Tìm hiểu thực trạng hoạt động vẽ theo mẫu của trẻ mẫu giáo lớn trường Mầm non Xuân Hoà - Phúc Yên - Vĩnh Phúc

Từ những nét vẽ, bức tranh đó chính là cảm xúc, tình cảm là ước mơ mà trẻ đã thể hiện trên trang giấy… Trong quá trình thực tập tại trường mầm non Xuân Hòa, chúng tôi nhận thấy giáo viên

3.5

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC

******************

TRẦN THỊ HƯƠNG

TÌM HIỂU THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG VẼ THEO

MẪU CỦA TRẺ MẪU GIÁO LỚN TRƯỜNG MẦM

NON XUÂN HÒA – PHÚC YÊN – VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình

Người hướng dẫn khoa học Th.S VŨ LONG GIANG

Hà Nội - 2014

LỜI CAM ĐOAN

Khóa luận là kết quả cố gắng của bản thân tôi trong quá trình học tập

và nghiên cứu ở trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 Tôi xin cam đoan kết quả

nghiên cứu của đề tài “Tìm hiểu thực trạng hoạt động vẽ theo mẫu của trẻ

mẫu giáo lớn, trường mầm non Xuân Hòa – Phúc yên – Vĩnh Phúc” không

có sự trùng lặp với bất kỳ một đề tài nào khác Nếu sai tôi xin chịu trách

nhiệm hoàn toàn !

MỤC LỤC

MỤC LỤC 67

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 4

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

4 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu 4

5 Phương pháp nghiên cứu 4

6 Giả thuyết khoa học 7

7.Cấu trúc của khóa luận 7

NỘI DUNG 8

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÍ LUẬN 8

1.1 HOẠT ĐỘNG VẼ THEO MẪU TRONG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC MẦM NON 8

1.1.1 Vẽ theo mẫu 8

1.1.2 Vai trò của hoạt động vẽ theo mẫu 10

1.1.2.1 Vẽ theo mẫu trong hoạt động tạo hình 10

1.1.2.2Vai trò của hoạt động vẽ theo mẫu đối với sự phát triển toàn diện của trẻ 13

1.2 PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VẼ THEO MẪU CHO TRẺ MẦM NON 17

1.2.1 Nội dung hoạt động vẽ theo mẫu 17

1.2.2 Phương pháp hướng dẫn 18

1.2.3 Hình thức tổ chức 23

1.3 HOẠT ĐỘNG VẼ THEO MẪU Ở ĐỘ TUỔI MẪU GIÁO LỚN 25

1.3.1 Đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mẫu giáo lớn 25

1.3.2 Đặc điểm vẽ theo mẫu của trẻ mẫu giáo lớn 27

1.3.3 Tính sáng tạo trong sản phẩm vẽ theo mẫu lứa tuổi mầm non 30

CHƯƠNG 2 TÌM HIỂU THỰC TRẠNG VỀDẠY HỌC VẼ THEO MẪU CỦA TRẺ MẪU GIÁO LỚN TRƯỜNG MẦM NON XUÂN HÒA 37

2.1 MỘT SỐ NÉT CHUNG VỀ TRƯỜNG MẦM NON XUÂN HÒA 37

2.2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG VẼ THEO MẪU CHO

TRẺ 5 – 6 TUỔI 38

2.2.1 Nội dung nghiên cứu 38

2.2.2 Tiêu chí đánh giá 38

2.2.3 Kết quả nghiên cứu thực trạng 39

2.2.3.1 Kết quả quan sát tự nhiên của hoạt động vẽ theo mẫu nói chung 39

2.2.3.2 Kết quả điều tra 41

2.2.3.3 Kết quả phân tích sản phẩm 47

CHƯƠNG 3 ĐỀ XUẤT MỘT SỐ HÌNH THỨC VÀ BIỆN PHÁPNHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG VẼ THEO MẪU CHO TRẺ MẪU GIÁO LỚN TRƯỜNG MẦM NON XUÂN HÒA 50

3.1 ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY VẼ THEO MẪU CHO TRẺ MẪU GIÁO LỚN TRƯỜNG MẦM NON XUÂN HÒA 50

3.1.1 Nâng cao hiệu quả trực quan 50

3.1.2 Biện pháp động viên khích lệ 52

3.1.3 Phương pháp thực hành luyện tập 54

3.2 ĐỀ XUẤT MỘT SỐ HÌNH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VẼ THEO MẪU CHO TRẺ MẪU GIÁO LỚN TẠI TRƯỜNG MẦM NON XUÂN HÒA 55

3.2.1 Thay đổi hình thức vào bài gây hứng thú cho trẻ 55

3.2.2 Ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức hoạt động vẽ theo mẫu cho trẻ mẫu giáo lớn 56

3.2.3 Tổ chức hoạt động vẽ theo mẫu cho trẻ đa dạng 57

3.2.4 Tổ chức hoạt động vẽ theo mẫu thông qua các trò chơi, cuộc thi, lễ hội 57

3.2.5 Tích hợp hoạt động vẽ theo mẫu thông qua các môn học khác 58

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 60

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC 1 PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN

PHỤ LỤC 2 ẢNH

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Vẽ theo mẫu là một loại bài trong hoạt động tạo hình của trẻ mầm non, nó đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển của trẻ về mọi mặt

như: thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ, thể lực và lao động Đối với trẻ, thế giới xung

quanh thật mới mẻ và lý thú, trẻ luôn muốn thông qua mọi phương tiện để

biểu đạt những cảm xúc của mình Trong điều kiện khả năng ngôn ngữ phát

triển chưa hoàn thiện thì hội họa là phương tiện để biểu đạt hiệu quả nhất, lý

thú nhất, đặc biệt là với trẻ ở gần tuổi đi học lớp một Hơn thế nữa, vẽ tranh

theo mẫu cũng là một phương pháp truyền đạt thông tin khá hiệu quả của trẻ

Đối với trẻ mẫu giáo lớn, đây là lứa tuổi chuẩn bị vào trường phổ thông Khi các đặc điểm tâm sinh lý của trẻ được hình thành và hoàn thiện,

lúc này, trẻ có nhiều ham muốn, học hỏi, tìm tòi và sáng tạo Đặc biệt, trẻ rất

thích thú với hoạt động tạo hình, trong đó có vẽ tranh theo mẫu là hoạt động

mà trẻ được tham gia ngay từ lứa tuổi nhỏ nên các đặc điểm vẽ tranh theo

mẫu có những nét đặc trưng riêng Hơn nữa, ở trường mầm non có rất nhiều

hoạt động, môn học nhằm phát triển toàn diện cho trẻ mẫu giáo và nó là cơ sở

ban đầu của nhân cách con người mới Biết sáng tạo và lao động trong tương

lai Chính vì vậy việc thực hiện tốt cho trẻ về vẽ theo mẫu trong mầm non sẽ

góp phần không nhỏ vào việc nâng cao chất lượng giáo dục nhằm phát triển

toàn diện cho trẻ Trẻ biết đánh giá khái quát cao, trẻ phản ánh ấn tượng của

bản thân không phụ thuộc vào thực tế Trẻ rất thích sử dụng màu sắc sặc sỡ

mang tính chất phản ảnh biểu tượng Trẻ tham gia vào hoạt động vẽ tranh

giúp hình thành các đức tính tốt như: yêu cái đẹp và mong muốn tạo ra cái

đẹp Trong cuộc sống hàng ngày, trẻ đã tiếp thu một lượng tri thức đáng kể về

thế giới xung quanh do trẻ trực tiếp nhìn thấy, nghe thấy và sờ thấy hoặc do

người lớn kể lại qua các câu chuyện, phim ảnh Từ đó thế giới biểu tượng của

trẻ cũng phong phú dần lên và làm nảy sinh tính ham hiểu biết, hứng thú nhận

thức, muốn khám phá những điều mới lạ Xuất phát từ đó trẻ bắt đầu quan

tâm đến các kiểu dáng, cách trang trí, thiết kế, bỗng kết hợp lại với nhau và

được trẻ thể hiện qua tranh vẽ một cách trượng trưng Những nét vẽ nghuệch

ngoạc, hồn nhiên, hết sức bình dị nhưng rất cần thiết trong quá trình hình

thành khả năng cảm thụ cái đẹp và khả năng tư duy sáng tạo của trẻ Từ

những nét vẽ, bức tranh đó chính là cảm xúc, tình cảm là ước mơ mà trẻ đã

thể hiện trên trang giấy…

Trong quá trình thực tập tại trường mầm non Xuân Hòa, chúng tôi nhận thấy giáo viên chưa thực sự giúp trẻ khám phá các phương tiện truyền

