SO SÁNH HOẠT TÍNH KHÁNG KHUẨN của 7 DÒNG NGHỆ (curcuma longa l )

Trypticase Soy AgarEozin-Methyl-Blue AgarSalmonella, Shigella AgarBrilliant Green AgarTriple Sugar Iron AgarPeptone Beef Extract Glycogen AgarBrain Heart Infusion AgarYersinia AgarMaccon

n Th , 2010

TR NG I H C C N TH

KHOA NÔNG NGHI P VÀ SINH H C NG D NG

Lu n v n t t nghi p Ngành: BÁC S THÚ Y

n Th , 2010

TR NG I H C C N TH KHOA NÔNG NGHI P VÀ SINH H C NG D NG

MÔN THÚ Y

tài: So sánh ho t tính kháng khu n c a 7 dòng Ngh (Curcuma longa L.) ; do sinh viên: Lâm Ng c H ng th c hi n t i phòng thí nghi m D c lý vàphòng thí nghi m Vi sinh, B môn Thú Y, khoa Nông Nghi p & Sinh H c

ng D ng, tr ng i H c C n Th t 8/2010 – 10/2010

n th ngày tháng n m 2010 C n th ngày tháng n m 2010 Duy t B môn Duy t Giáo viên h ng d n

n th ngày tháng n m 2010Duy t Khoa Nông Nghi p & SH D

I C M N

Con xin dâng lên cha m l i c m n sâu s c và lòng kính tr ng nh t, cha

ã hy sinh và luôn c g ng t o u ki n t t con th c hi n hoài bão c a mình.Chân thành bi t n cô Hu nh Kim Di u ã t n tình h ng d n, giúp emtrong su t th i gian th c hi n lu n v n này

Chân thành c m n các th y cô B môn Thú y và B môn Ch n nuôi thú y

ã h ng d n và truy n t ki n th c cho tôi trong su t quá trình h c t p

C m n ch Lê Th Loan Em, h c viên Cao h c thú Y K15-tr ng i h c

n Th ã cùng c ng tác, giúp tôi trong quá trình th c hi n tài

ng th i xin c m n t t c b n bè ã nhi t tình giúp tôi trong su t th igian qua

Trypticase Soy AgarEozin-Methyl-Blue AgarSalmonella, Shigella AgarBrilliant Green AgarTriple Sugar Iron AgarPeptone Beef Extract Glycogen AgarBrain Heart Infusion Agar

Yersinia AgarMacconkey AgarRimler-Shotts Agar

Staphylococcus aureus Streptococcus faecalis Escherichia coli Pseudomonas aeruginosa Salmonella spp.

Aeromonas hydrophila Edwardsiella ictaluri Edwardsiella tarda

Ngh dòng 1Ngh dòng 2Ngh dòng 3Ngh dòng 4Ngh dòng 5Ngh dòng 6Ngh dòng 7

DANH M C B NG

3 N ng c ch t i thi u (MIC) c a 7 dòng Ngh trên 8 ch ng

9 MIC trên E tarda và E ictaluri a dòng Ngh 1 41

11 MIC trên E tarda và E Ictaluri a dòng Ngh 2 42

13 MIC trên E tarda và E ictaluri a dòng Ngh 3 43

15 MIC trên E tarda và E Ictaluri a dòng Ngh 4 44

17 MIC trên E tarda và E ictaluri a dòng Ngh 5 45

19 MIC trên E tarda và E ictaluri a dòng Ngh 6 46

21 MIC trên E tarda và E ictaluri a dòng Ngh 7 47

22 i ch ng DMSO trên 6 ch ng vi khu n n ng 4096 g/ml 48

23 i ch ng DMSO trên E ictaluri và E tarda n ng

7 dòng Ngh c ch Lê Th Loan Em (h c viên cao h c Thú Y K15- i

c C n Th ) tr ng trong cùng u ki n môi tr ng (nhi t , ánh sáng, dinhng, ) t i ph ng Tân H ng, qu n Th t N t, Thành ph C n Th Thu l y ph n thái m ng, s y khô nhi t 50oC và chi t v i methanol Sau ó d ch chi t

em cô quay n t c n thu c cao Ngh Cao Ngh c em th ho t tínhkháng khu n, xác nh n ng c ch t i thi u (MIC) b ng ph ng pháp pha loãngtrong th ch

t qu : hi u su t chi t xu t cao Ngh cao nh t dòng Ngh 1 (3,59%) và

th p nh t dòng Ngh 3 (1,81%) m cao c a dòng Ngh 6 là cao nh t(24,71%), m cao c a dòng Ngh 1 là th p nh t (10,76%) Dòng Ngh 1, 5 và 7

có ho t tính kháng khu n m nh nh t trên E ictaluri v i MIC = 64 µg/ml và S aureus i MIC = 128 µg/ml, dòng Ngh 1 có ho t tính kháng khu n m nh nh t

trên E tarda v i MIC = 128 µg/ml và S faecalis v i MIC = 256 µg/ml, dòng Ngh

7 có ho t tính kháng khu n m nh nh t trên P aeruginosa v i MIC = 1024 µg/ml, dòng Ngh 5 có ho t tính kháng khu n m nh nh t trên A hydrophilla i MIC =

