Năm học 2016 - 2017 này tôi được phân công dạy lớp mẫu giáo 3 - 4 tuổi tôi nhận thấy trẻ rất hứng thú với các hoạt động âm nhạc tuy nhiên do nhiều nguyên nhân khác nhau nên các kỹ năng n
Trang 1BÁO CÁO SÁNG KIẾN
“Một số biện pháp hướng dẫn trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi làm quen với hoạt động âm nhạc trường Mầm non Động đạt I”
1 Lời giới thiệu:
Giáo dục âm nhạc là giáo dục tình cảm đạo đức, thẩm mỹ cho trẻ Giáo dục âm nhạc hình thành cho trẻ lòng yêu thiên nhiên, Tổ quốc, tình yêu thương con người Ngay từ nhỏ trẻ đã thích nghe những lời hát ru của mẹ, thích nghe những bản nhạc du dương, những tiết tấu có nhịp điệu Tất cả những cái đó đã đưa trẻ vào thế giới của cái đẹp một cách thích thú và hấp dẫn Do đó ngay từ nhỏ cần cho trẻ nghe nhạc, nghe hát, nhất là những bài hát
ru với những giai điệu mượt mà êm dịu có tác động mạnh mẽ đến tâm tư tình cảm của trẻ Âm nhạc được coi là phương tiện hữu hiệu nhất để đưa vào ý thức trẻ một cách sâu sắc nhất Khi trẻ tiếp xúc với các dạng hoạt động âm nhạc khác nhau sẽ phát triển ở trẻ khả năng lĩnh hội, cảm thụ và hiểu cái đẹp, phân biệt cái hay, cái dở, hoạt động độc lập và sáng tạo Hoạt động âm nhạc trong trường mầm non là một phương tiện phát triển thẩm mỹ cho trẻ rất hữu hiệu Thông qua hoạt động âm nhạc giúp trẻ phát triển trí tuệ, thể lực
VD: Khi nghe nhạc, trẻ cảm nhận được tính chất, tình cảm của âm nhạc
Âm nhạc giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, tai nghe, cảm xúc
Trong thời kỳ phát triển Công Nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay cha mẹ các cháu không có nhiều thời gian quan tâm đến lời ru, tiếng hát cho trè, mà trẻ thơ lại rất muốn được hát, được thể hiện mình trước các bạn khi được cô gọi lên hát múa
Vậy với tôi âm nhạc là một trong những bí quyết thành công trong công tác chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng trẻ trong trường mầm non Vì các bài hát, lời ru tạo ấn tượng đẹp khi trẻ tới trường, tới lớp Với tấm lòng tâm huyết với nghề mong muốn các bé lớn lên trong niềm yêu thương qua những lời ca tiếng hát, bằng tấm lòng nhân hậu mà mỗi người lớn chúng ta giành cho trẻ thơ, tôi luôn mong muốn mình phải làm thế nào để giúp trẻ làm quen với hoạt động âm nhạc một cách tốt nhất
Trang 2Năm học 2016 - 2017 này tôi được phân công dạy lớp mẫu giáo 3 - 4 tuổi tôi nhận thấy trẻ rất hứng thú với các hoạt động âm nhạc tuy nhiên do nhiều nguyên nhân khác nhau nên các kỹ năng nghe nhạc của trẻ chưa đạt
được kết quả cao như mong đợi Vì vậy tôi đã mạnh dạn chọn “Một số biện pháp hướng dẫn trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi làm quen với hoạt động âm nhạc trường Mầm non Động đạt I” làm đề tài sáng kiến trong việc tổ chức các hoạt
động Đặc biệt là hoạt động giáo dục âm nhạc đạt hiệu quả như mong muốn
2 Tên sáng kiến:
“Một số biện pháp hướng dẫn trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi làm quen với hoạt động âm nhạc trường Mầm non Động đạt I xã Động Đạt, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên.
