XÁC ĐỊNH các LOÀI VI KHUẨN CHỦ yếu gây VIÊM n GIANGR AĐƯỜNG SINH dục TRÊN HAO nái SAU KHI SINH tại một số TRẠI CHĂN NUÔI HEO tư NHÂN THUỘC TỈNH AN GIANG

nh danh vi khu n Staphylococcus aureus b ng ph n ng sinh hóa .... th ng qu t thông gió dãy chu ng nái tr i Thành Công.... Ngoài ra còn có Chlamydia, Brucella sp c ng là nguyên nhân gây b

TR NG I H C C N TH

KHOA NÔNG NGHI P VÀ SINH H C NG D NG

Lu n v n t t nghi p Ngành: THÚ Y

Tên tài:

KHI SINH T I M T S TR I CH N NUÔI HEO

NHÂN THU C T NH AN GIANG

p THÚ Y K30

TR NG I H C C N TH KHOA NÔNG NGHI P VÀ SINH H C NG D NG

MÔN THÚ Y

eëf

tài: Xác nh các loài vi khu n ch y u gây viêm ng sinh d c trên heo nái sau khi sinh t i m t s tr i ch n nuôi heo t nhân thu c t nh An Giang, do sinh

viên Nguy n Hi n H u th c hi n t i phòng ki m nghi m v sinh th c ph m súc s n,

Trong su t quá trình h c t p c ng nh làm tài t t nghi p, tôi ã nh n

c s giúp t b n bè, th y cô và gia ình

Xin thành kính dâng lên ông bà, cha m , nh ng ng i luôn yêu th ng,

ng viên, t o m i u ki n tôi h c t p th t t t l i c m n sâu s t nh t

Cán b k thu t, anh ch em công nhân c a 3 tr i ch n nuôi heo ã t o

i u ki n thu n l i cho tôi hoàn thành vi c l y m u th c hi n tài

m n nh ng ng i ch , ng i b n, ng i em ã chia s , giúp , ngviên tôi trong quá trình h c t p và th i gian th c hi n tài

I C M N

eëf

C L C

eëf

Trang

Trang t a i

Trang duy t ii

i c m n iii

c l c iv

Danh m c s và b ng vii

Danh m c hình viii

Tóm l c ix

Ch ng 1 T V N 1

Ch ng 2 C S LÝ LU N 2

2.1 M t s nghiên c u v b nh viêm ng sinh d c c a heo nái sau khi sinh… 2

2.1.1 Nh ng nghiên c u trong n c 2

2.1.2 Nh ng nghiên c u ngoài n c 2

2.2 C u trúc và ch c n ng b ph n sinh d c thú cái 2

2.2.1 Âm o 3

2.2.2 T cung 3

2.3 Các nguyên nhân gây viêm ng sinh d c heo nái sinh s n 4

2.3.1 Môi tr ng 4

2.3.2 C h c 4

2.3.3 Hóa h c 4

2.3.4 Vi sinh v t 4

2.3.5 N i ti t t 4

2.4 S l c v các b nh thu c ng sinh d c c a heo nái 5

2.4.1 Viêm âm o 5

2.4.2 Viêm t cung 5

2.5 S l c v m t s vi khu n gây viêm ng sinh d c 7

2.5.2 Vi khu n Streptococcus 10

2.5.3 Vi khu n Escherichia coli 12

2.5.4 Vi khu n Pseudomonas 14

2.6 T ng quan các tr i ch n nuôi heo ã kh o sát 15

2.6.1 Tr i An S n 15

2.6.2 Tr i Tu n Th y 16

2.6.3 Tr i Thành Công 17

Ch ng 3 PH NG TI N VÀ PH NG PHÁP THÍ NGHI M 20

3.1 Ph ng ti n thí nghi m 20

3.1.1 a m 20

3.1.2 Th i gian th c hi n tài 20

3.1.3 Hóa ch t 20

3.1.4 Môi tr ng 20

3.1.5 Trang thi t b và d ng c máy móc 20

3.2 Ph ng pháp thí nghi m 20

3.2.1 Ph ng pháp ch n oán lâm sàng 20

3.2.2 Ph ng pháp l y m u 21

3.2.3 Ph ng pháp nuôi c y phân l p 21

3.2.4 Ph ng pháp nh danh vi khu n b ng ph n ng sinh hóa 25

3.2.5 Ph ng pháp x lý s li u 28

Ch ng 4 K T QU TH O LU N 29

4.1 K t qu kh o sát t l viêm ng sinh d c c a heo nái sau khi sinh các tr i ch n nuôi heo 29

4.2 K t qu kh o sát t l viêm ng sinh d c do vi khu n theo ki u chu ng c a các tr i ch n nuôi heo 30

4.3 K t qu kh o sát t l viêm ng sinh d c c a heo nái sau khi sinh theo l a 31

4.4 K t qu phân l p vi khu n trên d ch viêm ng sinh d c c a heo nái sau khi sinh 32

4.5 K t qu kh o sát t l nhi m ghép các lo i vi khu n trên t ng s m u phân

tích……….33

Ch ng 5 K T LU N VÀ NGH 34

5.1 K t lu n 34

5.2 ngh 34

TÀI LI U THAM KH O 35

PH CH NG 38

DANH M C S VÀ B NG

eëf

Trang

1 Qui trình nuôi c y phân l p vi khu n Staphylococcus và Streptococcus 24

2 Qui trình nuôi c y phân l p vi khu n E coli và Pseudomonas 25

ng ng 1 Phân bi t các th viêm t cung 7

ng 2 Các d ng ch t ti t c a heo nái sau khi sinh 21

ng 3. nh danh vi khu n Staphylococcus aureus b ng ph n ng sinh hóa 25

ng 4. nh danh vi khu n Streptococcus b ng ph n ng sinh hóa 26

ng 5. nh danh vi khu n E coli b ng ph n ng sinh hóa 27

ng 6 nh danh vi khu n Pseudomonas ng ph n ng sinh hóa 28

ng 7 K t qu kh o sát t l viêm ng sinh d c c a heo nái sau khi sinh các tr i ch n nuôi heo t nhân thu c t nh An Giang 29

ng 8. l viêm ng sinh d c do vi khu n theo ki u chu ng c a các tr i ch n nuôi heo 30

ng 9 T l viêm ng sinh d c c a heo nái sau khi sinh theo l a 31

ng 10. t qu phân l p vi khu n Escherichia coli, Staphylococcus, Streptococcus trên d ch viêm ng sinh d c c a heo nái sau khi sinh……….……… …32

ng 11. t qu kh o sát t l nhi m ghép gi a các lo i vi khu n trên các m u ch viêm ……… …………33