2048 µg/ml Kh n ng c ch trên 8 ch ng vi khu n thí nghi m c a dòng Ngh 1 là

nh nh t, k n l n l t trên dòng Ngh 7, dòng Ngh 5, dòng Ngh 4, dòngNgh 6 và th p nh t là trên dòng Ngh 2 và dòng Ngh 3

nh h ng n n ng su t ch n nuôi và d l ng kháng sinh trong s n ph m ng

t Do ó ngày nay trên th gi i ng i ta có xu h ng s d ng các bài thu c, các

lo i thu c có ngu n g c t thiên nhiên, các s n ph m này có u m là ít gây tác

ng ph , d tìm, chi phí u tr th p, thân thi n v i môi tr ng, c ng nh h n ch

c s kháng thu c c a các lo i vi khu n

Ngh là m t cây thu c nam r t thông d ng có trong nhi u bài thu c ông y,Ngh có th ch a c nhi u b nh nh : viêm l i, viêm loét d dày, tá tràng, ung

nh t, gh l , nhi m khu n ng ti t ni u, ho, lao ph i

c s ng ý c a B môn Thú Y-Khoa Nông Nghi p và Sinh H c ng

ng tr ng i H c C n Th chúng tôi ti n hành th c hi n tài “So sánh ho t

tính kháng khu n c a 7 dòng Ngh (Curcuma longa L.)” nh m góp ph n thêm

nh ng nghiên c u và có th ng d ng cây Ngh m t cách hi u qu h n vào cu cng

c tiêu c a tài:

- Ch n l c dòng Ngh có ho t tính kháng khu n m nh nh t ng d ng trêngia súc, gia c m và th y s n

CH NG 2

S LÝ LU N

2.1.1 Phân lo i

Tên khoa h c: Curcuma longa L.

Tên khác: Ngh vàng, kh ng hoàng, u t kim, co hem, co kh n m n (Thái),khinh l ng (Tày)

Tên n c ngoài: Common turmeric, long turmeric (Anh), safran des Indes(Pháp)

m hoa hình tr ho c hình tr ng ính trên m t cán m p dài n 20 cm, m c

gi a túm lá; lá b c r i, màu r t nh t, nh ng lá phía d i mang hoa sinh s n, màu

c ho c tr ng nh t, nh ng lá g n ng n không mang hoa h p h n và pha màu h ng

u lá, ài có 3 r ng không u; tràng có ng dài, cánh gi a dài h n các cánh haibên, màu vàng; nh có bao ph n có c a do m t ph n l i ra c a trung i d i cácô; nh lép dài h n bao ph n; cánh môi g n hình m t chim, h i chia 3 thùy; b u cólông

Hình 2 Hoa Ngh

Hình 3 C Ngh

Qu nang, 3 ô, m b ng van; h t có áo.

Mùa hoa qu : tháng 3 – 5 ( Huy Bích và ctv, 2004)

2.1.3 Phân b sinh thái

Ngh là m t cây tr ng quen thu c kh p các n c các vùng nhi t i, tNam Á n ông Nam Á

Bên c nh ngu n cung c p do tr ng trong nhân dân, m t s a ph ng phía

c, Ngh m c hoang d i c tính tr l ng t i 1000 t n

Ngh là cây a m, a sáng và có th h i ch u bóng, cây có biên sinh thái

ng, thích nghi c v i nhi u ti u vùng khí h u khác nhau

Vi t Nam, Ngh c ng c coi là m t cây tr ng c kh p các a

ph ng, t vùng ng b ng ven bi n n vùng núi cao trên 1500 m Nh m t s

i thu c huy n Qu ng B , Yên Minh, ng V n, Mèo V c (Hà Giang); Sìn H ,Phong Th (Lai Châu) ( Huy Bích và ctv, 2004)

2.1.4 B ph n dùng

cái c a Ngh g i là kh ng hoàng C nhánh con c a Ngh là u t kim(Ph m Xuân Sinh, 2000)

Thân r c thu hái vào tháng 8 – 9, c t b r riêng Mu n lâu, ng i

ta h p Ngh trong 6 – 12 gi , ráo n c r i em ph i n ng hay s y khô Trong y

gi m r i thái phi n ph i khô

ng phi n sao vàng: em Ngh ã thái phi n sao n khi vàng th m

ng ch v i phèn chua: Ngh thái phi n t m n c phèn chua v i t l 10kgNgh và 0,1kg phèn chua, n c v a , 1 gi , sao n khi vàng

ng ch v i gi m, phèn chua: Ngh (10kg), gi m (1kg), phèn chua (0,1kg),

c v a Tr c h t tr n u Ngh v i gi m, thêm ít n c cháo nóng Thêmdung d ch phèn chua vào, tr n u, 24 gi lu c n khi c n, ph i khô se (còn

2.1.5 Thành ph n hóa h c

Ng i ta ã xác nh trong c Ngh có 3,5 – 4% h n h p ch t màu và phân

p c curcumin tinh khi t v i hàm l ng 1,5 – 2%

Curcumin là m t h n h p g m 3 th : curcumin chính th c (g i là curcuminI) chi m t l 60% là biferuloylmethan, curcumin II là monodesmetoxy curcuminchi m 24% và curcumin III là bidesmetory curcumin 14%