3 Tác giả, đồng tác giả sáng kiến:
- Họ và tên: Phan Thị Nhớ
- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường Mầm non Động đạt I
- Số điện thoại: 0977817972 Gmail: phannhopl@gmail.com
4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:
- Họ và tên: Phan Thị Nhớ
- Địa chỉ trường Mầm non Động Đạt I
5.Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:
Sau khi viết báo cáo sáng kiến cấp trên thẩm định đạt hiệu quả tôi đưa vào áp dụng dạy trẻ mẫu giáo từ 3-5 tuổi trường Mầm non Động Đạt I – Phú Lương - Thái Nguyên cho các năm học sau
6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:
Nghiên cứu trong năm học từ tháng 9/2016 đến tháng 5/2017
Nghiên cứu sáng kiến lần đầu, áp dụng thử trong việc tổ chức hoạt động
âm nhạc của trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi trường Mầm non Động Đạt I – Phú Lương
- Thái Nguyên
Trang 37 Mô tả bản chất của sáng kiến:
7.1 Nội dung của sáng kiến
Trong những năm học qua, việc tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ 3- 4 tuổi Đặc biệt dạy các kỹ năng như: (nghe nhạc, nghe hát, vận động, ca hát, trò chơi âm nhạc ) cho trẻ trong trường mầm non luôn được Ban giám hiệu nhà trường quan tâm, chỉ đạo sát sao đã xây dựng các tiết chuyên đề bằng nhiều hình thức phong phú, tạo điều kiện cho đội ngũ giáo viên trong nhà trường tham gia học hỏi kinh nghiệm, nâng cao khả năng tổ chức các hoạt động âm nhạc, nhờ đó mà chất lượng giáo dục âm nhạc của nhà trường đã tăng lên đáng kể Tuy nhiên khả năng tiếp thu về nghệ thuật biểu diễn âm nhạc của trẻ các lớp chưa đồng đều, vẫn có sự chênh lệch khá lớn, một số trẻ chưa tự tin và chưa có khả năng nghe nhạc, ca hát, vận động
Để đánh giá được hiệu quả của của các biện pháp đưa ra ngay từ đầu năm học này tôi đã tiến hành khảo sát có kết quả như sau:
Bảng kết quả khảo sát hoạt động âm nhạc của trẻ lớp mẫu giáo C1
Đầu năm
Số lượng trẻ chưa thực hiện được
Số lượng trẻ đã thực hiện được
1 Trẻ hứng thú tham gia hoạt
động âm nhạc
26/40 chiếm 65% 14/40 đạt 35%
2
Trẻ thuộc bài hát, hát đúng giai
điệu, hát không ngọng các từ
N, L…
28/40 chiếm 70% 12/40 đạt 30%
3
Trẻ có kỹ năng khi tham gia
hoạt động âm nhạc ( Phong
cách biểu diễn, thể hiện nét
mặt cử chỉ, điệu bộ…)
30/40 chiếm 75% 10/40 đạt 25%
4
Trẻ cảm nhận được cái đẹp
trong bài hát, biết vừa vận
động vừa thể hiện điệu bộ…
36/40 chiếm 90% 4/40 đạt 10%
Trang 4Qua bảng khảo sát kết quả trên ta thấy: Vì đầu năm trẻ chưa quen
trường quen lớp, trẻ lạ cô, lạ bạn, có những trẻ lần đầu tiên xa gia đình đến với
cô, với bạn cùng trang lứa…lớp lại đông nên giáo dục hoạt động âm nhạc rất hạn chế thể hiện rất rõ trong quá trình khảo sát, đánh giá trẻ
Với kết quả khảo sát như trên tôi đã tìm ra một số giải pháp chủ yếu sau đây
Nội dung1: Tạo môi trường học tập, rèn luyện cho trẻ:
Tận dụng diện tích phòng học, bố trí sắp xếp các dụng cụ để tạo môi trường học tập, hoạt động vui chơi thoải mái cho trẻ
