BÁO CÁO NGHIÊN CỨU, KHẢO SÁT, HỌC TẬP KINH NGHIỆM PHÂN TÍCH VÀ DỰ BÁO KINH TẾ VĨ MÔ TẠI TÂY BAN NHA

Đoàn công tác của Bộ Kế hoạch và Đầu tư gồm các cán bộ của Trung tâm Thông tin và Dự báo Kinh tế - Xã hội Quốc Gia, Văn phòng Bộ, do đồng chí Tạ Đình Xuyên, Phó giám đốc Trung tâm làm tr

BÁO CÁO NGHIÊN CỨU, KHẢO SÁT, HỌC TẬP KINH NGHIỆM PHÂN TÍCH VÀ DỰ BÁO KINH TẾ VĨ MÔ TẠI TÂY BAN NHA

Theo quyết định số 1648/QĐ-BKH về việc cử cán bộ, công chức tham gia đoàn khảo sát nước ngoài phê duyệt chương trình công tác: “Nghiên cứu, khảo sát học tập kinh nghiệm phân tích và dự báo kinh tế vĩ mô tại Tây Ban Nha” từ ngày 8/11/2010 đến ngày 14/11/2010 Đoàn công tác của Bộ Kế hoạch và Đầu tư gồm các cán bộ của Trung tâm Thông tin và Dự báo Kinh tế - Xã hội Quốc Gia, Văn phòng Bộ, do đồng chí Tạ Đình Xuyên, Phó giám đốc Trung tâm làm trưởng đoàn, xin báo cáo tóm tắt kết quả công tác và một số kinh nghiệm thu nhận được về những vấn đề trên như sau:

1 MỤC ĐÍCH CHUYẾN KHẢO SÁT: Nghiên cứu, khảo sát, học tập kinh

nghiệm phân tích và dự báo kinh tế vĩ mô tại Tây Ban Nha

2 CÁC CƠ QUAN ĐOÀN ĐẾN LÀM VIỆC:

- Tổng cục Thống kê Tây Ban Nha - Instituto Nacional de Estadistica

- Công ty INDRA Tây Ban Nha (http://www.indra.es/)

3 CHƯƠNG TRÌNH LÀM VIỆC CỦA ĐOÀN:

- Chia sẻ, học hỏi kinh nghiệm về công tác phân tích kinh tế và dự báo kinh

tế vĩ mô (Bộ Kinh tế Tây Ban Nha)

- Tình hình phát triển kinh tế - xã hội của Tây Ban Nha (Bộ Kinh tế/ Ngân hàng Tây Ban Nha)

- Xây dựng cơ sở dữ liệu và thu thập dữ liệu

- Phối hợp giữa các cơ quan trong công tác phân tích kinh tế và dự báo kinh

tế vĩ mô

4 NHỮNG VẤN ĐỀ CHIA SẺ KINH NGHIỆM CỦA PHÍA BẠN:

Qua nghiên cứu khảo sát thực tiễn về công tác phân tích dự báo kinh tế vĩ mô với các cơ quan của Tây Ban Nha đoàn đã thu nhận được những kết quả sau:

1 Giới thiệu tổng quan về Tây Ban Nha:

Tây Ban Nha, hay Vương quốc Tây Ban Nha (tiếng Tây Ban Nha: Reino

de España),[note 1] là một nước nằm trên bán đảo Iberia phía Tây Nam châu Âu Vùng đất chính giáp Địa Trung Hải, và một phần nhỏ giáp lãnh thổ Vương quốc Anh Gibraltar, về phía Đông và phía Nam, giáp Pháp, Andorra và vịnh Biscay về phía Bắc và giáp Đại Tây Dương và Bồ Đào Nha về phía Tây và Tây Bắc Lãnh thổ Tây Ban Nha cũng bao gồm quần đảo Balearic thuộc Địa Trung Hải, quần đảo Canary ngoài khơi châu Phi thuộc Đại Tây Dương và hai thành phố tự trị ở Bắc Phi, Ceuta và Melilla, giáp với Maroc Với diện tích 504.030 km², Tây Ban Nha là nước lớn thứ hai ở Tây Âu và trong Liên minh châu Âu sau Pháp Lãnh thổ Tây Ban Nha

có một vị trí chịu nhiều tác động từ bên ngoài từ thời tiền sử và buổi ban đầu của đất nước Ngược lại, Tây Ban Nha cũng gây ra ảnh hưởng lên các vùng khác, chủ yếu là vào thời kỳ lịch sử hiện đại, khi Tây Ban Nha trở thành một đế quốc để lại hơn 400 triệu người nói tiếng Tây Ban Nha ngày nay, trở thành thứ tiếng mẹ đẻ phổ biến thứ hai trên thế giới