DANH M C HÌNH

eëf

Hình 1 Dãy chu ng nái mang thai và nái tr i An S n 16

Hình 2 Chu ng n n nuôi heo nái tr i An S n 16

Hình 3 Dãy chu ng nái mang thai tr i Châu c 17

Hình 4 Dãy chu ng nái tr i Thành Công 18

Hình 5. th ng qu t thông gió dãy chu ng nái tr i Thành Công 18

Hình 6 Giàn l nh dãy chu ng nái tr i Thành Công 19

Hình 7 Các d ng d ch viêm c a heo nái sau khi sinh 19

Hình 8 Khu n l c Staphylococcus trên môi tr ng MSA 22

Hình 9 Khu n l c Streptococcus trên môi tr ng BA 22

Hình 10 Khu n l c E coli trên môi tr ng MC 23

Hình 11 Ph n ng sinh hóa c a E coli 23

TÓM L C

nh viêm ng sinh d c c a heo nái sau khi sinh là m t b nh ph bi n, gây

nh h ng r t l n n àn heo nái Các vi khu n th ng gây viêm ng sinh d c

là E coli, Streptococcus, Staphylococcus Qua kh o sát 121 heo nái 3 tr i ch n

nuôi heo t nhân thu c t nh An Giang có 94 hái nái b viêm ng sinh d c sau khisinh chi m t l 77,68% Có 3 loài vi khu n phân l p c trong d ch viêm ng

sinh d c là E coli chi m t l 59,76%, Streptococcus spp chi m t l 28,72%, Staphylococcus chi m t l 21,28% Không th y s hi n di n c a vi khu n Pseudomonas trong các m u d ch viêm ng sinh d c T l nhi m ghép gi a 2loài vi khu n là 25,53%, gi a 3 loài vi khu n là 2,13% T l heo nái b viêm l a

u tiên khá cao (17,02%), gi m l a th 2 (8,51%) và t ng d n các l a k

ti p Không có s khác bi t v t l viêm ng sinh d c sau khi sinh gi a nh ngheo nái nuôi trong chu ng kín và nh ng heo nái nuôi trong chu ng h

CH NG 1

T V N

Hi n nay i s ng ng i dân ngày càng c c i thi n và nâng cao nên nhu

u th c ph m là r t l n, trong ó th t heo là lo i th c ph m ch y u c ng idân l a ch n bên c nh các lo i th t khác nh th t bò, th t gà

Ch n nuôi heo là ngh truy n th ng i v i ng i dân Vi t Nam, th t heochi m 70 % các lo i th t ( ng Thanh Tùng, 2006) Ngành ch n nuôi heo ang gia

ng s l ng àn heo nái áp ng yêu c u nuôi heo th t nh m cung c p th c

ph m cho ng i dân u này góp ph n làm gia t ng d ch b nh, trong ó b nhviêm ng sinh d c trên heo nái sau khi sinh là m t b nh ph bi n

nh viêm ng sinh d c trên heo nái sau khi sinh nh h ng r t l n n kh

ng sinh s n, làm m t s a, heo con suy dinh d ng còi c c, heo nái ch m ng

c tr l i, không th thai ho c có th d n n vô sinh ( ng Thanh Tùng, 2006).Theo Nguy n B o Châu (2008) các loài vi khu n gây viêm ng sinh d c c a

heo nái sau khi sinh là E coli, Staphylococcus, Streptococcus. Vi c xác nhnguyên nhân vi khu n gây viêm ng sinh d c heo nái sau khi sinh là m t yêu

u c t ra ph c v cho công tác ch n oán và u tr có hi u qu h n,

nh m gi m thi u nh ng nh h ng x u c a b nh trên àn heo nái

xác nh nguyên nhân vi khu n hi n di n trong d ch viêm ng sinh d c

a heo nái sau khi sinh, c s phân công c a b môn Thú y, khoa Nông Nghi p

và Sinh H c ng D ng Tr ng i H c C n Th , chúng tôi ti n hành tài “Xác

nh các loài vi khu n ch y u gây viêm ng sinh d c trên heo nái sau khi sinh t i m t s tr i ch n nuôi heo t nhân thu c t nh An Giang.”

c ích yêu c u c a tài:

+ Xác nh t l viêm ng sinh d c c a heo nái sau khi sinh

+ Xác nh t l vi khu n: Staphylococcus, Streptococcus, Escherichia coli, Pseudomonas gây viêm ng sinh d c c a heo nái sau khi sinh

Ch ng 2

S LÝ LU N 2.1 M t s nghiên c u v b nh viêm ng sinh d c c a heo nái sau khi sinh.

2.1.1 Nh ng nghiên c u trong n c.

Theo Hu nh V n Th m (2007), t l kh o sát viêm ng sinh d c c a heo náisau khi sinh t i m t s tr i ch n nuôi heo thu c Thành ph C n Th là 70,37%.Nghiên c u c a Nguy n V n Thanh (2007), cho bi t t l viêm t cung àn heonái nuôi t i m t s trang tr i vùng ng b ng B c B là 50,32%

Theo kh o sát c a Nguy n B o Châu (2008) t i tr i ch n nuôi heo V nh Khánhthu c t nh An Giang, t l viêm ng sinh d c trên heo nái sau sinh là 79,82%.Trong ó t l d ng tính v i vi khu n E coli, Staphylococcus spp, Staphylococcus aureus, Streptococcus spp, Pseudomonas l n l t là 66,67%, 42,53%, 27,59%,45,98%, 2,30% Nghiên c u c a V V n H ng (2008) t i tr i heo huy n Xuyên

c thu c T nh Bà R a - V ng Tàu t l d ng tính v i E coli, Streptococcus, Staphylococcus aureus, Pseudomonas n l t là 64,54%, 30,77%, 19,23%, 3,85%