cảm của hoạt động vẽ theo mẫu Trong quá trình tổ chức hoạt động vẽ tranh,

giáo viên thường cho trẻ vẽ một số đối tượng cụ thể, hướng trẻ quan tâm đến

hình ảnh mô tả, đến cách tạo ra hình mà ít chú ý đến các hình thức tổ chức

hoạt động Những phương pháp đó chưa thực sự đáp ứng và chưa phát huy

hết khả năng của trẻ Các phương pháp hoạt động vẽ theo mẫu lâu nay đang

được sử dụng còn mang tính áp đặt, dập khuôn theo mẫu, sao chép chưa phát

huy hết khả năng sáng tạo và sự linh hoạt của người giáo viên khi tổ chức

hoạt động tạo hình, hay khi đưa ra một bức tranh mẫu chúng ta chưa quan tâm

đến khả năng của trẻ có làm được như thế hay không, một bức hình quá khó

đến giáo viên đôi khi còn lúng túng hà cớ gì mà bắt trẻ phải vẽ giống như

mẫu, từ đó làm trẻ lúng túng gặp khó khăn trong cách thể hiện bài vẽ Chính

vì thế mà hiệu quả của quá trình tổ chức các hoạt động vẽ theo mẫu ở trường

mầm non chưa cao Trường mầm non Xuân Hòa cũng là một trong số những

trường mầm non có phương pháp tổ chức các hoạt động học tập chưa hợp lý,

còn nhiều hạn chế và gặp nhiều khó khăn Trong đó có hoạt động tạo hình

nói chung và hoạt động vẽ theo mẫu nói riêng

Là một giáo viên mầm non tương lai, chúng tôi nhận thấy rõ được các hạn chế trên, nên chúng tôi đã lựa chọn “Tìm hiểu thực trạng hoạt động vẽ

theo mẫu của trẻ mẫu giáo lớn trường mầm non Xuân Hòa – Phúc yên – Vĩnh

Phúc” làm đề tài nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Thông qua đề tài “Tìm hiểu thực trạng hoạt động vẽ theo mẫu của trẻ mẫu giáo lớn, trường mầm non Xuân Hòa- Phúc Yên- Vĩnh Phúc” nhằm tìm

ra những vẫn đề khó khăn để từ đó đưa ra biện pháp và hình thức để tổ chức

hoạt động vẽ tranh theo mẫu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trẻ trong

hoạt động vẽ tranh theo mẫu ở trường mầm non Xuân Hòa

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Phân tích, hệ thống hóa, khái quát một số vấn đề lí luận có liên quan đến đề tài nghiên cứu

Tìm hiểu thực trạng tổ chức hoạt động vẽ tranh theo mẫu, đặc biệt là các biện pháp và hình thức tổchức hoạt động vẽ tranh theo mẫu của trẻ mẫu

giáo lớn tại trường mầm non Xuân Hòa

Đề xuất một số biện pháp tổ chức vẽ tranh theo mẫu cho trẻ mẫu giáo lớn tại trường mầm non Xuân Hòa, thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc

4 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

- Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu thực trạng hoạt động vẽ tranh theo mẫu của trẻ mẫu giáo lớn tại trường mầm non Xuân hòa, thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh phúc

- Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu một số biện pháp và hình thức tổ chức hoạt động vẽ theo mẫu cho trẻ mẫu giáo lớn ở trường mầm non Xuân Hòa

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lí luận

Tìm hiều, đọc, phân tích, tổng hợp và hệ thống hóa các tài liệu về cơ

sở phương pháp luận, những tài liệu giáo trình tâm lý học, giáo dục học, các

công trình nghiên cứu thực tiễn đã công bố… nhằm làm rõ cơ sở lí luận liên

- Phương pháp quan sát

Quan sát các tiết học vẽ tranh theo mẫu và quan sát việc sử dụng phương pháp của giáo viên trong hoạt động vẽ theo mẫu để nhằm tìm hiểu

khả năng bắt trước, làm theo của trẻ theo các tiêu chí đưa ra Đồng thời thu

thập một số thông tin liên quan đến việc giải quyết nhiệm vụ nghiên cứu

Những thông tin thu được bổ sung cho phương pháp khác giúp làm rõ hơn

- Phương pháp điều tra

Dùng phiếu câu hỏi đối với các giáo viên đứng lớp ở trường mầm non Xuân Hòa để tìm hiểu thêm thông tin về nhận thức và việc tổ chức, hướng

dẫn, đánh giá trẻ vẽ tranh theo mẫu để theo hướng khuyến khích trẻ làm theo

mẫu nhưng vẫn phát huy được khả năng sáng tạo của trẻ

Tuy nhiên, trẻ mầm non nhiều khi không thể hiện được hết ý muốn hoặc hiểu biết của mình qua sản phẩm.Với một kết quả như nhau nhưng cách

thức, tốc độ tạo ra sản phẩm đó có sự khác nhau Vì thế chúng tôi luôn kết

hợp đánh giá sản phẩm với đánh giá ý tưởng, tiến trình trẻ làm ra sản phẩm

đó Ngoài ra, chúng tôi cũng chú ý đến sự tập trung chú ý và hứng thú của trẻ

trong suốt quá trình vẽ tranh theo mẫu

6 Giả thuyết khoa học

Việc tìm hiểu thực trạng hoạt động vẽ theo mẫu, để tìm ra những giải pháp nâng cao chất lượng vẽ theo mẫu cho trẻ mẫu giáo lớn theo hướng tích

cực, phát huy được khả năng của trẻ, phát triển được kỹ năng vẽ tranh cho trẻ,

tạo điều kiện cho trẻ phát triển tư duy, khả năng bắt chước, sự ham thích sáng

tạo, học tốt hoạt động vẽ tranh theo mẫu của trẻ mẫu giáo lớn tại trường mầm

non Xuân Hòa, thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc nói riêng và môn tạo hình nói

chung ở trường phổ thông sau này

7.Cấu trúc của khóa luận

Ngoài phẩn mở đầu, kết luận và kiến nghị, nội dung chính của khóa

luận bao gồm:

Chương 1 Cơ sở khoa học của đổi mới phương pháp nhằm nâng cao chất

lượng vẽ theo mẫu cho trẻ mẫu giáo lớn trường mầm non Xuân Hòa

Chương 2 Nghiên cứu thực trạng vẽ theo mẫu của trẻ mẫu giáo lớn tại

trường mầm non Xuân Hòa.Tìm hiểu thực trạng về dạy vẽ theo mẫu cho trẻ

Mẫu Giáo Lớn trường mầm non Xuân Hòa

Chương 3 Đề xuất một số biện pháp và hình thức nhằm nâng cao chất lượng

vẽ theo mẫu cho trẻ mẫu giáo lớn tại trường mầm non Xuân Hòa

NỘI DUNG

CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÍ LUẬN 1.1 HOẠT ĐỘNG VẼ THEO MẪU TRONG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC MẦM

NON

1.1.1 Vẽ theo mẫu

Vẽ theo mẫu là vẽ lại mẫu được bày trước mặt thông qua nhận thức và cảm xúc của người vẽ để diễn tả được đặc điểm, cấu trúc, hình dáng, đậm

nhạt và màu sắc của vật mẫu

Vẽ theo mẫu thực chất là hình hoạ Từ xa xưa, khi con người chưa có tiếng nói và chữ viết thì hình hoạ đã được sử dụng như một phương tiện