Tây Ban Nha là một quốc gia dân chủ và quân chủ lập hiến phát triển với nền kinh tế lớn thứ 9[1] hoặc thứ 10[2] trên thế giới tính theo GDP danh nghĩa và có chỉ

số phát triển con người đứng thứ 15.[3] Tây Ban Nha là thành viên của Liên hiệp quốc, Liên minh châu Âu, NATO, OECD, và WTO

2 TỔNG CỤC THỐNG KÊ TÂY BAN NHA (Instituto Nacional de Estadistica http://www.ine.es/)

TCTKTBN (TC) hoạt động theo luật và hiến pháp của TBN, có lịch sử lâu đời Tiền thân của TC được thành lập từ 1856 (Cục thống kê) Từ năm 1945 đến nay là TC

Tổng số cán bộ làm việc trong TC là 7000 người Tại văn phòng TC ở Madrid có 4500 nhân viên làm việc, trong đó có 1500 nhân viên làm việc tại khu vực vùng của TC Các cán bộ làm việc tại khu vực vùng chịu trách nhiệm lấy thông tin từ các nhà sản xuất, tiêu dùng và người dân để TC tổng hợp, phân tích, tập hợp Các nhân viên làm việc ở Madrid nhận thông tin, phân tích và xử lý những thông tin này

TBN có 17 khu tự trị, mỗi khu tự trị có 01 viện của TC Hệ thống của TC có

52 văn phòng tại các địa phương Kinh phí hoạt động hàng năm từ 250 đến 300 triệu EUR (của viện hay TC chỗ này em chưa chắc chắn, anh kiểm tra lại qua ghi băng giúp em)

Hoạt động của TC còn liên quan đến 10 bộ, nhà băng và đều qua ủy ban dự báo Ngoài ra TC còn có hoạt động điều phối liên quan đến những vấn đề trong nước cũng như Cộng đồng chung châu Âu (EU)

Văn phòng TCTK TBN là văn phòng độc lập hoàn toàn Nguồn kinh phí phụ thuộc vào bộ tài chính và kinh tế, có lịch sử phát triển lâu đời và TC phấn đấu đạt tiêu chuẩn của cộng đồng chung châu âu

bộ khác (như Bộ kinh tế, ngân hàng…) Số liệu được thu thập thông tin từ các

khách hàng, các nhà sản xuất,… Tất cả những thông tin mà TCTK đảm nhận đều được công bố trên trang Web của TC (cả tiếng anh)

Website có giao diện 3 phần chính Trang web của TC nhận được nhiều giải thưởng của Tây Ban Nha cũng như của Quốc tế về giao diện và cung cấp thông tin của website

Bên trái: Các CSDL (Ngân hàng dữ liệu) được chia ra thành các mục nhỏ gồm các thông tin về môi trường, dân số, xã hội, sinh đẻ, văn hóa, y tế, người lao động, giáo dục, kinh tế, các chỉ số liên quan doanh nghiệp, khoa học công nghệ, khu công nghiệp và xây dựng, phân tích dữ liệu cơ sở hạ tầng… người dùng có thể tìm tin nhanh ở thanh công cụ bên trên

Tùy từng lĩnh vực, tùy từng thời điểm xây dựng của mỗi CSDL mà các chuỗi

số liệu có độ dài khác nhau Ví dụ: Số liệu lao động, CPI có từ 1975 đến nay, hoặc chỉ số SXCN có từ 1945-2010 (cập nhật theo tháng)

Ở giữa: trình bày những thông tin/tin tức cập nhật và quan trọng nhất

Bên phải: là chỉ số giá tiêu dùng, tính toán, các biểu đồ khác nhau; bài báo, cataloging…