2.1.2 Nh ng nghiên c u ngoài n c.

Theo nghiên c u c a Young Do Han và các c ng tác viên (1992) các vi sinh

t c phân l p t b ph n sinh d c bình th ng c a heo nái bao g m E coli (30,7%), Staphylococcus spp (29,4%), Corynebacterium pyogenes (14,7%), Streptococcus spp (13,3%) Các vi khu n phân l p c t c quan sinh d c b t

th ng bao g m Corynebacterium pyogenes (37,7%), Staphylococcus spp (30,2%), Proteus spp (26,4%), pasteurella spp (18,9%), Streptococcus (9,4%) i v i

viêm n i m c t cung có m Corynebacterium pyogenes là th ng th y và t l

phân l p 67,7%, ti p theo ó là Staphylococcus spp., E coli, Proteus, Streptococcus spp., Pasteurella spp.

Nghiên c u c a Zaneta Laureckiene và c ng tác viên (2006) cho r ng các tácnhân gây viêm ng sinh d c th ng là Streptococcus spp, Staphylococcus spp, E coli, và Enterobacter spp Ngoài ra còn có Chlamydia, Brucella sp c ng là nguyên

nhân gây b nh

2.2 C u trúc và ch c n ng c quan sinh d c gia súc cái.

ph n sinh d c thú cái g m có bu ng tr ng, ng d n tr ng, t cung, c tcung, âm o và ph n sinh d c phía ngoài nh : âm môn, âm v t, ti n ình

c u trúc thành vách, m i ph n c a ng sinh d c có 4 l p: l p ngoài cùng

là màng t ng n i k t v i màng b ng, l p c tr n g m có l p c d c và c tròn, l p

i màng nh y ch a m ch máu, dây th n kinh và b ch huy t, l p màng nh y

(màng niêm) lót m t trong c a ng sinh d c, g m m t l p bi u mô có kh n ngphân ti t (Tr n Th Dân, 2003).

2.2.1 Âm o.

Tr c âm o là c t cung, phía sau là ti n ình có màng trinh (Hymen) che l

âm o Âm o là m t ng tròn ch a c quan sinh d c c khi giao ph i, ng

th i là b ph n cho thai i ra ngoài trong quá trình sinh

Thành âm o không có tuy n, c u t o âm o chia ra làm 3 l p: l p liên k t ngoài cùng, l p c tr n có c d c bên ngoài và c vòng bên trong, l p niêm m cbên trong cùng có nhi u t bào th ng bì, niêm m c g p n p d c Âm o heo cókích th c 10 - 12 cm (Tr n Ti n D ng và ctv, 2002)

2.2.2 T cung.

cung có c u t o r t phù h p v i ch c n ng phát tri n và dinh d ng bàothai, có nhi m v y thai ra ngoài trong quá trình sinh nh vào các l p c tr n cung gia súc bao g m các ph n: c t cung, thân t cung, s ng t cung Tcung heo r t dài, trong ó thân t cung ng n, hai s ng t cung dài nh ru t non, c cung dài tròn (Tr n Ti n D ng và ctv, 2002)

t cung

p c tr n c a t cung gi vai trò quan tr ng trong vi c y thai ra ngoài, l p

tr n này có c u t o r t ph c t p và là l p c tr n kh e nh t trong c th Bêntrong l p c tr n là các s i liên k t àn h i, có nhi u t nh m ch l n, các l p c ó

an vào nhau làm cho t cung ch c và có s àn h i l n Bên ngoài l p c tr n là

t l p liên k t s i m ng (Tr n Ti n D ng và ctv, 2002)

p c tr n thành t cung có c tính co th t Tr ng l c co càng cao (tcung tr nên c ng) khi có nhi u estrogen trong máu và tr ng l c co gi m (t cungm) khi có nhi u progesterone trong máu (Tr n Th Dân, 2003)

i m c t cung

p n i m c t cung có màu h ng, c ph lên b ng nh ng t bào bi u môkéo dài thành lông nhung, xen v i t bào bi u mô là tuy n ti t ch t nh y (Tr n ti n

ng và ctv, 2002)

Các ch t c ti t vào lòng t cung giúp phôi phát tri n và duy trì s s ng

a tinh trùng S phân ti t c a tuy n t cung thay i tùy theo giai n c a chu

lên gi ng Ngoài ra khi nhi m trùng t cung, vi khu n E coli th ng hi n di n

và n i c t c a vi khu n này c ch s phân ti t kích thích t t o s a prolactin ttuy n yên, h u qu là nái ít s a (Tr n Th Dân, 2002)

2.3 Các nguyên nhân gây viêm ng sinh d c heo nái.

2.3.1 C h c

Do thi u v sinh trong quá trình ph i gi ng, gia súc c b viêm ni u o nênkhi cho nh y tr c ti p b nh s truy n sang gia súc cái Do tinh d ch b nhi m khu n

và d ng c th tinh nhân t o không vô trùng ã gây viêm nhi m cho b ph n sinh

c con cái Sau khi nái xong ch m sóc không t t, sót nhau, âm o tích ch t d ,tích n c ti u, nh ng thao tác a d ng c vào c t cung không an toàn, không vsinh là nh ng y u t thu n l i cho m m b nh xâm nh p và phát tri n t cung gâyviêm (L u K , 2006)

2.3.2 Môi tr ng

u ki n khí h u, c bi t là nhi t và m có nh h ng r t l n n ch c

ng sinh s n c a gia súc Th i ti t khí h u quá nóng hay quá l nh trong th i gian

d a n viêm ng sinh d c ( ng Thanh Tùng, 2006)