"ngôn ngữ" chung của các dân tộc Họ vẽ hình để biểu thị ý muốn, để trao đổi

tình cảm giữa con người với nhau trong sinh hoạt, trong lao động, trong cuộc

đấu tranh với thiên nhiên Ngày nay, hình họa giữ một vị trí quan trọng trong

nghệ thuật tạo hình nói chung và trong hội hoạ nói riêng Vì vậy, hình hoạ là

một phân môn cơ bản nhất của ngành mỹ thuật, là môn học cơ sở của hội hoạ

Hình hoạ có tính chất quyết định nhất trong việc bổ sung cho các loại hình

nghệ thuật khác như: điêu khắc, trang trí…

- Vẽ theo mẫu sẽ hình thành thị hiếu thẩm mỹ tốt, phát triển năng lực sáng tạo, kỹ năng, kỹ xảo thể hiện đối tượng, đồng thời rèn luyện phương

quan sát, vẽ nét, vẽ hình, tô màu,chú ý thể hiện lạiđặc điểm của mẫu một cách

tương đối … Đối tượng mẫu có thể là vật thật, mô hình tranh ảnh, thậm chí vẽ

theo chí nhớ Vẽ theo mẫu là một trong các loại bài hoạt động tạo hình cơ bản

nhất trong hoạt động tạo hình của trẻ mầm non

Đối với độ tuổi mẫu giáo, vẽ theo mẫu là một trong những hoạt cơ bản nhất của hoạt động tạo hình, là bước đầu tiên cho các hoạt động vẽ khác Các

nét vẽ của trẻ mới chỉ là mô phỏng tượng trưng về đường nét, màu sắc, hình

dáng,…mà trẻ quan sát được Giáo viên không nên đưa ra yêu cầu quá cao đòi

hỏi trẻ vẽ như nguyên mẫu, vì trẻ không đủ khả năng để vẽ và như thế khiến

trẻ không còn hứng thú với hoạt động vẽ theo mẫu

Trẻ 5 - 6 đã biết bắt chước và vẽ lại mẫu, trẻ rất hứng thú với hoạt động vẽ, các nét vẽ của trẻ chưa được thành thạo Nhưng mục đích chính đó

là cho trẻ làm quen với hội họa, rèn luyện kỹ năng cầm bút phối hợp mầu sắc,

…nhằm tạo ra các sản phẩm mang đặc điểm riêng của từng trẻ

Vẽ theo mẫu đối với trẻ mẫu giáo lớn không chỉ đơn giản là một hoạt động học, mà còn là cái nôi nuôi dưỡng những xúc cảm thẩm mỹ, tìm kiếm

những khả năng nghệ thuật sớm có ở trẻ Có nhiều trẻ vẽ đẹp và tô màu sáng

trẻ có khả năng mô phỏng mẫu vẽ chuẩn, nhưng bên cạnh đó cũng có những

trẻ rất lúng túng, các nét vẽ nghệch ngoạc, tô màu chờm ra ngoài, hay trẻ

không thể hình dung được mình vẽ cái gì và vẽ như thế nào Giáo viên cần

chú ý, đối với từng trẻ, vì không phải trẻ nào cũng có năng khiếu vẽ, nên đặt

ra những yêu cầu khác nhau, tuyệt đối không khen quá mức hoặc chê bai

mắng nhiếc làm trẻ mât đi hào hứng khi tham gia hoạt động vẽ theo mẫu

Tùy vào khả năng của trẻ mà Cô cũng cần chú ý đến mẫu vẽ sao cho sinh động thu hút trẻ và đảm bảo vừa sức, đó cũng là vẫn đề quan trọng để trẻ

có thể vẽ theo mẫu được tốt nhất

1.1.2 Vai trò của hoạt động vẽ theo mẫu

1.1.2.1 Vẽ theo mẫu trong hoạt động tạo hình

Hoạt động Tạo hình là một dạng hoạt động nghệ thuật nhằm giúp trẻ nhận biết và phản ánh thế giới xung quanh thông qua những hình tượng nghệ

thuật nhưng chỉ dừng lại ở mức độ nhằm thỏa mãn nhu cầu, ý thích và phù

hợp với khả năng của trẻ Hoạt động này là một dạng hoạt động có sản phẩm

đặc trưng của trẻ mầm non Có bốn dạng hoạt động cơ bản sau: Vẽ, Nặn, Cắt

– xé – dán – Lắp ghép xây dựng

Hoạt động nặnlà một trong những hoạt động tạo hình trong trường mầm non, mục đích là cho trẻ nhận biết được vẻ đẹp của hình khối, chất liệu

chủ yếu là đất sét, đất màu, ngoài ra sử dụng các vật liệu khác như giấy màu,

khối đá,…cho trẻ làm quen từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó

Yêu cầu trẻ nắm được một số kỹ năng nặn cơ bản và có thể tạo ra sản phẩm đơn giản phù hợp với lứa tuổi và khả năng của trẻ Sản phẩm nặn của

trẻ trẻ thường không đúng về tỉ lệ và sản phẩm cũng không được nhẵn mịn

cho nên giáo viên cũng không nên đặt ra yêu cầu đòi hỏi quá cao ở trẻ mà

động viên khích lệ để trẻ hứng thú tham gia hoạt động nặn

Hoạt động xé dán là hoạt động trong hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non, hoạt động xé dán chủ yếu cho trẻ tiếp xúc với các mảng màu rèn các kỹ

năng khéo léo của đôi tay và sự theo dõi của mắt Xé dán là một loại bài khó

nhất trong các loại bài mà mà trẻ được làm quen, đối vơi trẻ mức độ yêu cầu ở

mức độ đơn giản, phù hợp với độ tuổi, các chất liệu thì chủ yếu là giấy màu,

một số bài có thể dạy tích hợp như xé dán thì có thể kết hợp thêm một số chất

liệu khác

Hoạt động chắp ghép là một hoạt động tích hợp hỗ trợ cho các hoạt động tạo hình khác Ở hoạt động chắp ghép cung cấp cho trẻ các kỹ năng mỹ

trong không gian ba chiều và các sản phẩm trên mặt phẳng Thường sử dụng

vật liệu chắp ghép đa dạng có thể sử dụng các vật liệu có sẵn trong tự nhiên,

các loại vật liệu phế liệu, vỏ hộp, giấy, vải Hoạt động chắp ghép phù hợp với

tất cả các lứa tuổi mầm non từ đơn giản đến phức tạp

Hoạt động vẽ là hoạt động tạo hình cơ bản và quan trọng nhất trong môn tạo hình, chiếm nhiều thời gian nhất, cung cấp cho trẻ nhiều kỹ năng cơ

bản như; quan sát, nhận biết hình dáng, màu sắc, phân tích, tìm hiểu các nội

dung chủ đề, rèn kỹ năng vẽ nét vẽ hình, vẽ màu cho trẻ Chất liệu cho hoạt

động vẽ ở trường mầm non là bút chì, bút sáp, phấn màu, giấy…

Giáo viên hướng dẫn trẻ vẽ từ đơn giản đến phức tạp, đối với độ tuổi mẫu giáo lớn thì trẻ đã khéo léo hơn, nét vẽ của trẻ đã dần ổn định, màu sắc

trong sản phẩm cũng đẹp hơn các độ tuổi trước Trong hoạt động vẽ bao gồm

3 hoạt động chính: Vẽ theo mẫu, vẽ trang trí, vẽ tranh

+ Vẽ theo mẫu: Trong trường mầm non mục đích rèn luyện các kỹ năng so sánh, nhận biết đối tượng một cách đơn giản, biết và đến được các bộ

