TÀI LIỆU ÔN THI NGHỊ LUẬN XÃ HỘI (TƯƠNG)

Chuyên đề Nghị luận xã hội góp phần ôn thi hiệu quả cho kỳ thi THPT QG và xét tuyển đại học năm 2018. Phương pháp làm bài, kỹ năng trình bày và nhận diện các dạng đề cụ thể, mô hình bài làm cho các dạng cụ thể và đề thi + đáp án chi tiết (tham khảo hay)

CHUYÊN ĐỀ NGHỊ LUẬN XÃ HỘI

(Thầy: LÊ MINH TƯƠNG)

I NHỮNG YÊU CẦU KHI LÀM BÀI NGHỊ LUẬN XÃ HỘI:

1 Đọc kỹ đề, phân biệt được các dạng đề cụ thể (có thể thiên về tư tưởng đạo líhay hiện tượng đời sống)

2 Nắm được cấu trúc của từng loại để bám và viết cho đúng và trúng vấn đề

3 Nội dung trọng tâm, lời văn, câu văn, đoạn văn viết phải cô đúc, ngắn gọn.Lập luận phải chặt chẽ Cảm xúc trong sáng, lành mạnh

4 Không lấy những dẫn chứng chung chung sẽ không tốt cho bài làm Dẫnchứng phải có tính thực tế (dù là sáng tạo) và thuyết phục

5 Viết khoảng 3 – 3,5 trang giấy thi là vừa đủ cho 600 từ như yêu cầu của đềbài Không viết quá dài dòng, lan man sẽ gây khó chịu cho người chấm (sẽ ảnhhưởng những câu sau – nhất là câu NLVH nhiều điểm nhất – 4 điểm)

6 Đọc kĩ đề, gạch chân dưới từ, cụm từ quan trọng để giải thích và lập luậncho đúng

7 Viết chữ cẩn thận, trình bày sạch đẹp và đúng cấu trúc quy định

II CÁC DẠNG NGHỊ LUẬN XÃ HỘI:

A TƯ TƯỞNG ĐẠO LÝ: Gồm:

- Dạng đề bàn về những vấn đề mang tính nhân văn cao đẹp

- Dạng đề bàn về những vấn đề mang tính tác hại ảnh hưởng đến sự hìnhthành nhân cách con người

B HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG: Gồm:

1 Hiện tượng đời sống tác động tốt đến con người

2 Hiện tượng đời sống tác động xấu đến con người

C DẠNG ĐỀ KẾT HỢP HAI MẶT TỐT – XẤU TRONG MỘT VẤN ĐỀ.

D DẠNG ĐỀ MANG TÍNH ĐỐI THOẠI – BỘC LỘ SUY NGHĨ RIÊNG VỀ

CẤU TRÚC BÀI LÀM TỪNG DẠNG ĐỀ CỤ THỂ:

A TƯ TƯỞNG ĐẠO LÝ:

1 Khái niệm: Nghị luận về một tư tưởng đạo lí là bàn về một vấn đề thuộc lĩnh vực

tư tưởng, đạo đức, quan điểm nhân sinh (như các vấn đề về nhận thức, tâm hồn nhâncách; các quan hệ gia đình, xã hội; cách ứng xử; lối sống của con người trong XH…)

2 Cách làm chung:

- Mở bài: + Giới thiệu khái quát tư tưởng, đạo lí cần nghị luận.

+ Nêu ý chính hoặc câu nói về tư tưởng, đạo lí mà đề bài đưa ra

- Thân bài: Có nhiều luận điểm:

+ Luận điểm 1: Giải thích rõ nội dung tư tưởng đạo lí:

++ Giải thích các từ ngữ, thuật ngữ, khái niệm, nghĩa đen, nghĩa bóng(nếu có);

++ Rút ra ý nghĩa chung của tư tưởng, đạo lí;

++ Quan điểm của tác giả qua câu nói (thường dành cho đề bài có tưtưởng, đạo lí được thể hiện gián tiếp qua câu danh ngôn, tục ngữ, ngạn ngữ…)

+ Luận điểm 2: Phân tích và chứng minh các mặt đúng của tư tưởng, đạo lí

(Dùng dẫn chứng cuộc sống XH để chứng minh Từ đó chỉ ra tầm quan trọng, tácdụng của tư tưởng, đạo lí đối với đời sống xã hội)

Có thể có nhiều luận điểm nhỏ tùy mức độ đề bài yêu cầu

+ Luận điểm 3: Bình luận mở rộng vấn đề:

++ Đánh giá mức độ đúng của vấn đề và tác dụng của nó đối với đờisống xã hội

++ Bác bỏ những biểu hiện sai lệch có liên quan đến tư tưởng, đạo lí vì

có những tư tưởng, đạo lí đúng trong thời đại này nhưng còn hạn chế trong thời đạikhác, đúng trong hoàn cảnh này nhưng chưa thích hợp trong hoàn cảnh khác; cần códẫn chứng minh họa

- Kết bài: + Nêu khái quát đánh giá ý nghĩa tư tưởng, đạo lí đã nghị luận.

+ Rút ra bài học nhận thức và hành động (Đây là vấn đề cơ bản của mộtbài nghị luận bởi mục đích của việc nghị luận là rút ra những kết luận đúng để thuyếtphục người đọc áp dụng vào thực tiễn đời sống)

CHỦ ĐỀ SỐNG ĐẸP:

Đề 1: Viết bài văn ngắn (khoảng 600 từ) bàn về câu hát: “Sống trong đời sống

cần có một tấm lòng Để là gì, em biết không? Để gió cuốn đi” (Trịnh Công Sơn).

DÀN BÀI

I MỞ BÀI: Xã hội hiện đại ta ngày nay đang đứng trước nguy cơ bị căn bệnh vô

cảm xâm thực vào đời sống Và cách duy nhất để chống lại loài virut này có lẽ là tấmlòng yêu thương, đồng cảm, chia sẻ của mọi người Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn có lẽ đã

rất chân thành khi viết nên những ca từ: “Sống trong đời sống cần có một tấm lòng.

Để là gì, em biết không? Để gió cuốn đi”.

II THÂN BÀI:

1 Trước hết ta cần hiểu câu hát ấy có ý nghĩa gì?

- Trước hết, nhạc sĩ khẳng định : “Sống trong đời sống cần có một tấm lòng”.

“Tấm lòng” đó là những tình cảm tốt đẹp, đáng trân trọng ở con người Nhạc sĩ đặt ra

câu hỏi: “Để là gì, em biết không?” rồi trả lời “Để gió cuốn đi” Cách diễn đạt hình

ảnh này nhằm để nói đến một lối sống đẹp: khi ta làm điều gì đó cao đjep, gió sẽmang những điều cao đẹp ấy bay đến muôn nơi

- Trịnh Công Sơn muốn khẳng định: sống trong đời sống, mỗi người cần

phải có một tấm lòng không phải để mong được người khác ghi nhận, không phải đểmong được trả ơn và cũng không phải để phô trương hay trang sức cho bản thânmình…mà để “gió cuốn đi” Cuộc sống như vậy mới thanh thản và bình yên

2 Phân tích, chứng minh, bàn luận về tấm lòng của con người trong cuộc sống:

a Từ cách giải thích ở trên, ta thấy câu hát của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn mang đến cho ta bao điều hay, ý đẹp:

- “Tấm lòng” trong cuộc sống để biết cảm thông và chia sẻ: trong cuộc sống,

khi một niềm vui được cho đi là chúng ta đang nhân đôi niềm vui ấy, khi ta chia sớtmột nỗi buồn, nỗi buồn ấy sẽ vơi đi Khi còn người ta biết quan tâm đến nhau thì thế

giới này không còn khổ đau và bất hạnh (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng)

- “Tấm lòng” trong cuộc sống để tha thứ và khoan dung: Đây chính là thái độ

mà không có sự ích kỉ, hận thù, chiến tranh Chúng ta cần chung sức vì một nền hòa

bình từ chính mỗi người (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng)

- “Tấm lòng” của con người chính là sự dũng cảm, cũng chính là đức hi sinh

của con người Đó chính là sức chịu đựng, chấp nhận những thiệt thòi về mình: Dũngcảm là dám xả thân vì lí tưởng cao đẹp, dám đương đầu với thử thách, dám đối diện.Cội nguồn của lòng dũng cảm chính là dám tin vào những điều tốt đẹp Dám tin vào

những điều tốt đẹp khiến con người có thể làm được nhiều điều (Dẫn chứng và phân

tích dẫn chứng)

b Từ iệc phân tích ở trên ta cần phê phán những kẻ sống thiếu “tấn lòng”:

- Sống ích kỉ, nhỏ nhen, chỉ biết lo vun vén cho bản thân (Dẫn chứng và phân

- Về nhận thức, ta thấy: đây là ca từ thể hiện mội lối sống đẹp, là điều cần có

ở mỗi con người trong cuộc sống

- Về hành động, ta cần: Không ngừng rèn luyện phẩm chất đạo đức tốt đẹp,

rèn luyện “tấm lòng” mình cho ý nghĩa; phê phán sự thờ ơ, vô cảm, vô tâm trong xãhội Làm việc tốt mỗi ngày

III KẾT BÀI: Tóm lại, những ca từ của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã giúp ta hiểu ra

sâu sắc hơn về giá trị của “tấm lòng” trong cuộc đời Mỗi con người sống trong xãhội, trong một cộng đồng, chúng ta cần kết nối những tấm lòng ấy lại với nhau Cónhư vậy xã hội mới thoát ra khỏi căn bệnh vô cảm

Đề 2: Viết bài văn (khoảng 600 từ) bàn về ý nghĩa của câu nói: “Ai cũng muốn

làm điều gì đó rất lớn lao, nhưng lại không nhận ra rằng cuộc sống được tạo thành từ những điều rất nhỏ” (Frank A.Clark).

DÀN BÀI

I MỞ BÀI: Nêu vấn đề, dẫn dắt câu nói.