Trong tinh d u lá Ngh có h n 20 thành ph n g m các monoterpen phellandren (24,5%), cineol (15,9%), Cymen (13,2%) và pinen (8,9%) là cácthành ph n chính

Nhi u h p ch t terpen khác c ng ã c xác nh có trong tinh d u Ngh là

và pinen, camphen, limonen, terpinen, caryophyllen, linalool, borneol,isoborneol, camphor, eugenol, cineol curdion, curzerenon, và curcumen ( HuyBích và ctv, 2004)

Trong cây Ngh ng i ta ã phân tích c:

Ch t màu curcumin 0,3%, tinh th nâu , ánh tím, không tan trong n c,tan trong r u, ete, clorofoc, dung d ch có hu nh quang màu xanh l c Tan trongacid (màu t i), trong ki m (màu máu r i ng tím), trong ch t béo (dùng nhu m các ch t béo)

Tinh d u 1 – 5% màu vàng nh t, th m Trong tinh d u có curcumen

C-15H24, m t cacbon không no, 5% paratolylmethyl cacbinol và 1% long não h utuy n

Ngoài ra còn tinh b t, canxi oxalat, ch t béo

C ngh ch a 8 – 10% n c, 6 – 8% ch t vô c , 40 – 50% tinh b t nh a

v c Ngh (v n c o b i) ã c t c t 1,5 n 2,1% tinh d u có thành

ph n t ng t tinh d u c t t c Ngh , do ph n v dày t 0,5 – 1 mm trong ó tr ng

ng l p v m ng không áng k , còn ph n c dính vào chi m ch y u ( T t

Ngh có ho t tính u hòa kinh nguy t, ch ng loét d dày và r i lo n tiêuhóa.

Ch t curcumin I có tác d ng c ch s phát tri n c a Mycobacterium tubercolosis, Salmonella paratyphi, Staphylococcus aureus Ngoài ra còn có tác

Ch t arturmeron t tinh d u và d ch chi t hexan t lá Ngh di t u trùng

mu i Aedes aegyptii ( Huy Bích và ctv, 2004)

2.1.7 Công d ng

Thân r Ngh c dùng ch a kinh nguy t không u, b kinh, máu, vùng

ng c b ng tr ng au nh c, au liên s n d i, khó th , sau khi máu x u không

ra, b òn, ngã t n th ng máu, d dày viêm loét, ung nh t, gh l , phong th p,tay chân au nh c, vàng da

Ngh có tác d ng tr nhi m khu n ng ti t ni u, tiêu ch y, ho, lao ph i

Là thu c ch ng co th t, tr viêm l i, có tác d ng di t côn trùng, di t n m,

di t giun tròn ( Huy Bích và ctv, 2004)

Ngoài ra Ngh còn có tác d ng: tiêu th c, tiêu àm, l i m t, l i ti u, gi i

c, gi m au (Ph m Xuân Sinh, 2000)

2.1.8 Bài thu c có Ngh

Ch a tr ng phong b i li t m t bên: cây Ngh , rau sam, dây bìm bìm, lá cây

u gió, cây x ng b , huy t giác, u 12 gram, qu chi 20 gram, h i h ng, inh

ng u 12 gram T t c tán nh , tr n v i 1 chén r u và m t chén n c mà bóp

Ch a ch ng trong b ng tích thành c c ho c do m tích hay huy t t l i gây

au nhói: c Ngh , c g u u b ng nhau, cam th o m t ít, tán b t làm viên Dùng

ng 3 lát, t tô 3 lá, mu i 2 gram, s c n c u ng làm thang Có th u ng thu c v i

u lúc ói càng t t

Ch a ái ra máu: Ngh tán nh 40 gram, hành tr ng m t n m S c u ng chialàm 3 l n trong ngày.

Ch a huy t gây au vùng tim: c Ngh t t n tính tán b t, m i l n u ng

4 gram v i gi m thanh un sôi hay n c ti u tr em làm thang

Ch a viêm loét d dày, tá tràng, au vùng d dày, h i, chua: Ngh 10gram, tr n bì 12 gram, kh sâm 12 gram, h ng ph 10 gram, b công anh 10 gram,

ng i c u 8 gram Dùng d ng thu c b t, ngày u ng 10 – 20 gram, chia 2 l n

Ch a viêm gan, suy gan, vàng da: Ngh 5 gram b b 10 gram, chi t 5g,râu ngô 5 gram, sirô n ho c tá d c v a Làm thành sirô ho c c m

