Bài tập 1: Hãy nêu những đổi mới căn bản trong giáo dục phổ thông (PT) hiện nay và vai trò của cán bộ quản lý (CBQL) trong sự đổi mới đó. BÀI LÀM Trong những thập kỷ qua, nền giáo dục Việt Nam có những bước phát triển, có những thành tựu đáng ghi nhận, góp phần quan trọng vào nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực cho công cuộc xây dựng, bảo vệ và đổi mới đất nước. Nhưng đồng thời nền giáo dục đang ẩn chứa rất nhiều yếu kém, bất cập, mà Đại hội IX, X đến Đại hội XI của Đảng vẫn nêu rất đậm nét, đó là: Giáo dụcđào tạo còn nhiều hạn chế, bất cập; chất lượng giáo dục còn thấp, so với yêu cầu phát triển của đất nước còn nhiều nội dung chưa đạt. Nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục còn lạc hậu, chậm đổi mới, chậm hiện đại hóa, chưa gắn chặt với đời sống xã hội; chưa phát huy tính sáng tạo của người học. Chất lượng giáo dục, nhất là giáo dục đạo đức, lối sống giảm sút; yếu về giáo dục tư duy sáng tạo, kỹ năng sống… Hệ thống giáo dục quốc dân không hợp lý, thiếu đồng bộ, chưa liên thông, mất cân đối; Quản lý nhà nước trong giáo dục còn nhiều yếu kém, bất cập, chậm đổi mới; cơ chế quản lý giáo dục chưa theo kịp sự đổi mới trên các lĩnh vực khác của đất nước. Đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên còn nhiều bất cập: chưa nhận thức đầy đủ, đúng đắn về công tác xã hội hóa giáo dục; định hướng liên kết với nước ngoài trong phát triển giáo dục chưa xác định rõ phương châm. Tư duy giáo dục chưa theo kịp yêu cầu đổi mớiphát triển đất nước trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Một số chính sách về giáo dục còn chủ quan, duy ý chí, xa thực tế, thiếu sự đồng thuận của xã hội.
Trang 1Bài tập 1: Hãy nêu những đổi mới căn bản trong giáo dục phổ thông (PT) hiện nay và vai trò của cán bộ quản lý (CBQL) trong sự đổi mới đó.
BÀI LÀM
Trong những thập kỷ qua, nền giáo dục Việt Nam có những bước phát triển,
có những thành tựu đáng ghi nhận, góp phần quan trọng vào nâng cao dân trí, đàotạo nhân lực cho công cuộc xây dựng, bảo vệ và đổi mới đất nước Nhưng đồngthời nền giáo dục đang ẩn chứa rất nhiều yếu kém, bất cập, mà Đại hội IX, X đếnĐại hội XI của Đảng vẫn nêu rất đậm nét, đó là:
- Giáo dục-đào tạo còn nhiều hạn chế, bất cập; chất lượng giáo dục còn thấp,
so với yêu cầu phát triển của đất nước còn nhiều nội dung chưa đạt
- Nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục còn lạc hậu, chậm đổi mới,chậm hiện đại hóa, chưa gắn chặt với đời sống xã hội; chưa phát huy tính sángtạo của người học
- Chất lượng giáo dục, nhất là giáo dục đạo đức, lối sống giảm sút; yếu về giáodục tư duy sáng tạo, kỹ năng sống…
- Hệ thống giáo dục quốc dân không hợp lý, thiếu đồng bộ, chưa liên thông,mất cân đối; Quản lý nhà nước trong giáo dục còn nhiều yếu kém, bất cập, chậmđổi mới; cơ chế quản lý giáo dục chưa theo kịp sự đổi mới trên các lĩnh vực kháccủa đất nước
- Đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên còn nhiều bất cập: chưa nhậnthức đầy đủ, đúng đắn về công tác xã hội hóa giáo dục; định hướng liên kết vớinước ngoài trong phát triển giáo dục chưa xác định rõ phương châm
- Tư duy giáo dục chưa theo kịp yêu cầu đổi mới-phát triển đất nước trong bốicảnh phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế
- Một số chính sách về giáo dục còn chủ quan, duy ý chí, xa thực tế, thiếu sựđồng thuận của xã hội
Để giải quyết được căn bản điều đó, những người lãnh đạo- quản lý, nhữngngười làm giáo dục phải có cách nhìn toàn diện, đầy đủ, khách quan, sâu sắc vàbản chất hơn những vấn đề đã đặt ra
Trang 2Trước hết phải thấy trong mấy thập niên gần đây đổi mới giáo dục đào tạo
là xu thế toàn cầu Vào những thập niên cuối của thế kỷ XX, khoa học và công
