo đức"

Sự kém phát triển hay sự xuống cấp về nhân cách do tác động của côngnghiệp hoá, hiện đại hoá biểu hiện tập trung trên những phương diện vật chấtsau đây:

Cơ chế thị trường và tiến bộ công nghệ là suy yếu mối quan hệ giữa cánhân và cộng đồng Việc khuyến khích và chạy theo lợi ích cá nhân quá mức đãchia rẽ con người với con người với xã hội E Hitsch trong cuốn "Biết chữ mangtính văn hoá" đã phê phán tình trạng này ở nước Mỹ và cách tính riêng "Dântộc Mỹ đang làm nguy bởi vì học sinh hiện nay không được dạy những điềuliên kết người Mỹ lại với nhau"

3 Mặt tiêu cực.

Khẳng định rằng cơ chế thị trường không đối lập mà còn là một nhân tốkhách quan cần thiết của việc xây dựng và phát triển đất nước Đảng ta cũngđồng thời chỉ rõ "Cơ chế thị trường có những tác động tiêu cực mâu thuẫn với