II THÂN BÀI:

1 Giải thích:

- “Ai cũng muốn làm điều gì đó rất lớn lao”: Khát vọng vươn tới những cái

đích lớn của mỗi con người, làm thay đổi cuộc sống theo hướng đi lên, tốt đẹp hơn

- “Nhưng lại không nhận ra rằng cuộc sống được tạo thành từ những điều rất

nhỏ”: song không ý thức được những việc lớn bao giờ cũng phải bắt đầu từ những

việc nhỏ, như dòng sông được tạo ra từ nhiều con suối, một sa mạc bắt đầu từ nhữnghạt cát…

- Ý cả câu: con người luôn có khát khao làm những điều lớn lao, kì vĩ mà quên

rằng phải bắt đầu từ những điều rất nhỏ bé, bình thường

2 Phân tích, chứng minh, bàn luận ý kiến:

a Ý nghĩa của câu nói:

- Mơ ước làm điều lớn lao là nguyện vọng chính đáng, cần thiết của mỗi người,cần được hoan nghênh, khuyến khích Một em bé mơ ước trở thành phi công, mọt bác

sĩ, một nhà khảo cổ học,… đó là điều đáng khích lệ (Dẫn chứng và phân tích dẫn

chứng)

- Nhưng phải luôn ý thức được rằng: Cuộc sống con người vốn là tổng hòa cácmối quan hệ xã hội, nhân cách con người cũng được tạo nên bởi sự kết hợp mọi bìnhdiện từ nhỏ đến lớn (hành vi, đạo đức, lối sống…) Ý nghĩa của cuộc sống cũng đượckiến tạo từ những điều đơn sơ, bình dị (Đất Nước trong thơ Nguyễn Khoa Điềm thậttươi đẹp biết bao từ những điều bé nhỏ, bình dị như miếng trầu bà ăn, câu chuyện mẹ

kể, cây tre đánh giặc,…) (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng)

- Từ những điều bé nhỏ, tích lũy nhiều cái bé nhỏ thành những điều lớn lao.Nếu không có kiến thức góp nhặt từ mẫu giáo cho đến hết lớp 12 làm sao ta có thể đủ

vững tin bước vào đời (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng)

b Phê phán: Lối nghĩ, cách nói ngụy biện: vì việc lớn mà quên việc nhỏ, muốn trở

thành vĩ nhân mà quên mình cũng là một con người bình thường (Dẫn chứng và

phân tích dẫn chứng)

3 Bài học nhận thức và hành động:

- Về nhận thức, ta thấy: Con người phải luôn có ý thức kiểm soát hành động

và nhận thức rằng việc gì nhỏ mấy mà có ích kiên quyết làm cho bằng được

- Về hành động, ta cần: Thường xuyên rèn luyện đức tính kiên nhẫn, bắt đầu

từ những việc làm nhỏ để có thể hướng tới nhữngđiều lớn lao Học tập câu nói của

Hồ Chủ Tịch: “Điều gì phải thì cố làm cho kỳ được dù là điều phải nhỏ Đều gì tráithì cố tránh cho kỳ được dù là điều trái nhỏ”

III KẾT BÀI: Đánh giá chung về vấn đề.

Đề 3: Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 từ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về lối sống giản dị.

DÀN BÀI

I MỞ BÀI: Trong cuộc sống con người có nhiều phẩm chất đáng quý như: lòng

nhân ái, lòng tự trọng, lòng dũng cảm, ý chí nghị lực, niềm tin, lối sống giản dị…Trong đó, lối sống giả dị là đức tính quý báu của con người

II THÂN BÀI:

1 Giải thích:

Trước hết ta cần hiểu thế nào là lối sống giản dị? “Lối sống giản dị” là lối sốngđơn giản, không cầu kỳ, không phức tạp, không khoa trương, không xa hoa Sống phùhợp với hoàn cảnh bản thân và xã hội Đó là lối sống lành mạnh, chuẩn mực

2 Phân tích, chứng minh, bàn luận:

a Từ cách giải thích đã nêu ở trên, ta thấy lối sống giản dị là lối sống mang nhiều ý nghĩa thiết thực:

- Giản dị chính là sự kết hợp giữa vẻ đẹp bên ngoài và vẻ đẹp bên trong tâmhồn Lối sống giản dị thể hiện sự chuẩn mực trong cách ăn mặc, tác phong, lời nói.(Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương sáng về lối sống giản dị; Tổng thống Jumicacủa Urugoay, thay vì sống trong dinh thự sang trọng do nhà nước cấp lại chọn sốngtrong nhà nông trang xiêu vẹo, nằm trên con đường đất bẩn; một tổng thống tự taycanh tác, sống với mức thu nhập bằng mức trung bình của người dân trong nước Còn

bao nhiêu tiền của đều dành cho từ thiện) (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng)

- Giản dị không chỉ biểu hiện ở lời nói, ở cách ăn mặc và việc làm mà còn thểhiện qua suy nghĩ, hành động của mỗi người trong cuộc sống và trong những hoàn

- Tình trạng quan chức ăn chơi xa hoa (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

3 Từ việc phân tích ở trên ta cần rút ra cho mình bài học nhận thức và hành động:

- Về nhận thức, ta thấy: Lối sống giản dị là lối sống lành mạnh, chuẩn mực.

Cần phân biệt những hành vi thể hiện lối sống giản dị với các hành vi khác như: luộmthuộm, cẩu thả, sơ sài hay nói năng cộc lốc, trống không

- Về hành động, ta cần: Chúng ta phải có ý thức rèn luyện để có lối sống tiết

kiệm, thực hành tiết kiệm chống lãng phí; Học tập lối sống giản dị của Bác Hồ Bác

Hồ là tấm gương sáng về lối sống giản dị Người dân Việt Nam không ai quên đượchình ảnh quen thuộc của Bác trong bộ quần áo bộ đội sờn màu, đôi dép cao su đinhiều đến mòn vẹt, ăn uống đơn giản “Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng” Không chỉ ởchiến khu Việt Bắc, khi về thủ đô Hà Nội, Bác ở trong ngôi nhà sàn giản dị vớinhững bữa cơm thanh đạm, dép cao su quạt lá cọ Cả cuộc đời Bác Hồ là một bài họclớn cho chúng ta về đức tính giản dị

III KẾT BÀI: Ý thức được sự cần thiết và lợi ích, vai trò của lối sống giản dị, bản

thân luôn ý thức rèn luyện cho mình lối sống giản dị một cách thực chất, chân thành

Đề 4: Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 từ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về lời dạy của Phật: “Tài sản lớn nhất của đời người chính là lòng khoan dung”

DÀN BÀI

Trong cuộc sống của chúng ta, mở rộng lòng khoan dung, tha thứ độ lượng làmột trong những đức tính, phẩm chất vô cùng cao quý, tốt đẹp của con người Vì vậy,Phật – người được xem là hiện thân của lòng bác ái đã xem đó là một thứ tài sản vôgiá Người đã dạy chúng sinh rằng: “Tài sản lớn nhất của đời người chính là lòngkhoan dung”.

II THÂN BÀI:

1 Trước hết, ta cần hiểu lời dạy này có ý nghĩa như thế nào?

- “Tài sản” là sự sở hữu của cá nhân hay tập thể về một giá trị vật chất hay tinh

thần có ý nghĩa rất lớn

- “Khoan dung” là lòng rộng lượng, bao dung, yêu thương con người, sẵn sàngtha thứ, không khắt khe, không trừng phạt, hoặc sẵn sàng xóa bỏ những lỗi lầm màngười khác (thường là người dưới) đã phạm phải

- Như vậy cả câu này có ý nghĩa là: lòng khoan dung là phẩm chất cao quý củacon người, là thứ tài sản có giá trị cao nhất của con người

2 Phân tích, chứng minh, bàn luận:

a Từ cách giải thích đã nêu ở trên, ta thây lòng khoan dung của con người trong cuộc đời mang lại nhiều ý nghĩa thật cao đẹp:

- Trong con người ta, có phần tốt và phần xấu, phần thiện và phần ác, phầnngười và phần con Chính lòng bao dung đã góp phần tẩy rửa phần con, tô đậm thêm

phần người, phẩm giá làm người (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Mặt khác, lòng khoan dung sẽ là một yếu tố quan trọng đem lại sự bình yên,

hòa thuận, thân thiện cho xã hội và gia đình (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Khi ta thể hiện lòng khoan dung với ai đó thì tâm hồn ta cảm thấy thanh thản,nhẹ nhàng vì đã làm được một điều có ý nghĩa của phẩm chất nhân ái, vì như thế làkhông phạm vào sự nhỏ nhen, hẹp hòi, trái với phẩm chất quý giá của con người

(Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Mặt khác, khoan dung, tha thứ lỗi lầm cho người khác thì có thể cảm hóađược họ Khi nhận được lòng khoan dung của ta, thì bản thân người đó sẽ ăn năn hốilỗi, tự tu chỉnh bản thân mình, sửa chữa lỗi lầm mà họ đã từng mắc phải (Nhờ chính

sách khoan hồng của nhà nước, nhiều tướng cướp đã hoàn lương trở thành con người

- Về nhận thức, ta thấy: lòng khoan dung là làm cho tâm hồn ta trở nên thánh

thiện, cao thượng và giàu có hơn Đúng như một triết gia nào đó đã nói: sự nghèo nàn

về của cải vật chất không đáng sợ bằng sự nghèo nàn về tâm hồn Vì thế, ta phải lấy

sự khoan dung, sự nhường nhịn làm phương châm xử thế: “Một sự nhịn, chín sựlành”

- Về hành động, ta cần: rèn luyện nhân cách, phẩm giá, sống biết yêu thương,

sẻ chia, đồng cảm; biết kiềm chế những cảm xúc nóng giận và học cách yêu thương,

vị tha, khoan dung

III, KẾT BÀI: Thấm thía lời dạy của Phật, bản thân mỗi chúng ta phải không ngừng

tự rèn luyện, phấn đấu bồi đắp cho mình có lòng khoan dung rộng lớn Lòng khoandung là tài sản vô giá của con người và cũng là phương châm đối nhân xử thế tốt nhất

để nhằm hoàn thiện nhân cách bản thân và đưa lại sự bình an cho cuộc sống

Đề 5: Trình bày ý kiến của anh/ chị (khoảng 400/ 600 từ) về sự đồng cảm, chia sẻ

trong xã hội chúng ta ngày nay.

DÀN BÀI

I Mở bài:

- Giới thiệu về các vấn đề đồng cảm và chia sẻ trong xã hội chúng ta ngày nay

- Trình bày khái quát suy nghĩ của bản thân

II Thân bài:

1 Giải thích về lòng đồng cảm và chia sẻ:

- Chia sẻ là hành động quan tâm, san sẽ về vật chất và tinh thần giữa người vớingười.