nghệ trên thế giới phát triển như vũ bão tạo ra những bước tiến nhảy vọt, đặc biệttrong các lĩnh vực điện tử- viễn thông, tin học và công nghệ thông tin Nhữngthành tựu của sự phát triển này đã tác động mạnh mẽ đến mọi mặt của đời sống
xã hội trong từng quốc gia và trên phạm vi toàn cầu Đây là thời đại tin học với
sự bùng nổ thông tin và công nghệ đổi mới nhanh đến mức chóng mặt Đó chính
là nền tảng khoa học- công nghệ của quá trình toàn cầu hóa và sự phát triển củakinh tế tri thức Những chuyển biến hết sức mạnh mẽ này đã làm thay đổi, nếukhông nói là đảo lộn nhiều triết lý, quan niệm, phương thức tổ chức và hoạt độngcủa hầu hết các lĩnh vực mà trước hết và chủ yếu lại chính là giáo dục và đào tạo
Tri thức mới được tạo ra với cấp số nhân, được phổ biến nhanh và rộngđến mức không hình dung được lại có thể lưu giữ những khối lượng khổng lồbằng những phương tiện vô cùng gọn nhẹ và việc tìm kiếm, sử dụng dễ dàng đếnmức trẻ con cũng có thể làm được và thậm chí còn thao tác nhanh hơn ngườilớn… Trong bối cảnh ấy kiến thức chuyên môn cụ thể rất nhanh lạc hậu, cái mớiluôn có cái mới hơn thay thế trong một thời gian ngắn Đã xuất hiện và trở nênrất phổ biến các lớp học điện tử, thư viện điện tử, các chương trình đào tạo từ xa,hội nghị trực tuyến… Việc tìm kiếm thông tin, kiến thức và giao lưu qua mạng đãtrở nên phổ biến hơn rất nhiều so với việc đọc sách, báo giấy trước đây Đã trởthành câu nói cửa miệng của rất nhiều người, rằng với đà phát triển của côngnghệ thông tin như hiện nay, không thể biết trước điều gì sẽ xảy ra
Các nước, bắt đầu từ những nước có nền khoa học phát triển, từ nhiềuthập niên gần đây đã tiến hành xem xét lại toàn bộ hệ thống giáo dục của mình vàmột chuyển biến tương đối rõ là họ chuyển dần từ dạy kiến thức chuyên mônsang dạy cách tự học Việc học tập không chỉ thực hiện ở nhà trường mà có thể ởnhà hoặc ở bất cứ đâu Cơ hội học tập không chỉ dành cho với lứa tuổi cắp sách
đến trường mà với bất cứ ai Triết lý xã hội học tập, học suốt đời dần hình thành.
Về phương diện công nghệ, với sự trợ giúp của các thiết bị công nghệ thông tin(mà phổ biến là máy tính xách tay) với các phần mềm ứng dụng vô cùng phongphú thì rất nhiều kiến thức trước đây thầy cần rất nhiều thời gian và công sức
Trang 3để dạy và trò phải vô cùng vất vả để đển nhớ thì nay chỉ cần biết có nó và nó cóthể dùng vào việc gì, còn những chi tiết, thậm chí cả những thao tác để tính toán
tìm ra kết quả chỉ cần vài cái “click” là xong Trí tuệ con người được dùng vào
việc sáng tạo, những kiến thức cần nhớ đã có sự trợ giúp của máy tính hay mộtthiết bị USB gọn nhẹ mà chỉ cần với dung lượng khoảng 2G cũng có thể ghi đượchàng chục triệu trang A4, một khối lượng mà bất cứ một trí nhớ siêu việc nàocũng không thể so sánh được
Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, trong nhữngthập niên gần đây thế giới cũng diễn ra những biến động vô cùng mạnh mẽ Từnhững biến đổi về khí hậu, những thay đổi theo chiều hướng ngày ngày càngđáng báo động của tình trạng cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường, mất cânbằng sinh thái đến những biến động chính trị, quân sự khôn lường đã đặt ra yêucầu phải trang bị cho các thế hệ tương lai năng lực thích ứng cao trước mọi biến
động của thời cuộc và trách nhiệm của những công dân toàn cầu
Về một phương diện khác, sự tha hóa đạo đức trong xã hội (không trừ mộtnước nào) ngày càng trầm trọng đang tạo nên những bức xúc, đòi hỏi hệ thốnggiáo dục phải điều chỉnh theo hướng tăng mạnh việc trang bị tảng nền văn hóa,
kỹ năng sống và các giá trị đạo đức cho người học Chưa bao giờ yêu cầu dạy
làm người cấp bách như bây giờ.