+ Vẽ trang trí: Mục đích cho trẻ nhận biết vẻ đẹp trong tranh trí, cung

cấp cho trẻ một số kiến thức, kỹ năng đơn giản nhất về trang trí

Vẽ trang trí là loại bài vẽ khá khó đối với trẻ mầm non, trẻ chưa có khả năng vẽ họa tiết nhắc lại đúng về tỉ lệ cũng như vẽ hình, các khoảng cách

họa tiết thường không đều nhau

+ Vẽ tranh: Thường theo các chủ đề nhất định, tập cho trẻ làm quen với một số thể loại tranh đơn giản gồm có vẽ tĩnh vật, vẽ chân dung, vẽ phong

cảnh, tranh sinh hoạt đơn giản

Đối với hoạt động vẽ này thì yêu cầu trẻ phân biệt được được thể loại tranh, tạo ra sản phẩm đúng với chủ đề, tăng cường khả năng vẽ nét, tô màu

hay cách sắp xếp hình

Trong tất cả các hoạt động thì hoạt động vẽ theo mẫu là một hoạt động quan trọng và cơ bản nhất, là cơ sở cho các hoạt động tiếp theo mà trẻ được

làm quen Ở độ tuổi mẫu giáo lớn, trẻluôn rất nhạy cảm với cái đẹp xung

quanh, đây là thời kỳ phát triển những cảm xúc thẩm mỹ – đó là những cảm

xúc tích cực được nảy sinh khi trẻ tiếp xúc trực tiếp với cái đẹp trong các

nghệ thuật trong đó có nghệ thuật tạo hình

Hoạt động tạo hình nói chung và hoạt động vẽ theo mẫu nói riêng có vai trò rất lớn đối với sự nhận thức cho trẻ Thông qua hoạt động vẽ theo mẫu

trẻ có cơ hội tìm hiểu, nghiên cứu các đối tượng miêu tả để có được hiểu biết,

hình dung về đối tượng đó, từ đó trẻ xây dựng các đối tượng Hoạt động vẽ

theo mẫu là phương tiện để phát triển tư duy, trí nhớ, tưởng tượng… điều đó

giúp tăng thêm vốn hiểu biết của trẻ

Hoạt động vẽ theo mẫu cũng là con đường để giáo dục tình cảm – xã hội cho trẻ mầm non Trẻ được tiếp thu cái đẹp qua hoạt động vẽ, trẻ trực tiếp

trải nghiệm các xúc cảm, các trạng thái tình cảm trong giao tiếp, học hỏi về

các kỹ năng xã hội và trẻ biết cách đánh giá các hành vi xã hội Qua hoạt

động tạo hình giúp trẻ có thói quen tự giác làm việc

Hoạt động tạo hình đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển thẩm

mỹ cho trẻ Vẽ theo mẫu là một trong những hoạt động nghệ thuật Hoạt động

này giúp cho trẻ có điều kiện thuận lợi nhất cho sự phát triển của cảm giác, tri

xếp trong không gian…nhận thấy được cái đặc trưng và nét đẹp trong sự vật,

hiện tượng mà trẻ miêu tả

Hoạt động tạo hình giúp phát triển thể chất cho trẻ mầm non Hoạt động vẽ theo mẫu giúp cho đôi bàn tay của trẻ linh hoạt, phát triển khả năng

kết hợp khéo léo của đôi tay và đôi mắt

Hoạt động vẽ theo mẫu giúp phát triển ngôn ngữ cho trẻ Trẻ tạo ra sản phẩm tạo hình muốn giới thiệu về hoạt động đó, qua đó làm tăng thêm

vốn từ và ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ

Qua hoạt động tạo hình nói chung và hoạt động vẽ nói riêng còn giúp trẻ vững vàng hơn khi bước vào trường phổ thông Hoạt động tạo hình cùng

với các hoạt động vẽ theo mẫu giúp cho sự phát triển toàn diện của trẻ Vậy

nên chúng ta cần tạo môi trường đặc biệt là môi trường kích thích tính tò mò,

ham hiểu biết, muốn tạo ra cái đẹp cho trẻ tham gia một cách tích cực nhất

Hoạt động tạo hình bao gồm nhiều loại bài học như vẽ, nặn, xé dán, chắp

ghép và cho trẻ làm quen với tác phẩm tạo hình…trong đó hoạt động vẽ nói

chung và hoạt động vẽ theo mẫu nói riêng chiếm phần chính trong hoạt động

tạo hình và tác động mạnh với sự phát triển toàn diện của trẻ

1.1.2.2Vai trò của hoạt động vẽ theo mẫu đối với sự phát triển toàn diện của trẻ

Hoạt động vẽ theo mẫu với sự phát triển nhận thức, trí tuệ: Hoạt động vẽ

theo mẫu là hoat động nhận thức mang tính hình tượng:

- Khi tham gia vào hoạtvẽ sẽ giúp não hoạt động để nhận thức, xác định màu sắc, hình dạng, vị trí không gian và có lợi cho sự phát triển trí tuệ,

giúp trẻ thông minh hơn

- Trong qua trình vẽ, trí tưởng tượng của trẻ sẽ tiếp tục phá vỡ những khuôn mẫu cố định Sau khi nhìn nhận được vẻ ngoài mới lạ của sự vật, trẻ sẽ

tiếp tục có cảm hứng để sáng tạo nhiều hơn

- Nâng cao khả năng quan sát: Những bức vẽ của trẻ em thường rất khó hiểu Tuy nhiên, nếu bạn để ý kỹ thì sẽ nhận thấy trong bức tranh của trẻ

thường có những chi tiết lạ được vẽ rất nổi bật Các chuyên gia tâm lý cho

rằng đây là sự phản ánh thế giới thông qua bộ nhớ của trẻ

Thực tế, đây chính là cách để trẻ thể hiện khả năng quan sát hàng ngày và trẻ sẽ chú ý đến những chi tiết mà người lớn không để ý Nhiều

chuyên gia hội họa cho biết rằng, những bức vẽ của trẻ thường thể hiện thế

giới nội tâm và tinh tế hơn so với người lớn

Nâng cao khả năng tưởng : Sự nhận thức thế giới ở trẻ em rất khác biệt Nếu như người lớn luôn có những quy tắc để nhìn nhận thế giới thì với

trẻ em, thế giới đó lại là một câu chuyện cổ tích với những chi tiết kỳ lạ

Thêm vào đó, việc sử dụng màu sắc sẽ càng hiện thị rõ ràng hơn về trí tưởng tượng của trẻ em Đó là thế giới đầy màu sắc

Hoạt động vẽ theo mẫu còn giúp trẻ có thể tiếp thu, mở rộng và hệ thống hóa các chuẩn mực cảm giác về hình, màu sắc, tỉ lệ, kích thước,…

Thông qua quá trình quan sát đối tượng miêu ta mà trẻ tích lũy được một số

lượng lớn các thông tin hình ảnh cùng những hiểu biết về sự vật, hiện tượng

trong cuộc sống xung quanh, từ đó trẻ nắm được mối quan hệ có tính chất qui

luật của mọi vật thế giới xung quanh

Trong quá trình vẽ này trẻ lĩnh hội được các kỹ năng sử dụng các loại dụng cụ như, bút, sáp màu, tẩy, giá vẽ… Đây chính là điều kiện thuận lợi cho

sự phát triển của trí tuệ và nhân cách

Khi trẻ quan sát, phân tích và thể hiện trong bài vẽ trẻ dần dần học hỏi, nắm bắt được các kinh nghiệm hoạt động nhận thức, sẽ được rèn luyện

khả năng độc lập tổ chức, điều khiển, điều chỉnh quá trình nhận thức của

mình

* Hoạt động vẽ theo mẫu đối với việc bồi dưỡng thẩm mỹ: Hoạt động tạo

hình nói chung và hoạt động vẽ theo mẫu nói riêng là một hoạt động nghệ

thuật, tạo nên những điều kiện thuận lợi nhất cho sự phát triển cảm giác, tri

giác thẩm mĩ Việc quan sát, tìm hiểu các sự vật hiện tượng giúp trẻ nhận ra

đặc điểm thẩm mĩ ( hình dáng, màu sắc, cấu trúc, tỉ lệ, sự sắp xếp không

gian,…) nhận ra nét độc đáo, tạo nên sự hấp dẫn của đối tượng miêu tả

Các đặc điểm thẩm mĩ phong phú và đa dạng của đối tượng miêu tả là những yếu tố kích thích sự xuất hiện của những rung động, những xúc cảm

thẩm mĩ ( cảm xúc về vẻ đẹp của hình, màu, nhịp điệu,…) Từ các xúc cảm

thẩm mĩ hình thành nên những tình cảm thẩm mĩ, thái độ thẩm mĩ, giúp trẻ

biết thưởng thức cái đẹp từ thiên nhiên và từ các tác phẩm nghệ thuật

Quá trình thể hiện các sản phẩm vẽ là điều kiện thuận lợi cho trẻ tích cực vận dụng vốn biểu tượng hình tượng đã được tích lũy để phối hợp, xây