2 Phân tích, chứng minh, bàn luận:

- Sự cảm thông với nhau thể hiện qua sự tương trợ, giúp đỡ, những lời động viên,

khích lệ, an ủi, (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Trong cuộc sống, không thể thiếu đi tình thương yêu, sự quan tâm giữa người

với người (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Đồng cảm, chia sẻ được thể hiện ở những nghĩa cử cao đẹp như quyên góp, ủng

hộ làm việc thiện, giúp đỡ trẻ em, người già, người tàn tật, người không nơi nương

tựa, những trường hợp bị thiên tai, hoạn nạn, (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Đồng cảm và chia sẻ chính là động lực giúp con người đi đến những điều tốtđẹp Nó có vai trò quan trọng trong cuộc sống, nhất là trong giai đoạn ngày nay, là cơ

sở để đất nước phát triển vững mạnh (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Xã hội ngày nay đang thực hiện tốt sự đồng cảm, chia sẻ Tuy nhiên, đâu đó vẫncòn nhiều người chưa biết đồng cảm, chia sẻ, chỉ biết lo cho bản thân mà quên mất

cộng đồng (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

III Kết bài: Đồng cảm, chia sẻ là biểu hiện của lòng tốt, phù hợp với truyền thống

của dân tộc Chúng ta phải có ý thức và trách nhiệm cao trong việc chia sẻ với nhữngngười chung quanh

Đề 6: Nhà thơ Tố Hữu viết: “Ôi! Sống đẹp là thế nào hỡi bạn?” Theo anh/ chị

thế nào là sống đẹp? Lấy ví dụ thực tế để chứng minh.

DÀN BÀI

I Mở bài:

- Câu thơ: “Ôi! Sống đẹp là thế nào hỡi bạn?” trích từ bài Một khúc ca của nhà

thơ Tố Hữu, sáng tác năm 1979, sau khi đất nước hòa bình thống nhất được bốn năm

- Trong hoàn cảnh cả dân tộc đang hăng hái bắt tay vào sự nghiệp xây dựng Tổquốc thì mọi người cần phải có quan điểm sống đúng đắn Xã hội không chấp nhậnlối sống cá nhân ích kỉ

II Thân bài:

1 Giải thích Thế nào là sống đẹp?

- Quan niệm sống đẹp của dân tộc Việt Nam đã có từ ngàn xưa Đó là nếp sốngtrong sạch, thanh cao, nhân ái

- Ở thế kỉ XV, Nguyễn Trãi cũng nêu cao quan điểm sống đẹp: Tiên thiên hạ chi

ưu, nhi ưu, hậu thiên hạ chi lạc, nhi lạc (Lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ).

- Ở thế kỉ XX, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát động, khuyến khích và cổ vũ phong

cách sống: Mình vì mọi người, mọi người vì mình Bản thân Bác là tấm gương tuyệt

vời cho nhân dân noi theo

2 Phân tích, chứng minh, bàn luận:

- Bằng cuộc đời phấn đấu, hi sinh vì dân, vì nước của Bác (Dẫn chứng và phân

tích dẫn chứng).

- Bằng tinh thần yêu nước, quyết chiến quyết thắng của tuổi trẻ Việt Nam thời

đánh Mĩ (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Bằng các phong trào xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời bình (Nêu một số

tấm gương sáng tiêu biểu trong thực tế cuộc sống) (Dẫn chứng và phân tích dẫn

chứng).

III Kết bài:

- Sống đẹp là quan điểm sống đúng đắn, đáng ca ngợi

- Ai cũng cố gắng sống đẹp thì đất nước sẽ phát triển rất nhanh

Đề 7: “Bổn phận và hạnh phúc là cốt sống cho người khác” – Auguste de Comte

Anh/ chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 từ) bàn luận về vấn

đề trên.

DÀN BÀI

I Mở bài: Trong bài thơ “Một khúc ca xuân”, nhà thơ Tố Hữu viết:

Nếu là con chim, chiếc lá Thì con chim phải hót, chiếc lá phải xanh

Lẽ nào vay mà không có trả?

Sống là cho, đâu chỉ nhận riêng mình.

“Sống là cho, đâu chỉ nhận riêng mình” đó là một quan niệm sống đúng đắn, có

tinh thần trách nhiệm, tinh thần cao thượng, đem lại niềm vui, tình yêu và hạnh phúccho những người thân trong gia đình, những người có cảnh ngộ đáng thương trong xãhội Một quan niệm sống đầy tinh thần nhân văn, nhân ái cao cả! Cũng chính tinh

thần đó Auguste de Comte đã phát biểu “Bổn phận và hạnh phúc là cốt sống cho

người khác”.

II Thân bài:

1 Giải thích câu nói:

- Sống có bổn phận là cốt sống cho người khác: nghĩa là một trong những tráchnhiệm của mình là phải sống cho người khác, người có tinh thần trách nhiệm, sốngđúng vị trí và bổn phận của mình chính là sống cho người khác: người khác ở đâyđược hiểu là những người thân trong gia đình, anh chị em, bà con họ hàng thân thích,những người xung quanh, những người ngoài xã hội

- Hạnh phúc là sống cho người khác: sống cho người khác trước hết là bổn phận

- mang tính trách nhiệm - nhưng cao hơn bổn phận là hạnh phúc Được sống chongười khác là niềm vui, niềm hạnh phúc của chính mình Đem lại niềm vui, niềmhạnh phúc cho người khác cũng chính là đem lại niềm vui, niềm hạnh phúc cho chínhmình

- Vậy “Bổn phận và hạnh phúc là cốt sống cho người khác” có thể nói cách kháclà: sống cho người khác chính là bổn phận và hạnh phúc của chính mình

2 Phân tích, chứng minh, bình luận:

a Phân tích:

- Đây là một quan niệm hoàn toàn đúng đắn và tích cực, mang tinh thần nhân ái,

nhân văn, nhân đạo cao cả (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Trước hết, sống cho người khác là một bổn phận, là trách nhiệm mà ta cần thựchiện, vì có sống cho người khác, hy sinh cho người khác, mang đến những điều tốtđẹp cho người khác, thì người khác cũng sẽ sống cho mình, đem lại những điều tốt

đẹp cho mình Chúng ta thường nói: một người vì mọi người và mọi người vì một

người cũng chính là thực hiện tinh thần câu nói của Auguste de Comte (Dẫn chứng

và phân tích dẫn chứng).

- Sau đó, sống cho người khác là niềm vui, hạnh phúc của chính mình, điều nàycòn cao hơn cả bổn phận Trong cuộc sống, chúng ta được sống cho người mà mìnhyêu thương chính là điều hạnh phúc của con người Thật bất hạnh và đau khổ thay

cho những ai không có người thương yêu để mà sống cho họ, sống vì họ, (Dẫn

chứng và phân tích dẫn chứng).

b Chứng minh: Bằng thực tiễn đời sống của bản thân, gia đình,

+ Trong cuộc sống đời thường, trong học tập, lao động: có nhiều tấm gươngsống cho người khác, cho cộng đồng

+ Trong chiến tranh, những người lính đã hy sinh anh dũng đã giành lại độc lập,

tự do cho đất nước, cho nhân dân,

+ Những người làm công tác xã hội; từ thiện, tôn giáo, khoa học chuyên biệt,

c Bình luận.

- Đây là câu nói có ý nghĩa giáo dục rất tích cực đối với chúng ta, đặc biệt là thế

hệ trẻ ngày nay Cần phát huy những tác động tốt ấy đến với mọi người xung quanh

- Bài học đối với bản thân và những người khác

Đề 8: “Tôn sư trọng đạo” - Thành ngữ

Anh/chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 từ) bàn luận về vấn

đề trên, nhất là đặt trong bối cảnh xã hội ngày nay?

DÀN BÀI

I Mở bài: Một trong những truyền thống tốt đẹp nhất của người Việt Nam là “Tôn

giữ gìn và phát huy Trong xã hội ngày nay truyền thống ấy được nhận thức, thựchành như thế nào chúng ta hãy cùng bàn luận.

II Thân bài:

1 Giải thích câu tục ngữ:

- Tôn sư: (tôn: là tôn trọng, kính trọng và đề cao; sư: là thầy dạy học, dạy người,

dạy chữ) Vậy tôn sư là người học trò thì phải biết tôn trọng, kính trọng và đề cao vai

trò của người thầy trong quá trình học tập và trong cuộc sống

- Trọng đạo: (trọng: coi trọng, tôn trọng; đạo: đạo lí, con đường làm người, đạo

đức, đạo lí truyền thống tốt đẹp của con người) Vậy trọng đạo: là người học trò phải

biết tôn trọng, lễ phép, kính trọng người thầy, vì người thầy đã giảng dạy, truyền dạycho chúng ta biết thế nào là đạo nghĩa, đạo đức, đạo học làm người và những tri thứckhác về mọi mặt của đời sống tự nhiên, đời sống xã hội,

2 Phân tích, chứng minh, bình luận.

a Phân tích “Tôn sư trọng đạo” chính là một truyền thống tốt đẹp của đạo học Việt

Nam, truyền thống này có từ lâu đời khi có nhu cầu truyền dạy và học tập của conngười Đề cao vai trò, tầm quan trọng của người thầy chúng ta còn biết đến nhữngcâu thành ngữ, tục ngữ, những câu nói dân gian như:

+ “Không thầy đố mày làm nên” – có nghĩa là nếu không có người thầy dạy cho

ta học và làm bất cứ sự việc gì thì ta không thể học và làm được điều đó

+ “Học thầy không tầy học bạn” – có nghĩa là: nếu học thầy mà chưa hiểu hết,

chưa nắm hết được kiến thức thì học ở bạn, lúc này bạn cũng là thầy của ta

Vì thế dân gian lại có câu:

+ “Tam nhân đồng hành tất hữu vi sư” - có nghĩa là: ba người cùng đi trên một

đường, tất sẽ có người là bậc thầy của ta

Và vì thế câu nói sau mới có ý nghĩa:

+ “Nhất tự vi sư, bán tự vi sư”: có nghĩa là: người dạy cho ta một chữ thì cũng là

thầy, dạy nửa chữ cũng là thầy Đây là cách nói cụ thể nhất của câu: “Tôn sư trọng

đạo”.

Và vì thế: “Trọng thầy mới được làm thầy” - có nghĩa là: nếu không tôn trọng

thầy và đạo học của thầy thì không thể làm thầy thiên hà được Vì muốn làm thầy thì

trước hết phải làm học trò Một người học trò khi trở thành bậc thầy thì đã có biết

bao người thầy đã truyền thụ kiến thức về mọi mặt – tức là làm học trò của nhiềungười thầy thì sau mới có thể làm thầy giỏi được

Vậy nên, vì những lẽ trên, cha ông ta đã đúc gọn trong câu: “Tôn sư trọng đạo”

là rất chính xác, ngắn gọn, đầy đủ ý nghĩa về vai trò, tầm quan trọng của việc tôntrọng người thầy, tôn trọng đạo học

b Chứng minh.

