Càng thấm thía hơn khi được tận mắt nhìn công trình tượng đài chiến thắng La Ngà được khởi công xây dựng Dù là một huyện miền núi, cách xa thành phố Biên Hòa và thành phố Hồ Chí Minh, nh
Trang 1UBND HUYỆN ĐỊNH QUÁN
TRƯỜNG TH NGUYỄN BÁ NGỌC
GIÁO VIÊN: MAI THỊ PHƯƠNG
BÀI DỰ THI TÌM HIỂU VỀ DI TÍCH LỊCH SỬ TƯỢNG ĐÀI CHIẾN THẮNG LA NGÀ.
Phần tự luận:
Nêu cảm nhận của anh/ chị về di tích lịch sử tượng đài chiến thắng La Ngà Theo anh/ chị làm thế nào để giữ gìn và phát huy giá trị di tích lịch sử trên địa bàn huyện
Bài làm:
Tôi là dân địa phương được sống và làm việc trên mảnh đất có dấu ấn với cái tên gắn liền với cuộc đấu tranh của quân và dân Đồng Nai đó là “ Chiến thắng La Ngà
Dù không phải là người gốc bản địa, xong gần 40 năm gắn bó với mảnh đất quê hương thứ hai, tôi lại được biết đến cuộc chiến qua bao thế hệ, qua những thông tin lưu truyền và hồi kí về con người Đồng Nai
Càng thấm thía hơn khi được tận mắt nhìn công trình tượng đài chiến thắng La Ngà được khởi công xây dựng
Dù là một huyện miền núi, cách xa thành phố Biên Hòa và thành phố Hồ Chí Minh, nhưng từ ngay những năm đầu kháng chiến, Định Quán đã được xem là một huyện có vị trí chiến lược quan trọng, là căn cứ địa cách mạng, là một bộ phận của chiến khu Đ kiên cường và anh dũng, mảnh đất Định Quán đã sản sinh ra biết bao người con anh hùng tiêu biểu như anh hùng liệt sĩ Điểu cải, liệt sĩ Điểu Xiển và biết bao người mẹ, người con thân yêu khác đã anh dũng nằm xuống vì hòa bình, độc lập dân tộc
Tôi biết đến tượng đài chiến thắng La Ngà trong một chuyến đi tình cờ ghé lại làng nổi La Ngà Đây là nơi ghi dấu chiến công hiển hách của Chi đội 10 Liên quân 17
và Trung đội Quốc vệ đội huyện Xuân Lộc vào ngày 1/3/1948 Ngồi dưới bóng mát rặng liễu già trong gió xuân, ngước nhìn lên tượng đài chiến thắng La Ngà cao vời vợi, chúng tôi như chìm vào những ngày quân ta đánh Pháp…
Nơi đây đã từng diễn ra một trận đánh cắt giao thông lớn của quân và dân miền Đông Nam bộ vào ngày 01 tháng 3 năm 1948 Bằng sự huy động tài tình sức mạnh từ địa thế, lòng dân chỉ trong vòng 55 phút quân ta đã tiêu diệt được đoàn
xe quân sự Pháp gồm 59 chiếc, 150 tên địch (trong đó có 25 sĩ quan) Trận phục kích La Ngà là một chiến công xuất sắc đã gây nhiều tiếng vang lớn trong nước và dư luận nước Pháp, chiến thắng đã đi vào lịch sử không phải chỉ vì thắng lợi về mặt quân sự mà còn là thắng lợi về mặt chính trị trong và ngoài
Trang 2nước Đồng thời đánh dấu bước trưởng thành nhanh chóng của lực lượng vũ trang Biên Hòa – Đồng Nai
Trận phục kích La Ngà đã làm nức lòng quân dân ta, từ đó mở ra hàng loạt chiến công vang dội khác Chính một Sĩ quan Pháp – tướng Salan đã phải thừa nhận: “Trận thắng La ngà chứng tỏ sự phát triển nhanh chóng và vững vàng của lực lượng vũ trang vùng Đồng Nai, sẵn sàng bẽ gãy mọi ý đồ quân sự của đội quân viễn chinh Pháp”
Với ý nghĩa lịch sử đó, ngày 22 tháng 12 năm 1986, Bộ
Văn hoá (nay là Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch) đã có
Quyết định số 235/VH-QĐ xếp hạng Di tích lịch sử
Tượng đài Chiến thắng La ngà là Di tích Lịch sử cấp
Quốc gia
Năm 1998, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Đồng Nai
đã quyết định quy hoạch, bảo tồn và xây dựng Tượng đài