Các số liệu, báo cáo, công việc do TC đảm nhiệm đều công bố rộng rãi (gần 100%) trên trang web của TC Tuy nhiên có một số CSDL về doanh nghiệp/ cá nhân thì không công bố rộng rãi (phải có tài khoản của trang web mới vào được) Ngoài ra có một số thông tin dùng để bán (những thông tin có yêu cầu sâu hơn thì cung cấp theo tài khoản cá nhân giả tiền cho hàng tháng,…) Với một số nhà nghiên cứu/ luận án thì 2 bên ký hợp đồng với nhau trên cơ sở tính chi phí: thời gian, chất xám, đi lại để có được thông tin và thỏa thuận hợp đồng

2 Hợp tác quốc tế TBN là một trong 28 nước nằm trong khối Cộng đồng chung châu âu, trong

16 nước sử dụng đồng tiền chung châu âu (EUR), nên họ có rất nhiều thuận lợi trong lĩnh vực hợp tác quốc tế Tuy nhiên, họ cũng phải tuân thủ những chuẩn mực, luật lệ do Eurostar ban hành

3 Điều phối, quan hệ phối hợp với các cơ quan làm nhiệm vụ phân tích, dự báo kinh tế

TCTK TBN còn có hoạt động điều phối liên quan đến những vấn đề trong nước cũng như Cộng đồng chung châu Âu (EU) và họ cũng có kinh phí từ các hoạt động chuyên môn đóng góp chung cho EU

Ví dụ: Bảng so sánh giá tiêu dùng trong thị trường châu Âu (phải cập nhật những chỉ tiêu chính trong cả hệ thống châu âu)

Chỉ số Châu âu do Eurostar xử lý và viện thống kê có chức năng điều hòa giá

cả trong thị trường châu âu

TC có chức năng phối hợp với các khu tự trị (17 khu) để điều chỉnh cho cùng một chỉ số, nên số liệu khá chính xác, không bị lệch Ngoài ra, TC còn phải tuân thủ

100 luật của EU Các số liệu do TC cung cấp bao giờ cũng có một ủy ban giám sát điều tra về các số liệu Cho đến thời điểm này TBN chưa có vấn đề gì về số liệu (ví

dụ như Hy lạp)

Mối quan hệ giữa TCTK với ngân hàng, cơ quan dự báo:

Tất cả các số liệu của TC đều được công bố trên website và chính phủ yên tâm dùng số liệu của TC trong công tác phân tích và dự báo cũng như hoạch định chính sách TC được đánh giá cao về tính trung thực của số liệu

TC có mối quan hệ rất tốt với các bộ ngành khác rất tốt, trên cơ sở có chương trình kế hoạch tổng thể giữa các cơ quan có liên quan với TC (4 năm/1 lần), ngoài

ra còn có chương trình làm việc chung của các bộ từ đầu năm với TC (vì đây là công việc chung, 25% thông tin được lấy từ các trang web của các bộ khác và TC

có đường link kết nối với nhau, và tổng hợp vào trang web của TC Họ làm việc theo hàng năm, mang tính xã hội, cộng đồng và không mất tiền để mau thông tin và

dữ liệu (vì TC cung cấp 75% số liệu, còn 25% số liệu do các bộ ngành khác cung cấp)

TCTK không làm công tác dự báo Bộ kinh tế đảm nhiệm công tác này, ngoài ra còn có một số cá nhân cũng làm công tác này TC cung cấp 75% số liệu, 25% số liệu do các bộ ngành khác cung cấp cho các cơ quan chính phủ/ cá nhân làm công tác phân tích và dự báo

TC có thể dự báo về tăng trưởng dân số, còn những vấn đề chỉ liên quan đến

xã hội thì họ không làm được

Do TC hoạt động tương đối độc lập với chính phủ nên họ cũng không có áp lực khi công bố các chỉ số nhạy cảm (CPI) Tuy nhiên, cũng có những chỉ số áp lực (mang tính nội bộ) ví dụ như về nguồn nhân lực