- Lấy chính kinh nghiệm của bản thân mình

- Bằng những hiểu biết về vấn đề này:

+ Chúng ta luôn tự hào với truyền thống và phẩm chất cao đẹp của các bậc thầyxưa, các thầy lớp trước mà danh tiếng lưu truyền mãi mãi

Như thầy Lý Công Uẩn đời nhà Lý, thầy Lê Văn Hưu, thầy Chu Văn An, NguyễnPhi Khanh đời nhà Trần, thầy Trần Ích Phát đời nhà Lê, thầy Nguyễn Bỉnh Khiêmđời nhà Mạc Thế kỉ XIX có thầy Cao Bá Quát, thầy Nguyễn Đình Chiểu lấy việc dạyngười cao hơn dạy chữ Đầu thế kỉ XX có thầy Nguyễn Thức Tự đã dạy dỗ học tròhầu hết thành đạt trở thành những chí sĩ yêu nước như cụ Phan Bội Châu, Ngô Đức

Kế, Đặng Thái Thân, Lê Văn Hân, Chúng ta quên sao được thầy giáo Nguyễn TấtThành người đã khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, cùng với các học tròxuất sắc như: Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp đã làm rạng rỡ non sông đất nướcta

c Bình luận: Ngày nay có rất nhiều người học trò đang ngồi trên ghế nhà trường,

được học nhiều bộ môn của các thầy cô giảng dạy nhưng họ không ý thức được vấn

đề cần phải tôn trọng, kính trọng, lễ phép với người thầy và coi trọng đạo học màthầy truyền giảng Điều ấy có nghĩa là đạo lí truyền thống không được tôn trọng, họctập

Nhưng cũng có rất nhiều người học trò đã và đang hiểu và thực hành câu thànhngữ và cũng đang bước trên con đường thành đạt trong cuộc sống, trong khoa học,

III Kết luận: - Khẳng định sự đúng đắn, ý nghĩa, giá trị giáo dục, vai trò, tầm

quan trọng và những tác động tích cực của câu thành ngữ “Tôn sư trọng đạo”.

CHỦ ĐỀ Ý CHÍ, NGHỊ LỰC – NIỀM TIN:

Đề 1: Viết bài văn ngắn (khoảng 600 từ) bàn về câu nói của Lỗ Tấn: “Trên con đường đi đến thành công không có dấu chân của kẻ lười biếng”

DÀN BÀI

I MỞ BÀI: Chúng ta thường nói: thiên tài chỉ là 1%, còn 99% là mồ hôi và nước

mắt Đúng vậy, để có được thành công trong bất kì lĩnh vực nào trong cuộc sống,

trong nghiên cứu khoa học, con người cần có sự cố gắng, nổ lực lao động rất nhiều.Không có sự thành công nào lại đến với chúng ta một cách dễ dàng Chính vì thế, LỗTấn – nhà văn nổi tiếng Trung Hoa đã bằng kinh nghiệm của mình mà phát biểu rằng:

“Trên bước đường thành công, không có dấu chân của kẻ lười biếng” Đó là một

kinh nghiệm hoàn toàn đúng đắn, có ý nghĩa, tác dụng giáo dục cao

II THÂN BÀI:

1 Giải thích:

- “Đường đến thành công” là ẩn dụ để nói đến hành trình gian nan mà conngười phải vượt qua để đến thành công “Thành công” là kết quả đạt được một cách

mỹ mãn trong lĩnh vực nào đó mà con người theo đuổi

- “Kẻ lười biếng” là kẻ lười suy nghĩ, lười học tập, lười lao động và làm việc

Như vậy, Lỗ Tấn muốn nói: để thành công, người ta phải đổ mồ hôi, công sức,

thời gian, trí tuệ, gian nan vất vả, thậm chí phải nếm trải những thất bại mới có được.Con đường đó không dành cho những kẻ lười biếng

2 Phân tích, chứng minh, bàn luận:

a Từ cách giải thích ở trên ta thấy câu nói có ý nghĩa vô cùng quan trọng:

- Vì sao Lỗ Tấn nói: “Trên con đường đi đến thành công không có dấu

chân của kẻ lười biếng”? Vì con đường dẫn tới thành công là con đường chông gai,

đầy khó khăn, thử thách chứ không phải bằng nhung lụa; là cả quá trình học tập, laođộng, nghiên cứu, sáng tạo không ngừng, đòi hỏi con người phải cần cù, miệt mài,chịu khó và có ý chí quyết tâm cao mời thành công Không có một thành công, thànhquả nào mà không phải đổi bằng mồ hôi, công sức Như vậy, đường thành công

không dành cho những ai lười biếng (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Câu nói của Lỗ Tấn là một chân lý, khẳng định được giá trị của sự thành công: bất cứ sự thành công nào cũng đổi bằng sự cần cù, chăm chỉ, kiên trì, chịu khó.

Lười biếng, ỉ lại, ngại khó ngại khổ sẽ chẳng bao giờ làm được việc gì có ý nghĩa

(Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Có những trường hợp thành công bằng con đường khác nhưng thành công đó

sẽ không bền và không có ý nghĩa Điều gì do công sức của mình tạo dựng nên thì đó

mới thuộc về giá trị bền vững và mới mang ý nghĩa (Dẫn chứng và phân tích dẫn

chứng).

b Cần phê phán, lên án về thói lười biếng:

Trong công việc, học tập, lao động…(Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

3 Bài học nhận thức và hành động:

- Về nhận thức, ta thấy: đây là câu nói có ý nghĩa vô cùng lớn lao vì nó khẳng

định được chân lý của sự thành công Từ đó mỗi người cần suy nghĩ nghiêm túc vềchính bản thân mình để có thể vươn đến sự hoàn thiện

- Về hành động, ta cần: Mỗi người phải nắm vững chân lý này để xây dựng

cho mình một phương hướng cụ thể nhằm đạt được những thành công trong cuộcsống; không ngừng rèn luyện nhân cách, bản lĩnh, dám nghĩ dám làm, dám thànhcông

III KẾT BÀI:

- Khẳng định sự đúng đắn, ý nghĩa, giá trị, tác động giáo dục của lời phát biểu

- Đánh giá chung về vấn đề

Đề 2: Viết bài văn ngắn (khoảng 600 từ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về câu

nói của Nick Vujicic: “Không có mục tiêu nào quá lớn, không có ước mơ nào quá

xa vời”.

DÀN BÀI

I MỞ BÀI: Nêu được vấn đề cần nghị luận

II THÂN BÀI:

1 Giải thích:

+ “Ước mơ” là khát vọng, là mong muốn đạt được những điều mình đang ấp ủtrong lòng.

+ Như vậy, điều mà Nick Vujicic muốn gửi đến chúng ta là: trong cuộc sốngmỗi con người hãy xây dựng cho mình một mục tiêu, một ước mơ Hãy thực hiện nó

vì nó không có gì “quá lớn”, không có gì “quá xa vời”

2 Phân tích, chứng minh, bàn luận:

a Tác dụng, ý nghĩa:

- Tại sao lại “không có mục tiêu nào quá lớn”?

+ Vì có mục tiêu thì chúng ta mới có động lực để thúc đẩy mình và nếu không

có mục tiêu thì chúng ta sẽ giống như con thuyền giữa đại dương không biết đâu làbến bờ (Chứng minh bằng chính cuộc đời của Nick Vujicic; cuộc đời của Bill Gate )

+ Bản thân mỗi người phải đề ra cho mình mục tiêu vì đó chính là tương laicủa bản thân Đừng nghĩ là nó quá lớn với bạn vì nghĩ nó quá lớn bạn lại đâm ra sợhãi với chính bản thân Đôi khi gặp thất bại nhưng thất bại lại là chỗ dựa lớn nhất cho

sự trưởng thành (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Tại sao lại “không có ước mơ nào quá xa vời”?

+ Vì khi chúng ta ước mơ ta đã không ngừng ngày đêm trau dồi năng lực bảnthân để tiến đến gần với ước mơ đó Ước mơ cũng giống như mục tiêu, nó sẽ giúp ta

thêm kiên định ý chí (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

+ Đừng sống không có ước mơ, vì như thế bạn đã để tâm hồn của mình tàn lụingay khi còn sống Ước mơ giống như con đường chưa có nhưng sẽ khám phá vàvượt qua Và thử hỏi nếu con người sống mà không có ước mơ? Chắc chắn đó là cuộc

sống vô nghĩa nhất (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

b Phê phán những con người sống thiếu ước mơ, thiếu mục tiêu:

- Họ sẽ sống nhờ, sống gửi, sống ký sinh lên người khác; ăn bám gia đình, bạn

bè (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Thiếu chí hướng, mục đích, ước mơ nghĩa là đã “chết ngay khi còn sống”

3 Bài học nhận thức và hành động:

- Về nhận thức, ta thấy: Đây là một câu nói có ý nghĩa vô cùng lớn lao vì nó

khẳng định được chân lý của sự thành công Từ đó mỗi người cần suy nghĩ nghiêm

túc về chính bản thân mình để có thể vươn đến sự hoàn thiện Sống phải có ước mơ

và có mục tiêu riêng cho mình Không có ước mơ, không có mục tiêu thì mọi cái sẽquá xa vời với mỗi chúng ta

- Về hành động, ta cần: Mỗi người phải xây dựng cho mình một ước mơ, một

mục tiêu, một phương hướng cụ thể nhằm đạt được những thành công trong cuộcsống; không ngừng rèn luyện nhân cách, bản lĩnh, dám nghĩ, dám làm, dám thànhcông

III KẾT BÀI:

- Khẳng định sự đúng đắn, ý nghĩa, giá trị, tác động giáo dục của câu nói

- Đánh giá chung về vấn đề

Đề 3: Viết bài văn ngắn (khoảng 600 từ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về câu

nói của Nick Vujicic: “Cuộc đời của tôi và bạn là con thuyền vượt qua bao sóng

gió Chúng ta vừa là thuyền trưởng vừa là hoa tiêu”.