Phòng và ch a b nh sau : Ngh m t c , n ng, nhai n, u ng v i r u

Ch a th huy t, máu cam: Ngh tán nh , ngày u ng 4 – 6 gram, chiêu v ic

Ch a ái ra máu hay ái bu t: Ngh và hành s c u ng

Ch a tr : mài Ngh bôi vào

Ch a viêm c , ho i t c a tr và c a viêm t c ng m ch: Ngh t i1kilogram, lá phù dung 100 gram, thiên niên ki n 30 gram, c t toái b 30 gram, mai

ba ba 30 gram, h ng n 20 gram, con r t 20 gram, long não 10 gram, sáp ong 50gram, than tóc r i 20 gram, d u th c v t (v ng, l c 1 lít) ngh thái lát m ng un

u sôi cho lá phù dung và Ngh vào un sôi m t gi Khi Ngh khô qu t thành

màu nâu thì v t ra, cho các v thu c trên un ti p m t gi n a, v t thu c ra l c, l i

un ti p m t gi Sau ó b c n i xu ng khi còn nóng kho ng 60oC, cho long não

và sáp ong, h ng n vào khu y u ngu i óng l s ch dùng d n

Ch a ch ng iên cu ng, t c b c lo s : Ngh 250 gram, phèn chua 100gram, tán nh viên v i h thành h t ngô, u ng m i l n 50 viên

Ch a lên c n suy n khó th : Ngh t i 100 gram, giã nát, hòa v i ng

ti n, v t l y n c c t u ng

Kem Ngh bôi ch a b ng: Cao Ngh 5 ml, vaselin 43 gram, lanolin 1 gram,

c c t 30 ml, tr n u (cao Ngh là cao chi t v i c n 90o c a b t ngh )

Cao dán nh t: Ngh 60 gram, c ráy 80 gram, d u v ng 80 gram, nh athông 40 gram, sáp ong 40 gram C ráy g t s ch v , cùng gi v i Ngh cho th t

nh , cho vào n u nh v i nh a thông, d u v ng và sáp ong L c ngu i, ph t lên

gi y b n dán vào m n nh t

Ch a s i m t làm mòn s i: ngh 12 gram, kim ti n th o 40 gram, m c

ng, nhân tr n, ch xác, i hoàng, m i v 12 gram S c u ng ngày m t thang Viêm màng ph i do lao: Ngh 12 gram, hoàng c m, ý d , m i v 16 gram,huy n sâm, i táo, m ch môn, bách b , ch xác, m i v 12 gram, i táo 10 qu ,

th ng tru t 8 gram, nguyên hoa, cam to i, i kích, m i v 4 gram S c u ng ngày

t thang

Ch a kinh nghuy t không u: Ngh 8 gram, ích m u, kê huy t ng, m i v

16 gram, xuyên khung, ào nhân m i v 8 gram S c u ng

Ch a au kinh: Ngh 8 gram, ích m u 16 gram, ào nhân, xuyên khung,

ng u t t, h ng ph , m i v 8 gram S c u ng trong ngày ( Huy Bích và ctv,2004)

SÚC VÀ GIA C M

2.2.1 Staphylococcus aureus

Staphylococcus aureus (S aureus) thu c h Micrococcaceae, gi ng Staphylococcus g m: Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis, Staphylococcus saprophyticus (Nguy n Nh Thanh và ctv, 1997).

c m

Vi khu n hình c u, gram d ng, ng kính 0,7 – 1 µm, không di ng,không sinh nha bào, và th ng không có v , không có lông Staphylococcus

th ng x p thành t ng ám hình chùm nho

S aureus có vai trò và ý ngh a i v i y h c và thú y h c Kho ng 30%

ng i kh e m nh mang S aureus trên da và niêm m c, khi có nh ng t n th ng

da và niêm m c ho c nh ng r i lo n v ch c n ng thì các nhi m trùng do S aureus dàng xu t hi n S aureus còn có kh n ng hình thành c t ru t trong th c

ph m, do ó có th gây nên ch ng nhi m c (Nguy n Nh Thanh và ctv, 1997)

c tính nuôi c y

S aureus là vi khu n sinh m n hình, d nuôi c y, phát tri n c nhi t

10 – 45oC, và n ng mu i cao t i 10%, thích h p u ki n hi u khí ho c kkhí Nhi t thích h p 32 – 37oC, pH là 7,2 – 7,6 (Tr n Th Ph n, 2004)

Môi tr ng n c th t: sau khi c y 5 – 6 gi vi khu n ã làm c môi tr ng,sau 24 gi môi tr ng c rõ h n, l ng c n nhi u, không có màng (Nguy n NhThanh và ctv, 1997)

Môi tr ng th ch th ng: 12 – 24 gi khu n l c tròn ng kính 2 – 4 mm,màu tr ng, vàng, vàng chanh, h i t Ph n l n khu n l c có màu vàng th m(Nguy n V nh Ph c, 1977)

Môi tr ng th ch máu: S aureus làm dung huy t và làm ông huy t t ng

th (Tr n Th Ph n, 2004)

Môi tr ng Gelatin: c y vi khu n theo ng c y trích sâu, nuôi nhi t

20oC sau 2 – 3 ngày, Gelatin b tan ch y ra trong gi ng d ng hình ph u (Nguy n

Men làm tan t huy t ( Fibrinolyzin hay Staphylokinaz): phát tri ntrong c c máu, làm c c máu v thành nh ng m nh nh , nh ng m nh này d i ch vàgây t c m ch nh ho c gây m ng m , ôi khi gây ra hi n t ng nhi m m di c n.