2.3.3 Hóa h c

Do hóa ch t th t r a t cung heo nái sau khi sinh b sát nhau nh : thu c tím,

c mu i hay oxy già c ng là nguyên nhân gây viêm ng sinh d c heo nái

2.3.4 Vi sinh v t

Các lo i vi khu n gây viêm ng sinh d c th ng là Streptococcus spp, Staphylococcus, E coli, Enterobacter (Zaneta Laureckiene và ctv, 2006) Vi khu n

phát tri n gây ra quá trình sinh m trong c quan sinh d c Khi s c kháng c a

th gi m sút, vi khu n t ng c tính, nó xu t hi n và phát tri n vào các t bào, t

ch c và vào máu làm s nhi m c c a c th ngày m t n ng h n Hi n t ngnhi m trùng sau khi sinh là quá trình b nh lý ph c t p, nó có th xu t hi n trên các

ph n khác nhau c a c quan sinh d c, có th bi u hi n d i d ng nhi m trùnghuy t hay huy t nhi m m (Tr n Ti n D ng và ctv , 2002)

2.3.5 N i ti t t

co c t cung có th b ng n ch n b ng nhi u y u t khác nhau nh s thi u

t oxytocin, oestrogens ho c prostaglandin F2α (PGF2 ) trong su t quá trình sinh S thi u h t kéo dài trong su t quá trình sinh và quá trình h i ph c sau ó,

o u ki n thu n l i cho vi khu n phát tri n gây viêm ng sinh d c (ZanetaLaureckiene và ctv, 2006)

2.4 S l c v các b nh thu c ng sinh d c c a heo nái.

2.4.1 Viêm âm o.

Trong quá trình sinh , âm o b xây sát, t n th ng do bào thai l n hay docan thi p các tr ng h p khó Do trong quá trình thao tác k thu t khôngúng, d ng c không vô trùng gây t n th ng b ph n sinh d c ngoài ho cnhi m vi sinh v t gây b nh (Tr n Ti n D ng và ctv, 2002)

Tri u ch ng

Con v t s t 39,5 – 40oC trong tr ng h p b nh c p tính Âm h s ng , ch y

ch nh y, u tiên màu tr ng vàng, mùi tanh (Ph m S L ng và ctv, 2002)

u tr

Th ng u tr theo phác sau: Penicillin 10.000 UI/Kg th tr ng/ngày, hayGentamycin 3 mg/kg th tr ng/ngày Th t r a âm o b ng các dung d ch sau:Rivanol 0.1%, hay Klion 0.002%, thu c tím 0.01% Cho u ng ho c tiêm các lo ithu c sau: Vitamin C, B-Complex (Ph m S L ng và ctv, 2002)

2.4.2 Viêm t cung

ây là quá trình b nh lý th ng x y ra gia súc cái sinh s n nói chung và heonái sinh s n nói riêng, b nh th ng x y ra trong th i gian sau khi c m c a

nh là quá trình viêm làm phá hu t bào các l p c a t cung, gây hi n t ng r i

lo n sinh s n, làm nh h ng l n th m chí làm m t kh n ng sinh s n c a gia súccái Tùy vào v trí tác ng c a quá trình viêm i v i t cung ng i ta chia ra làm

3 th viêm khác nhau: viêm n i m c t cung, viêm c t cung, viêm t ng m c tcung Các vi khu n th ng g p trong b nh viêm t cung là Streptococcus, Staphylococcus, E coli (Nguy n H u Ninh và B ch ng Phong, 2001)

Viêm n i m c t cung

ây là quá trình viêm x y ra trong l p niêm m c c a t cung ây là thviêm nh nh t trong các th viêm t cung (Nguy n H u Ninh và B ch ng Phong,2002) C n c vào tính ch t và tr ng thái b nh lý, viêm n i m c t cung có th chia

ra làm 2 lo i: viêm n i m c t cung cata c p tính có m và viêm n i m c t cung cómàng gi (Tr n Ti n D ng và ctv, 2002)

Viêm cata c p tính có m

Nguyên nhân

Sau khi , niêm m c c t cung và âm o b t n th ng, xây sát, nhi mkhu n, nh t là khi gia súc b sát nhau, khó ph i can thi p

Tri u ch ng

Thân nhi t h i cao, n u ng gi m, l ng s a gi m Con v t có tr ng thái au

n nh , ôi khi cong l ng r n, t trong c quan sinh d c ch y ra nhi u d ch viêm, Khi con v t n m, d ch viêm th i ra nhi u h n Xung quanh âm h , g c uôi vàhai bên mông dính nhi u d ch viêm, ôi khi khô l i hình thành t ng ám v y, màu

tr ng xám

u tr

Ph i ng n ch n ch viêm lan r ng, t ng h t m và niêm d ch ra, kích thích cho cung co bóp t ng h t ch t b n trong t cung ra ngoài Th t r a t cung b ngcác lo i thu c sát trùng: Rivanol 0.1%, thu c tím 0.1%, Lugol 0.1%, n c mu i5% Kích thích t cung co bóp th i dung d ch thu c sát trùng và d ch viêm rangoài Sau khi th t r a xong s d ng penicillin 1.000.000 UI và Streptomycin 1gpha v i 50ml n c c t, th t r a và b m thu c kháng sinh vào t cung 1 l n/ngày

Tr ng h p b nh n ng c n tr s c b ng vitamin B1, vitamin C, glucose (Tr n Ti n

Con v t có tri u ch ng toàn thân, thân nhi t cao, n u ng gi m, l ng s a gi m

ho c toàn thân m t s a, bi u hiên s au n, luôn r n C quan sinh d c ch y ra

Quá trình viêm ã xuyên qua l p niêm m c t cung i vào phá h y t ng gi a là

p c d c và c vòng ây là th viêm t ng i n ng trong các th viêm t cung

u tr

Dùng Prostalandin F2α( PGF2α ) hay các d n xu t c a nó tiêm d i da 2ml(25mg), tiêm 1 l n, sau ó th t r a vào t cung 200ml dung d ch lugol, th t ngày1l n, li u trình u tr 3-5 ngày (Nguy n H u Ninh và B ch ng Phong, 2001)

Viêm t ng m c t cung

Quá trình viêm x y ra l p ngoài cùng (l p t ng m c c a t cung) ây là

th viêm n ng nh t và khó u tr nh t trong các th viêm t cung

u tr

Tiêm oxytoxin, th t r a t cung 200ml lugol, ampicillin 3 - 5g tiêm b p hay

nh m ch tai, ngày 1 l n Li u trình t 3 – 5 ngày (Nguy n H u ninh và B ch

ng Phong , 2001)

ng 1 Phân bi t các th viêm t cung (Nguy n H u Ninh và B ch ng Phong, 2001).