dựng hình tượng mới làm cho các sản phẩm vẽ của trẻ ngày càng trở nên sinh

động, đầy sức hấp dẫn và mang màu sắc nghệ thuật

Khác với mọi hoạt động trong trường mầm non, tham gia hoạt động

vẽ theo mẫu trẻ có thể phản ánh được đối tượng, tri giác về đối tượng một

cách đầy đủ Khi quan sát một đối tượng trong thực tế trẻ không biết vẽ chúng

như thế nào và làm thế nào để có một bức tranh, thì qua hoạt động này giúp

trẻ giải quyêt được những ý muốn đó Các sản phẩm vẽ phù hợp với lứa tuổi

sẽ mở ra trước mắt trẻ sự sống động vẻ rực rỡ của sắc màu, hình dạng…

Sự phản ánh hiện thực và biểu lộ tình cảm qua các phương tiện truyền cảm đặc trưng cho loại hình nghệ thuật vật thể như đường nét, hình dạng, bố

cục, màu săc,… chính là con đường lĩnh hội các kinh nghiệm văn hóa thẩm

mĩ phù hợp với lứa tuổi của trẻ em, trên cơ sở đó mà hình thành thị hiếu thẩm

mĩ sau này

* Hoạt động vẽ theo mẫu đối với việc giáo dục tình cảm, đạo đức, kỹ năng

giao tiếp xã hội:Vẽ tranh chính là một loại hình nghệ thuật giống như âm

nhạc, khiêu vũ và nó thể hiện cảm xúc của con người Tranh chính là sự biểu

hiện cảm xúc cá nhân bên trong Nhìn vào tác phẩm đó, chúng ta có thể thấy

được tâm trạng cũng như những suy nghĩ của con

Tranh vẽ có giá trị giáo dục rất lớn đối với trẻ Trẻ em thích vẽ tranh

dù chỉ mới là những bức tranh vẽ theo cảm hứng, động tác vụng về nhưng vẫn

là cách trẻ thể hiện “tài năng” của mình Trẻ được tự do tưởng tượng, bộc lộ

niềm vui, ý thích của mình trong tranh Cha mẹ, thầy cô và cảnh vật luôn là

đối tượng trẻ muốn thể hiện đầu tiên, là hình tượng nghệ thuật quan trọng có

tác dụng gợi mở khả năng hội họa của trẻ.Xu hướng sử dụng màu trong quá

trình phát triển hoạt động vẽ: Trẻ sử dụng màu một cách tùy tiện do tri giác

màu sắc bằng cảm xúc và do thích màu này hơn màu kia Vì thế, trẻ thường

sử dụng màu yêu thích để vẽ đối tượng chứ không phải để diễn tả màu thực

của đối tượng

Trong tranh vẽ, trẻ thể hiện thái độ của mình đối với nội dung vẽ: Bé

mô tả những điều đẹp đẽ bằng các màu sắc rực rỡ, vẽ cẩn thận còn những gì

không đẹp bằng màu tối, các em sẽ vẽ cẩu thả

Khi được học vẽ một cách đúng đắn, có thể hình thành ở trẻ:

- Kỹ năng quan sát đối tượng một cách trình tự

- Kỹ năng tách ra những nét đặc trưng của đối tượng

- Phát triển tri giác có mục đích và các thao tác tư duy

- Tính tích cực và năng lực sáng tạo ở trẻ

Hoạt động vẽ theo mẫu đối với sự phát triển thế chất.Hoạt động tạo hình

nói chung và hoạt động vẽ theo mẫu nói riêng, có ảnh hưởng to lớn đên sức

khỏe tinh thần và phát triển về thể chất cho trẻ nhỏ

Trẻ hoạt động tự do trong môi trường thẩm mĩ, trong bầu không khí thoải mãi sinh động sẽ tạo cho trẻ niềm vui sướng, phấn khởi Chính sự phấn

khởi này đã tác động không ít đến hệ tim mạch, điều hòa hoạt động của hệ

thần kinh, điều chỉnh hoạt động của cơ thể

Khi tham gia vào hoạt động vẽ theo mẫu thì việc cầm bút, màu sáp, que,…giúp trẻ vận động cac cơ tay chắc hơn, các khớp ngõn tay và ngón tay

linh hoạt hơn

Như vậy, có thể nói hoạt động vẽ theo mẫu như một món ăn tinh thần cho sự phát triển tâm sinh lý của trẻ em

1.2 PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VẼ THEO MẪU CHO TRẺ MẦM

NON

1.2.1 Nội dung hoạt động vẽ theo mẫu

Sự phát triển của trẻ được tạo ra bởi các hoạt động trong cuộc sống hàng ngày, trẻ giao tiếp, tiếp xúc, làm quen với thế giới xung quanh; trẻ được

tham gia vào các buổi đi dạo, các buổi tham quan… Do hình thức hoạt động

của trẻ ở trường phổ thông là học tập, còn ở trẻ mẫu giáo là vui chơi là hoạt

động chủ yếu nên nội dung và cách thức tổ chức các hoạt động ở trường mầm

non có nhiệm vụ cung cấp cho trẻ những tri thức xác thực về khoa học, nhưng

rất sơ đẳng về sự vật, hiện tượng xung quanh Đó là những tri thức văn hóa

chung nhất biều hiện dưới dạng những biểu tượng gần gũi, dễ hiểu đối với trẻ

em, những mối quan hệ đơn giản, những nguyên nhân gần gũi với các sự vât,

hiện tượng của môi trường xung quanh Khối lượng tri thức và kỹ năng cũng

cấp cho trẻ mẫu giáo lớn ở các hoạt động học không đáng kể so với phổ

thông Song khối lượng tri thức đó có ý nghĩa quan trọng để phát triển trí tuệ

- Nội dung của hoạt động vẽ theo mẫu ở mẫu giáo nhằm mục đích cho trẻ em tiếp xúc và làm quen với cái đẹp, và mong muốn tạo ra cái đẹp, trẻ làm

quen với màu sắc, đường nét, hình dạng, kích thước, số lượng cơ bản của tạo

là cách sắp xếp trẻ tham gia vào hoạt động vẽ Việc sử dụng các hình thức tổ

chức hoạt động vẽ cho trẻ cần có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các hình thức

dạy và học trong lớp và ngoài lớp Bởi trẻ em ở độ tuổi này là học và chơi

phải song song, không tách rời: “ học mà chơi, chơi mà học” Trẻ em chỉ lĩnh

hội được kiến thức và kĩ năng khi chúng thấy hứng thú

Có nhiều cách tổ chức hoạt động vẽ theo mẫu cho trẻ ở trường mầm non như: tổ chức theo thời gian, tổ chức theo địa điểm, tổ chức theo loại bài

học, …Mỗi hình thức đều có những ưu điểm và hạn chế nhất định của nó

Chúng ta cần linh hoạt để không làm ảnh hưởng đến hứng thú của trẻ

1.2.2 Phương pháp hướng dẫn

Phương pháp hướng dẫn vẽ theo mẫu:

- Lựa chọn và trình bày mẫu:

+ Mẫu vẽ đa dạng có thể bằng mô hình tranh ảnh, trí nhớ, khi hướng dẫn giáo viên có thể linh hoạt sử dụng mẫu một cách thích hợp và trình bày

mẫu cho trẻ quan sát dễ và cho trẻ nắm bắt mẫu một cách nhanh nhất

- Phương pháp hướng dẫn quan sát:

+ Hướng dẫn quan sát khai thác tìm hiểu nội dung mẫu

+ Hướng dẫn trẻ so sánh, nhận xét về tỉ lệ hình dạng, màu săc, hay các

bộ phận của mẫu

+ Trong phần quan sát có thể gợi ý cách thể hiện

+ Sử dụng các câu hỏi cho trẻ nhận xét về mẫu, các câu hỏi cảm nhận

+ Trong phần hướng dẫn quan sát giáo viên phải nắm vững phương pháp quan sát cũng như phương pháp dùng lời đàm thoại, vẫn đáp để hướng

quan sát không chỉ giúp trẻ nhận biết các thuộc tính bên ngoài của sự vật, hiện

tượng mà còn giúp trẻ nhận biết được những biến đổi của hoàn cảnh xung

quanh trong một quá trình

Khi quan sát tranh mẫu trẻ có thể tri giác toàn bộ về bức tranh như đường nét, màu sắc, để từ đó trẻ có thể cảm nhận được vẻ đẹp về màu sắc,