Men Dezoxyribonucleaz: th y phân axit dezoxyribonucleic và gây các

c h n dung huy t t anpha (Nguy n Nh Thanh và ctv, 1997)

c t di t b ch c u: D i tác ng c a nhân t này làm cho b ch c u

t tính di ng, m t h t và nhân b phân h y, nó gi vai trò quan tr ng trong c

ch sinh b nh c a t c u (Nguy n Nh Thanh và ctv, 1997)

c t ru t: kho ng 50% dòng S aureus ti t c c t ru t Có 6

lo i c t ru t t A – F Nh ng c t ru t này b n v i nhi t (ch u sôi c trong

30 phút) và không b tác ng b i nh ng enzym ru t ây là nguyên nhân gây ng

c th c n c t ru t c ti t ra khi S aureus m c trên th c n nhi u ch t

ng và protein (Nguy n Thanh B o, 1993)

c kháng

Staphylococcus có s c kháng kém i v i nhi t và hóa ch t: 70oC

ch t trong 1 gi , 80oC ch t trong 10 – 30 phút, 100oC ch t trong vài phút

Acid phenic 3 – 5% di t vi khu n trong 3 – 5 phút Formon 1% di t vikhu n trong 1 gi

n i khô hanh và óng b ng vi khu n có s c kháng t t n i khô ráo

vi khu n s ng c trên 200 ngày (Nguy n Nh Thanh và ctv, 1997)

Tính gây b nh

Trong các loài v t, ng a c m nhi m nh t r i n chó, bò, heo, c u Gia c m

Staphylococcus th ng trên da và niêm m c các h c t nhiên, khi s c kháng c a t ch c b phá ho i thì gây viêm c c b có tính ch t m ng m , gây áp xe,

ng kh p, viêm t y x ng, viêm màng k t m c, viêm tuy n s a c a dê, bò, ng a

Staphylococcus có th theo ng máu gây m ng m n i t ng, t ó gây ra

i huy t và c huy t (Nguy n V nh Ph c, 1977)

Trong phòng thí nghi m th c m nhi m nh t Tiêm canh trùng t c u khu nvào t nh m ch th thì th ch t trong vòng 1 – 2 ngày vì ch ng huy t nhi m m Mkhám th y có nhi u áp xe tim, th n, x ng, b p th t…(Tr n Th Ph n, 2004)

Tính kháng thu c

S aureus kháng v i penicillin G do vi khu n này s n xu t c menpenicillinase, m t s còn kháng c MRSA (Methicillin resistant Staphylococcus aureus) do t o ra m t lo i protein g n vào th th ho t ng c a methicillin T l

S aureus kháng methicillin lên trên 50%.

S aureus kháng thu c cao v i penicillin (89,4%), tertracycline (82,4%),

trimethoprim + sulfamethazin (80,6%), chloramphenicol (64,8%), erythomycin

(38,4%) và methicillin (25,9%) Các ch ng S aureus có t l kháng cao v iampicillin, Co-trimoxazol, erythromycin, lincomycin (t 50 – 80%) và nh ng khángsinh có ho t l c m nh nh ceftriazon, ciprofloxacin thì b t u b vi khu n nàykháng l i (Nguy n B u Châu, 2007)

c tính nuôi c y

Streptococcus là nh ng vi khu n hi u khí hay y m khí tùy ti n, m c t t t t

các môi tr ng, ph n l n các liên c u gây b nh thích h p nhi t 37oC

Môi tr ng n c th t: Streptococcus hình thành h t ho c nh ng bông, r i

ng xu ng áy ng Sau 24 gi nuôi c y, môi tr ng trong, áy ng có c n

Môi tr ng th ch th ng: Streptococcus hình thành khu n l c d ng S,

khu n l c nh , tròn, l i, bóng, màu h i xám (Nguy n Nh Thanh và ctv, 1997)

Trên th ch máu, Streptococcus có 3 d ng dung huy t : dung huy t : khu n

c c bao quanh b ng m t vòng màu xanh nh t, t ng i h p ây là hi n

ng dung huy t không hoàn toàn, ch có m t ph n h ng c u b tiêu Dung huy t: bao quanh khu n l c là m t vòng trong su t, r ng 2 – 4 mm ây là hi n t ngdung huy t hoàn toàn, không có h ng c u chung quanh khu n l c Dung huy t :màu th ch xung quanh khu n l c v n nguyên v n Trong tr ng h p này h ng c ukhông b tiêu (Warren Levinson, 2004)

Men làm tan t huy t (Streptokinaz): do Streptococcus nhóm A, C, G

sinh ra, tác d ng làm tan t huy t Men có tính kháng nguyên cao, kích thích c thhình thành kháng th anti streptokinaz

Streptodornaz: tác d ng làm l ng m c do Streptococcus c t o nên(m c này c t o nên b i ADN và ARN) Men này có 4 lo i A, B, C, D ho t

ng c a chúng ch có tác d ng khi có m t ion Mg++

Hyaluronidaz: có tác d ng th y phân axit Hyaluronic là ch t c b n c a

mô liên k t, giúp cho vi khu n d lan tràn

Diphotpho – Pyridin – Nucleotidaz: men này có liên c u A, C, G và

Proteinaz: có tác d ng phân h y protein, tiêm v i li u cao cho ng v tgây nên các th ng t n tim (Nguy n Nh Thanh và ctv, 1997).