2.5 S l c v m t s vi khu n gây viêm ng sinh d c

2.5.1 Vi khu n Streptococcus

Streptococcus là nh ng liên c u khu n quan tr ng gây b nh cho ng i và ng

t, c Pasteur phát hi n n m 1980 Liên c u khu n là nh ng vi khu n hình c u,gram d ng x p thành chu i dài ho c ng n khác nhau, có khi thành ôi và có thkhông gi ng nhau, không có kh n ng t o bào t , không có tiêm mao (Nguy n ThChính, Tr ng Th Hòa, 2005)

ng kính trung bình c a liên c u là 1µm, thành t bào vi khu n có ch a các

lo i protein có tính kháng nguyên, carbohydrate và peptidoglycan (Nguy n Ng cThanh Hà, 2004)

Liên c u có kh p n i trong t nhiên: t, n c, không khí trong c th ng

t và ng i Trên c th ng v t m t s liên c u th ng ký sinh trên da, niêm

c ng tiêu hóa hô h p và không gây b nh, m t s lo i có kh n ng gây b nh(Nguy n Nh Thanh và ctv, 1997)

Các tri u

ch ng Viêm n i m c t cung Viêm c t cung

Viêm t ng m c t cung

(38,5 – 39,5)

Cao(39,5 – 40,5)

t cao(40,5 – 41,5)

ch viêm:

Màu

Mùi

Tr ng xámTanh

ng, nâu Tanh th i

Nâu r s t

Th i kh m

c tính nuôi c y

Streptococcus là nh ng vi khu n hi u khí hay y m khí tùy ti n, m t s k khí

tuy t i, ph n l n các liên c u gây b nh thích h p nhi t 370C (Nguy n NhThanh và ctv, 1997)

Vi khu n Streptococcus t ng i khó nuôi c y, vi khu n ch m c trong cácmôi tr ng có y ch t dinh d ng nh môi tr ng n c th t, môi tr ng BHI: BrainHeart Infision ho c các môi tr ng có huy t thanh hay h ng c u Vi khu n t ng

tr ng m nh trong u ki n có CO2, riboflanvin, pantothenic acid (Nguy n Ng cThanh Hà, 2004)

Môi tr ng l ng vi khu n hình thành các chu i, t o thành nh ng h t, r i l ng

xu ng áy ng (Nguy n Th Chính, Tr ng Th Hòa, 2005)

Theo Tr n Th Ph n (2004) trên môi tr ng th ch máu, khu n l c có ngkính 1mm, tròn, bóng, gi ng nh h t s ng Trên th ch máu liên c u có 3 d ngdung huy t: dung huy t α, dung huy tβ , dung huy tγ

- Dung huy t α : Khu n l c c bao quanh b ng m t vòng xanh nh t,không lan r ng (1 – 2 mm), ây là hi n t ng dung huy t không hoàn toàn, ch có

t ph n h ng c u b dung gi i

- Dung huy tβ: quanh khu n l c là m t vòng trong su t r ng 2 – 4 mm,

ây là hi n t ng dung huy t hoàn toàn, không còn h ng c u quanh khu n l c

- Dung huy tγ : không có vòng sáng quanh khu n l c h ng c u không tan.Dung huy t β t o ra 2 lo i enzym Streptolysin S và Streptolysin O (WarrenLevinson, 2004)

nhóm : A, B, C, D, E, F, G, H, K, L, M, N, O Trong ó liên c u nhóm A thu c lo idung huy t t β, có kh n ng gây b nh r t l n ng i nh nhi m khu n các v t

th ng, viêm h ng Kháng nguyên protein M: ây là y u t c l c r t quan tr ng

i v i các vi khu n Streptococcus thu c nhóm A (Nguy n Nh Thanh và ctv, 1997).

Ngoài 2 kháng nguyên trên, liên c u còn có các nhóm kháng nguyên nh khángnguyên T, P, và R Kháng nguyên T và R có b n ch t là Protein, kháng nguyên P

n ch t là nucleoprotein (Nguy n Th Chính, Tr ng Th Hòa, 2005)

c t

Liên c u nhóm A có kh n ng sinh ra 1 c t , b n ch t là protein, c t này

o nên các n t ban , liên c u nhóm B, C r t ít khi có c t này (Nguy n NhThanh và ctv, 1997)

Dung huy t t : dung huy t t c a liên c u ( Streptolysin ) có 2 lo i:

Streptolysin O: d m t ho t tính b i oxy, làm tan h ng c u chi u sâu c a môi

tr ng ây là m t kháng nguyên m nh, kích thích c th hình thành kháng thantistreptolysin O (ASO) Hi u giá kháng th này r t quan tr ng trong ch n oán

nh (Warren Levinson, 2004)

Streptolysin S: không b m t ho t tính b i oxy, có kh n ng làm tan máu ctrên b m t môi tr ng, có tính kháng nguyên y u, nên không c dùng ch noán b nh (Nguy n Nh Thanh và ctv, 1997)

Enzyme

Enzyme làm tan t huy t (Streptokinase): có kh n ng làm tan s i huy t, ho thóa nhanh vùng b t n th ng t o u ki n cho liên c u lan tràn nhanh h n(Nguy n Th Chính, Tr ng Th Hòa, 2005)

Proteinase: có tác d ng phân h y protein Tiêm v i li u cao cho ng v t gâynên các t n th ng tim (Nguy n Nh Thanh, 1997)

Hyaluronidase: Có kh n ng th y phân hyaluronic acid, là ch t c b n c a môliên k t, còn g i là nhân t khu ch tán giúp vi khu n d lan tràn (Warren Levinson,2004)

Streptodornase: có kh n ng th y phân AND, làm l ng d ch m (Nguy n ThChính, Tr ng Th Hòa, 2005)

c kháng

a s Streptococcus b tiêu di t trong vòng 30 – 60 phút 50 0C (Tr n Th

Ph n, 2004) 700C liên c u ch t trong 35 – 40 phút, 1000C ch t trong m t phút(Nguy n Nh Thanh và ctv, 1997)