2 CÔNG TY INDRA (http://www.indra.es/) Lịch sử hình thành và phát triển:

Công ty tiền thân được thành lập từ năm 1921 (là công ty nhà nước) Năm

1993 thành lập công ty INDRA (chiếm 95% cổ phần nhà nước) Năm 1999 thì 100% là vốn của doanh nghiệp, thời điểm này có 3000 nhân viên, 2006 nâng tổng

số nhân viên lên 12000 Năm 2006 mua lại cổ phần công ty chuyên nghiên cứu về năng lượng và bán 12% cổ phần mua một công ty khác giải pháp công nghệ về tài

chính Năm 2007 có hơn 22 nghìn nhân viên và đến năm 2010 có hơn 30 nghìn nhân viên Từ năm 1999 tham gia thị trường chứng khoán Chỉ số của công ty trong thị trường chứng khoán TBN là 20% Doanh số tăng từ năm này qua năm khác Lợi nhuận năm 2007: 11,45%, năm 2008: 11,4% , 2009: 6,1% Mục tiêu năm 2010 phấn đấu tăng từ 2-4%

Hiện nay, INDRA được đánh giá là công ty hàng đầu của TBN trong lĩnh vực CNTT, giá trị của công ty là một trong 2 công ty quan trọng nhất ở châu âu Là một trong 35 công ty đáng tin cậy nhất của TBN, tính từ năm 2000 đến thời điểm hiện tại INDRA luôn nằm trong danh sách này và chưa bao giờ ra khỏi danh sách đó (chỉ dao động về thứ tự) Vốn lưu động của công ty 3 tỷ USD

Lợi nhuận năm 2009 hơn 2.513 tỷ EUR, có hơn 30.000 nhân viên Có 12.000 nhân viên hoạt động bên ngoài TBN, hơn 30 công ty tư vấn và có đại diện ở hơn

160 nước trên thế giới Đầu tư trung bình là 500 triệu USD/ 3 năm Trên thế giới INDRA có hơn 100 đại diện, hơn 30 nhà máy sản xuất kết hợp với cả doanh nghiệp trong khu vực

Hoạt động chính của INDRA

Phân bố mặt hàng rộng, ứng dụng trong quản lý Sản xuất các giải pháp cho công nghệ từ lúc tư vấn cho đến giải pháp bảo hành Hoạt động phối hợp với các doanh nghiệp Các cổ phần chính của công ty là một số cục, vụ viện liên quan tài chính, ngân hàng Có sản xuất phần mềm cho một số bộ ngành, TCTK, Bộ Kinh tế-tài chính, ngân hàng, hải quan, xuất nhập khẩu,…

Mảng kinh doanh: giải pháp công nghệ + dịch vụ

- Các dịch vụ tư vấn khách hàng (tư vấn làm sao để phát triển công nghệ cho khách hàng)

- Bán công nghệ, chuyển giao công nghệ

- Doanh nghiệp có liên quan mảng tài chính, bảo hiểm

- Công nghệ có thể áp dụng cho các Bộ kinh tế làm mảng công nghệ có liên quan đến phần thuế, hải quan và các mảng pháp lý

- Tạo điều kiện tốt nhất cho mọi người truy cập internet

- Mảng bệnh viện, trạm xá, bảo hiểm xã hội

- Đang cố gắng tiếp cận, hợp tác công tư PPP

- Không tham gia mảng truyền hình nhưng có một số mảng về quốc phòng

- Mảng giao thông vận tải là công ty số 1 cho các giải pháp giao thông

- VD: Hiệp hội quản lý giao thông cho biết 40% dùng phần mềm quản lý của công ty trong lĩnh vực giao thông

- Úc: sử dụng trong quân sự

- Ấn độ, Thái land, Inđônêxia,…

- Làm vận tải biển, tàu hỏa

- Các hệ thống điều hành đường tàu cao tốc, tàu điện ngầm ở TBN sử dụng phần mềm quản lý của công ty kể cả ở Thượng Hải, Bom Bay

- Hệ thống đèn thông minh trên đường

- Mảng an ninh quốc phòng: giấy CMT nhân dân, khám sức khỏe, quản lý hộ chiếu, quản lý thẻ

- Lắp đặt các hệ thống an ninh, bảo vệ cho các sân bay, nhà ga, các cơ quan bộ ngành của chính phủ

- Hệ thống theo dõi đường biên giới

- Tạo máy rađa phát sóng bắn tốc độ

- Lĩnh vực sản xuất phần mềm:

- Châu Mỹ, châu á: 1 nhà máy sản xuất phần mềm ở Philippin, ở Trung Quốc có 3 nhà máy, ở Stdney có phần mềm hạ cánh, dự báo thời tiết