Trẻ mầm non phát âm chưa chuẩn vì thế tôi chú ý đến khả năng phát âm của trẻ để có sự điều chỉnh và sửa sai rèn luyện cho trẻ
Để có một tiết học sôi nổi và hào hứng khi tổ chức hoạt động âm nhạc tôi thường phải tự luyện đàn, giọng hát và nghe hát……để giúp trẻ cảm thụ
âm nhạc một cách chính xác.Tôi luôn thay đổi trang trí góc âm nhạc thật sinh động theo chủ đề để gây sự thu hút với trẻ
Góc âm nhạc
là nơi trẻ có điều
kiện để thể hiện
khả năng âm nhạc
của mình, trẻ có
thể làm quen, ôn
luyện, củng cố và
vận dụng phát
triển những kỹ
năng âm nhạc qua
các tṛò chơi, các
hoạt động sáng
tạo làm phát triển
khả năng sáng tạo
của trẻ
Nội dung 2 : Tổ chức hoạt động nhẹ nhàng, linh hoạt:
Trang 5Một giờ học âm nhạc tôi xây dựng theo các cách khác nhau, mỗi giờ học chọn một phần trọng tâm chủ yếu trong một hoạt động
VD : Trọng tâm là học hát: tôi thường tập trung vào nội dung chính là
tập cho trẻ hát thuộc bài hát, hát rõ lời, đúng giai điệu
Trọng tâm là nghe hát: tôi chú ý phần nghe hát phải kéo dài hơn, chủ
yếu là trẻ được nghe cô hát, trẻ cảm nhận được tính chất, giai điệu của bài hát
và hưởng ứng thể hiện minh họa theo nội dung bài hát
Trọng tâm là vận động theo nhạc: Tôi hướng dẫn trẻ cách vận động theo
bài hát để tạo cho bài hát hay hơn, trẻ hứng thú hơn Việc dạy trẻ vận động nhịp nhàng theo nhịp điệu bài hát, giúp trẻ tập phối hợp các động tác tay chân, thân mình tạo cho trẻ sự hoạt bát, nhanh nhẹn, có tư thế đẹp, duyên dáng
Trọng tâm là trò chơi âm nhạc: Hiện nay, trò chơi âm nhạc được coi là
một trong các hình thức vận động theo nhạc của chương trình giáo dục âm nhạc Mầm non Nó có vai trò quan trọng giúp trẻ luyện tai nghe nhạc, củng cố
ca hát, tạo cảm giác nhịp điệu, phát triển năng khiếu âm nhạc Các yếu tố đó góp phần làm cho trẻ cảm thụ được những gì đẹp nhất trong cuộc sống
Mỗi loại trò chơi đều có ý nghĩa giúp trẻ phát triển trí tuệ, tạo cho trẻ có những phản xạ nhanh, nhạy, có tác dụng trong việc củng cố và tiếp thu những nội dung giáo dục Đặc biệt trò chơi âm nhạc còn rèn luyện cho trẻ có kĩ năng thông qua tai nghe âm nhạc
Chính vì vậy bản thân tôi đã tìm tòi, sáng tác, cải biên một số trò chơi nhằm làm tăng thêm sự phong phú âm nhạc cho trẻ
Để thu hút trẻ vào giờ hoạt động âm nhạc tốt hơn, tôi thường nghiên cứu, nội dung, phương pháp dạy học theo phương thức “ Lấy trẻ làm trung tâm”
để dẫn dắt trẻ tiếp thu mục đích bài dạy một cách nhẹ nhàng, tự tin không gò
bó trẻ
Giờ học âm nhạc chỉ với những giọng điệu bài hát, lời ca nhưng chưa đủ
Trang 6Với trẻ khi hoạt động âm nhạc cần phải có thêm dụng cụ âm nhạc như (đàn, Phách tre, trống lắc, các loại nhạc cụ gõ ) Vì khi trẻ hát có các âm thanh kèm theo thì nhịp điệu bài hát sẽ vui nhộn hơn
Hình ảnh : Trẻ được hoạt
động âm nhạc với các dụng
cụ âm nhạc
