Trên cơ sở các quy định của pháp luật hiện hành, các tài liệu và thực tiễn áp dụng các hình thức chế tài trong thương mại trong thời gian qua, tác giả đặt ra cho mình mục đích nhận thức
Trang 1MỤC LỤC
PHẦN I GIỚI THIỆU CHUYÊN ĐỀ 1
PHẦN II THỰC TIỄN THỰC HIỆN CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ CÁC HÌNH THỨC CHẾ TÀI TRONG HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI TẠI CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI NGHỊ THÚY 4
1 Giới thiệu về công ty 4
2 Khái niệm chế tài thương mại 5
3 Thực trạng thực hiện các quy định pháp luật về các hình thức chế tài trong hoạt động thương mại tại công ty 7
* Căn cứ để áp dụng các hình thức chế tài: 8
* Xét về tính chất 8
* Các hình thức chế tài: 9
* Về mục đích: 11
PHẦN III NHẬN XÉT VÀ KIẾN NGHỊ 16
1 Nhận xét thực tiễn thi hành chế tài thương mại theo quy định của Luật doanh nghiệp 2005 16
2 Kiến nghị 17
TÀI LIỆU THAM KHẢO 19
Trang 2PHẦN I GIỚI THIỆU CHUYÊN ĐỀ
Pháp luật về hợp đồng thương mại ở nước ta có quá trình phát triển qua từng giai đoạn, phù hợp với hoàn cảnh kinh tế, chính trị, xã hội Trong đó một trong những mốc lịch sử quan trọng là Đại hội đại biểu toàn quốc lần thức VI của Đảng, đại hội đã thành công và thổi một làn gió mới vào tư duy kinh tế của chúng ta bằng việc đề ra công cuộc đổi mới nền kinh tế Đảng chủ trương xóa bỏ cơ chế quản lý kinh tế quan liêu bao cấp cũ, xây dựng nền kinh tế hang hóa nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường với sự quản lí của nhà nước, định hướng xã hội chủ nghĩa Từ đó hàng loạt các văn bản pháp luật mới được ra đời điều chỉnh lĩnh vực hợp đồng thương mại Trên cơ sở các quy định của pháp luật hiện hành, các tài liệu
và thực tiễn áp dụng các hình thức chế tài trong thương mại trong thời gian qua, tác giả đặt ra cho mình mục đích nhận thức toàn diện về các hình thức chế tài trong
việc thực hiện hợp đồng thương mại Do đó, tôi lựa chọn đề tài “Thực tiễn thực hiện các quy đinh pháp luật về các hình thức chế tài trong hoạt động thương mại tại công ty TNHH thương mại Nghị Thúy” làm chuyên đề thực tập là một
việc làm cần thiết Để thông qua đó tôi muốn dựa vào thực tiễn thi hành các quy định về pháp luật về vấn đề này tại công ty để từ đó có một cách nhìn tổng quan hơn và qua đó góp phần phát hiện những hạn chế của pháp luật về vấn đề này và những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực thi
Thông qua việc nghiên cứu trong phạm vi đã lựa chọn chuyên đề thực tập tôi muốn cung cấp cho người đọc một cách nhìn tổng thể về vấn đề này qua thực tiễn
áp dụng các quy định về vấn đề này của công ty nơi bản thân tôi thực tập Trên cơ
sở đó, nghiên cứu thực trạng áp dụng các quy định này để có thể đánh giá được mức độ bảo vệ của các quy định pháp luật trong thực tế Đồng thời dựa vào thực trạng đó để nghiên cứu về nguyên nhân của thực trạng trên từ đó đưa ra những giải pháp để tháo gỡ vướng mắc còn tồn tại
Trang 3Ngoài lời mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, khóa luận
có kết cấu gồm ba phần chính:
Phần 1: Giới thiệu chuyên đề
Phần 2: Thực tiễn thực hiện các quy đinh pháp luật về các hình thức chế tài trong hoạt động thương mại tại công ty TNHH thương mại Nghị Thúy
Phần 3: Đề xuất và kiến nghị
Bài làm của em không thể tránh khỏi những sơ xuất và thiếu sót trong quá trình thực hiện kính mong nhận được sự đánh giá và nhận xét của các thầy cô để giúp em hoàn thiện đề tài được tốt hơn
Em xin chân thành cảm ơn!
