Các cách hiểu về thế tục hóa: theo John Milton Yinger 1961 thế tục hóa là quá trình thích nghi của các giáo hội với những điều kiện đang thay đổi của thêg giới hiện đại.. Hai là, thế tục
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP.HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÀ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA TRIẾT HỌC _ _ _ o0o_ _ _ MÔN HỌC: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TÔN GIÁO HỌC
BÀI THU HOẠCH CUỐI KỲ
LÝ THUYẾT THẾ TỤC HÓA ĐẠO PHẬT Ở VIỆT NAM
GVHD: PGS TS TRƯƠNG VĂN CHUNG Người thực hiện: HỒ THANH TIẾN
LỚP: 3607215 - MSSV: 1536072080
TP HỒ CHÍ MINH – NĂM 2018
Trang 2I DẪN NHẬP
Phật giáo là một tôn giáo xuất phát từ Ấn Độ cách đây hơn hai mươi lăm thế kỉ và nó đã được truyền vào mảnh đất Việt từ rất sớm Có thể nói rằng để có được sự tồn tại, phát triển và ở vị trí quan trọng trong tâm thức của người dân như ngày nay thì nhờ sự sáng tạo và tinh thần dân tộc của Tăng Ni đã đưa vào Phật giáo hơi thở của cuộc sống, đặc điểm tính cách con người Việt Nam Từ lúc Phật giáo du nhập vào Việt Nam, đó là thời gian đủ dài để Phật giáo tiếp thu, gạn lọc những gì là tinh túy của dân tộc cũng như đạo pháp để lớn mạnh cùng dân tộc Phật giáo Việt Nam đã tìm thấy sự che chở của nhân dân nhờ tinh thần thế tục hóa đưa đạo vào đời và nêu cao được tình cảm quê hương, tình cảm dân tộc Đây chính là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình tồn tại và phát triển của Phật giáo
II NỘI DUNG
1 Thuật ngữ thế tục hóa.
Thuật ngữ thế tục hóa được lần đầu trong hòa ước Westphalie vào năm 1648 để chỉ cho việc giáo hội chuyển giao tài sản cho các thế lực trần tục
Các cách hiểu về thế tục hóa: theo John Milton Yinger (1961) thế tục hóa là quá trình thích nghi của các giáo hội với những điều kiện đang thay đổi của thêg giới hiện đại Theo D Hervieu-léger, Jean paul William: thế tục hóa tôn giáo trong các xã hội hiện đại
là “ tái cấu trúc”, “tái cấu hình” của tôn giáo trong quan hệ với tính hiện đại
Theo Từ điển Tiếng Việt của Hoàng Phê do Nhà xuất bản Đà Nẵng ấn hành năm 2009 thì
“thế tục” là tập tục ở đời; là đời sống trần tục, đối lập với đời sống tu hành theo quan điểm của tôn giáo”
Như vậy ta có thể hiểu thế tục hóa là quá trình thích nghi của tổ chức tôn giáo với những điều kiện đang thay đổi của thế giới đương đại Thế tục hóa có thể hiểu theo 2 ý nghĩa: Một là, thế tục hóa tức là “phi thần thánh” Điều đó có nghĩa là tín ngưỡng, tôn giáo giải thích các hiện tượng trong tự nhiên, xã hội một cách huyền bí, viễn vông qua ý tưởng đã
Trang 3được thay thế bằng các lời giải thích có lý tính, gần với hiện thực hơn; nhưng về mặt bản chất thì hệ thống những giá trị của tín ngưỡng, tôn giáo vẫn được bảo lưu
Hai là, thế tục hóa là việc tôn giáo đang tích cực tham gia vào những hoạt động xã hội, trở về với hiện thực cuộc sống và cố gắng giải quyết những vấn đề của nhân gian