Tri thức là của chung nhân loại Giáo dục, đào tạo là truyền thụ kiến thức
nên từ bản chất lĩnh vực này đã chứa đựng thuộc tính không biên giới Tuy nhiên,
bất cứ nền giáo dục nào cũng lại chịu sự chi phối rất mạnh của văn hóa dân tộc
và những bệ đỡ tư tưởng xuất phát từ những ý thức hệ khác nhau nên trong mộtthời gian dài từng tồn tại sự khác biệt rất xa về cấu trúc hệ thống giáo dục và cấutạo chương trình Quá trình toàn cầu hóa diễn ra như một xu thế không thể cưỡnglại các nước đều tiến hành xem xét lại hệ thống giáo dục của mình và tiến hànhrất nhiều điều chỉnh mang tính cải cách
Đổi mới giáo dục đào tạo, với những phân tích trên đây, phải được xem là
xu thế mang tính toàn cầu Việt Nam không nằm ngoài xu thế đó Trong ý nghĩanày, công cuộc đổi mới giáo dục đào tạo ở Việt Nam không phải chỉ là vấn đề của
riêng ta mà phải thực sự “nhúng” sâu trong môi trường quốc tế.
Trang 4Bước sang giai đoạn mới, đất nước ta đứng trước những cơ hội và tháchthức lớn Những vấn đề trên đã và đang đặt ra những yêu cầu, những nội dungrất mới, rất cao về nguồn lực con người, với những giá trị xã hội mới, tiêu chímới về phẩm chất và năng lực của mỗi con người và cả cộng đồng (như năng lựchợp tác, cạnh tranh, đấu tranh trên trường quốc tế; năng lực làm chủ- ứng dụng
và sáng tạo khoa học và công nghệ cao; năng lực kết nối cộng đồng; năng lực lậpnghiệp; văn hóa lao động, lối sống hiện đại, văn minh và mang đậm bản sắc dântộc…) Tất cả những giá trị mới nêu trên tất yếu đặt ra những yêu cầu mới vềnhận thức, quan điểm, mục tiêu, cơ chế phát triển giáo dục; về nội dung, chươngtrình và phương pháp giáo dục; đòi hỏi phải đổi mới căn bản, toàn diện nền giáodục của đất nước
Đổi mới căn bản được hiểu là đổi mới những vấn đề cốt lõi nhất để làmthay đổi và nâng cao về chất của hệ thống giáo dục, nhằm đáp ứng với đòi hỏicủa đất nước trong giai đoạn mới, đó là:
- Đổi mới tư duy, nhận thức, triết lý về giáo dục, về sứ mạng của giáo dục; - Đổi
mới quan điểm phát triển giáo dục;
- Đổi mới mục tiêu giáo dục; nội dung và phương thức giáo dục;
- Đổi mới và lành mạnh hóa môi trường giáo dục;
- Đổi mới cơ chế phát triển giáo dục;
- Đổi mới động lực - nguồn lực phát triển giáo dục;
- Đổi mới tổ chức chỉ đạo thực hiện quá trình đổi mới giáo dục.