DÀN BÀI

I MỞ BÀI: Nêu được vấn đề cần nghị luận

II THÂN BÀI:

1 Giải thích:

+ “Cuộc đời” theo nghĩa rộng là cuộc sống vô bờ bến với nhiều khó khăn,chông gai đang chờ ta trên đại dương mênh mông ấy “Con thuyền” là hình ảnh ẩn dụ

để ví “tôi và bạn” trên hành trình vượt trùng dương bao la

+ “Thuyền trưởng” là người chỉ huy con tàu “Hoa tiêu” là người dẫn đường

+ Cả câu có ý nghĩa là: Chúng ta phải tự mình làm con thuyền vượt qua

những khó khăn thử thách trong cuộc đời Mỗi người hãy tự mình làm thuyền trưởng

và cũng là người dãn đường Có như vậy “mới vượt qua bao sóng gió” để đi đếnthành công

2 Phân tích, chứng minh, bàn luận:

a Tác dụng, ý nghĩa của câu nói:

- Cuộc sống là không giới hạn, con đường chúng ta đi chưa bao giờ phẳng lặng

- Là người thuyền trưởng ta phải vững tay chèo, vững niềm tin, giàu ý chí nghị

lực để vượt qua thử thách (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng)

- Là người hoa tiêu, ta phải có cái nhìn đúng đắn, tỉnh táo, sắc sảo để định

hướng đúng đắn cho hướng đi của con thuyền (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Nhược bằng, hoa tiêu đúng đường mà thuyền trưởng lái chệch đi Hoặcthuyền trưởng vững vàng mà hoa tiêu chỉ sai đường thì cả hai cũng không tránh khỏibão tố, có khi lại nguy hiểm đến con thuyền Hoa tiêu và thuyền trưởng phối hợp lạicùng nhau một cách chặt chẽ sẽ tạo cho con thuyền thêm sức mạnh và sự dũng mãnh

đạp lên đầu sóng ngọn gió cập bến bờ thành công (Dẫn chứng và phân tích dẫn

chứng).

- Giả sử trên con thuyền đó không có hoa tiêu, cũng không có thuyền trưởng,

chắc chắn con thuyền sẽ lênh đênh giữa đại dương mà không biết đâu là bến bờ (Dẫn

- Về nhận thức, ta thấy: đây là một câu nói có ý nghĩa ô cùng lớn lao vì nó

khẳng định được chân lý của sự thành công Từ đó, mỗi người cần suy nghĩ nghiêmtúc về chính bản thân mình để có thể vươn lên đến sự hoàn thiện Sống phải có ước

mơ và có mục tiêu riêng cho mình Phải tự mình chèo lái con thuyền của mình trướcmuôn trùng sóng gió

- Về hành động, ta cần: Mỗi người phải xây dựng cho mình một ước mơ, một

mục tiêu, một phương hướng cụ thể nhằm đạt được những thành công trong cuộcsống; không ngừng rèn luyện nhân cách, bản lĩnh, dám nghĩ dám làm, dám thànhcông Phải là người hoa tiêu, người thuyền trưởng vững vàng

III KẾT BÀI:

- Khẳng định sự đúng đắn, ý nghĩa, giá trị, tác động giáo dục của câu nói

- Đánh giá chung về vấn đề

Đề 4: Viết bài văn ngắn (khoảng 600 từ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về câu

nói của Nick Vujicic: “Ý nghĩa của cuộc sống không phải là khi đạt được sự hoàn

thiện mà chính trên hành trình tìm kiếm sự hoàn thiện”.

DÀN BÀI

I MỞ BÀI: Nêu được vấn đề cần nghị luận

II THÂN BÀI:

1 Giải thích:

+ “Sự hoàn thiện” là một sự hoàn hảo, trọn vẹn khi ta chiếm lĩnh được điều gì

đó trong cuộc sống “Hành trình tìm kiếm sự hoàn thiện” là hành trình chinh phụcước mơ và khát vọng, biến ước mơ thành hiện thực

+ Cả câu này có ý nghĩa là: Ý nghĩa thực sự của cuộc sống là khi chúng ta đi

tìm sự hoàn thiện, bởi chính trên hành trình tìm kiếm sự hoàn thiện ta sẽ học được rấtnhiều điều lý thú và bổ ích

2 Phân tích, chứng minh, bàn luận:

a Tác dụng, ý nghĩa của câu nói:

- Cuộc sống mang lại cho ta nhiều ý nghĩa: ta hạnh phúc vì mình được sống,được tận hưởng những gì cuộc sống ban tặng (đôi khi chỉ là nghe một bản nhạc haycũng đã làm lòng ấm áp); ý nghĩa hơn cả là lúc ta vươn tới thành công, hoàn thiện

chính mình; được hưởng thành quả do mình làm ra (Dẫn chứng và phân tích dẫn

chứng).

- Nhưng “Ý nghĩa của cuộc sống không phải là khi đạt được sự hoàn thiện màchính trên hành trình tìm kiếm sự hoàn thiện” Vì khi chúng ta dấn thân vào cuộchành trình, chúng ta sẽ trải qua muôn vàn gian khó Chính hành trình ấy là sự trảinghiệm những vui buồn, mất mát, hi sinh, khổ đau, thất bại, hạnh phúc, vấp ngã,đứng lên… Trải qua những điều đó, khi vươn tới sự hoàn thiện ta mới thấy hết ýnghĩa của nó Còn những ai cậy nhờ vào người khác để có được sự hoàn thiện thì họ

lại chẳng biết ý nghĩa là gì (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Chính ngay trong thất bại, khi ta vấp ngã ta vẫn tìm thấy niềm vui và ý nghĩa

vì nhờ nó mà ta biết cố gắng hơn Đó là môi trường giông tố, nơi ta tôi luyện bản lĩnh

b Phê phán những kẻ sống bám vào sự hi sinh của người khác: hoặc không biết

đến ý nghĩa cuộc sống là gì? Sống thụ động; gặp thất bại đã chán nản, bỏ bê…

(Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

3 Bài học nhận thức và hành động:

- Về nhận thức, ta thấy: Đây là một câu nói có ý nghĩa vô cùng lớn lao vì nó

khẳng định được ý nghĩa đích thực của cuộc sống là hành trình đi tìm sự hoàn thiện

Từ đó mỗi người cần suy nghĩ nghiêm túc về chính bản thân mình để có thể vươn đến

sự hoàn thiện Cần quý trọng những trải nghiệm của bản thân trên con đường đi đếnthành công vì đó là ý nghĩa đích thực của sự hoàn thiện

- Về hành động, ta cần: Mỗi người phải xây dựng cho mình một ước mơ, một

mục tiêu, một phương hướng cụ thể nhằm đạt được những thành công trong cuộcsống; không ngừng rèn luyện nhân cách, bản lĩnh, dám nghĩ dám làm, dám thànhcông

III KẾT BÀI:

- Đánh giá chung về vấn đề

- Khẳng định sự đúng đắn, ý nghĩa, giá trị, tác động giáo dục của câu nói

Đề 5: Viết bài văn ngắn (khoảng 600 từ) giải thích ý kiến: “Điều tôi muốn biết

trước tiên không phải là bạn đã thất bại ra sao mà bạn đã chấp nhận nó như thế nào” (A Linconl)

DÀN BÀI

I MỞ BÀI: Trong cuộc sống của chúng ta, thành hay bại, thắng hay thua là đều phụ

thuộc vào tính cách của con người Thường thì phải qua thất bại rồi mới đến thànhcông Nhưng cũng có người thấy thất bại đã cúi đầu chấp nhận một cách dễ dàng.Bàn về thái độ của con người trước thất bại, Tổng thống Mĩ – ông A Linconl cho

rằng “Điều tôi muốn biết trước tiên không phải là bạn đã thất bại ra sao mà bạn đã

chấp nhận nó như thế nào”.

II THÂN BÀI:

1 Giải thích:

- “Thất bại” là hỏng việc, thua mất, là không đạt được kết quả, mục đích như

dự định “Chấp nhận” là thái độ ứng xử của bản thân trước thất bại

- Cả câu này có ý nghĩa là: Mức độ, hậu quả của sự thất bại không phải là vấn

đề quan trọng nhất Điều quan trọng hơn cả là nhận thức, thái độ của con người trước

sự thất bại trong cuộc sống Đó là ý nghĩa câu nói của A Linconl

2 Phân tích, chứng minh, bàn luận về thái độ cần có trước thất bại:

a Ý nghĩa của câu nói:

- Trước một sự việc không thành, con người cần có sự bình tĩnh để tìm hiểu

nguyên nhân của sự thất bại (khách quan và chủ quan) (Dẫn chứng và phân tích dẫn

chứng).

- Dám đối mặt để chấp nhận, không né tránh sự thật, cũng không đổ lỗi hoàn

toàn cho khách quan (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Biết “dậy mà đi” sau mỗi lần vấp ngã, biết rút ra bài học từ những thất bại đãqua để tiếp tục thực hiện công việc và mơ ước của mình Thất bại là môi trường tôiluyện ta trưởng thành hơn (A Linconl là con người đã 8 lần thất bại nặng nề trong

cuộc đời và một ngày ông trở thành Tống thống của nước Mĩ) (Dẫn chứng và phân

tích dẫn chứng).

b Phê phán: Những kẻ ủy mị, yếu đuối, ngại khó ngại khổ (nhiều sĩ tử thi rớt Đại

học đã chán nản, buồn phiền, thậm chí có người còn tự tử…)

3 Bài học về nhận thức và hành động:

- Về nhận thức, ta thấy: Đây là câu nói đúng, có tác dụng ý nghĩa nhân văn

tích cực, là lời khuyên bổ ích cho những ai thất bại

- Về hành động, ta cần: Phải biết cách chấp nhận sự thất bại để có thái độ sống

tích cực Không đắm chìm trong thất vọng nhưng cũng không được bất cẩn trước mọi

sự việc, không để một sự thất bại nào đó lặp lại trong đời Đó là bản lĩnh sống

III KẾT BÀI:

- Khẳng định sự đúng đắn, ý nghĩa, giá trị, tác động giáo dục của ý kiến

- Đánh giá chung về vấn đề

Đề 6: Hãy viết một bài văn (khoảng 400/ 600 từ) trình bày suy nghĩ của anh/ chị

về ý kiến sau: Một người đã đánh mất niềm tin vào bản thân thì chắc chắn sẽ còn

đánh mất thêm nhiều thứ quý giá khác nữa.