2 Thế tục hóa trong Phật giáo Việt Nam.
Hiện nay, nước ta đang phát triển nền kinh tế thị trường Hiện đại hóa đã tạo ra sự tác động mạnh mẽ đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội mà trong đó Phật giáo cũng bị chi phối ít nhiều Việc hiện đại hóa là cách thức tất yếu để giúp Phật giáo tồn tại,phát triển thích ứng với những thay đổi của cơ sở kinh tế Một trong những yếu tố giúp Phật giáo phát triển mạnh hơn vào thời đại này là nhờ vào sự thế tục hóa về các phương diện tổ chức, giáo lý và nghi lễ
2.1 Tổ chức của Giáo hội
Quá trình hiện đại hóa Phật giáo diễn ra trên cả các mối quan hệ bên trong và bên ngoài của Giáo hội, từ miền Nam lan đến miền Bắc, từ tầng lớp chức sắc rồi đến tín đồ, từ thành thị rồi đến nông thôn Các tổ chức Phật giáo mang tính chất xã hội được thành lập
từ năm 1920 và những năm sau đó, đồng thời đã trải qua nhiều lần thống nhất, nhưng chỉ sau 1981, mới có một tổ chức thống nhất của Phật giáo của cả nước Sau khi thành lập và thống nhất trãi qua 35 năm đã phát triển hoàn thiện về bộ máy tổ chức Giáo hội từ Trung ương đến địa phương Hoạt động Tăng sự ổn định và mở rộng với 63/63 tỉnh, thành phố
có tổ chức của Giáo hội
Công tác giáo dục đào tạo tăng ni đã khởi sắc, mở rộng quy mô và loại hình đào tạo với 4 học viện Phật giáo Việt Nam tại Hà Nội, Huế, Thành phố Hồ Chí Minh và Cần Thơ, 33 trường Trung cấp Phật học cho các tỉnh, thành phố Đặc biệt vừa qua khi Thủ tướng cho chủ trương về việc các Học viện Phật giáo Việt Nam được đào tạo chính thức Thạc sĩ Phật học và đào tạo thí điểm Tiến sĩ Phật học từ đầu năm 2018 Công văn của Văn phòng
Trang 4Chính phủ được ban hành ngày 9/11/2017 Có thể nói đây là một trong những bước tiến lớn của ngành giáo dục Phật học của Phật giáo Việt Nam
Công tác hoằng pháp được mở rộng và đi vào chiều sâu cho các Phật tử Công tác nghiên cứu Phật học trong nước được đẩy mạnh, thu hút ngày càng đông đảo hơn đội ngũ những nhà nghiên cứu trong, ngoài Giáo hội tham gia
Công tác tuyên truyền, báo chí luôn bám sát đời sống tôn giáo của tăng ni, Phật tử và đời sống xã hội của đất nước “Việc in ấn, xuất bản Tạp chí Nghiên cứu Phật học, Văn hóa Phật giáo, Tạp chí Khuông Việt, Tuần báo Giác Ngộ, Nguyệt san Giác ngộ…, in ấn kinh sách đã đáp ứng được phần nào nhu cầu đọc tụng, nghiên cứu, học tập cho tu sĩ, Phật tử trong nước và ngoài nước
2.2 Về phương diện giáo lý
Trong thời kỳ kinh tế thị trường, nhiều nội dung giáo lý được giải thích và vận dụng cho phù hợp với tình hình xã hội mới Quan điểm của Phật giáo nước ta về các vấn đề của đời sống hiện đại đã thay đổi nhiều so với trước đây Quy định về việc ăn chay được thực hiện mềm dẻo hơn Nhiều giới luật khác cũng được hiểu, được giải thích và được vận dụng theo tinh thần mới
Việc sáng tác và sản xuất các bộ phim hoặc là ca nhạc về Phật giáo trước đây không cho phép nhưng nay lại được nhân rộng và đẩy mạnh cho nhiều người người biết đến
2.3 Về phương diện nghi lễ
Trong việc tổ chức các khóa lễ, vấn đề thời gian luôn được các nhà chùa chú ý để sao cho