Định hướng cơ bản của quá trình đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục
đã được nêu trong Văn kiện Đại hội XI của Đảng là “chuẩn hoá, hiện đại hoá, xãhội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế” Đây là những yêu cầu cơ bản đặt ra và
nó chứa đựng những tiêu chí mới cho quá trình đổi mới nền giáo dục; sẽ tạo nênmột nền giáo dục năng động- hiệu quả- chất lượng, đáp ứng nhu cầu phát triểncủa đất nước trong giai đoạn mới và phù hợp với xu thế của thời đại
Trong quá trình đổi mới giáo dục này, cần phải đặt lên hàng đầu đổi mới tưduy-nhận thức-triết lý giáo dục, đổi mới quan điểm và mục tiêu giáo dục, vì đây
là những vấn đề có tính “mở đường” cho quá trình đổi mới giáo dục
Trang 5Đơn cử rõ nhất là về vấn đề giảm tải chương trình giáo dục phổ thông.Giảm tải ở đây không chỉ đơn giản là giảm khối lượng và độ khó kiến thức nhưcác cấp học đang thực hiện mà bao trùm hơn là cần xác định rõ mục tiêu giáo dụcphổ thông có cần đổi mới không? Thay đổi như thế nào giữa giáo dục nhân cách,cung cấp kiến thức và giáo dục kỹ năng để phù hợp từng cấp học? Mục tiêu, nộidung và khối lượng của mỗi môn học trong tổng thể mục tiêu chung của giáo dụcphổ thông và trong mỗi cấp học đó như thế nào? Dạy và học sử, văn, toán, giáodục công dân, đạo đức… tiếp tục như vậy được chăng? Chương trình giáo dụcphổ thông nên là 10, 11 hay vẫn giữ 12 năm, phân luồng, phân ban như thế nào?
Rõ ràng vấn đề giảm tải giáo dục phổ thông không được nghiên cứu thấu đáo vàviệc thực hiện sẽ chỉ là sự “chữa cháy”, đầy tính hình thức và không đạt đượcnhững mục tiêu quan trọng hơn đối với giáo dục phổ thông
Hay như cách triển khai lấy ý kiến góp ý cho dự thảo chương trình giáodục phổ thông tổng thể hiện nay cũng vậy Một khung chương trình đưa ra mộtcách chung nhất với từng yêu cầu phù hợp từng cấp học song vấn đề cần tậphuấn, thảo luận để cho cán bộ quản lý, giáo viên hiểu về từng nội dung cụ thể củakhung chương trình tổng thể này một cách rõ nét nhất thì không làm Cứ đưachương trình và yêu cầu lấy ý kiến thì sao đưa ra những góp ý có tính xây dựng
và đúng bản chất được Đây là cách làm theo kiểu “cho có”, “cho xong”
Cũng về đổi mới nội dung chương trình giáo dục phổ thông, có những ýkiến của cán bộ quản lý giáo dục cho là sẽ phải chuyển từ “học sinh học đượcnhững kiến thức gì” (định hướng nội dung) sang học ra để làm được gì (địnhhướng sử dụng) Phải chăng đây là cách đổi mới đúng? Cách tiếp cận đúng?Đúng là nội dung học phổ thông phải thiết thực, song điều đó không có ý nghĩa lànội dung chương trình giáo dục phổ thông mang nặng tính ứng dụng cụ thể đểhọc sinh học rồi ra “làm việc”
Hay như cách hiểu “lấy người học làm trung tâm”, giáo viên sợ mình bịđánh giá là “làm hộ học sinh” nên khi lên lớp, cô chỉ việc giao bài tập hoặc nêuvấn đề “phó mặc” cho học sinh tự giải quyết Rõ ràng đây không phải là cáchhiểu, cách làm đúng đắn, không phải là mục tiêu cao nhất và phù hợp nhất củagiáo dục phổ thông Khi không xác định rõ mục tiêu đúng đắn và phù hợp, lại
Trang 6thiếu cơ sở khoa học và cơ sở thực tiễn, những giải pháp cụ thể có thể sẽ dẫn từsai lầm này sang sai lầm khác.