Chiến thắng La Ngà ngay tại khu vực cao điểm 100
(người dân địa phương vẫn gọi là đồi Gió hú), nơi diễn ra
trận giao tranh ác liệt giữa ta và địch Leo qua 145 bậc,
tôi lên tới đỉnh đồi, Tượng đài sừng sững trước mắt tôi,
tượng cao 18 mét (phần bục 2,5 mét), xung quanh tượng
được bao một vòng tròn lớn những cây xanh, càng làm tô
thêm vẻ đẹp hiên ngang, vững chãi của tượng giữa bầu
trời xanh lộng gió như nhắc nhủ thế hệ hôm nay khắc ghi
công lao của thế hệ cha ông
Tôi di chuyển đến phía mặt trước đồi, đứng dưới những
bóng cây xanh, tôi cảm nhận được cái mát của từng
luồng gió sông La Ngà, từng luồng gió đậm mùi cá, tôm,
bà con làng bè quê mình năm nay chắc trúng lớn Nhìn ra
phía xa xa là cầu La Ngà vừa mới được khánh thành
không lâu nhưng đã rất đông xe cộ đi lại Định Quán
trong mắt tôi càng ngày càng giàu đẹp
Quay lại khu phía dưới chân đồi, tôi ghé vào Nhà truyền
thống Cùng với Tượng đài Chiến thắng, Nhà truyền
thống đã được khởi công xây dựng trong khuôn viên khu
Di tích vào tháng 01 năm 1998 Nhà truyền thống được
xây dựng với điện tích gần 100 m², là nơi lưu giữ những
hình ảnh, hiện vật minh chứng những chiến công vang
dội của quân và dân huyện Định Quán nói riêng, quân và
dân Nam bộ nói chung trong sự nghiệp đấu tranh giải
phóng dân tộc
Trang 32.2 Địa điểm chiến thắng La Ngà (1986) Cụm di tích chiến thắng La Ngà được Bộ Văn Hóa, xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia theo Quyết định số 235/VH- QĐ ngày 12/12/1986 Cụm di tích chiến thắng La Ngà trải dài trên 9 km đoạn quốc lộ
20 từ km 104 đến 113 qua các xã Phú Ngọc, Ngọc Định và Phú Hiệp, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai Di tích khi xếp hạng thuộc xã La Ngà, nay thuộc xã Phú Ngọc, là đoạn đường quanh co, khúc khuỷu men bên sườn núi, có chỗ là vực sâu Hai bên đường đều là rừng già, không có dân cư sinh sống Quốc lộ 20 khi thực dân Pháp xây dựng chỉ là con đường trải nhựa (khoảng 5-6m) Ngày nay, Quốc lộ
20 được mở rộng nâng cấp, những cánh rừng nguyên sinh không còn nữa, thay vào
đó là những khu dân cư Bên hữu ngạn sông La Ngà (tính theo hướng dòng chảy về
hạ lưu) trên đỉnh đồi, là khu công viên tượng đài “Chiến thắng La Ngà”, phía mặt trước tượng đài nhìn ra sông La Ngà là khu làng bè trên sông
Dạo một vòng quanh các tủ trưng bày hiện vật cách mạng trong Nhà truyền thống, tôi cảm thấy thật khâm phục các chú, các anh, các mẹ, các chị Thời kháng chiến đói khổ là vậy, khó khăn là vậy, nhưng các chú, các anh, các mẹ vẫn không sờn lòng, tận dụng tất cả những gì có thể tận dụng, từ những mảnh đạn, róc két, mảnh rơi của máy bay để làm thành những vật dụng phục vụ cho trong sinh hoạt, trong chiến đấu, phục vụ kháng chiến Cũng nhờ đó mà chúng tôi, thế hệ ngày nay mới có thể được sống trong một đất nước hòa bình, thống nhất
Di chuyển qua phía bên này là khu trưng bày hiện vật các dân tộc thiểu số Trên địa bàn huyện có nhiều dân tộc thiểu số sinh sống như: Chơro, Mạ, Mường, Hoa, Nùng, Dao….Trong hai cuộc kháng chiến, đồng bào các dân tộc ở Định Quán ngay từ khi có Đảng gieo mầm cách mạng họ đã từng cắt máu ăn thề
“không ăn cơm hai nồi, không ở hai lòng, mãi mãi là con cháu Cụ Hồ” Họ thực
sự đã trở thành lực lượng chí cốt của phong trào cách mạng tại địa phương