Theo chương trình giáo dục mầm non mới, hoạt động âm nhạc cho trẻ cần đảm bảo các nội dung: Ca hát, vận động theo nhạc, nghe nhạc và trò chơi âm nhạc Cách thức tổ chức các hoạt động âm nhạc phải thể hiện sự mềm dẻo, linh hoạt dựa trên thực tế nhóm lớp, và đặc điểm tâm
lý trẻ, để trẻ được thoải mái vận động, nhanh nhẹn, tự tin hơn Trong giờ hoạt động âm nhạc cần cho trẻ làm quen với một số bài hát khác, phù hợp với nội dung bài dạy và lứa tuổi, bài hát có thể do cô sáng tác hoặc sưu tầm
Trang 7Trong giờ học, tôi thường chú ý khen những trẻ hát đúng, hát hay, vận động thành thạo theo lời ca nhằm khuyến khích trẻ học tốt hơn Với những trẻ tập chưa đúng tôi thường gần gũi, động viên nhẹ nhàng cho trẻ thoải mái khi tập cho đúng Qua đó, nội dung các bài dạy không chỉ đơn thuần là hoàn thiện nội dung cần dạy cho trẻ mà còn là phương tiện giáo dục Vì vậy tôi thường phải chú ý quan sát, nhận xét xem trong quá trình học tập trẻ có hoạt động không? Có thích thú không? Tìm hiểu nguyên nhân vì sao trẻ không hoà đồng cùng bạn để có hướng giải quyết tình huống, tìm cách đưa trẻ hoà nhập với bạn bè, dần cho trẻ quan tâm, thích thú với các hoạt động âm nhạc
Ví dụ: chủ đề “nghề nghiệp” khi dạy với đề tài: “bác đưa thư vui tính”, tôi hóa trang và đóng vai bác đưa thư để gây sự hứng thú cho trẻ
Hoạt động biểu diễn âm nhạc giúp trẻ mạnh dạn, tự tin trước mọi người, trẻ sẽ thích tham gia biểu diễn trong những ngày lễ hội, thích được nghe nhạc… giúp trẻ từng bước cảm nhận và biết đánh giá âm nhạc cũng như số lượng tác phẩm mà trẻ được nghe, được học Hình thành những cơ sở đầu tiên cho thị hiếu âm nhạc ở trẻ
Ngoài những phương thức cũ, tôi còn ứng dụng công nghệ thông tin vào các hoạt động âm nhạc, bằng cách quay những đoạn clip mô phỏng cho bài hát tôi dạy, những hình ảnh được làm trên chính trẻ của tôi
Tổ chức các hoạt động đa dạng dựa vào hoạt động trọng tâm
Ví dụ: Khi trọng tâm là dạy hát thì tôi tổ chức cho trẻ hát to hay hát nhỏ, hát nối đuôi… dựa theo các hình thức khác nhau
Nội dung 3 Sử dụng các loại nhạc cụ thu hút sự chú ý của trẻ:
Ngoài những dụng cụ mua sẵn như hoa vải, hoa nhựa, phách tre, trống lắc…Giáo viên cần cung cấp nhiều nguồn âm thanh: các loại lon, thùng giấy hột hạt, gạo, các loại đá, các dụng cụ nhà bếp, khối gỗ, chén bằng sành Có thể để giấy báo hay những loại giấy phế liệu có kích cỡ lớn, tạo điều kiện cho trẻ sáng tạo ra các kiểu áo váy… theo điệu bộ tính cách của nhân vật, phục vụ
Trang 8chơi vũ hội hóa trang, nhảy múa tự do Tôi thường sưu tầm thể hiện phong phú các thể loại băng nhạc thiếu nhi, mầm non, dân ca, nhạc cổ điển… các loại nhạc cụ dân tộc Nếu có điều kiện dùng đàn thật hay có thể sử dụng mô hình, tranh cho trẻ quan sát Ngoài ra cần có một số đồ dùng khuyến khích trẻ sáng tạo trong vận động theo nhạc như: khăn choàng, cờ đuôi nheo, vòng đeo tay, chân, những con búp bê bằng vải hay thú nhồi bông làm bạn nhảy cùng trẻ Tất cả những đồ dùng, đồ chơi trên đều phải ở trạng thái mở, trẻ dễ dàng lấy và sử dụng