Điều cốt lõi trong đổi mới căn bản giáo dục và đào tạo là phải lấy mục tiêucoi trọng dạy chữ và dạy người, hình thành nhân cách, phát triển năng lực, hoạtđộng thực tiễn, chuyển từ giáo dục thụ động, thi cử vì bằng cấp mà có khi chỉnhằm đáp ứng “tiêu chuẩn cán bộ’’ sang giáo dục chủ động, tương tác, xử lý tìnhhuống Đồng thời là đổi mới phương pháp giảng dạy, phương pháp đào tạo từcách làm chủ yếu quan tâm phát triển về quy mô sang đảm bảo phát triển cả vềquy mô, chất lượng và hiệu quả giáo dục; tăng thời lượng thảo luận và thực hành;gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học; chuyển quá trình đào tạo thành quá trình tựđào tạo; chú trọng rèn luyện năng lực tự học, tự nghiên cứu, kỹ năng nghềnghiệp, kỹ năng làm việc nhóm; từ một nền giáo dục cứng nhắc, thiếu liên thônghiện nay, phải xây dựng nền giáo dục có tính “mở”, liên thông giữa các cấp học,trình độ đào tạo, đảm bảo điều kiện cho mọi người dân được học tập suốt đời,xây dựng xã hội học tập Chú trọng hình thức tổ chức các hoạt động giáo dụctrong và ngoài nhà trường, rèn luyện phương pháp tự học và mong muốn họcsuốt đời Giáo dục thường xuyên cần tổ chức được nhiều hình thức học tập chongười dân Có mạng lưới cơ sở giáo dục thường xuyên, các trung tâm học tậpcộng đồng và hình thức học tập phong phú, linh hoạt, coi trọng tự học, tăngcường hình thức giáo dục từ xa, học qua in-tơ-nét Giáo dục phải đáp ứng nhucầu xã hội, một nền giáo dục mở, linh hoạt, phân luồng và liên thông, tiến tới xâydựng một xã hội học tập
Về đổi mới căn bản giáo dục, chúng ta cũng cần phải đổi mới cơ chế,chính sách, tiền lương, phụ cấp đối với đội ngũ giáo viên, những nhà quản lý giáodục: tăng lương cơ bản, đãi ngộ thích hợp Trước kia, chỉ có học sinh kém họcsinh trung bình mới phải học phụ đạo Việc học phụ đạo là để giúp các em có họclực kém hoặc trung bình củng cố thêm kiến thức, đuổi kịp các bạn cùng lớp Naythì ở các thành phố, hầu như việc học thêm là đương nhiên, không đi học thêmmới là bất bình thường, cho dù học sinh đó là giỏi hay khá Còn ở nông thôn, dođiều kiện kinh tế nhưng tình trạng dạy thêm, học thêm không ít hơn là bao.Những hình thức biến thái của học thêm cho thấy một thực trạng là do đời sống
Trang 7giáo viên chưa được đảm bảo, nhà giáo phải tìm cách bươn trải để nâng cao thunhập Điều này làm tổn hại đến hình ảnh người thầy trong mắt học trò
Để đổi mới căn bản giáo dục, đào tạo ta cần phải đổi mới cơ chế quản lýgiáo dục và đào tạo, chất lượng nghiên cứu khoa học trong giáo dục, cơ chế chínhsách đầu tư và tài chính nhằm huy động nguồn lực cho giáo dục, đào tạo, xâydựng cơ sở hạ tầng Đổi mới căn bản công tác quản lý giáo dục, bảo đảm dânchủ, thống nhất; tăng quyền tự chủ và trách nhiệm xã hội của các cơ sở giáo dục;coi trọng quản lý chất lượng Quản lý tốt là tiền đề căn bản để dạy tốt và học tốt.Đảm bảo các cơ quan quản lý giáo dục địa phương được chủ động quyết địnhhoặc tham gia trực tiếp về quản lý nhân sự, tài chính cùng với quản lý thực hiệnnhiệm vụ chuyên môn của giáo dục mầm non, phổ thông, nghề nghiệp Hoànthiện cơ chế quản lý lưu học sinh ở nước ngoài, cơ chế liên kết đào tạo với nướcngoài và cơ chế quản lý những cơ sở giáo dục nước ngoài ở Việt Nam Đổi mớiquản lý cơ sở giáo dục, đào tạo theo hướng phát huy dân chủ, tính sáng tạo; giaoquyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm đồng bộ cả về tổ chức thực hiện nhiệm vụ,nhân lực, tài chính, tài sản Thực hiện cơ chế tự chủ và chịu trách nhiệm xã hội,công khai, chịu sự giám sát của các chủ thể trong nhà trường, của Nhà nước vàcủa xã hội đối với cơ sở giáo dục