DÀN BÀI

I Mở bài: Tự tin là “vũ khí” cần thiết cho mỗi con người trong cuộc sống Chính vì

vậy mà có ý kiến cho rằng: Một người đã đánh mất niềm tin vào bản thân thì chắc

chắn sẽ còn đánh mất thêm nhiều thứ quý giá khác nữa.

II Thân bài:

1 Giải thích ý kiến:

- Về nội dung trực tiếp, câu trích này nói về hậu quả của việc đánh mất niềm tinvào bản thân

- Về thực chất, ý kiến này đề cập đến vai trò quyết định của lòng tự tin

2 Bàn luận về tự tin và mất tự tin:

- Người có lòng tự tin luôn khẳng định năng lực và phẩm chất của mình, coi đó lànguồn sức mạnh chân chính, có ý nghĩa quyết định, giúp con người vững vàng, lạc

quan và thành công trong cuộc sống Do đó, tự tin là đức tính quý báu (Dẫn chứng

+ Con người không còn khả năng đương đầu với những khó khăn, thử thách,

nên dễ dàng buông xuôi, bỏ mất những cơ hội tốt trong cuộc sống (Dẫn chứng và

III Kết bài: Khẳng định tính đúng đắn của ý kiến trên.

Đề 7: Suy nghĩ của anh/ chị về ý kiến của Hê-minh-uê: “Con người có thể bị hủy

diệt chứ không thể bị đánh bại”.

Gợi ý làm bài

I Mở bài:

- Giới thiệu vấn đề: Quan niệm về cách sống

- Dẫn dắt câu nói: “Con người có thể bị hủy diệt chứ không thể bị đánh bại”.

II Thân bài:

1 Giải thích ý nghĩa câu nói:

- Con người có thể bị hủy diệt vì sức lực, khả năng và trí tuệ của con người có hạntrước hiểm họa của thiên nhiên, trước sự tàn bạo của chiến tranh và sự độc ác của conngười

- Con người không thể bị đánh bại vì con người có ý chí, quyết tâm mạnh mẽ, sứcchịu đựng phi thường Ý chí quyết tâm sẽ là sức mạnh tinh thần giúp con người vượtqua tất cả mọi trở ngại, mọi thế lực đen tối để dẫn đến thành công

2 Phát biểu suy nghĩ:

- Câu nói thể hiện niềm tin ở khả năng của con người “Xưa nay nhân định thắng

thiên cũng nhiều” (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Câu nói có ý nghĩa giáo dục sâu sắc (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Sự tác động của ý kiến trên đối với nhận thức và thái độ của bản thân trước cuộc

sống (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

III Kết bài: Tổng hợp vấn đề hoặc liên hệ bản thân để rút ra những bài học bổ ích.

Đề 8: Trình bày quan điểm của anh/ chị về ý kiến sau: “Điều quan trọng trên đời

không phải là ta đang đứng ở đâu, mà là ta đang đi về đâu”.

Gợi ý làm bài

I Mở bài:

- Giới thiệu vấn đề

- Dẫn dắt ý kiến: “Điều quan trọng trên đời không phải là ta đang đứng ở đâu, mà

là ta đang đi về đâu”.

II Thân bài:

1 Giải thích ý kiến:

- Ta đang đứng ở đâu: Tình trạng hiện tại của bản thân; là những điều đã và đangđạt được trên nhiều lĩnh vực như: vị trí xã hội, trình độ học vấn, trình độ chính trị,trình độ chuyên môn nghiệp vụ, của cải vật chất và tinh thần,…

- Ta đang đi về đâu: Con đường đi tới tương lai, là mục đích, lí tưởng, là hoànbão, ước mơ,…

- Ý nghĩa của câu nói: Khẳng định tầm quan trọng của lối sống có mục đích, có lítưởng, luôn vun trồng cho ước mơ, hoài bão Đó là lối sống tích cực, luôn có ý thứchướng tới tương lai

2 Trình bày quan điểm của bản thân: Đồng tình với ý kiến vì:

- Cuộc đời là một chuỗi vận động không ngừng nghỉ, nhân loại phát triển ngàycàng nhanh chóng, nhất là thời đại công nghệ thông tin phát triển toàn cầu Nếu dừnglại, con người sẽ lập tức lạc hậu với thời cuộc, những điều đạt được sẽ nhanh chóng

trở nên vô nghĩa (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Hướng tới tương lai, con người sẽ có động lực để phấn đấu, cuộc sống sẽ khôngđơn điệu, nhàm chán Đó là sức mạnh tinh thần giúp con người lạc quan, yêu đời đểsống mạnh mẽ, tích cực, chủ động vượt qua mọi gian khổ, thử thách của cuộc sống

(Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Phê phán lối sống cầm chừng theo kiểu nước chảy thuyền trôi, không làm hại ai,

nhưng cũng không biết được hướng đi của bản thân mình Sống như vậy sẽ dễ bi

quan khi gặp khó khăn (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Lên án những kẻ tự mãn với thành tích đã đạt được, coi thường người khác, dẫn

đến chỗ bị mọi người xa lánh (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

3 Kết bài: Nêu phương hướng phấn đấu của bản thân: Phải luôn vượt qua chính

mình

Đề 9: “Sự thỏa mãn nằm trong nỗ lực, chứ không phải nằm trong mục đích đạt

được Nỗ lực càng nhiều, chiến thắng càng vẻ vang” Mahatma Gandhi.

Anh/ chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 từ) để bàn luận về vấn đề trên?

Gợi ý làm bài

I Mở bài: Thất bại là mẹ thành công! Câu nói này rất quen thuộc với chúng ta Dám

thất bại để thành công mới là thành công vững chắc nhất Trên thực tế, để có đượcthành công thì chúng ta phải trải qua những đắng cay của sự thất bại Cũng như câu

nói: “Sự thỏa mãn nằm trong nỗ lực, chứ không phải nằm trong mục đích đạt

được Nỗ lực càng nhiều, chiến thắng càng vẻ vang” của Mahatma Gandhi là một

minh chứng rõ nhất cho vấn đề này

II Thân bài:

1 Giải thích câu nói:

“Sự thỏa mãn nằm trong nỗ lực, chứ không phải nằm trong mục đích đạt được”.

Điều ấy có nghĩa là, trong cuộc sống, học tập và lao động con người đều muốn đạtđược mục đích của mình Nhưng sự thỏa mãn lại không nằm trong kết quả đạt được

mà ở trong sự cố gắng, nỗ lực của chúng ta để có được kết quả đó Nói cách khác,bằng chính nỗ lực của con người mà mới đạt được mục đích Nếu không có sự cốgắng, nỗ lực vượt qua mọi khó khăn của công việc thì không thể có được thành quả

- “Nỗ lực càng nhiều, chiến thắng càng vẻ vang”: có nghĩa là: khi gặp khó khăn,

thử thách càng nhiều thì đòi hỏi chúng ta càng phải nỗ lực phấn đấu vươn lên Và tavượt qua thử thách lớn bao nhiêu thì chiến thắng của ta lại càng vẻ vang bấy nhiêu.Đương nhiên nếu không nỗ lực thì sẽ chẳng có sự chiến thắng vẻ vang nào hết Vì

thế: Nỗ lực càng nhiều, chiến thắng càng vẻ vang là rất đúng.

2 Phân tích, chứng minh, bình luận:

- Phân tích và chứng minh:

+ Trong học tập: Nỗ lực cô gắng vươn lên để vượt qua những bài thi càng lớn thìkết quả thi càng cao Khi đó chúng ta sẽ nhận ra rằng: hạnh phúc – sự thỏa mãn mà ta

có được chính là nhờ sự nỗ lực của mình (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

+ Trong lao động, công tác: khi chúng ta làm việc trong một thời gian dài và côngviệc gặp khó khăn thì ta rất bở dở công việc Nhưng nếu có ý thức kiên trì, phấn đấu

vượt qua khó khăn thì công việc mới hoàn thành Điều đó sẽ khiến ta hạnh phúc.

(Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

+ Trong cuộc sống: khi gặp khó khăn thử thách về tài chính hay các vấn đề về đời

sống tinh thần rất cần chúng ta có nghị lực để vượt qua…(Dẫn chứng)

- Bình luận: Nếu muốn có sự thoả mãn về kết quả công việc thì cần có sự nỗ lực lớn

để vượt qua bất kì trở ngại nào Nhưng không phải ai cũng có đủ kiên trì và lòngquyết tâm nỗ lực ấy Khi gặp trở ngại trong công việc thì bạn hãy nhớ đến câu nói –

cũng là kinh nghiệm của chính Mahatma Gandhi: “Sự thỏa mãn nằm trong nỗ lực,

chứ không phải nằm trong mục đích đạt được Nỗ lực càng nhiều, chiến thắng càng vẻ vang” chắc chắn bạn sẽ có thêm sức mạnh để vượt qua (Dẫn chứng và phân

CHỦ ĐỀ BỆNH VÔ CẢM:

Đề 1: Martin Luther King – nhà hoạt động nhân quyền Mĩ gốc Phi, đã đạt giải

No-bel Hòa bình năm 1964 cho rằng: “Trong thế giới này, chúng ta xót xa không

chỉ vì lời nói và hành động của những kẻ xấu, mà còn vì sự im lặng đáng sợ của

cả những người tốt”.

Hãy viết bài văn (khoảng 600 từ) bàn luận về ý kiến trên.

DÀN BÀI

I MỞ BÀI: Xã hội hiện đại ta ngày nay đang đứng trước nguy cơ bị căn bệnh vô

cảm xâm thực vào đời sống Cái xấu, cái ác đang lộng hành nhưng đáp trả lại chúng

chỉ là sự im lặng đáng sợ Martin Luther King – nhà hoạt động nhân quyền Mĩ gốc

Phi, đã từng gióng lên hồi chương cảnh báo đó qua câu nói: “Trong thế giới này,

chúng ta xót xa không chỉ vì lời nói và hành động của những kẻ xấu, mà còn vì sự im lặng đáng sợ của cả những người tốt”.