Tiếp đến là khu trưng bày hình ảnh quê hương Định Quán thời kỳ xây dựng và phát triển Sau ngày Định Quán được hoàn toàn giải phóng, quê hương sạch bóng quân thù, Đảng bộ và quân dân Định Quán đoàn kết một lòng ra sức khắc phục hậu quả chiến tranh, xây dựng phát triển kinh tế, xã hội, giữ vững an ninh, chính trị, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cùng toàn tỉnh tiến lên xây dựng sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Khu Di tích Lịch sử Tượng đài Chiến thắng La Ngà chính là minh chứng hào hùng về một trận phục kích đánh cắt giao thông oanh liệt, táo bạo, mưu trí của quân và dân Nam bộ trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp, chứa đựng những giá trị to lớn về nghệ thuật quân sự, như một mốc son chói lọi, bản hùng
ca vang vọng, niềm tự hào trong tâm khảm quân và dân Nam bộ thành đồng
Tôi biết đến tượng đài chiến thắng La Ngà trong một chuyến đi tình cờ ghé lại làng nổi La Ngà Đây là nơi ghi dấu chiến công hiển hách của Chi đội 10 Liên quân 17
Trang 4và Trung đội Quốc vệ đội huyện Xuân Lộc vào ngày 1/3/1948 Ngồi dưới bóng mát rặng liễu già trong gió xuân, ngước nhìn lên tượng đài chiến thắng La Ngà cao vời vợi, chúng tôi như chìm vào những ngày quân ta đánh Pháp…
Cụm di tích chiến thắng La Ngà trải dài hơn 9 km theo đoản Quốc lộ 20 từ cây số
104 đến 113 qua 3 xã thuộc huyện Định Quán tỉnh Đồng Nai; Phú Ngọc, Phú Hiệp
và Ngọc Định Đầu thế kỷ XX , thực dân Pháp cho xây dựng Quốc lộ 20, biến tuyến đường này thành giao thông chiến lược nối liền Sài Gòn với Đà Lạt
Đoạn đường quốc lộ chạy qua cụm di tích chiến thắng La Ngà ngày xưa chỉ là con đường nhựa khoảng 6m với nhiều đoạn quanh co, khúc khuỷu men theo triền núi,
có những đoạn dốc cao kéo dài, độ dốc trung bình từ 10 - 150 Phía tây, đường chạy theo những triền núi cao, cách sông Đồng Nai 7km Phía đông, đường dốc thoải dần xuống thung lũng, có chỗ là vực sâu
Khi cuộc tiến công vào căn cứ địa Việt Bắc (Thu Đông 1947) bị thất bại, thực dân Pháp quyết định tập trung lực lượng vào Nam Bộ và liên tiếp mở các cuộc hành quân càn quét với qui mô lớn đánh phá các căn cứ nhằm tiêu diệt cơ quan đầu não kháng chiến và bộ đội chủ lực của ta Biết được vào đầu tháng 3/1948 địch sẽ tổ chức một cuộc họp quan trọng ở thành phố Đà Lạt nhằm bàn kế hoạch đẩy mạnh càn quét bình định vùng Nam Bộ, để đảm bảo an toàn cho cuộc họp này, chúng sẽ đưa một lực lượng lớn quân Pháp hành quân bằng cơ giới theo đường bộ từ Sài Gòn lên Đà Lạt, Bộ Tư lệnh Nam Bộ đã giao nhiệm vụ cho Chi đội 10 (tương đương Trung đoàn) được tăng cường Liên quân 17 và một số phân đội trinh sát, công binh trợ chiến tổ chức tiêu diệt đoàn xe của địch
Nghiên cứu, trinh sát, tìm hiểu tình hình, Chỉ huy Chi đội quyết định chọn đoạn đường từ La Ngà đến Định Quán làm nơi tổ chức trận địa phục kích từ km 104 (cách đồn La Ngà 3 km về phía Sài Gòn) đến km 113 (cách đồn Định Quán 2 km
về phía Đà Lạt Đây là đoạn đường dài 7km, chạy quanh co theo các cánh rừng, có địa hình cao hơn mặt đường từ 1 đến 1,5 m, nhiều nơi cao từ 5 – 6m Đặc biệt điểm cao 206 có thể khống chế toàn bộ khu vực Đồng thời đó cũng là một trận địa vừa thuận lợi cho việc phục kích và vận động bất ngờ từ trên caao đánh xuống mặt đường vừa có sông Đồng Nai ở phía tây là hào chắc thiên nhiên đảm bảo cho bộ đội ta rút lui an toàn sau trận đánh