Trang 4PHẦN II THỰC TIỄN THỰC HIỆN CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ CÁC HÌNH THỨC CHẾ TÀI TRONG HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI TẠI
CÔNG TY TNHH THƯƠNG MẠI NGHỊ THÚY
1 Giới thiệu về công ty
Tên công ty: Công ty TNHH thương mại Nghị Thúy
- Địa chỉ: Mỹ Lâm - Phú Xuyên - Hà Nội
- Mã số thuế: 0103860085
- Ngày hoạt động: 05-08-2009
- Lĩnh vực: Bán buôn thuốc thú y
Theo quy định của nhà trường tôi đã tiến hành thời gian thực tập tại công ty thương mại Nghị Thúy tại thị trấn Phú Xuyên, thành phố Hà Nội trong thời gian từ ngày 29/05/2017 đến ngày 21/07/2017 Tại đây, tôi được tiếp cận được sự vận hành, hoạt động của công ty Với lĩnh vực kinh doanh của công ty là sản xuất và kinh doanh thuốc thú y Tại công ty, tôi được tiếp cận và làm quen với những vấn đề thực tế theo quy định của pháp luật nói chung về vấn đề tôi đã lựa chọn là những quy định của pháp luật về hình thức chế tài được áp dụng tại đơn vị
Thời gian tìm hiểu về vấn đề áp dụng các quy định pháp luật về hình thức chế tài trong hoạt động thương mại mà công ty TNHH thương mại Nghị Thúy ký kết với các đối tác trong quá trình thực tiễn của doanh nghiệp mình Tôi có thể tiếp cận với hồ sơ và được giao công việc như: lưu trữ hồ sơ, thống kê số liệu, ghi chép danh mục hàng hóa…Qua đó, tôi tiếp cận được với các hình thức chế tài trong hoạt động thương mại theo quy định của pháp luật được công ty Nghị Thuý áp dụng nhằm từ đó tôi có thể dựa vào những kiến thức được học cũng như thông qua quá trình thực tiễn thì tôi có thể có điều kiện để so sánh luật thực định với hoạt động thực tế của doanh nghiệp đối với vấn đề trên có đúng theo quy định của pháp luật thương mại hay không Đồng thời, trong quá trình nghiên cứu đó thì xem xét một
Trang 5cách cụ thể và khách quan nhất để xem quá trình áp dụng những quy định của Luật Thương mại 2005 của công ty về việc áp dụng các quy định pháp luật về hình thức chế tài trong hoạt động thương mại được quy định tại Điều 292 Luật thương mại
2005
Thông qua việc nghiên cứu các quy định pháp luật về hình thức chế tài trong hoạt động thương mại và quá trình thu thập thông tin tại công ty thì tôi đã thu thập những quy định về hình thức chế tài được ghi nhận trong hợp đồng giữa công ty và các đối tác Thông qua đó, tôi thu thập các thông tin số liệu để sử dụng cho chuyên
đề thực tập Sử dụng phương pháp thu phương pháp phân tích đánh giá thông tin và phân tích ý nghĩa của thông tin thu thập là gì? Từ đó, rút ra được nội dung chính, ý tưởng chính của thông tin tài liệu đó Trên cơ sở đó thì lựa chọn các thông tin cần thiết cho chuyên đề nghiên cứu của mình nhằm hoàn thiện và chỉ ra những điều cần lưu ý trong quá trình viết chuyên đề
Sau khi phân tích các số liệu qua sổ sách, báo cáo và các hợp đồng được cung cấp tôi dựa trên các quy định của pháp luật về áp dụng quy định về hình thức chế tài trong hoạt động thương mại được công ty thực hiện theo quy định của Luật thương mại 2005 thì tôi tiến hành so sánh số liệu nữa các năm Thông qua đó, rút ra nhận xét và chỉ ra ưu điểm của các hình thức mà doanh nghiệp áp dụng Sử dụng hai phương pháp phân tích và tổng hợp các thông tin được xắp xếp theo trình tự thời gian qua đó, đánh giá xem quá trình áp dụng trong thực tiễn các hình thức này như thế nào, ưu, nhược điểm và từ đó đề ra phương hướng và kiến nghị hoàn thiện đối với vấn đề này