đường nét, bố cục của bức tranh Tranh mẫu có thể là do giáo viên tự chuẩn bị

hoặc một bức tranh in sẵn

* Ưu điểm - hạn chế

+ Ưu điểm

- Phù hợp đặc điểm nhận thức của trẻ: Nhận thức cảm tính là chủ yếu,

tư duy cụ thể, trí nhớ trực quan hình tượng, chú ý không chủ định

- Rèn luyện, phát triển các giác quan

- Cung cấp vốn từ

- Tạo điều kiện cho trẻ được hoạt động và trải nghiệm

- Củng cố và chính xác hóa những biểu tượng đã có

- Kích thích tính ham hiểu biết, tìm tòi, khám phá sự vật, hiện tượng xung quanh

- Phát triển khả năng nhạy cảm

- Dễ dàng phát hiện sự thay đổi và sự khác nhau, giống nhau của sự vật, hiện tượng xung quanh

- Giáo dục trẻ gắn bó với môi trường xung quanh

+ Hạn chế

- Biểu tượng thu nhận được chưa sâu sắc

- Phạm vi nhận biết sự vật, hiện tượng bị bó hẹp: Chỉ nhận biết được

sự vật, hiện tượng trong môi trường gần

* Yêu cầu khi sử dụng phương pháp quan sát

Tổ chức không gian quan sát:Hoạt động tri giác các sự vật và hiện tượng chỉ đạt kết quả khi trẻ được tiếp xúc trực tiếp với chúng trong một điều

kiện tối ưu; Với không gian quan sát rộng rãi, thoáng mát, an toàn trẻ có thể

sử dụng tích cực các giác quan vào quá trình quan sát ( thị giác, xúc giác,

thính giác, khứu giác, vị giác ) và trẻ hoạt động thoải mái với đối tượng quan

sát mà không bị gò bó (lắc, đẩy, gõ, nâng lên, đặt xuống…) Với không gian

quan sát quá hẹp thì giáo viên có thể sử dụng các vật rời để phát cho mỗi trẻ

Giáo viên cần chú ý số lượng trẻ tham gia quan sát (cả lớp, nhóm, cá nhân…), hoặc tổ chức trẻ ở những vị trí quan sát hợp lý để trẻ dễ dàng họat

động trực tiếp với đối tượng trong quá trình quan sát

- Thời gian quan sát:

Khoảng thời gian này kéo dài từ 5 – 10 phút là tối ưu

- Sử dụng phương pháp quan sát với cấu trúc 3 nhiệm vụ:

Tập trung chú ý của trẻ: Không nên sử dụng điều gì quá độc đáo, sặc

sỡ, hoặc gây ấn tượng mạnh, làm trẻ không chú ý vào nội dung quan sát tiếp

trẻ sẵn sàng chú ý đến giáo viên ( hãy cùng xem cái này rất thú vị nhé! hãy

xem tay cô và đoán đây là con gì nào? Cô dùng bàn tay uốn lượn như cá bơi

hoặc làm chim bay…để trẻ đoán).Tổ chức các hành động, vận động cho trẻ

Phương pháp đàm thoại

Là quá trình cô giáo giao tiếp với trẻ bằng những câu hỏi đã lựa chọn

về các sự vật, hiện tượng xung quanh nhằm đạt được các mục đích nhất định

nhằm kích thích họat động nhật thức của trẻ theo hướng cần thiết

* Ưu điểm- hạn chế

+ Ưu điểm

- Gây hứng thú và sự chú ý của trẻ đến các chi tiết trong bức tranh

- Giúp trẻ hiểu kĩ, hiểu sâu về các sự vật, hiện tượn trong bức tranh

- Phát triển tư duy và ngôn ngữ

- Giúp trẻ hình dung được bố cục và vẻ đẹp của bức tranh cũng như các bước để vẽ

- Khai thác được vốn hiểu biết của trẻ về bức tranh mà trẻ quan sát được để từ đó làm chính xác hóa những kiến thức còn mơ hồcủa trẻ

- Góp phần giáo dục trẻ thói quen, hành vi văn minh, cách ứng xử đúng đắn trong giao tiếp

+ Hạn chế: Trẻ khó khăn trong cách diễn đạt và giải thích

* Yêu cầu khi sử dụng phương pháp đàm thoại

+ Hệ thống câu hỏi

- Ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp lứa tuổi

- Xây dựng hệ thống câu hỏi gồm nhiều cấp độ khác nhau nhằm phát huy tính tích cực của trẻ, tránh câu hỏi chỉ yêu cầu trẻ trả lời “có” hoặc

“không”, “đúng” hoặc “sai”…

Đối với những trẻ tiếp thu chậm cô đưa ra những câu hỏi gắn liền với kinh nghiệm thực tế, hành động thực hành

Đối với những trẻ tiếp thu thông minh hơn cô đưa ra những câu hỏi khái quát

-Cần chuẩn bị các loại câu hỏi khác nhau: Câu hỏi kích thích trẻ nhận biết sự vật, hiện tượng khi trẻ đang trực tiếp tri giác ( bức tranh này vẽ gì? Có

những gì trong bức tranh, con nhìn thấy gì trong tranh )

+ Nghệ thuật đàm thoại

- Ngữ điệu giọng cần thay đổi cho phù hợp với nội dung và cấu trúc câu hỏi

- Thái độ của cô cần nhẹ nhàng, tình cảm Tránh gây cho trẻ lo lắng,

sợ hãi trong quá trình đàm thoại

- Cần khuyến khích, động viên trẻ đúng lúc, kịp thời

Công nhận những câu trả lời đúng của trẻ bằng lời nói ( Đúng rồi, giỏi lắm, rất tốt…) hoặc bằng cử chỉ, dáng điệu (gật đầu, mỉm cười); nhìn trẻ cười

vui, hưởng ứng, âu yếm khi trẻ trả lời

Tránh để trẻ mất tự tin khi trẻ trả lời chưa đúng bằng các câu nói nhẹ nhàng ( Theo cô thì … các con thử nhìn lại xem nào? Sờ lại xem nào? Nghe

lại xem nào? Hoặc bạn nào có ý kiến khác? )

- Đối với những trẻ nhút nhát, cô không nên gọi trẻ trả lời đầu tiên và khi gọi cô cần tạo ra tình huống thích hợp để chúng trở nên mạnh dạn hơn,

như là có thể cho trẻ ngồi tại chỗ trả lời câu hỏi; yêu cầu trẻ nhắc lại câu trả

lời của bạn và động viên, khen ngợi trẻ

- Tạo cơ hội cho trẻ đặt câu hỏi với giáo viên, với bạn hoặc tự đặt câu hỏi và trả lời câu hỏi do chính trẻ đặt ra

- Không ngắt quãng sự liên tưởng của trẻ trong quá trình đàm thoại

- Lựa chọn hình thức tổ chức trẻ đàm thoại hợp lí

Đàm thoại giữa cô với cả lớp Đàm thoại giữa trẻ với cá nhân trẻ

Đàm thoại giữa trẻ với cả lớp

- Hướng dẫn đàm thoại:

Cô hỏi – Trẻ trả lời- Cô nhắc lại Trẻ hỏi – Cô trả lời – Trẻ nhắc lại Trẻ hỏi – trẻ trả lời – cô nhắc lại

- Hướng dẫn cach vẽ:

+ Giáo viên có thể vẽ mẫu cho trẻ quan sát hoặc dùng tranh ảnh mẫu

để quan sát, hướng dẫn

+ Vẽ theo mẫu ở trẻ mầm non không phải là vẽ như hình họa cơ bản

mà là dựng khung hình và phác nét mà vẽ theo mẫu là trẻ vẽ những bộ phận

lớn (chinh) trước sau đó vẽ các chi tiết và trẻ vẽ kết hợp nét tạo thành hình

như trẻ thường dùng như cong, thẳng, xiên, để tạo thành hình, khi hướng dẫn

vẽ theo mẫu giáo vên chú ý trẻ các kỹ năng như tư thế ngồi, nét vẽ, vẽ màu

* Hoạt động vẽ theo mẫu trên tiết học còn được xem là là hoạt động dạy học

như trước đây gọi là chính khóa Ở hoạt động này dạy và học giữ vai trò chủ

yếu, bao gồm:

+ Giáo viên cung cấp kiến thức mới và kỹ năng cơ bản

+ Trẻ tiếp nhận kiến thức và kỹ năng theo yêu cầu của bài, của chương trình

Ở hoạt động này trẻ có thể hoàn thành sản phẩm ngay trong tiết học, thoomg qua bài vẽ giáo viên nẵm được mức độ học của học sinh khi vẽ theo

mẫu đã chuẩn và đạt được yêu cầu hay chưa Hoạt động vẽ trên tiết học được

nêu ra ở chương trình chung cho tất cả các trường mầm non, các trường mầm

non phải thực hiện từ nội dung, chủ đề, loại bài, thời lượng của từng bài và

phải hoàn thành trong thời gian qui định

Hoạt động vẽ theo mẫu trên tiết học thường diễn ra trong lớp học, tiết học được thực hiện theo các yêu cầu về cả giáo viên và trẻ, biểu hiện như sau:

Về phía giáo viên: chuẩn bị thiết kế bài dạy; đồ dùng, thiết bị dạy học;

khi lên lớp cần tiến hành theo đúng trình tự, điều này đòi hỏi giáo viên phải

có sự chuẩn bị chu đáo thành thạo từ tiến trình cho đến các nét vẽ làm sao cho

* Hoạt động vẽ theo mẫu ngoài tiết học

Hoạt động vẽ theo mẫu ngoài tiết học được xem như là hoạt động dạy

và học mang tính hỗ trợ ( hay còn gọi là ngoại khóa) Nhưng không có nghĩa

là không quan trọng Hoạt động này có vai trò bổ sung, củng cố làm phong

phú kiên thức, kỹ năng cho hoạt động trên tiết học

Hình thức dạy và học gồm có:

+ Ngoài lớp học ( sân trường, phòng tranh triển lãm…)

Nội dung dạy và học rất đa dạng và phong phú, gồm có:

+ Thực hành vẽ ở sân trường để củng cố kiến thức

+ Mở rộng phát triển và nâng cao khả năng vẽ theo những yêu cầu khó hơn do

giáo viên đề ra

Để hoạt động vẽ theo mẫu ngoài tiết học có hiệu quả, giáo viên nên chọn các phương pháp trọng tâm như: phương pháp trực quan, quan sát, thực

hành,… Đồng thời, lựa chọn nội dung bổ sung sao cho phù hợp, ngắn gọn,

súc tích

Đa số các trường mầm non chưa quan tâm đến hoạt động vẽ theo mẫu ngoài lớp học mà chủ yếu cho trẻ tiếp cận trên các hoạt động học bắt buộc nên

chưa tạo ra được hứng thú Nhưng hoạt động vẽ theo mẫu luôn là hoạt động

mà trẻ yêu thích đó là một lợi thế, nhưng vẫn đề là mẫu vẽ làm sao thu hút

được trẻ muốn vẽ, mẫu vẽ mà không gay được ấn tượng với trẻ thì cũng sẽ

gây nhàm chán cho trẻ, cũng nên đưa ra nhiều mẫu vẽ từ 2 – 3 mẫu để trẻ có

sự lựa chọn Không nên dập khuôn bắt trẻ vẽ một mẫu, cho trẻ lựa chọn sẽ

giúp các em làm tốt hơn

Khi tổ chức hoạt động vẽ theo mẫu giáo viên cần chuẩn bị chu đáo, chuẩn bị đầy đủ về địa điểm hoat hoạt động, phương tiện cần dùng trong hoạt

động, các tình huống sư phạm

1.3 HOẠT ĐỘNG VẼ THEO MẪU Ở ĐỘ TUỔI MẪU GIÁO LỚN

1.3.1 Đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mẫu giáo lớn

Trẻ mẫu giáo lớn các bộ phận và các chức năng dần hoàn thiện và ổn định Chính vì thế mà đặc điểm về các mặt tâm sinh lý có sự biến đổi và phát

triển vượt bậc Trẻ đã có thể tập chung, chú ý vào các sự vật, hiện tượng trong

khoảng thời gian lâu hơn, các đặc điểm về ngôn ngữ, tư duy, thể chất, tri giác

thể hiện sự thay đổi rõ rệt Cụ thể là:

Tri giác: Ở trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi, tri giác nhìn và tri giác nghe đã phát triển đáng kể Tùy hoàn cảnh mà trẻ tự phát biểu lên những điều đã tri

giác theo nhiệm vụ do các cô giáo đặt ra Điểm mới trong tri giác của trẻ là

xuất hiện các hình tượng nghệ thuật Việc tri giác thẩm mỹ hoạt động vẽ theo

mẫu được thể hiện ở chỗ nghe và nhìn, không chỉ ở nội dung và cả hình thức

nghệ thuật Phát triển tri giác nghệ thuật cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi có ý

nghĩa to lớn, đặc biệt với quá trình phát triển tâm lý, làm quen và tiếp nhận

hoạt động vẽ theo mẫu

Tư duy: Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi khao khát muốn biết hết tất cả Điều

đó, phản ánh quan niệm đơn sơ, thơ ngây của trẻ trong thế giới và trong tạo

hình Trẻ thường vận dụng kinh nghiệm trực tiếp Vì vậy cần giải thích nhất

quán tạo nên một khái niểm riêng cho trẻ thì khái niệm đó có sức sống lâu bền

làm tăng khát vọng của trẻ khi tìm ra chân lý Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi bắt đầu

có khả năng phân tích, tổng hợp, trẻ bắt đầu biết tư duy và suy diễn trừu

tượng, thích bắt chước và mô phỏng hành vi, lời nói của các nhân vật mà trẻ

được xem trên truyền hình hoặc do người khác kể cho trẻ nghe

Tưởng tượng: Giàu sức tưởng tượng là thuộc tính của trí tuệ, gắn liền năng lực hiểu biết của trẻ Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi là thời kỳ phát triển sức

tưởng tượng phong phú Khi trẻ làm quen với hoạt động vẽ theo mẫu trẻ tiếp

nhận thực tại, cải biến chúng và lam theo cách hiểu, cách cảm thụ riêng Từ

đó, xuất hiện khát vọng và khả năng sáng tạo của trẻ khi tiếp xúc với hoạt

động vẽ theo mẫu

Ngôn ngữ: Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi đã sử dụng được tiếng mẹ đẻ rõ ràng, mạch lạc và từng bước thể hiện các sắc thái cảm xúc cảm hợp lý trong

hành vi, lời nói Trẻ mẫu giáo thường không làm chủ được cảm xúc của mình,

trẻ dễ bị xúc động Điều này ai cũng thấy rõ, bởi đây là phản ứng tự nhiên của

lực hóa thân của trẻ, cái nhìn thơ ngây đối với các sự vật hiện tượng trong

thiên nhiên, tự đồng nhất mình với hình ảnh, cũng như hòa mình vào thiên

nhiên, vào cuộc sống Suy nghĩ của trẻ xuất phát từ bản thân mình là chính

Việc tham gia vào hoạt động vẽ theo mẫu vẫn còn mang đậm màu sắc cảm

xúc Nó biểu hiện một trạng thái chưa ổn định, dễ dao động trước những tác

động bên ngoài Nên khi giáo dục nghệ thuật cho trẻ, ngoài kiến thức và năng

lực, chủ yếu tạo phong cách sống Do dế xúc động nên khi tiếp nhận trẻ ít bị

rằng buộc bởi lý trí Trẻ nhận thức rõ cái đẹp về đường nét, màu sắc trong

hoạt động vẽ theo mẫu Quan đó, trẻ mong muốn tạo ra cái đẹp và đưa cái đẹp

vào trong cuộc sống Hơn thế nữa, vốn từ của trẻ mẫu giáo lớn tích lũy được

khá phong phú, không chỉ về danh từ mà cả về động từ, tính từ, liên từ…

không chỉ hiểu được từ ngữ mà trẻ còn nắm được ngữ pháp một cách khá đầy

đủ để diễn đạt các mặt trong đời sống hàng ngày Trẻ phát âm đúng từ ngữ, ít

1.3.2 Đặc điểm vẽ theo mẫu của trẻ mẫu giáo lớn

Ở trường mầm non, trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi được tham gia vào rất nhiều dạng hoạt động phong phú, song có thể nói, hoạt động tạo hình là sự liên kết