Ví dụ: Nắp sữa làm trống lắc, ly nhựa bỏ hạt – hột vào, muỗng và chú
ý trang trí đa dạng màu sắc để thu hút trẻ
- Để kích thích tính ṭò mò, ham hiểu biết lôi cuốn trẻ vào góc chơi âm nhạc, tôi thường chú ý thay đổi chất liệu, những thiết bị tạo âm thanh khác nhau định kỳ, tạo điều kiện cho trẻ sử dụng tối đa
Ví dụ: Cái nắp soong, úp xuống ta sẽ đánh âm thanh khác so với khi ta
ngửa ra, hay đánh trên đỉnh âm thanh khác với khi ta đánh để ngửa nắp
- Để làm trang phục cho trẻ có thể dụng các loại giấy bảng kính, ống hút, xốp màu, lá cây tạo nhiều kiểu trang phục lạ mắt
Nội dung4 : Chú ý rèn nề nếp, rèn kỹ năng và kích thích sự sáng tạo cho trẻ:
Trẻ biết thực hiện theo hiệu lệnh, khẩu lệnh, biết chia nhóm, biết về hàng
và tạo cho trẻ có cảm giác tự tin, mạnh dạn, nhanh nhẹn và linh hoạt qua việc trẻ lên biểu diễn
Rèn thêm cho trẻ một số động tác múa như: nhún chân, cuộn tay, lắc mông… nhịp nhàng theo lời bài hát
Vận động và múa sáng tạo là cách làm trẻ vui thích để phát triển kỹ năng thể chất Múa tạo cơ hội để trẻ giải tỏa năng lượng, kích thích trí tưởng tượng và phát huy tính sáng tạo Múa sáng tạo bao gồm những cử động thân thể nhằm truyền đạt một nội dung hình ảnh (ví dụ một cơn gió), một ý tưởng (ví dụ một cuộc hành trình) hoặc một cảm giác (ví dụ sức mạnh)
Trang 9Tạo điều kiện cho trẻ tự thỏa thuận và tự chọn các vận động theo ý thích
và sự sáng tạo của trẻ Cô có thể dùng lời để khuyến khích, động viên trẻ thực hiện các hoạt động sáng tạo khác nhau mà không trùng với vận động của bạn
Nội dung 5 : Âm nhạc kết hợp với các bộ môn khác:
Trong một giờ hoạt động học, trẻ không thể hát thuộc và vận động thành thạo bài hát, vì ở lứa tuổi này trẻ rất dễ nhớ nhưng mau quên Cần cho trẻ làm quen âm nhạc mọi lúc, mọi nơi đặc biệt là hoạt động ở góc Trong giờ hoạt động góc, trẻ chơi rất hồn nhiên, mạnh dạn, thích hát múa lại những bài đã học và thích phản ảnh lại những việc làm của người lớn
Ví dụ: Sau giờ âm nhạc Học hát Cô giáo miền xuôi là hoạt động góc - ở góc phân vai cho trẻ chơi trò chơi: Tập làm cô giáo, cô dạy hát bài: Cô giáo miền xuôi, Cô và mẹ Trẻ rất thích thú chơi và đóng vai cô giáo, học sinh,
dạy hát và làm theo các cử chỉ của cô như thể trẻ là cô giáo thật
Theo phương pháp dạy tích hợp các bộ môn âm nhạc có thể lồng ghép, kết hợp với tất cả các bộ môn khác và còn giúp cho các bộ môn khác trở nên sinh động hơn
Ví dụ: Môn văn học : Dạy trẻ bài thơ “ Đàn gà con” của Phạm Hổ, sau khi trẻ đọc thơ xong tôi kết hợp cho trẻ nghe bài hát “ Đàn gà con” lời Việt
Anh Và chính giai điệu trữ tình của bài hát giúp cho ý thơ trong bài thơ được nâng cao, tiết học thêm sinh động, phong phú và trẻ rất chú ý
Môn tạo hình: Giáo dục âm nhạc trong giờ tạo hình ngoài việc trẻ thực
hành, tôi mở máy cho trẻ nghe nhiều bài hát có nội dung tương đối phù hợp với đề tài đó, từ nội dung của bài hát tôi kết hợp đàm thoại như: Vẽ hoa, nghe
hát bài “Màu hoa”.