2 Khái niệm chế tài thương mại.
* Theo nghĩa rộng
Chế tài thương mại theo nghĩa rộng được hiểu là chế tài do cơ quan nhà nước, bên bị vi phạm áp dụng đối với chủ thể vi phạm khi có hành vi vi phạm pháp luật thương mại Hành vi vi phạm pháp luật thương mại ở đây bao gồm các hành vi
vi phạm trong quá trình các chủ thể giao kết, thực hiện hợp đồng; các hành vi vi
Trang 6phạm quy định pháp luật về trật tự quản lý kinh tế Tùy thuộc vào mức độ vi phạm, hậu quả mà chủ thể có hành vi vi phạm bị áp dụng chế tài hành chính, dân sự (ví dụ: bồi thương thiệt hại) hay hình sự (ví dụ: các hình phạt đối với tội "Buôn lậu") Như vậy, chế tài dân sự hiểu theo nghĩa rộng không chỉ đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp cho bên bị vi phạm mà còn bảo đảm lợi ích của Nhà nước
Phạm vi áp dụng: Theo tinh thần chung của Luật thương mại 2005: mọi hành
vi vi phạm pháp luật thương mại đều bị phát hiện kịp thời và xử lí nghiêm minh Tât cả các hành vi vi phạm pháp luật thương mại đều thuộc phạm vi áp dụng chế tài Các hành vi vi phạm pháp luật thương mại không chỉ bao gồm những hành vi vi phạm chế độ quản lí nhà nước trong lĩnh vực thương mại, xâm phạm trật tự quản lí thương thương mại của Nhà nước, mà còn gồm các hành vi vi phạm xảy ra trong quá trình thương nhân kí kết và thực hiện hợp đồng
Chủ thể có quyền ra quyết định áp dụng chế tài: theo từng hành vi phạm mà chủ thể áp dụng chế tài trong thương mại có thể là cơ quan nhà nước có thẩm quyền hay chính bên bị vi phạm cam kết trong hợp đồng giữa các chủ thể
Về đối tượng bị áp dụng chế tài trong thương mại mà có thể áp dụng các hình thức chế tài là các chế tài hành chính, chế tài hình sự và các chế tài mang tính chất dân sự
Về mục đích áp dụng chế tài trong thương mại: Căn cứ vào hình thức chế tài được áp dụng đối với các chủ thể có hành vi vi phạm pháp luật trong thương mại
* Theo nghĩa hẹp
Trong quan hệ giữa các thương nhân, pháp luật thương mại ra đời là cần thiết
để duy trì và bảo đảm sự bình đẳng cho các chủ thể tham gia quan hệ hợp đồng
Về bản chất chế tài trong thương mại chính là các chế tài hợp đồng, được quy định trong quy phạm pháp luật thương mại bao gồm những hình thức xử lí và hậu quả pháp lí áp dụng đối với bên có hành vi vi phạm trong quá trình ký kết, thực hiện hợp đồng trong thương mại
Trang 7Theo báo cáo của công ty có địa chỉ tại Thị trấn Phú Xuyên, thành phố Hà Nội có mặt hàng sản xuât kinh doanh là thuốc thú y thì từ năm 2013 đến tháng 7 năm đã có hành vi giao kết hợp đồng với các đối tác nhằm cung cấp các sản phẩm thuốc thú y thông qua bảng số liệu sau:
năm 2017
Đối tác ký
Quá trình giao kết hợp đồng đều ghi rõ các quy định về chế tài theo đúng quy định của Luật thương mại 2005 Qua đó khẳng định rõ một điều đó là việc áp dụng các quy định về chế tài thương mại phải tuân thủ các quy định của pháp luật nhằm đảm bảo quyền và lợi ích của các chủ thể nói chung ở nước ta trong quá trình tiến hành giao kết hợp đồng thương mại ở nước ta trong giai đoạn hiện nay
3 Thực trạng thực hiện các quy định pháp luật về các hình thức chế tài trong hoạt động thương mại tại công ty
Có thể nói rằng cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường ở nước ta dựa trên sự thiết lập nền tảng pháp lí quyền tự do kinh doanh trong quan hệ thương mại
và phương thức hình thành chủ yếu là thông qua các quan hệ hợp đồng Các quan