Đồng thời không nên xem nhẹ hoạt động kiểm tra, thi và đánh giá trongnhà trường phổ thông, bởi đây là một mắt xích trọng yếu, một khâu cần “đột phá”của đổi mới giáo dục và đào tạo Cần đổi mới kiểm tra, thi và đánh giá một cáchmạnh mẽ, nhằm bảo đảm độ tin cậy, chính xác, tính khách quan, trung thực về kết quả học tập của học sinh; làm cơ sở cho việc điều chỉnh cách dạy, cách học
Cụ thể là: Xác định đúng mục tiêu kiểm tra, đánh giá phù hợp với đối tượng vàyêu cầu; xây dựng nội dung và hình thức kiểm tra, thi, đánh giá theo chuẩn nănglực; đánh giá được sự tiến bộ của người học; đổi mới việc ra đề thi, phương pháp
xử lý kết quả và sử dụng kết quả Cần làm rõ kiểm tra, đánh giá không chỉ tậptrung vào việc xem học sinh học cái gì mà quan trọng hơn là kiểm tra học sinh đóhọc như thế nào, có biết vận dụng không Định hướng này buộc đổi mới đề thiyêu cầu vận dụng, thực hành, kiểm tra năng lực sáng tạo… Cần kết hợp kết quảcủa đánh giá thường xuyên với kết quả đánh giá cuối cùng Việc đánh giá cũng
Trang 8phải đa chiều: học sinh tự đánh giá; học sinh đánh giá học sinh, giáo viên đánhgiá học sinh Học đến đâu kiểm tra, đánh giá đến đó, với các kỳ thi quan trọng, đềbài sẽ yêu cầu vận dụng tổng hợp kiến thức và kỹ năng của nhiều lĩnh vực/mônhọc để giải quyết một vấn đề chung, liên quan nhiều đến thực tiễn.
Có thể nói rằng quá trình đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục có tầmquan trọng đặc biệt, liên quan trực tiếp đến vận mệnh của đất nước, của dân tộctrong giai đoạn mới Bởi vì, sức mạnh của một dân tộc, năng lực cạnh tranh củamột quốc gia đang chuyển mạnh từ nguồn lực tài nguyên, vốn, lao động sang trithức, trí tuệ, nguồn nhân lực chất lượng cao- là năng lực tổng hợp của những thế
hệ người làm chủ thể vững vàng, tin cậy, đầy bản lĩnh của một dân tộc Và đóphải là sản phẩm của một nền giáo dục tiên tiến, hiện đại
Đổi mới quản lý giáo dục trong nhà trường là một tất yếu khách quan vàcũng là sự đòi hỏi thật sự cấp thiết của xã hội trong giai đoạn hiện nay Vì thế,người cán bộ quản lý nói chung và người hiệu trưởng (HT) nói riêng cần phải cótâm và có tầm: có năng lực, trình độ; phải đổi mới tư duy; cách nghĩ, cách làmphải sáng tạo và phát huy hết năng lực của mình cho sự phát triển của nhà trườngphù hợp những yêu cầu đổi mới trong giai đoạn hiện nay
Trước hết đó là phát triển đội ngũ Đội ngũ cán bộ, viên chức là lực lượng
cơ bản tham gia xây dựng và phát triển nhà trường, trong đó đội ngũ giáo viên cóvai trò quyết định đến chất lượng giáo dục của nhà trường Vì vậy, người HTphải nắm rõ vai trò quản lý của mình Cụ thể, HT phải xây dựng đội ngũ nhà giáo
và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hóa, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng,đồng bộ về cơ cấu và chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống,lương tâm, tay nghề của nhà giáo thông qua việc quản lý phát triển đúng địnhhướng và có hiệu quả để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứngnhững đòi hỏi của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Huy động mọi nguồn lực phát triển nhà trường bao gồm: Nguồn nhân