Tính gây b nh

Trong t nhiên, liên c u có kh p n i trên c th ng i và ng v t, bình

th ng chúng hi n di n h ng và ru t, m t s liên c u có kh n ng gây b nh cho

ng i và ng v t ng v t liên c u th ng gây nên nh ng ch ng nung m ,viêm vú, viêm ph i, viêm ngo i tâm m c (Nguy n Nh Thanh, 1997)

ng xâm nhi m

n d ch là môi tr ng t t cho vi khu n phát tri n Vi khu n phát tri n gây raquá trình sinh m trong c quan sinh d c khi s c kháng c a c th gi m sút(Tr n Ti n D ng và ctv, 2002)

Streptococcus s ng ch y u niêm m c ng sinh d c c a heo nái, khi sinh

n s c kháng gi m, ng sinh d c heo d b t n th ng, t o c h i cho liên

u khu n phát tri n và xâm nh p gây viêm Ngoài ra, vi khu n t n t i môi

tr ng còn xâm nhi m vào ng sinh d c trong lúc khó ph i can thi p (Tr n th

Ph n, 2004)

2.5.2 Vi khu n Staphylococcus

Staphylococcus là vi khu n gram d ng, ng kính t 0,5 – 1,5 µm, có d ng

gi ng chùm nho, chúng phát tri n tri n ch y u trong u ki n hi u khí, c ng có

th y m khí Nh ng loài t c u chính c phân l p t heo là Staphylococcus aureus, staphylococcus hyicus, staphylococcus epidermidis (Taylor, 1992).

c tính nuôi c y

Staphylococcus m c d dàng trên h u h t các lo i môi tr ng trong u ki n

hi u khí hay k khí Nhi t thích h p nh t là 37 0C, nh ng nhi t phòng

(20-250C) l i t t nh t vi khu n ti t s c t Trên môi tr ng th ch th ng

Staphylococcus phát tri n thành nh ng khu n l c tròn, d ng S, c, ng kính 1–2

mm, có sinh s c t (Jawet và ctv, 2004) Staphylococcus citreus khu n l c có s c t vàng xanh, Staphylococcus aureus khu n l c s c t vàng cam, có c l c,

Staphylococcus albus không sinh s c t Trên môi tr ng th ch máu

Staphylococcus aureus làm dung huy t (Tr n Th Ph n, 2004).

c tính sinh hóa

Các lo i t c u có ph n ng oxydase âm tính Chúng sinh ra các enzyme vàcác lo i c t Các loài c phân bi t b i s có m t c a các enzyme nhCoagulase, hemolysins, phosphates và kh n ng s d ng nhi u lo i ng (D J.Taylor, 1992)

c c các lo i t c u u s n sinh catalase là y u t c l c quan tr ng vì có

kh n ng tiêu di t b ch c u (Warren Levinson, 2004) ây là c m phân bi t

Hyaluronidase (nhân t khu ch tán): là enzyme phân gi i các hyaluronic acid

a mô liên k t, giúp vi khu n lan tràn vào mô (Tr n Th Ph n, 2004)

c t

c t dung huy t

Dung huy t α : là m t lo i protein không ng nh t có kh n ng gây dung gi i

ng c u, gây t n h i cho ti u c u (Nguy n Thanh B o, 1993)

Dung huy t β: gây dung gi i h ng c u c u 40C, dung huy t t này kém c

c t ru t c sinh ra b i m t s ch ng Staphylosoccus gây viêm ng

ru t n ng Nh ng c t này b n v i nhi t và không b tác ng b i nh ng enzyme

ru t ây là m t nguyên nhân quan tr ng gây ng c th c n c t ru t c

ti t ra khi Staphylococcus aureus m c trên th c n có nhi u ch t ng và protein(Nguy n Th Chính, Tr ng Th Hòa, 2005)

u trúc kháng nguyên: có 2 lo i kháng nguyên

t kháng nguyên polysaccharide vách là m t ph c h p acidtechonic Kháng nguyên này khi g p kháng th t ng ng s gây nên ph n ng

nucopeptid-t kháng nguyên b m nucopeptid-t (pronucopeptid-tein A) có kh n ng g n v i m nh Fc c a cácglobulin mi n d ch Chính nh hi n t ng g n c áo này mà s m nh Fc gi m

xu ng Quá trình g n trên giúp Staphylococcus aureus không b th c bào b i i

th c bào

c kháng

Staphylococcus ch u c n i khô, h i nóng, nhi t 500C trong 30 phút v ncòn s ng, 800C ch t trong 1 gi , 1000C ch t trong 1 n 2 phút (Tr n Th Ph n, 2004).Phát tri n t t trên môi tr ng ch a 10 –15% mu i (Nguy n Th Chính, Tr ng

Th Hòa, 2005)

Tính gây b nh

Trong t nhiên: ng a c m nhi m nh t, k n là bò Gà, v t có kh n ng kháng t nhiên v i t c u khu n Trong phòng thí nghi m: th c m nhi m nh t.Tiêm canh trùng t c u khu n vào t nh m ch th thì th ch t trong vòng 1 – 2 ngày

vì ch ng huy t nhi m m M khám th y có nhi u áp xe tim., th n, x ng, b p

th t (Tr n Th Ph n, 2004)

Staphylococcus aureus có th xâm nh p qua da ho c niêm m c gây m n nh t.