ít ảnh hưởng đến thời gian lao động sản xuất của tín đồ, phần nhiều các chùa ở Việt Nam khi tổ chức các khóa tu vào ngày chủ nhật.Bên cạnh đó thời gian tụng kinh vào buổi tối cũng được thu hẹp thời gian trong khoảng 30 – 45 phút để tránh tình trạng tâm lý mệt mỏi của bà con tín đồ Phật tử hành lễ
Đặc biệt là việc tổ chức lễ hằng thuận ( đám cưới) cho tín đồ theo Phật giáo tại chùa, điều này làm cho những người theo Phật giáo cảm nhận họ không bị bỏ rơi trong những lúc
đó Đồng thời cho những người không phải tín đồ Phật giáo nhận ra giờ đây Phật giáo không phải chỉ để cho người chết thay vì khi có những đám tang thì mới thấy các nhà sư
Trang 5Trong thời đại bùng nổ thông tin hiện nay, công tác truyền thông quảng bá về hình ảnh Phật giáo Việt Nam đã được coi trọng, công tác quảng bá tuyên truyền ảnh hưởng của đạo Phật bằng cách phối hợp với các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương tăng cường các hoạt động Phật giáo tập trung vào các ngày lễ lớn như Lễ Phật đản, Lễ Vu lan… Một số chùa sử dụng truyền thông để quay trực tiếp các khóa tu và các thời giảng pháp lên trên những trang mạng xã hội nhằm tạo điều kiện cho những người không đến chùa được đồng thời cũng là cách truyền bá sâu rộng vào cộng đồng xã hội
3 Lợi ích thế tục hóa của Phật giáo mang lại cho xã hội
Với xu hướng thế tục hóa theo quan điểm vừa nêu, hoạt động Phật giáo còn hướng vào các vấn đề của đời sống xã hội, thể hiện được tinh thần Phật giáo gắn bó với con người và dân tộc, đồng hành cùng đất nước, phát huy được truyền thống yêu nước và tinh thần xây dựng đất nước, tạo được một khối đại đoàn kết toàn dân, mở rộng các lĩnh vực hoạt động
xã hội, từ thiện nhân đạo như: nuôi trẻ mồ côi, cứu trợ người tàn tật, ủng hộ người có hoàn cảnh hiểm nghèo, thực hiện nồi cháo tình thương tại bệnh viện, xây dựng nhà tình thương, tham gia cứu trợ cho đồng bào bị lũ lụt, tham gia các dự án tăng cường khả năng đáp ứng của tôn giáo trong hoạt động phòng chống HIV/AIDS, phát động phong trào hiến máu rồi tiếp đến hiến mô tạng,
III KẾT LUẬN
Xuyên suốt quá trình của Phật giáo Việt Nam, khi được du nhập từ Ấn Độ vào cho đến nay thì tinh thần thế tục hóa luôn luôn được Tăng Ni vận dụng vào mỗi hoàn cảnh xã hội khác nhau Song chính điều đó đã làm nên một Giáo hội Phật giáo Việt Nam phát triển như ngày nay Đồng thời cứ qua một hoàn cảnh xã hội không giống nhau thì cũng có những xu hướng thế tục hóa khác nhau nhưng chung quy lại thì ở đó Phật giáo Việt Nam luôn giữ mình ở một vị thế nhất định trong lòng người dân, đem lại những giá trị thiết thực về tinh thần và vật chất nhất định cho xã hội Điều đó chứng minh là Phật giáo Việt Nam luôn đồng hành cùng dân tộc, luôn luôn hòa mình vào cộng đồng người Việt Nam
Trang 6TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Từ điển Tiếng Việt của Hoàng Phê do Nhà xuất bản Đà Nẵng ấn hành năm 2009
2 Tôn giáo và quá trình thế tục hóa – Nguyễn Xuân Nghĩa
3. Báo cáo công tác phật sự Giáo hội 6 tháng đầu năm 2017
(http://phatgiao.org.vn/van-ban-hanh-chinh/201707/Bao-cao-cong-tac-phat-su-Giao-hoi-6-thang-dau-nam-2017-27593/)