lực, nguồn lực tài chính, nguồn lực vật chất, nguồn lực thông tin Trên cơ sở nắmvững các nhân tố bên trong và bên ngoài nhà trường ảnh hưởng đến nguồn lực,
HT xác định được vai trò của mình trong việc huy động các nguồn lực phát triểnnhà trường Đó là lập kế hoạch huy động các nguồn lực của nhà trường là thiết
Trang 9lập một hệ thống các vị trí cho mỗi cá nhân và bộ phận, sao cho các cá nhân và
bộ phận có thể kết hợp với nhau một cách tốt nhất để thực hiện các mục tiêu vềhuy động các nguồn lực của nhà trường Lãnh đạo huy động các nguồn lực trongnhà trường là việc định ra chủ trương đường lối, mục đích, tính chất, nguyên tắchoạt động của nhà trường để huy động các nguồn lực Kiểm tra là quá trình xemxét các hoạt động nhằm mục đích làm cho các hoạt động đạt kết quả tốt hơn,đồng thời kiểm tra giúp phát hiện ra những sai sót, sai lệch để có biện pháp khắcphục đảm bảo cho hoạt động huy động các nguồn lực thực hiện đúng hướng
Phát triển giáo dục toàn diện học sinh là lãnh đạo và quản lý các hoạt
động dạy học, giáo dục nhằm giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trítuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản hình thành nhân cách con ngườiViệt Nam HT cần phải trang bị cho mình cách nhìn mới về chương trình quản lýgiáo dục, đó là: Tập trung vào việc lãnh đạo quản lý nhà trường là một vấn đề cấpthiết, vì rằng xu hướng đẩy mạnh phát triển toàn cầu đang đặt ra những cơ hội vàthách thức đối với sự phát triển trước hết phải nhanh chóng tiếp cận với tư duymới Tập trung vào việc lãnh đạo quản lý, vào sự đổi mới, thực tế hiện nay cầnphải thay đổi một số vấn đề như sau: Đối với giáo viên còn nhiều bất cập về phâncông lao động, chế độ tiền lương Đối với học sinh vẫn còn một số em cá biệt,ham chơi hơn ham học Đối với cha mẹ học sinh: Không hài lòng về cơ sở vậtchất trường lớp, còn phó thác về trách nhiệm giáo dục cho nhà trường
Đảm bảo tính dân chủ, công bằng Người HT cần tổ chức đánh giá xếp
loại thi đua một cách khách quan, dân chủ và đảm bảo tính công bằng Xây dựngquy chế khen thưởng phù hợp với tình hình của nhà trường nhưng vẫn động viênkhích lệ được cán bộ, giáo viên, nhân viên Thực hiện công bằng trong giáo dụckhông chỉ thể hiện ở chính sách đãi ngộ đúng đối với từng người mà còn cầncông bằng về định biên, biên chế giữa các vùng miền, giữa các đơn vị Không đểcùng ở vị trí giáo viên đồng cấp, có nơi chỉ dạy 8-10 tiết ở vùng thuận lợi (ở thịthành, đồng bằng, trường trung tâm… ), còn nơi khó khăn (vùng sâu, vùng xa,khó khăn, làng nghề…) thì phải dạy 19-20 tiết/ tuần CBGV đi vùng xa, vùng khóphải luân phiên để đảm bảo công bằng Người giỏi là người làm việc có chấtlượng và hiệu quả cao ở những vùng khó khăn càng cần được đãi ngộ xứng đáng
Trang 10(như lên lương nhanh), không kể tuổi tác hay tuổi nghề Trái lại những CBGV ởnhững vùng thuận lợi mà công tác chỉ ở mức trung bình, chậm tiến bộ thì sẽ nhận
sự đãi ngộ thấp (kéo dài thời gian nâng lương) Nếu thực hiện được chế độ đãingộ công bằng như vậy, chắc chắn tạo ra sự chuyển biến tích cực, khắc phụcđược tình trạng trì trệ trong ngành giáo dục hiện nay