Lực lượng tại chỗ của địch ở 2 đồn Định Quán và La Ngà luôn tích cực bảo vệ đoạn đường xung yếu này Ban chỉ huy Chi đội 10 quyết định chia đoạn đường dài này làm 3 khu vực A, B, C và bố trí lực lượng tập kích Tiểu đoàn Xuân Lộc (thiếu đại đội 5) bố trí ở khu vực A (từ km 111 đến km 113 phía Định Quán) có nhiệm vụ chặn đầu xe thiết giáp và lực lượng hộ tống, mở đường và chặn đánh địch từ Định Quán xuống tiếp viện Liên quân 17 bố trí ở khu vực B (từ km 108 đến km 111,
Trang 5đoạn giữa La Ngà và Định Quán) có nhiệm vụ diệt đoàn xe vận tải địch di chuyển
Tiểu đoàn Tân Uyên bố trí ở khu vực C (từ km 105 đến km 108, phía cầu La Ngà)
có nhiệm vụ tiêu diệt lực lượng đi phía sau, đồng thời sẵn sang đánh địch từ đồn
La Ngà lên ứng cứu Đại đội 5 (thuộc Tiểu đoàn Xuân Lộc) được giao nhiệm vụ phối hợp với du kích các địa phương Hồ Hải, Trảng Bom, Bàu Cá quấy rối địch từ
xa, nhằm làm chậm tốc độ hành quân của chúng sao cho khi đoàn xe đến khu vực trận địa phục kích vào từ 15 đến 16 giờ (theo thông lệ từ 12 – 13 giờ), là thời điểm
có nhiều sương mù, hạn chế tầm nhìn hoạt động của máy bay địch bằng vô tuyến điện Ban chỉ huy Chi đội còn phái một phân đội trinh sát phối hợp với lực lượng quân báo Sài Gòn – Gia Định nắm chắc mọi hoạt động của địch ngay từ lúc xuất phát
Sau khi máy bay trinh sát địch bay dọc trục đường không thấy dấu hiệu khả nghi, đúng 15 giờ ngày 1/3/1948, một đoàn xe hơn 60 chiếc của địch, có xe thiết giáp và một đại đội lính Âu Phi hộ tống tiến vào khu vực phục kích của ta Đoàn xe lần lượt qua các khu vực C, B Vừa hành quân, địch vừa dùng hỏa lực trên xe bắn 2 bên đường để trấn an tinh thần hòng nhanh chóng thoát khỏi khu vực nguy hiểm Đúng 15 giờ 10 phút, tốp xe đi đầu vào đúng chỗ đường ngoặt của khu vực phục kích A, ta cho nổ địa lôi phát lệnh tấn công Một xe thiết giáp cùng 2 xe chở lính đi đầu bị trúng địa lôi bốc cháy Viên chỉ huy đoàn xe cùng bộ phận thông tin tan xác ngay tại chỗ
Ngay sau đó ở khu vực A và B, theo lệnh của chỉ huy, bộ đội ta bắn mãnh liệt vào đội hình xe địch, đồng thời ào ạt xung phong chia cắt, tiêu diệt từng chiếc xe của địch Bị đánh bất ngờ, quân địch không kịp phản ứng, đội hình rối loạn, hàng chục chiếc xe đâm sầm vào nhau Quân địch nhảy ra khỏi xe, đa số bị quân ta tiêu diệt,
số còn lại tháo chạy vào rừng Tại khu vực C, sau khi nghe thấy tiếng địa lôi của
bộ phận chặn đầu, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn Tân Uyên lập tức cho nổ mìn diệt 3
xe chở quân của địch, đồng thời ra lệnh cho đơn vị xung phong Một số xe phía sau của địch thấy phía trước bị đánh liền dừng lại ở phía đông cầu La Ngà tổ chức lực lượng lên ứng cứu Tiểu đoàn Tân Uyên dùng hỏa lực ngăn chặn, đồng thời chia thành nhiều mũi đánh vào hai bên sườn địch, bẽ gãy 2 đợt phản kích của chúng, đảm bảo cho chi đội tiêu diệt đoàn xe địch rồi rút về an toàn
Gần 1 giờ chiến đấu, bộ đội ta đã phá hủy 59 xe các loại của địch, tiêu diệt tại chỗ