Ngoài ra nó còn có th gây ra m t s b nh nghiêm tr ng nh h i ch ng viêm da

tr em (http://en.Wikipedia.org/wiki/Staphylococcus aureus)

ng xâm nhi m

c u có m t kh p m i n i trong môi tr ng, chúng hi n di n trong m i trang

tr i heo và có m t trong nhi u lo i b nh tích c a heo m i l a tu i, heo có th bnhi m trùng t nh ng heo khác trong tr i Chúng c phân l p t da, khoang

mi ng, ng hô h p trên, qui u, âm o c a heo Ngoài ra còn c phân l p tchim, g m nh m và ngay c con ng i (Taylor, 1992)

Khi heo nái sinh , c quan sinh d c b t n th ng, niêm m c âm o, tcung xây sát, d i tác ng cùng lúc c a t c u và liên c u xâm nh p vào khu v c

n th ng, phát tri n nhanh v s l ng, gây ra các viêm cata niêm m c âm osau ó gây viêm m c quan sinh d c (Ph m S L ng và ctv, 2002)

2.5.3 Vi khu n Escherichia coli

Escherichia coli c mô t l n u tiên vào n m 1885 do Theodore Escherich

ng i c, c xem là nguyên nhân gây b nh tiêu ch y ng i và ng v t(Levine, 1987)

Escherichia coli là vi khu n s ng bình th ng trong ru t ng i và nhi u loài

ng v t khác Vi khu n th ng theo phân ra ngoài thiên nhiên, do ó ta th ng

th y trong n c, t, không khí (Tr n Th Ph n, 2004)

Escherichia coli thu c h vi khu n ng ru t Enterobacteriaceae, hai utròn, kích th c 2 – 3 x 0,6 µm (Lê V n T o, 2006).

c tính nuôi c y

Escherichia coli là tr c khu n gram âm, hi u khí và hi u khí tùy ti n, có th

sinh tr ng nhi t 15 – 40 0C nh ng thích h p nh t là 37 0C, PH thích h p là7,2 – 7,4 ( ào Tr ng t, 1999)

Trên th ch dinh d ng chúng m c thành các khu n l c t tr n láng(Smooth=S) n s n sùi (Rough = R) ho c nh y (mucoid), ng kính t 1,5 – 3

mm (Bertschinger, 1992)

Trong n c th t, vi khu n phát tri n t t, môi tr ng r t c, có c n l ng xu ng

áy màu tro nh t, ôi khi hình thành màu xám nh t

Trên môi tr ng Eosin Methylen Blue (E.M.B), E coli hình thành nh ng

khu n l c to tròn, h i l i bong màu tím b m, có ánh kim (Tr n Th Ph n, 2004).Trên môi tr ng MacConkey Agar (MC) E coli hình thành khu n l c to tròn

u trúc kháng nguyên c a vi khu n E coli g m: kháng nguyên thân O

(somatic), kháng nguyên lông H (flagellar), kháng nguyên v K (capsular) ho c còn

i là kháng nguyên OMP (outer membrane protein) và kháng nguyên F (fimbriae)hay kháng nguyên bám dính (Elsinghorst và ctv, 1994)

Cho n nay ã xác nh c 170 ch ng kháng nguyên O, 80 ch ng khángnguyên H, 56 kháng nguyên K và m t s kháng nguyên F (Lê V n T o, 2006)

c t

Nhóm EPEC (enteropathogenic E coli) m t s ch ng huy t thanh gây b nh

tiêu ch y cho tr d i 2 tu i, c ch gây b nh ch a rõ Nhóm ETEC

(enterotoxigenic E coli), các vi khu n này gây b nh b ng cách ti t ra 2 lo i c t

ru t: LT (heat labile toxin = d b nhi t phá h y) và ST (heat stable toxin = b n

ng v i nhi t) Nh ng ch ng ETEC ti t ra 1 hay 2 lo i c t ru t tùy plasmid c a

c kháng

Vi khu n E coli không hình thành nha bào nên s c kháng y u, b di t nhi t 550C trong vòng 1 gi , 600C s ng c 15 – 30 phút Các ch t sát trùng

nh acid phenic, clorua th y ngân, formol có th di t E coli trong vòng 5 phút,

nh ng vi khu n kháng m nh v i s s y khô (Lê V n T o, 2006) Tuy nhiên, môi tr ng bên ngoài, các ch ng E coli c có th t n t i n 4 tháng (Nguy n

Nh Thanh và ctv, 1997)

Tính gây b nh

Escherichia coli có s n trong ru t ng v t nh ng ch tác ng gây b nh khi

c kháng c a con v t b gi m sút (do ch m sóc, nuôi d ng) B nh do E coli

gây ra có th x y ra nh m t b nh truy n nhi m k phát trên c s thi u vitamin và

c các b nh virus và ký sinh trùng E coli th ng gây b nh cho con v t m i t

2 – 3 ngày ho c 4 – 8 ngày (Nguy n Nh Thanh và ctv, 1997)

ng xâm nhi m

E coli là vi khu n th ng xuyên khu trú và ho t ng trong ng ru t c a

heo và có th tr thành nguyên nhân gây b nh (Fairbrother, 1992) E coli c ng là

t nguyên nhân áng quan tâm trong b nh viêm ng sinh d c c a heo nái saukhi sinh Do khi giao ph i heo c b viêm c quan sinh d c ho c th tinh nhân t okhông m b o vô trùng ho c khi khó ph i x lý (http://thuy.ykhoa.net)

2.5.4 Vi khu n Pseudomonas

Nhóm vi khu n này bao g m nh ng vi khu n gram âm có kh n ng sinh s c tmàu xanh lá cây, màu nâu Vi khu n gây b nh th ng có 2 lo i là Pseudomonas aeruginosa và Pseudomonas pseudomalley Các lo i còn l i là nh ng vi khu n gây

nh cho th c v t, ho c không gây b nh nh pseudomonas fluorescens (Tr n Th

Chính, Tr ng Th Hòa, 2006) Vi khu n phân b r ng rãi trong thiên nhiên, trong

t, n c, không khí, s ng ho i sinh trên b m t da c a nhi u lo i ng v t(www.meck.com)

c tính nuôi c y

Pseudomonas là gi ng vi khu n gram âm, dài 1,5µm, ng kính 0,5µm Nó

là vi khu n hi u khí và vi hi u khí Phát tri n t t trong t c c các môi tr ng, khu n

c có ng kính 3-5µm, có màu xanh và mùi c tr ng (Taylor, 1992)

Trên môi tr ng dinh d ng khu n l c tròn bóng, môi tr ng tr nên xanh,Phát tri n trên môi tr ng SS, trên th ch máu gây dung huy tα Canh khu n c

u, có màu vàng sau i màu xanh, canh trung già tr nên nh t và có s i (Tô MinhChâu, Tr n Th Bích Liên, 2006)