Môn khám phá khoa học: Để giúp trẻ hiểu đúng đắn về những đề tài của
giờ hoạt động học làm quen khám phá khoa học thông qua việc trò chuyện, đàm thoại, quan sát, trò chơi thì việc kết hợp sử dụng âm nhạc trong giờ học
góp phần tạo cho trẻ có cảm xúc với các đối tượng như bài “Giới thiệu một
số loài hoa” yêu cầu là trẻ phân biệt được một số loại hoa, so sánh, nhận xét
sự giống và khác nhau nhận biết vẻ đẹp, mùi thơm Sau đó tôi cho trẻ nghe
Trang 10bài “ Hoa trong vườn” hoặc tôi cho trẻ nghe bài “ Ra vườn hoa” của Văn
Tấn
Khi dạy đề tài “Chú bộ đội” nghe bài “ Cháu thương chú bộ đội”,
“Làm chú bộ đội”, “Gác trăng” của Nguyễn Trí Tân Nhằm giúp trẻ hiểu
được trong đêm trung thu đó các chú bộ đội phải đứng gác giữ cho Tổ quốc
được thanh bình để các em thiếu nhi được “Rước đèn trong đêm trăng” Từ
đó các cháu có tình cảm yêu kính đối với các chú và luôn muốn làm những gì tốt đẹp nhất để cảm ơn các chú đã hy sinh cho cuộc sống của trẻ tốt đẹp hơn
Môn toán: Đề tài: “Cao hơn - thấp hơn” có bài hát “Năm ngón tay ngoan”
Nội dung 6: Tổ chức ôn luyện mọi lúc mọi nơi và ôn luyện thông qua lễ hội:
Trong những giờ ổn định tổ chức, hay chuyển hoạt động, tôi ổn định trẻ bằng những bài hát mà trẻ thích, chơi các trò chơi dựa trên nội dung bài hát Thực tế giáo dục âm nhạc ở độ tuổi mầm non cho thấy, khả năng cảm thụ âm nhạc của trẻ không thể tự phát triển, mà cần phải trải phải qua một quá
trình: Học - chơi - tiếp xúc thường xuyên, liên tục Tôi thường cho trẻ làm
quen với âm nhạc mọi lúc mọi nơi Ví dụ, vào buổi sáng giờ đón trẻ, tôi cho trẻ nghe nhạc, nghe những bài hát trong và ngoài chương trình phù hợp với trẻ ở lớp tôi Trẻ nghe nhiều lần sẽ cảm nhận được giai điệu của bài hát, thích nghe hát và hát được như bạn Hoạt động ngoài trời cũng cần cho trẻ làm quen với âm nhạc, hát những bài có nội dung theo chủ đề, qua đó tôi giáo dục cho trẻ thông qua nội dung của các bài hát đó