II THÂN BÀI:

1 Trước hết, ta cần hiêu câu nói ấy có ý nghĩa như thế nào?

- Giải nghĩ một số từ và cụm từ:

+ “Kẻ xấu” là những kẻ có tâm địa độc ác

+ “Người tốt”: người nhân hậu, không làm gây phương hại người khác,…+ “Sự im lặng của cả người tốt”: thái độ bàng quan, thiếu trách nhiệm, khônghành động, phản ứng gì trước những việc làm của kẻ xấu hoặc thờ ơ, vô cảm trướcnỗi đau của những người xung quanh

- Nội dung câu nói: Bày tỏ thái độ phê phán với những kẻ có tâm địa độc ác, dùng

lời nói và những hành động côn đồ, hung ác làm phương hại đến những người khác.Đồng thời cũng bày tỏ sự lên án với những người có thái độ thờ ơ, vô cảm, thiếu

a Tác hại được chỉ ra từ câu nói:

- Câu nói cho thấy người nói thấu hiểu sự nghiêm trọng của thực trạng xã hộiđương thời và lên án gay gắt những kẻ đã gây ra tội ác Những hành vi côn đồ, độc

ác, “ném đá giấu tay” làm tổn hại tinh thần, thể xác và tài sản của con người, gây tâm

lí bất an, hoang mang trong xã hội (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Lên án sự im lặng của những người tốt Đó là thái độ thờ ơ trước những sựviệc, những hành động trái với chuẩn mực đạo đức xã hội, trái pháp luật, sự vô cảmcủa con người khiến cái ác lộng hành thống trị xã hội, người tốt, người đáng thươngkhông được bênh vực sẽ bi quan, chán nản, thiếu niềm tin; đạo đức con người bị băng

hoại, kìm hãm sự phát triển của xã hội (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Vô cảm, thiếu trách nhiệm trước nỗi đau của người khác dần làm mất nhâncách của chính mình, từ đó căn bệnh vô cảm lan rộng tới mọi người trong xã hội

(Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

b Những biểu hiện nhân văn tích cực: nhiều hiệp sĩ bắt cướp ở Bình Dương, ở Sài

Gòn ra đời… đang ngày đêm bảo vệ cuộc sống bình yên cho nhân dân

3 Bài học về nhận thức và hành động:

- Về nhận thức, ta thấy: Câu nói nhắc nhở mọi người hướng đến một lối sống

tích cực: sống có trách nhiệm, biết quan tâm, chia sẻ với những đau khổ, bất hạnh củanhững người khác cũng như kiên quyết đấu tranh chống lại những hành động làm tổnhại đến nhân phẩm, sức khỏe, tính mạng, tài sản của những người xung quanh, chốnglại bệnh thờ ơ, vô cảm

- Về hành động, ta cần: Bản thân cần nhận thức sâu sắc về sự nguy hại của

những lời nói, hành động của kẻ xấu và sự thờ ơ, vô cảm Rèn cho mình lối sống tíchcực biết quan tâm, chia sẻ, yêu thương, có thái độ kiên quyết đấu tranh chống lại kẻxấu và lối sống ích kỉ, thiếu trách nhiệm

III KẾT BÀI:

- Khẳng định sự đúng đắn, ý nghĩa, giá trị, tác động giáo dục của ý kiến

- Đánh giá chung về vấn đề

Đề 2: “Kẻ mạnh không phải là kẻ giẫm lên vai kẻ khác để thỏa mãn lòng ích kỉ Kẻ

mạnh chính là kẻ giúp đỡ kẻ khác trên đôi vai của mình ” (Đời thừa – Nam Cao).

Hãy viết bài văn (khoảng 600 từ) bàn luận về nhận định trên.

DÀN BÀI

I MỞ BÀI: Giới thiệu được vấn đề nghị luận.

II THÂN BÀI:

giúp đỡ, yêu thương người khác (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Người mạnh là người có tài năng và biết dùng khả năng, tài năng ấy để gánhvác trách nhiệm, hi sinh, giúp đỡ (bảo bọc, quan tâm, yêu thương, chia sẻ khó

khăn…) của người khác (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

b Lên án, phê phán những kẻ sống bất nhân: lấy sức mạnh, quyền lực của mình

sinh vì cộng đồng, tình thương yêu đồng loại, sự sẻ chia với mọi người chỉ còn là những giá trị lạc lõng”.

DÀN BÀI

I Mở bài: Nêu vấn đề cần nghị luận.

II Thân bài:

1 Giải thích ý kiến:

- Với người có lối sống ích kỉ thì những chuẩn mực đạo đức xã hội (tinh thần

hi sinh, lòng nhân ái,…) chỉ là những giá trị xa lạ hoặc không có ý nghĩa gì

- Thực chất, câu nói nhằm nêu lên những tác hại của lối sống ích kỉ và cảnhbáo về một hiện tượng đời sống: thói ích kỉ đang trở thành lối sống của khá nhiềungười trong xã hội (nhất là lớp trẻ)

truyền thống sẽ trở nên xa lạ, lạc lõng (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Người có lối sống ích kỉ thường xem nhẹ trách nhiệm của mình đối với xãhội, thờ ơ trước niềm vui, nỗi buồn của những người xung quanh; đồng thời, họ cũngkhông coi trọng tinh thần hi sinh vì cộng đồng, tình thương yêu đồng loại, sự sẻ chia

của người khác (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Lối sống ích kỉ đang tồn tại trong một bộ phận của đời sống xã hội và đôi khiđược che đậy bằng nhiều hình thức bóng bẩy, giả tạo Khi con người không dám đấutranh với nó nghĩa là đang dung túng, tạo môi trường và điều kiện cho lối sống đó lên

ngôi (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

3 Bài học nhận thức và hành động:

- Cần lên án và đấu tranh chống lại lối sống ích kỉ

- Phải biết sống vị tha, có tinh thần trách nhiệm, kết hợp hài hòa giữa quyền lợi

cá nhân và lợi ích cộng đồng

III Kết bài:

- Khẳng định sự đúng đắn, ý nghĩa, giá trị, tác động giáo dục của nhận định

- Đánh giá chung về vấn đề

Đề 4: Đạo đức giả là một căn bệnh chết người luôn nấp sau bộ mặt hào nhoáng

Từ ý kiến trên, anh/ chị hãy trình bày suy nghĩ của mình (khoảng 600 từ)

về sự nguy hại của đạo đức giả đối với con người và cuộc sống.

DÀN BÀI

I Mở bài:

- Đạo đức giả là một “hiểm họa” khôn lường đối với con người và cuộc sống

- Chính vì vậy, có ý kiến cho rằng: Đạo đức giả là một căn bệnh chết người luôn

nấp sau bộ mặt hào nhoáng

II Thân bài:

2 Luận bàn về sự nguy hại của căn bệnh đạo đức giả:

- Những biểu hiện của căn bệnh đạo đức giả:

+ Dùng những lời nói hay ho, đẹp đẽ bề ngoài để che đậy ý nghĩ đen tối và tình

cảm thấp hèn bên trong (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

+ Dùng những hành động có vẻ tích cực để ngụy trang cho những động cơ xấu

xa, đê tiện (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Tác hại của bệnh đạo đức giả:

+ Đối với mỗi người: Vì sống giả dối nên tự đánh mất dần nhân cách, đánh mất

niềm tin, sự quý trọng mà mọi người dành cho mình (Dẫn chứng)

+ Đối với xã hội: Làm lẫn lộn những giá trị đạo đức, khiến cho thật giả bất phân;

làm suy đồi phong hóa xã hội và gây nhiều hậu quả khôn lường khác (Dẫn chứng và

III Kết bài:

- Thấy rõ sự cần thiết phải tích cực trau dồi nhân cách, bồi đắp những giá trị đạođức, sống chân thành, trung thực

- Kiên quyết lên án, vạch trần và ngăn chặn thói đạo đức giả

Đề 5: Như một thói a-xít vô hình, thói vô trách nhiệm ở mỗi cá nhân có thể ăn

mòn cả một xã hội

Từ ý kiến trên, anh/ chị hãy trình bày suy nghĩ của mình (khoảng 600 từ)

về tinh thần trách nhiệm và thói vô trách nhiệm của con người trong cuộc sống hiện nay.

DÀN BÀI

I Mở bài:

- Thói vô trách nhiệm của con người trong cuộc sống rất nguy hiểm cho bản thân

và cả xã hội

- Chính vì vậy, có ý kiến cho rằng: Như một thói a-xít vô hình, thói vô trách nhiệm

ở mỗi cá nhân có thể ăn mòn cả một xã hội

II Thân bài:

1 Giải thích ý kiến:

- Về nội dung, ý kiến này đề cập đến mối nguy hại ngấm ngầm rất càn cảnh giáccủa thói vô trách nhiệm; nó xuất phát từ mỗi cá nhân nhưng lại gây hậu quả to lớn đốivới toàn xã hội

- Về thực chất, ý kiến này là sự cảnh báo về một vấn nạn đạo đức mang tính thờisự: thói vô trách nhiệm và hậu quả khôn lường của nó

2 Luận bàn về tinh thần trách nhiệm và thói vô trách nhiệm của con người:

nhiệm cũng góp phần quan trọng tạo nên quan hệ xã hội tốt đẹp, thúc đẩy sự phát

triển của xã hội (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Thói vô trách nhiệm:

+ Thói vô trách nhiệm là một biểu hiện của lối sống phi đạo đức, thể hiện ở ý thức

và hành động không làm tròn phận sự của mình đối với xã hội, gia đình và bản thân,gây nên những hậu quả tiêu cực Hiện nay, do nhiều nguyên nhân khác nhau, lối sống

ấy đang khá phổ biến, trở thành một vấn nạn trong xã hội (Dẫn chứng và phân tích

- Cần ý thức rõ tác hại và có thái độ kiên quyết đấu tranh với mọi biểu hiện củathói vô trách nhiệm trong xã hội

CHỦ ĐỀ LÒNG YÊU NƯỚC – TÌNH ĐOÀN KẾT:

Đề 1: Suy nghĩ của anh/ chị về lòng yêu nước và trách nhiệm của thế hệ trẻ được thể hiện qua bốn câu thơ sau đây (viết bài văn khoảng 600 từ):

“Em ơi em Đất nước là máu xương của mình Phải biết gắn bó và san sẻ

Phải biết hóa thân cho dáng hình xứ sở Làm nên đất nước muôn đời”

(Đất Nước – Nguyễn Khoa Điềm)

DÀN BÀI

I MỞ BÀI: Lòng yêu nước là vẻ đẹp tâm hồn của mỗi con người sống trong một

quốc gia, một lãnh thổ Lòng yêu nước xuyên suốt qua thời gian, qua không gian làmột tình cảm vĩnh hằng, vĩnh cửu Qua từng thời kì, từng giai đoạn lịch sử mà lòngyêu nước có những vẻ đẹp riêng Bốn câu thơ sau đây có lẽ nhà thơ Nguyễn KhoaĐiềm đã nói hộ chúng ta về lòng yêu nước và trách nhiệm của chúng ta về đất nước:

“Em ơi em Đất nước là máu xương của mình Phải biết gắn bó và san sẻ

Phải biết hóa thân cho dáng hình xứ sở Làm nên đất nước muôn đời”

II THÂN BÀI:

1 Giải thích để hiểu ý nghĩa của 4 câu thơ:

Đất Nước là một phần máu thịt của mỗi con người Vì thế, đương nhiên mỗingười là một phần gắn bó không thể tách rời, không thể thiếu của Đất nước Mỗingười phải biết gắn bó, san sẻ, phải biết hi sinh San sẻ trách nhiệm, san sẻ niềm vui,san sẻ hạnh phúc cho nhau; phải biết cống hiến, hi sinh cho đất nước, để làm nên sựtrường tồn của đất nước

2 Chứng minh biểu hiện của lòng yêu nước và ý nghĩa của lòng yêu nước.

Tình yêu đất nước là thứ của cải quý giá, qua mỗi thời kỳ thì lòng yêu nước được biểu hiện khác nhau:

a Trong chiến tranh: đã có biết bao người con ưu tú của đất nước, của dân tộc đã hi

sinh bản thân mình vì sự tồn vong của dân tộc: Chủ tịch Hồ Chí Minh suốt đời hi sinh

vì dân vì nước Chị Võ Thị Sáu, anh Lý Tự Trọng, anh Nguyễn Văn Trỗi hi sinh khituổi đời còn đang rất trẻ Anh La Văn Cầu chặt đứt cánh tay mình để vượt qua hàngrào kẽm gai tiếp cận đồn địch cùng quả bộc phá; anh Phan Đình Giót đã lấy thânmình lấp lỗ châu mai; anh Tô Vĩnh Diện dũng cảm lấy thân mình chèn pháo,…nhữngtấm gương liệt sĩ ấy là biểu hiện cao nhất của lòng dũng cảm và lòng yêu nước caođẹp

b Trong thời bình: lòng yêu nước được thể hiện với hình ảnh của những con người

ngày đêm cống hiến dựng xây và bảo vệ đất nước Từ anh lính nơi hảo đảo đếnnhững vùng biên giới xa xôi đang ngày đêm canh giữ vùng trời yêu thương của tổquốc Đến các anh chị công nhân, các bác nông dân đang sản xuất ra nhiều sản phẩmlàm giàu cho đất nước Đến các thầy cô giáo cùng các em học sinh, các anh chị sinhviên đang miệt mài trên giảng đường, trên bục giảng để đến chân trời tri thức phục vụđất nước Hoặc các chiến sĩ công an đang làm nhiệm vụ, hi sinh bản thân mình đểtruy quét tội phạm bảo vệ bình yên cho nhân dân…đó cũng là lòng yêu nước

c Trong văn học: ta thấy một anh thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa đã một mình lên

đỉnh Yên Sơn làm công tác đo gió, đo nắng để kịp thời báo về trung tâm khí tượngthủy văn nhằm dự báo thời tiết chính xác, đặng phục vụ sản xuất Là đoàn người hành

hương lên Tây Bắc xây dựng vùng kinh tế mới sau chiến tranh “Khi Tỏ quốc bốn bề

lên tiếng hát/ Tâm hồn ta là Tây Bắc chứ còn đâu?” (Tiếng hát con tàu – Chế Lan

Viên) Ý thức dựng xây ấy cũng là biểu hiện cao đẹp của lòng yêu nước

d Đất nước kết tinh, hóa thân trong mỗi con người Con người phải có tinh thần cống hiến, hi sinh, có tinh thần trách nhiệm đối với sự trường tồn của quê hương

xứ sở:

Đúng như Nguyễn Khoa Điềm đã viết “Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi” Đó

ra, nơi ta lớn lên, nơi ta được đến trường, được yêu thương và được làm người Vìvậy tình yêu đất nước là tình cảm thường trực trong mỗi con người chúng ta Tôi cònnhớ đến một câu nói nổi tiếng của một cố tổng thống Mĩ “Đừng hỏi tổ quốc đã làm gìcho bạn mà bạn phải hỏi bạn đã làm gì cho tổ quốc” Đó là câu hỏi đặt ra với tất cảmọi người chúng ta.

Vậy bạn đã làm gì cho Tổ quốc? Trong chiến tranh, mỗi con người của dân tộcViệt là một cây chông, cả dân tộc là một hầm chông Chúng ta đã đem cả lương tâm

và nhân phẩm bắn tỏa lên bầu trời đầy giặc giã, chiến đấu với kẻ thù lớn mạnh để giữtừng mảnh đất yêu thương Ngày nay, đất nước không còn chiến tranh, chúng ta phảidốc lòng ra học tập và lao động, lấy trí thức là sức mạnh để xây dựng cuộc sống xãhội tốt đẹp hơn Lòng yêu nước suy cho cùng là một cuộc hóa thân

3 Bài học nhận thức và hành động:

Đất nước – dân tộc là thiêng liêng, là sự hòa kết giữa nhiều tế bào sống Vìvậy, sự tồn tại của cá nhân chỉ có ý nghĩa khi hòa nhập vào cộng đồng Có như vậymới đem lại sự thành công trong sự nghiệp chung Mỗi cá nhân hãy là một mắt xíchquan trọng trong sợi dây đoàn kết, hữu ái

Đặc biệt, trong công cuộc xây dựng đất nước ngày nay, thế hệ thanh niên đóngvai trò quyết định làm nên một đất nước giàu mạnh Vì vậy trách nhiệm của chúng ta

là ra sức học tập và không ngừng nâng cao nhận thức và trách nhiệm để sẵn sàng làmcon người có ích cho xã hội và sẵn sàng xả thân vì tổ quốc trong những hoàn cảnhthử thách của lịch sử

Bênh cạnh đó, chúng ta cần phải phê phán những người có lối sống ích kỉ, chỉnghĩ cho bản thân mình, vì cái lợi của cá nhân mà bất chấp tất cả, không nghĩ tớingười khác, không nghĩ tới cộng đồng Trong chiến tranh nhiều kẻ đã phản bội tổquốc làm tay sai cho giặc, bán đứng đồng đội, bạn bè Trong thời bình, nhiều kẻ cònmang ảo tưởng lật đổ chính quyền hoặc làm nội gián cho ngoại bang Sự thật ấy thậtchua xót biết nhường nào

III KẾT BÀI:

Lòng yêu nước là tình cảm cao đẹp và thiêng liêng, mỗi con người chúng tacần nhận thức được tình cảm cao đẹp ấy để sống cho ra cuộc sống con người Riêng

bản thân tôi, tôi sẽ cố gắng học tập và ra sức lao động, đem tài năng và nhân phẩmcủa mình cùng muôn triệu con người dựng xây đất nước giàu mạnh, sánh vai cườngquốc năm châu như lời dạy của Bác Xin được lấy bốn câu thơ của nhà thơ Chế LanViên thay cho lời kết:

Ôi Tổ quốc ta yêu như máu thịt Như mẹ cha ta, như vợ như chồng

Ôi Tổ quốc nếu cần ta chết Cho mỗi ngôi nhà, ngọn núi, con sông.

Đề 2: “Người ta chỉ có thể tách con người ra khỏi quê hương, chứ không thể tách

quê hương ra khỏi con người” (Ra-xun Gam-za-tốp).

Suy nghĩ của anh/ chị về ý kiến trên.

Gợi ý làm bài

I Mở bài:

- Giới thiệu vấn đề: Quan niệm về cách sống

- Dẫn dắt ý kiến của Ra-xun Gam-za-tốp: “Người ta chỉ có thể tách con người ra

khỏi quê hương, chứ không thể tách quê hương ra khỏi con người”.

II Thân bài:

1 Giải thích câu nói của Ra-xun Gam-za-tốp:

- Quê hương là nơi chôn nhau cắt rốn, là nơi con người lớn lên với những kỉ niệmbuồn vui, là nơi gắn với những tình cảm thiêng liêng nhất của con người Quê hươnggóp phần hình thành tính cách, đặc điểm của con người

- Con người có thể rời xa quê hương mình vì hoàn cảnh sống, làm việc, học tập, đi

tìm chân lí, tìm đường cứu nước… (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Không thể tách quê hương ra khỏi con người bởi quê hương đã gắn bó máu thịtvới con người Quê hương trong trí nhớ, trong tình cảm, trong lối sống hàng ngày,

trong ngôn ngữ, giọng điệu, trong những tiếng ru…(Dẫn chứng và phân tích dẫn

chứng).

Câu nói khẳng định mối quan hệ gắn bó mật thiết, không thể tách rời con người

- Quê hương luôn hiện diện trong mỗi con người, do đó hướng về quê hương cũng

chính là hướng về bản thân mình (Dẫn chứng và phân tích dẫn chứng).

- Phát biểu tình cảm và ý thức trách nhiệm của mình đối với quê hương (yêu cầuchân thành, sâu sắc)

III Kết bài: Tổng hợp vấn đề hoặc liên hệ bản thân để rút ra những bài học bổ ích.

Đề 3: Trong tiểu luận Về vấn đề tìm đặc sắc văn hóa dân tộc, Trần Đình Hượu khẳng định: “Tinh thần chung của văn hóa Việt Nam là thiết thực, linh hoạt,

- Giới thiệu vấn đề: Quan niệm về cách sống

- Dẫn dắt ý kiến của Trần Đình Hượu: “Tinh thần chung của văn hóa Việt Nam là

thiết thực, linh hoạt, dung hòa”.

II Thân bài:

1 Tinh thần chung của văn hóa Việt Nam là thiết thực, linh hoạt, dung hòa:

a Giải thích ý kiến:

- Thiết thực:

+ Nghĩa là chuộng cái cần thiết, gần với hiện thực

+ Về tinh thần tôn giáo, có thể một số người Việt Nam có lòng mê tín, tin có linhhồn, ma quỷ, thần Phật và cầu cúng nhưng vẫn coi trọng hiện thế trần tục hơn thế giớibên kia Về tương lai, lo cho con cháu hơn là lo cho linh hồn của mình

+ Ước mơ hạnh phúc: mong thái bình, an cư lạc nghiệp để làm ăn no đủ, sốngthanh bình, nhàn nhã, đông con nhiều cháu, không mong cao xa khác thường

- Linh hoạt:

+ Là khả năng ứng biến, linh động, biết nhu, biết cương, biết công, biết thủ, biếttùy thời mà làm ăn