150 tên (có 25 sĩ quan), trong đó có đại tá Patruite (Tổng tham mưu phó đội quân viễn chinh Pháp ở Đông Dương) và đại tá Desérigné (Chỉ huy bán lữ đoàn lê dương thứ 13), bắt sống gần 300 tên Chiến thắng La Ngà là một trận phục kích xuất sắc và là sự cổ vũ lớn đối với sự nghiệp kháng chiến đồng thời đánh dấu bước phát triển mới về trình độ tổ chức chỉ huy và khả năng đánh vận động chiến của bộ đội chủ lực ta trên chiến trường Nam Bộ Nó đã gây tiếng vang lớn ở Sài Gòn, ở trong nước và sang cả nước Pháp Quốc hội Pháp phải chất vấn Chính phủ về trận
Trang 6La Ngà Viên đại tá Thalès – Chỉ huy trưởng khu vực Đồng Nai thượng bị giáng
Theo Đại tá – Tiến sĩ Vũ Tang Bồng – Viện lịch sử quân sự Việt Nam: “Trận La Ngà khiến cả nước Pháp bàng hoàng, bởi trước các luận điệu dối trá của bọn thực dân hiếu chiến, chính giới Pháp tưởng rằng Nam Bộ là một chiến trường đã bình định xong Hơn 20 năm sau (1971), trong cuốn hồi kí, khi nhắc tới trận La Ngà, tướng Ra – un Xa – lăng, viên tướng có thâm niên nhất của quân đội viễn chinh Pháp trên chiến trường Đông Dương thừa nhận: “Đây là một trận đánh tuyệt diệu
cả về tổ chức, chỉ huy và nắm thời cơ nổ súng, là trận đánh “bất hạnh” đối với quân viễn chinh Pháp!”
Ông Lưu Văn Du – Giám đốc Bảo tàng Đồng Nai cho biết: “Cụm di tích chiến thắng La Ngà được Bộ Văn hóa xếp hạng di tích, lịch sử cấp Quốc gia theo Quyết định số 235/VH – QĐ ngày 12/12/1986 Tượng đài chiến thắng La Ngà là một biểu tượng tình cảm thiêng liêng của con em ngày nay tưởng nhớ công lao to lớn của cha ông ngày trước đã tạo nên một chiến công bất tử, một mốc son sáng ngời trong
Ngắm nhìn công viên tượng đài chiến thắng La Ngà từ phía trên cầu La Ngà, từ phía dưới lòng làng nổi La Ngà và từ trên bậc thềm tam cấp tượng đài, tôi mang những cảm giác khác nhau nhưng tựu trung có một điều gì đó rất tự hào về quân
Ngồi trên sườn đồi công viên với gió xuân lồng lộng, tôi phóng tầm mắt ra xa, bên kia cầu La Ngà, những nhà máy đường, nhà máy rượu đang hoạt động, khói tỏa nghi ngút Phía dưới lòng sông, chi chit những chiếc lồng bè nuôi cá uốn lượn tựa như hình chữ S Dưới thềm tam cấp là hình ảnh hân hoan của 2 đội bóng chuyền nam miệt mài tung bóng dưới cái nắng chói chang Và trong bóng mát của những tán cây quanh tượng đài là hình ảnh nên thơ của các cô cậu học trò Một cảm giác
Bên dưới bóng rặng liễu dưới chân tượng đài, tôi đã gặp ông lão Nguyễn Xuân Chiến (sinh năm 1932) ở tổ 10, ấp 5 xã La Ngà, huyện Định Quán – Đồng Nai – một người bán kem dạo dừng chân nghỉ mát Ông không giấu niềm tự hào: “Tôi sống ở nơi đây suốt mấy chục năm qua Hàng ngày tôi bán kem đi ngang qua tượng đài, bóng mát của những hàng cây nơi đây đã che bóng cho tôi nghỉ mệt Ngồi nơi đây, ngắm nhìn dòng sông La Ngà, làng nổi, những khu phố đông đúc dân cư, tôi thấy lòng lâng lâng một niềm vui khó tả
Nơi đây đã thay đổi rất nhiều, không như thuở đánh Pháp, 2 bên đường chỉ toàn là rừng già, người ta có thể nhìn thấy những bãi phân voi thật to nằm trên đường vào buổi sáng Chiều đến rừng vắng vẻ đến lạ thường và mùa mưa sương mù giăng đầy, phủ kín cả cánh rừng làm mọi thứ càng âm u, tĩnh lặng Thật sự, chiến thắng
Trang 7La Ngà đã khiến người dân địa phương chúng tôi rất tự hào về quê hương mình và
vô cùng biết ơn những con người đã chiến đấu không mệt mỏi để mang lại sự yên bình cho đất nước!”