c t : Ngo i c t có kh n ng dung huy t, di t b ch c u, gây ho i t ,làm tan t huy t, gây khu ch tán

c t làm tan t huy t trên th ch máu, tiêm vào t nh m ch th làm ái

ra huy t s c t và máu

c t di t b ch c u ng n s th c bào c a b ch c u

c t ho i t : khi l y n c l c canh trùng Streptococcus tiêm vào da

ng v t (th ) th y xu t hi n ho i t

c t làm tan t huy t, s i huy t

c t khuy ch tán làm cho Streptococcus phát tri n nhanh trên t

ch c (Nguy n V nh Ph c, 1977)

S c kháng

Có c kháng kém v i nhi t và hóa ch t: 70oC S faecalis ch t trong

35 – 40 phút, 100oC ch t trong 1 phút, các ch t sát trùng thông th ng d tiêu di t

c S faecalis (Nguy n Nh Thanh và ctv, 1997).

Tính gây b nh

Vi khu n trong c th ng i hay súc v t, do nh ng nguyên nhân ph c t p, có

th tr nên c và tác ng gây b nh, m t mình hay k t h p v i nh ng lo i vikhu n khác (Nguy n V nh Ph c, 1977)

Trong t nhiên, S faecalis có kh p n i trên c th ng i và ng v t, bình

Trong phòng thí nghi m, th là ng v t thí nghi m d c m th nh t N u

tiêm S faecalis vào d i da cho th , s th y áp xe t i n i tiêm N u tiêm S faecalis

vào t nh m ch hay phúc m c th ch t nhanh do nhi m trùng huy t Ngoài ra có thdùng chu t nh t gây b nh (Nguy n Nh Thanh và ctv, 1997)

Tính kháng thu c

S faecalis kháng hoàn toàn v i gentamycin và streptomycin n ng

th p S faecalis còn kháng v i kháng sinh ampicillin (70%)(http://www.thongnhathospital.org.vn/nckh/2005_60_HNKH.pdf)

Theo Johnson và ctv (1998) E faecalis kháng gentamycin (7%),

streptomycin (20%), gentamycin + streptomycin (22%), vancomycin + teicoplanin(2%) và vancomycin (4%)

2.2.3 Escherichia coli

Escherichia coli (E coli) thu c h Enterobacteriaceae, gi ng: Escherichia.

c m

E coli là tr c khu n hình g y ng n, gram âm, kích th c 2 – 3 x 0,6 µm,

ph n l n E coli di ng do có lông xung quanh thân, nh ng m t s không th y di

ng Vi khu n không sinh nha bào, có th có giáp mô

E coli t màu u ho c s m hai u, kho ng gi a nh t h n Nhu m vikhu n t khu n l c nh y có th th y giáp mô, khi soi t i thì không nhìn th y c

u c nh b ng axit osmic r i quan sát d i kính hi n vi n t th y t bào E coli có nhân, ó là m t kh i t i n m trong nguyên sinh ch t màu sáng (Nguy n Nh

Thanh và ctv, 1997)

c tính nuôi c y

E coli là tr c khu n hi u khí và y m khí tùy ti n, có th sinh tr ng nhi t

t 5 – 40oC và pH t 5,5 – 8 Trong ó, nhi t thích h p nh t là 37oC và pH là7,2 – 7,4 (Nguy n Nh Thanh và ctv, 1997)

Trên môi tr ng EMB, E coli hình thành nh ng khu n l c màu tím than, óng ánh kim lo i (Warren Levinson et al., 2000).

Trên môi tr ng MC, vi khu n hình thành nh ng khu n l c ho c h ng,không nh y, l i, bóng, rìa tròn (State, 1960)

Môi tr ng th ch th ng: sau 24 gi hình thành nh ng khu n l c tròn, t,không trong su t, màu tro tr ng nh t, h i l i, ng kính 2 – 3 mm Nuôi lâukhu n l c g n nh tr thành nâu nh t và m c r ng ra

Môi tr ng n c th t: phát tri n t t, môi tr ng r t c, có c n màu tro nh t

ng xu ng áy, ôi khi có màng màu xám nh t trên m t môi tr ng, môi tr ng có

c tính sinh hóa

Chuy n hóa ng: E coli lên men sinh h i các lo i ng fructose,glucose, lactose, levulose, galactose, xylose, ramnose, mannit, H2S âm tính(Nguy n Nh Thanh và ctv, 1997)