Với các phong trào thi đua mà Bộ GD&ĐT, Công đoàn GD phát động vàtriển khai thực hiện trong những năm gần đây cần thực hiện thực chất chứ khôngphải thi đua theo kiểu hình thức; trong ngành giáo dục cũng như các ngành khácđiều quan trọng trước hết phải có chính sách trọng dụng người tài đi đôi với sathải người yếu kém, không còn đạt yêu cầu ở vị trí công tác Ngoài ra, cũng cần
có cách dùng người phù hợp, hiệu quản và có sự đãi ngộ đúng với kết quả đónggóp và cống hiến của từng người Có như vậy, mới phát huy được năng lực vàtâm huyết của cán bộ quản lý cũng như đội ngũ giáo viên; cần thực hiện nghiêmtúc việc khen thưởng cũng như kỉ luật
Trong đãi ngộ không nên cào bằng Bởi nếu “cào bằng” thì không ai muốnphấn đấu làm gì Nâng lương cứ đến hẹn lại lên, người giỏi không hơn gì kẻ kém.Nếu một nhà trường, cơ sở vật chất-kỹ thuật được trang bị đầy đủ, đội ngũ chuẩnhoá 100%, sách giáo khoa là tối ưu, lương giáo viên trả cao nhưng với cungcách quản lí hiện nay thì chất lượng và hiệu quả giáo dục cũng không được nânglên đáng kể Đó là chưa nói tác hại của những cái tiêu cực khá phổ biến trongngành như căn bệnh thành tích vẫn còn nặng nề, công tác tuyển dụng, bổ nhiệmkhông công bằng và minh bạch; nạn hối lộ, tham nhũng, lợi ích nhóm…hầu nhưđâu cũng có làm ảnh hưởng tới lý tưởng của không ít cán bộ quản lý và giáoviên; làm mất lòng tin của đội ngũ giáo viên, của cha mẹ học sinh và đem lạinhững hệ lụy phản giáo dục đối với học sinh
Giáo viên là yếu tố hàng đầu quyết định chất lượng giáo dục, vì vậy phảicoi trọng công tác tuyển dụng để đưa vào ngành những người đủ tiêu chuẩn,đồng thời sa thải những người yếu kém về chuyên môn và đạo đức Phải đặt mọiCBGV vào thế có thể bị thay đổi, bị sa thải, nếu không nỗ lực phấn đấu để khôngngừng nâng cao kiến thức, kỹ năng sư phạm và luôn trau dồi đạo đức, nhân cáchcủa người Thầy Tùy tình hình thực tế ở mỗi địa phương, cần đặt ra một tỷ lệ nhất
Trang 11định sẽ bị đưa ra ngoài biên chế (hoặc kết thúc hợp đồng) hằng năm nhữngCBGV không còn đáp ứng được yêu cầu về năng lực chuyên môn, năng lực quản
lí cũng như tư cách đạo đức yếu kém; điều đó là lẽ đương nhiên của một “cơ thểsống” luôn cần sự đồng hóa và dị hóa Việc này xem ra như thiếu nhân đạo,nhưng nhìn tổng thể lại là nhân đạo nhất Phải tạo ra một áp lực cho tất cả CBGV
để họ luôn có ý thức phấn đấu, rèn luyện tu dưỡng, học tập để đáp ứng yêu cầucủa nhiệm vụ
Hiện nay, không ít sinh viên khá giỏi tốt nghiệp ngành sư phạm vẫn chưa
có việc làm, họ rất thiết tha được làm thầy để được thể hiện năng lực và tâmhuyết với nghề mà mình yêu thích Phải để họ thay thế giáo viên yếu kém Tronggiáo dục cũng cần phải có sự cạnh tranh lành mạnh để nâng cao chất lượng độingũ giáo viên, từ đó nâng cao hiệu quả giảng dạy
Yêu cầu đối với cán bộ quản lý là phải tìm ra những biện pháp có tính sángtạo và khả thi để đưa đơn vị từ trung bình vươn lên khá, khá rồi làm cho tốt, tốt
rồi vẫn phải tiếp tục phấn đấu để tốt hơn nữa Có làm như vậy thì khẩu hiệu Mỗi
thầy cô giáo là tấm gương tự học và sáng tạo mới thành hiện thực Chính trong
khó khăn mới phát hiện ra người tài Mặt khác, muốn phát huy được động lựcphấn đấu vững bền đối với cán bộ quản lý và giáo viên thì cần xây dựng và thựchiện chế độ đãi ngộ tương ứng với kết quả cống hiến của từng người
Bài tập 2: Thiết kết một hoạt động quản lý dựa trên một mô hình lý thuyết.