của các loại hoạt động phong phú như: vẽ, nặn, xé, lắp ghép Trong đó hoạt

động vẽ theo mẫu là hoạt động vẽ cơ bản nhất, giúp trẻ rèn các kỹ năng vẽ

nét, vẽ hình, tô màu, … quan sát diễn tả lại đặc điểm của mẫu, và tri giác nhận

thức về đối tượng tốt nhất Vì nó đòi hỏi trẻ phải huy động một cách tích cực

những biểu tượng và vốn hiểu biết của mình Tranh vẽ theo mẫu của trẻ mẫu

giáo lớn thể hiện được năng lực quan sát khi trẻ xem tranh mẫu Trẻ quan sát

như thế nào thì vẽ vào tranh như thế, tuy nhiên những nét vẽ của trẻ chỉ mang

tính mô phỏng chưa chuẩn như tranh mẫu

Trẻ mẫu giáo lớn đã hình thành kiểu tư duy mới – trực quan sơ đồ giúp trẻ hiểu được những thuộc tính bản chất của sự vật hiện tượng Đây là

một bước ngoặt về sự phát triển tư duy của trẻ từ tính hình tượng sang tính

trừu tượng Ở độ tuổi này, do sự phát triển về thể lực, cơ bắp và sự khéo léo

của vận động, trẻ đã có khả năng tạo nên các đường nét với tính chất khác

nhau khá phức tạp Cùng với sự phát triển phong phú của kinh nghiệm nhận

thức, xúc cảm, tình cảm, trẻ bắt đầu nhận ra được sự hạn chế và vẻ hấp dẫn

của các hình vẽ khái quát với những nét đơn điệu, sơ lược Đặc biệt, trẻ ở độ

tuổi này khá linh hoạt trong biến đổi, phối hợp các đường nét và hình thể để

thể hiện hình vẽ, rất riêng của mỗi hình tượng, sự vật cụ thể Ở độ tuổi này,

nhiều trẻ đã có vốn hiểu biết tương đối về cảm giác màu sắc, đã có khả năng

độc lập quan sát để thấy được vẻ linh hoạt trong sự thay đổi màu sắc của các

sự vật trong hiện thực và làm quen trong quá trình tri giác với một số cách

phối hợp màu sắc Tính tích cực quan sát, nhận thức chính là điều kiện giúp

trẻ bước đầu biết sử dụng màu sắc để thể hiện nội dung vẽ, qua đó mà biểu lộ

suy nghĩ, tình cảm, ước mơ của mình qua những bức tranh của mình tạo ra

Tranh mẫu: Trẻ xác định được bức tranh nói về điều gì, nội dung, bố cục và màu sắc, đường nét trong tranh như thế nào

Vị trí của tranh trên giấy: Trẻ hiểu được cách sắp xếp không gian cũng như vị trí của chính mình giữa môi trường xung quanh Trẻ biết sắp xếp các

hình ở các vị trí hợp lí trong một bức tranh như: Đâu là mảng chính thì đặt ở

giữa bức tranh, và vẽ to, mảng phụ đặt ở vị trí xa hơn và vẽ nhỏ hơn

Nét vẽ và các hình dạng:

+ Trẻ biết tô đậm, vẽ nhạt, biết sử dụng các đường nét hợp lý trong

đường nét vẽ tinh tế, rõ ràng, nhẹ nhàng, nhanh và mạnh, trẻ vẽ được nét theo

ý muốn, vẽ các nét ngắn – dài, to – nhỏ, thẳng – xiên, định hướng được các vị

trí không gian trong tranh: trước – sau, trên – dưới, phải – trái…

+ Các nét vẽ của trẻ không bị cứng nhắc, đã mềm mại, có sự uyển chuyển hơn rất nhiều, trẻ đưa các nét vẽ mạnh, nhẹ theo ý muốn

Các biểu tượng: Trẻ biết sử dụng các biếu tượng ( hình tròn, hình vuông, hình tam giác, hình chữ nhật, hình tru, khối cầu,…), hình ảnh trong

cuộc sống hàng ngày và đưa vào trong tranh vẽ của mình như cầu vồng, nước,

mặt trời, mặt trăng, cây, nhà, những con đường, cửa sổ, cây cối Các biểu

tượng, hình ảnh đó mang tính biểu cảm cao từ đó khi nhìn tranh mẫu trẻ sẽ

quen thuộc hơn và có thể vẽ theo đúng yêu cầu

Ví dụ: Trẻ vẽ ngôi nhà, quan sát tranh mẫu cũng như trong thực tế thì trẻ sẽ dễ dàng nhận biết ngôi nhà có hình vuông, mái có hình tam giác, hay

nhà cao tầng thì là những hình vuông xếp trồng lên nhau,…

Màu sắc: Trẻ sử dụng nhiều màu sắc khác nhau và biết sử dụng đúng màu như bức tranh mẫu, biết phối hợp nhiều màu vào một bức tranh mà trẻ

thể hiện sinh động hấp dẫn hơn Trẻ vẽ màu tươi sáng, thể hiện sự đậm nhạt

theo yêu cầu của bức tranh Tuy nhiên trẻ vẫn còn tô màu theo ý thích tô màu

chưa chuẩn, còn hở và bị chờm ra ngoài, đặc biệt trẻ rất khó sử dụng màu bột

và màu nước, vì nếu không biết sử dụng trẻ sẽ làm bẩn quần áo và làm bẩn

bức tranh,…

Ví dụ: Bức tranh mẫu về phong cảnh có nhà màu vàng mái màu xanh,

có cây xanh thân màu nâu, ông mặt trời màu đỏ, những đám mây màu hồng…

Tuy nhiên, trong hoạt động vẽ theo mẫu trẻ vẫn gặp một số khó khắn, hạn chế như sau:

+ Nét vẽ của trẻ chưa chuẩn, không được thẳng và không liền mạch

+ Trẻ bắt trước quá máy móc, nhưng không tuân thủ về độ to nhỏ khiến bức tranh bị rối

+ Trẻ vẽ tranh như liệt kê, kể, không có sự sắp xếp hợp lý

+ Trong quá trình tô màu, trẻ chưa tô kín hình con hở nhiều khoảng trắng, độ đậm nhạt không đều, tô còn chờm ra ngoài,…nếu dùng màu sáp thì

trẻ có xu hướng tô màu nhiều lần ở một chỗ làm cho bóng lên, làm nền lì khó

đẹp, trẻ tô màu không hết nhiều khi tô nguyên một chỗ, hay chỉ tô một màu

Nhiều trẻ còn chưa biết phối hợp nhiều màu trong tranh vẽ của mình, trẻ sử

dụng 1 màu cho cả một bức tranh…

+ Khi vẽ theo mẫu trẻ thường bắt chước theo hướng chủ quan vẽ theo

ý mình, và thường thêm nhiều chi tiết khiến bức tranh bị rối

Tóm lại, ở trẻ mẫu giáo lớn các đặc điểm nhận thức về hoạt động vẽ theo mẫu đã đạt được những thành tựu đáng kể, giúp trẻ có thể tự tin làm tốt

yêu cầu của bài vẽ, đánh giá được năng lực của mình cũng như của các bạn

Qua hoạt động vẽ theo mẫu này giúp trẻ có thể làm quen với việc học, và làm

tốt yêu cầu đặt ra, trẻ nhận thức được yêu cầu mình cần phải hoàn thành Tuy

nhiên vẫn còn nhiều hạn chế cần phải có sự điều chỉnh và giúp đỡ của người

lớn, để trẻ có thể nhận biết được rõ hơn về mục đich, yêu cầu được đặt ra

1.3.3 Tính sáng tạo trong sản phẩm vẽ theo mẫu lứa tuổi mầm non

Hoạt động tạo hình cho trẻ trong các trường mầm non chưa phải là một hoạt động sáng tạo nghệ thuật thực thụ Quá trình hoạt động và sản phẩm

hoạt động tạo hình của trẻ thể hiện các đặc điểm của một nhân cách đang

được hình thành Hoạt động tạo hình của trẻ em không nhằm mục đích tạo

nên những sản phẩm phục vụ xã hội, cải tạo thế giới hiện thực xung quanh

Mục đích và kết quả to lớn nhất của quá trình hoạt động chính là sự biến đổi,

phát triển của chính bản thân chủ thể hoạt động (trẻ em)