Các ph n ng khác: E coli th ng sinh Indole, Methyl Red d ng tính,không có kh n ng s d ng citrate, kh nitrate thành nitrite và lên mendecarboxylase v i arginine, lysine (Tr n Linh Th c, 2007)

c t

Ngo i c t : là m t ch t không ch u c nhi t, d b phá h y 56oC trongvòng 10 – 30 phút D i tác d ng c a formol và nhi t, ngo i c t chuy n thành

gi i c t Ngo i c t có tính h ng th n kinh và gây ho i t Kh n ng t o c

s m t i khi các ch ng c gi lâu dài, ho c c y chuy n nhi u l n trên môi

tr ng dinh d ng ( ào Tr ng t và ctv, 1999)

i c t : là y u t gây c ch y u c a vi khu n ng ru t, chúng cótrong t bào vi trùng và g n vào t bào vi trùng gây b nh N i c t có th chi t

xu t b ng nhi u ph ng pháp: phá v v t bào b ng c h c, chi t xu t b ng phenol

ho c d i tác d ng c a enzyme

c u trúc, n i c t có ph c ch t polysaccharide-protein-lipid, vì v y nóthu c v kháng nguyên hoàn toàn và có tính c hi u cao i v i các ch ng c a m iserotype

sinh b nh do E coli gây ra ( ào Tr ng t và ctv, 1999)

c kháng

E coli không sinh nha bào, do ó không ch u c nhi t , un 55oC trong

1 gi , 60oC trong 30 phút, un sôi 100oC ch t ngay Các ch t sát trùng thông

th ng: acid phenic, formol di t vi khu n sau 5 phút môi tr ng bên ngoài,

các chùng E coli có th t n t i n 4 tháng (Nguy n Nh Thanh và ctv, 1997)

th ng gây b nh cho súc v t m i t 2 – 3 ngày ho c 4 - 8 ngày Ng i ta

th ng g i Colibacillosis là m t b nh ng ru t c a ng a, bê, c u, heo và gia c m

non do E coli gây ra (Nguy n nh Thanh và ctv, 1997).

heo tr ng thành, E coli còn là m t trong nh ng nguyên nhân gây viêm

ng ti t ni u a n viêm vú, h i ch ng MMA (Bertschinger, 1993)

Trong phòng thí nghi m: tiêm vi khu n vào d i da cho chu t b ch, chu tlang, th có th gây viêm c c b , n u tiêm v i li u l n có th gây b i huy t, con v t

ch t

Tính kháng thu c

Theo các nhà khoa h c Liên Xô (1973), khi ki m tra tính m n c m và tính

kháng thu c c a các ch ng E coli gây b nh trên bê, tác gi cho th y: ã có 15

ch ng (88%) a kháng v i 2 thu c chlortetracycline và oxytetracycline, 14 ch ng(82%) kháng streptomycin, 7 ch ng (41%) kháng chloramphenicol, 6 ch ng (35%)kháng l i furazolidon, 23% kháng l i polymycin, 18% kháng l i neomycin (Bùi ThTho, 2003)

Lê V n T o (2006) cho bi t hi n nay, có 12% E coli a kháng v i 7 lo i

kháng sinh, 32% a kháng v i 6 lo i kháng sinh, 40% a kháng v i 5 lo i khángsinh, 10% a kháng v i 4 lo i kháng sinh, 6% a kháng v i 3 lo i kháng sinh (trích Bùi Th Tho, 2003)

t s kháng sinh b ch ng E.coli kháng v i t l cao: nalidixic acid

(100%), streptomycin (84%), trimethoprim/sulphamethoxazole (68%), neomycin vàampicillin ( 52%), kanamycin (48%), ciprofloxacin (42%), gentamycin (28%) (

Tr ng Hà Thái và ctv, 2009)

E coli c ng có kh n ng kháng chéo, ngh a là vi khu n kháng v i thu c này

thì c ng kháng luôn v i các thu c khác m c dù chúng ch a h ti p xúc v i các

chéo 2 chi u Qua k t qu nghiên c u vi khu n E coli gây b nh heo con, khi ti n hành nhân t o ch ng E coli kháng v i decamycin thì nó kháng v i furazolidon.

Ng c l i, khi nhân t o ch ng E coli kháng v i furazolidon thì nó c ng kháng chéo

i chloramphenicol ây là kháng chéo hai chi u (Ph m Kh c Hi u và Lê Th

P aeruginosa có d ng hình que m ng, gram âm, kích th c 0,5 x 1,5 – 3

µm, hai u tròn, ng riêng t ng n v ho c t ng ôi, t ng chu i ng n và ôi khi

n c c có th giúp vi khu n di chuy n nhanh v phía tr c (Ryan & Ray, 2004)

P aeruginosa là vi khu n có c l c th p, th ng tìm th y trong quá trìnhnung m bò, l n và trong các v t th ng nhi m trùng ng i

c tính nuôi c y

P aeruginosa hi u khí và hi u khí không b t bu c, phát tri n nhi t t

30 – 37oC, gi i h n nhi t có th phát tri n 5 – 42oC, pH thích h p 6,6 – 7,0 P aeruginosa s ng r t lâu trong môi tr ng nuôi c y và trong thiên nhiên (Nguy n

Trên môi tr ng th ch dinh d ng nh TSA, NA khu n l c h i tròn, rìakhông ph ng, trong óng ánh, môi tr ng xung quanh khu n l c màu xanh, có mùitrái cây (Carter, 1978).