hệ hợp đồng trong thương mại cũng vì thế mà trở nên đa dạng và phức tạp hơn Hiện tượng vi phạm hợp đồng cũng diễn ra nhiều hơn Để giúp đảm bảo cam kết giữa các bên được thực hiện, hoặc đền bù lại những tổn thất đã gây ra cho bên bị thiệt hại do hành vi của bên vi phạm hợp đồng pháp luật về chế tài trong thương
mại ra đời và ngày càng hoàn thiện hơn Chế tài thương mại theo quy định của Luật
thương mại 2005 được ghi nhận được áp dụng cho bên vi phạm khi có những hành
vi vi phạm xảy ra trong giao kết, thực hiện hợp đồng Chế tài này còn được gọi là chế tài hợp đồng Khi một bên chủ thể vi phạm các quy định về thương mại được quy định trong Luật Thương mại 2005 và các quy định khác có liên quan, sẽ bị áp dụng các chế tài được quy định tại Điều 292, Luật thương mại 2005
Trang 8Trên cơ sở nghiên cứu những thông tin thu thập được thì tôi có việc xử lý và đưa ra một số kết quả như sau:
* Căn cứ để áp dụng các hình thức chế tài:
Theo quy định tại Luật thương mại 2005 đã quy định căn cứ chung để áp dụng chế tài bao gồm các căn cứ:
- Có hành vi vi phạm: Bao gồm các hành vi thực hiện không đúng hoặc không
thực hiện nghĩa vụ trong hợp đồng Đây là căn cứ cần được đưa ra chững minh trong việc áp dụng đối với tất cả các hình thức chế tài
- Có thiệt hại vật chất thực tế xảy ra Căn cứ này bắt buộc phải được viện dẫn
khi áp dụng chế tài bồi thường thiệt hại
- Có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm hợp đồng và thiệt hại thực
tế
- Có lỗi của bên vi phạm, đây là căn cứ bắt buộc phải có để áp dụng đối với tất
cả các loại chế tài
* Xét về tính chất.
Chế tài trong hoạt động thương mại là các chế tài mang tính chất tài sản Chế tài do vi phạm hợp đồng thương mại được áp dụng khi có hành vi vi phạm hợp đồng và buộc bên vi phạm phải gánh chịu những hậu quả bất lợi về tài sản Yếu tố tài sản thể hiện ở cách thức bên vi phạm phải gánh chịu những hậu quả bất lợi, đó là:
Bên vi phạm phải dùng tiền (tài sản) thuộc quyền sở hữu của mình để thực hiện nghĩa vụ nộp phạt, nghĩ vụ bồi thường thiệt hại do đã không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ cam kết trong hợp đồng Việc nộp tiền phạt hay bồi thường thiệt hại được thực hiện theo sự thỏa thuận của các bên trong hợp đồng hoặc theo quy định của pháp luật
Bên vi phạm buộc phải có những chi phí hợp lý cần thiết để thực hiện nghĩa
vụ hợp đồng khi bên bị vi phạm áp dụng chế tài buộc thực hiện hợp đồng Ví dụ như chi phí sủa chữa sai sót, loại trừ khuyết tật của hàng hóa…
Trang 9Việc áp dụng các hình thức chế tài tạm ngừng, đình chỉ hay hủy bỏ hợp đồng cũng ảnh hưởng không nhỏ đến lợi ích vật chất của các bên
Những hình thức chế tài do vi phạm hợp đồng trong thương mại sẽ được áp dụng trực tiếp đối với bên có hành vi vi phạm trong quan hệ hợp đồng Khi có hành
vi vi phạm hợp đồng, bên bị vi phạm phải trực tiếp chịu trách nhiệm đối với bên bị
vi phạm không phụ thuộc vào nguyên nhân sự vi phạm là do tổ chức, cá nhân nào gây ra Việc bên vi phạm phải trực tiếp chịu trách nhiệm với bên bị vi phạm thể hiện ở các khía cạnh sau: Bên vi phạm hợp đồng phải dùng tài sản thuộc quyền sở hữu của mình để nộp tiền phạt hoặc bồi thường thiệt hại Bên vi phạm phải trực tiếp thực hiện nghĩa vụ hợp đồng, phải trả các chi phí phát sinh khi sửa chữa, loại trừ khuyết tật hàng hóa khi áp dụng chế tài buộc thực hiện đúng hợp đồng Bên bị
vi phạm sẽ phải chịu tạm ngừng thực hiện hợp đồng, đình chỉ thực hiện hợp đồng thậm chí hủy hợp đồng khi có hành vi vi phạm và lúc này lợi ích của chính bên vi phạm cũng sẽ bị ảnh hưởng
* Các hình thức chế tài:
Tùy từng trường hợp, mức độ vi phạm khác nhau mà các chủ thể có thể phải chịu những loại chế tài khác nhau sau đây:
Điều 292 Các loại chế tài trong thương mại
1 Buộc thực hiện đúng hợp đồng.
2 Phạt vi phạm.
3 Buộc bồi thường thiệt hại.
4 Tạm ngừng thực hiện hợp đồng.
5 Đình chỉ thực hiện hợp đồng.
6 Huỷ bỏ hợp đồng.
7 Các biện pháp khác do các bên thoả thuận không trái với nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên và tập quán thương mại quốc tế
Trong đó:
Trang 10- Buộc thực hiện đúng hợp đồng là hình thức chế tài theo đó bên bị vi phạm
yêu cầu bên vi phạm thực hiện đúng hợp đồng hoặc dùng các biện pháp khác để hợp đồng được thực hiện và bên vi phạm phải chịu chi phí phát sinh
- Phạt vi phạm là hình thức chế tài do vi phạm hợp đồng, theo đó bên vi phạm
hợp đồng phải trả cho bên bị vi phạm một khoản tiền nhất định do pháp luật quy định hoặc do các bên thỏa thuận trên cơ sở của pháp luật
- Buộc bồi thường thiệt hại là dựa trên hành vi vi phạm hợp đồng của một bên
đã tạo ra thiệt hại đối với bên bị vi phạm thì bên bị vi phạm có thể dựa trên các căn
cứ của pháp luật về vấn đề này yêu cầu bồi thường thiệt hại theo đúng quy định pháp luật
- Tạm ngừng thực hiện hợp đồng trong thương mại là việc một bên tạm thời
không thực hiện nghĩa vụ trong hợp đồng Khi hợp đồng trong thương mại bị tạm ngừng thực hiện thì hợp đồng vẫn còn hiệu lực
- Đình chỉ thực hiện hợp đồng trong thương mại là việc một bên chấm dứt
thực hiện nghĩa vụ theo hợp đồng Khi hợp đồng trong thương mại bị đình chỉ thực hiện thì hợp đồng chấm dứt hiệu lực từ thời điểm một bên nhận được thông báo đình chỉ Các bên không phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ hợp đồng Bên đã thực hiện nghĩa vụ hợp đồng có quyền yêu cầu bên kia thanh toán hoặc thực hiện nghĩa
vụ đối ứng
- Hủy bỏ hợp đồng trong thương mại là sự kiện pháp lí mà hậu quả của nó làm
cho nội dung hợp đồng bị hủy bỏ và không có hiệu lực từ thời điểm giao kết Hủy
bỏ hợp đồng có thể là hủy bỏ một phần hợp đồng hoặc hủy bỏ toàn bộ hợp đồng Khi hợp đồng bị hủy bỏ toàn bộ, hợp đồng đó được coi là không có hiệu lực kể từ thời điểm giao kết Các bên không phải tiếp tục thực hiện các nghĩa vụ đã thỏa thuận trong hợp đồng, trừ thỏa thuận về các quyền và nghĩa vụ sau khi hủy bỏ hợp đồng và những thỏa thuận để giải quyết tranh chấp
Trong thực tế tại công ty thì việc lựa chọn chế tài nào thông thường phải tùy vào từng hợp đồng ký kết Tuy nhiên đa phần là ghi nhận các chế tài như phạt vi