Pseudomonas aeruginosa s n sinh các s c t : pyocyanin có màu xanh nh t

khu ch tán trong th ch, pyoverdin có màu xanh m, pyorubin có màu nâu,pyomelamin có màu en (Jawetz và ctv, 2001)

c tính sinh hóa

Lên men không sinh h i ng glucose, không lên men ng lactose

Ph n ng indole d ng tính, citrate d ng tính, VP âm tính, Methyl –Red âmtính, oxidase d ng tính (Tô Minh Châu, Tr n Th Bích Liên, 2006)

Tính gây b nh

Pseudomonas aeruginosa là m t tác nhân gây b nh c h i Vi khu n s ng

kh p n i trong t và n c, khi s c kháng c a c th gi m sút, nó d dàng t ncông vào c th c a gia súc Vi khu n có th gây ra s nhi m trùng máu, nhi mkhu n ng ti t ni u, viêm ph i, viêm n i tâm m c, viêm da và viêm x ng s n

Ngoài ra, Pseudomonas aeruginosa là nguyên nhân gây b nh m xanh, trong thiên

nhiên, vi khu n này c tìm th y trong b nh viêm ph i có ho i t , b nh viêm ru t

có ho i t c a heo, áp xe lá lách, gan c a heo và bò, có th tìm th y vi khu n trong máy sinh d c và tinh trùng c a bò c gi ng m t kh n ng sinh s n (Nguy n

nh Ph c, 1977)

2.6 T ng quan v các tr i ch n nuôi heo ã kh o sát.

2.6.1 Tr i heo gi ng An S n.

Tr i heo gi ng An S n c xây d ng t i xã V nh Tr ch, huy n Tho i S n,

nh An Giang, di n tích 2ha, cách l giao thông kho ng 100m Dãy chu ng náimang thai và nái xây d ng mái ôi g m 2 dãy có cùng chi u r ng 10m, chi u dài

i dãy l n l t là 24m và 18m T ng s heo nái là 45 con, heo nái c nuôichu ng n n Chu ng tr i sát trùng 1 tu n m t l n

Tr i s d ng th c n h n h p c a công ty Afiex An Giang

i v i nái ch a: nái mang thai giai n 1 cho n th c n A-05 ngày 2 l n, 4kg/con/ngày Nái mang thai giai n 2 cho n nhi u h n 5-6kg/con/ngày Khinái mang thai n ngày th 100 chuy n nái sang chu ng n n nuôi nái , chuy n

3-th c n A-05 sang A-04 Chu ng n n dành cho nái ph i d n s ch s , t m heo

tr c khi d ki n 1 ngày

i v i nái : khi nái b t u c n tiêm Remacycline, 1ml/10kg, tiêm b p

ho c Navet – Tetrasone, chu n b úm, d ng c , tiêm oxytocin sau khi nái xong v i m c ích t ng nhau ra ngoài

i v i nh ng con nái b viêm ng sinh d c sau khi sinh th t r a t cung

Hình 1 Dãy chu ng nái mang thai và nái tr i An S n

Hình 2 Chu ng n n nuôi nái tr i An S n

ôi, ch t th i c a xu ng ao nuôi cá Ngu n n c tr i s d ng là n c máy và

c gi ng khoan

Tr i s d ng th c n h n h p d ng viên hi u Hi-Gro 567 c a công ty ch n nuôi

CP cho heo nái mang thai và nái nuôi con

Hình 3 Dãy chu ng nái mang thai tr i Châu c

i v i nái mang thai c cho n t 4 – 5kg th c n/ngày, cho n 2 l n/ngày

i v i nái : khi nái c n chu n b úm, èn úm, b t mistral, ki m c t r ng

và uôi Sau khi sinh tiêm oxytoxin cho nái

i v i nh ng con nái b viêm ng sinh d c sau khi sinh tiêm Genta-Tylan 3ngày liên ti p

2.6.3 Tr i ch n nuôi heo Thành Công.

Tr i heo Thành Công c xây d ng t i p Bình Phú, xã Bình Hòa, huy nChâu Thành, t nh An Giang vào n m 2005, hi n nay có t ng s 360 nái

ng di n tích c a tr i là 7ha, g m 2 dãy chu ng nái , 2 dãy chu ng náimang thai, 3 dãy chu ng heo cai s a, 3 dãy chu ng heo th t và 1 dãy chu ng heo n c.Chu ng nái c xây d ng kín hoàn toàn, có kh n ng u ch nh nhi t thông qua h th ng qu t thông gió và giàn l nh Nhi t trong chu ng c duy trì

280C n 300C, m kho ng 65-70%

Tr i ph i tr n th c n t các lo i nguyên li u nh : b p, t m, cám, b u nành,

t cá, khoai mì lát cung c p cho t c c heo c nuôi trong tr i

Ngu n n c s d ng trong tr i là n c gi ng khoan c x lý b ng chlorine.Sát trùng chu ng tr i m i tu n 1 l n

i v i nái mang thai: nái ch a k 1 (< 4 tu n) cho n th c n 10A v i nh

c cho n t 1,5 – 1,8kg/ngày, nái ch a k 1 (4 – 12 tu n) cho n 2 kg/ngày Nái

ch a k 2 (13 -15 tu n) cho n 2,5 – 3 kg/ngày Chuy n nái mang thai sang chu ng

tr c 10 ngày khi và cho n th c n 10B v i nh m c 2,8 -3 kg/ ngày, m ingày n 3 l n

i v i nái : tr c ngày d ki n 1 ngày cho nái n gi m d n kh i l ng

th c n Sau khi truy n dung d ch dextrose 5% cùng v i bencozyme cho nái, có

th tiêm oxytoxin ho c hanprost cho nái tránh tr ng h p sót nhau

Hình 4 Dãy chu ng nái tr i Thành Công

i v i các con nái b viêm ng sinh d c sau khi sinh s d ng thu c Bi-OAm–K th t r a t cung và s d ng thu c NEO-TERGYNAN ho c Colposeptine

t vào t cung Tr ng h p n ng có th dùng kháng sinh amoxicillin tiêm b pcho nái

Hình 5 H th ng qu t thông gió dãy chu ng nái tr i Thành Công

Hình 6 Giàn l nh dãy chu ng nái tr i Thành Công