- Ở Maroc có 1 công ty chuyên về thiết bị y tế

- An ninh quốc phòng có mặt lợi, mặt hại

- Công ty tham gia vào hầu hết các lĩnh vực quản lý của các cơ quan chính phủ, các bộ ngành ở cả các khu tự trị của TBN

- Các phần mềm của thống kê đều do công ty INDRA phân tích, lưu trữ số liệu

- Các sản phẩm phân tích dữ liệu cũng do công ty này cung cấp

- Các chỉ số điều tra về chăn nuôi,…phần lớn do công ty này cung cấp trên các giao diện của web

- Công ty đang tham gia vào bỏ phiếu từ lúc thu thập thông tin cho đến phân tích số liệu

3 BỘ KINH TẾ (http://www.meh.es/en-GB/Paginas/Home.aspx)

Bộ Kinh tế TBN (Trước kia TBN cũng là bộ kế hoạch và bộ tài chính, giờ họ sát nhập 2 bộ thành bộ kinh tế, tài chính TBN) Hiện được tổ chức theo 2 mảng công việc chính là mảng kinh tế và vật giá Mảng kinh tế gồm 5 ban: Ban nghiên cứu kinh tế vĩ mô; Ban Tài nguyên; Ngân hàng; Quan hệ quốc tế; Bảo hiểm

Nhiệm vụ chính của mảng kinh tế là đánh giá và dự báo về kinh tế TBN, có liên quan nhiều đến cải cách chính sách kinh tế và không cung cấp nhiều lắm về thông tin dự báo Ngoài ra, họ còn phải hoàn thành nhiệm vụ chung của cộng đồng chung châu âu đề ra và các chính sách liên quan mảng thương mại Ông Migel công tác ở mảng dự báo kinh tế, cải cách chính sách liên quan mảng thương mại sẽ trình bày, giới thiệu tóm tắt về các nhiệm vụ chính mà họ phải đảm nhận đó là: Dự báo một số chỉ số chính, những công việc liên quan cải cách kinh tế phục vụ cho chính phủ Con số thống kê do TCTK và ngân hàng TBN cung cấp

Một số chỉ số chính phải dự báo cụ thể như sau:

Chỉ số tổng kim ngạch xuất nhập khẩu: dữ liệu từ hải quan cả số lượng lẫn giá trị của xuất nhập khẩu của 28 nước trong cộng đồng chung châu âu, không có hàng rào thuế quan (thuế chung), còn các nước thì cũng có những thuế riêng Số liệu của hải quan cập nhật theo hàng tháng (có thể chậm hơn một chút), số liệu công khai ngân hàng nhà nước có thể dùng để tính tỷ giá và cung cấp cho chính phủ (TCTK) làm số liệu chính thức

Chỉ số tổng hợp: Ví dụ: chính sách tiêu dùng: mua xe bao nhiêu, mua đồ đạc

là bao nhiêu…được gọi là chỉ số tổng hợp

Chỉ số giúp cân bằng, điều hòa giá trên thị trường (cung cấp theo quý, thường chậm 2 tháng) Chi phí cao nhất thường phải làm đến đầu mùa hè (tháng 9) rải rác cho các bộ phận khác

Ngân sách nhà nước: Duyệt từ tháng 2 hàng năm Tháng 2 có báo cáo tổng quan về điều kiện kinh tế, trong báo cáo này dự báo tình hình kinh tế 3 năm tới của TBN, cùng với phương pháp thống kê sẽ tách biệt ra 2 phần xem vượt quá hay không vượt quá ngân sách Báo cáo này được chuyển sang bộ phận vật giá (cùng

bộ kinh tế), sẽ cung cấp số liệu chỉ số TBN là bao nhiêu để tính ra tiền lương

Dự án kinh phí năm tới được Quốc hội xem xét và tháng 12 sẽ phê duyệt Họ

có nhiệm vụ đưa ra dự báo + kiểm tra kỹ càng tất cả các chỉ số Thay đổi hệ thống kiểm tra, phê duyệt cho dự án ngân sách cấp kinh phí cho kinh tế gồm 2 phần: nghiên cứu ngân sách nhà nước và nghiên cứu ngân sách nhà nước + Châu âu Vào