Trên môi tr ng SS Agar khu n l c nh t màu, trên môi tr ng BGA khu n

c màu (Carter,1978)

P aeruginosa s n sinh s c t Có 3 lo i s c t : pyoxyanin (s c t xanh) hòa

tan trong clorofoc và n c, d oxy hóa tr thành , nâu hay en; fluoretxin (s c xanh lá cây) có hu nh quang hòa tan trong n c, không hòa tan trong clorofoc,

n có photphat và sulfat m i s n sinh s c t c, sau khi oxy hóa tr nên nâuvàng; s c t vàng - xanh không có hu nh quang, tr nên sau khi b oxy hóa.Trong 3 lo i s c t này pyoxyanin là c tr ng c a vi khu n (Nguy n V nh Ph c,1977)

c tính sinh hóa

P aeruginosa cho ph n ng oxidase d ng tính ây là m t ph n ng quan

tr ng phân bi t gi a gi ng Pseudomonas, gi ng Vibrio i h

Enterobacteriaceae (Kovacs,1956, trích d n b i Inglis và Hendrie,1994).

P aeruginosa cho k t qu ki m tra O-F (Oxidation - Fermentation) là ng/ âm Trong khi Aeromonas spp là d ng/ d ng K t qu n y là do P aeruginosa không có kh n ng lên men carbohydrate l y n ng l ng, P aeruginosa ch có kh n ng oxi hóa các ngu n carbohydrate.

P aeruginosa làm tan ch y gelatine do P aeruginosacó kh n ng sinh ra

gelatinase

P aeruginosa có enzyme nitratase có kh n ng kh nitrate thành các h p

ch t khác nhau nh nitrite, amonia

Trên môi tr ng TSI cho ph n ng ki m tính không sinh gas và H2S

Môi tr ng ng: ch có ng glucose b phân gi i, không sinh h i, các

lo i ng khác không b phân gi i Không hoàn nguyên metyl , không s n sinhindol, ph n ng H2S, VP âm tính (Nguy n V nh Ph c, 1977)

c t

P aeruginosa s n sinh n i c t (Nguy n V nh Ph c, 1977)

P aeruginosa sinh ngo i c t là Exotoxin A, lo i c t này ch gây ho i

P aeruginosa ti t ra hai lo i protein ngo i bào có vai trò trong tính c c a

vi khu n trong quá trình xâm nhi m là elastase và alkalinne protease (Botzenhart et al., 1987).

c kháng

P aeruginosa s ng r t lâu trong môi tr ng nuôi c y và trong thiên nhiên,

di t sau khi un 55oC trong 1 gi (Nguy n V nh Ph c, 1977)

Kh n ng kháng v i h mi n d ch c a c th ng v t: P aeruginosa

t s ch ng có kh n ng ti t ra Alginate bao b c bên ngoài t bào c a vi khu ngiúp vi khu n ch ng l i s th c bào c a các i th c bào, tác d ng c a các b ch c utrung tính, kháng th và các y u t ng ng k t b th Các protease c P aeruginosa ti t ra có kh n ng tách r i các thành ph n c a IgG, b t ho t b th

P aeruginosa ch t nhanh chóng 100oC Trong môi tr ng m, thoáng,không có ánh sáng m t tr i chi u tr c ti p, chúng s ng c hàng tu n; trong môi

tr ng có dinh d ng t i thi u, 5oC chúng có th s ng h n 6 tháng (Lê HuyChính, 2007)

Tính gây b nh

Trong phòng thí nghi m: Vi khu n không có c l c cao v i ng v t thínghi m Th và chu t b ch có th ch t do b i huy t, chu t lang có th ho i t ho c

ho i th sau khi tiêm vi khu n d i da (Nguy n V nh Ph c, 1977)

Trong t nhiên: vi khu n có m t kh p n i trong môi tr ng khi s c kháng c th gi m vi khu n s t n công gây b nh nh là m t b nh c h i

Tính gây b nh v i ng i: Vi khu n xâm nh p vào c th qua v t b ng t o xanh sau ó i vào c quan trong c th gây viêm ph qu n, viêm màng não,viêm ng ti t ni u, viêm tai gi a, viêm loét trên da, viêm m t P aerginosa gây

nh viêm m t hóa s ng do vi khu n có th nh v trên m t và trong u ki n s c

kháng c a c th y u thì P aeruginosa ti t c t h y ho i giác m c gây mù

Vi khu n gây b nh trên nhi u loài v t, viêm teo m i, viêm t cung bò và

c cho là gây ra s y thai trên bò và ng a, ch ng ch y n c tai chó, mèo, nhi mtrùng máu gà (Carter, 1978)

Tính kháng thu c

Theo G Bonfiglio và ctv (1998) P aeruginosa kháng m t s kháng sinh

theo t l nh sau: meropenem 9,1%, ceftazidime 13,4%, carbenicillin 27,3%,ticarcillin/clavulanic acid 22,8%, amikacin 10,6% và ciprofloxacin 31,9%

Tr c khu n m xanh kháng l i nhi u kháng sinh thông d ng nh : penicillin,ampicilin, chloramphenicol và tetracycline (Lê Huy Chính, 2007).

Úc P aeruginosa kháng nhi u lo i kháng sinh nh : kháng t t c

penicillins (tr ticarcillin 13% kháng và piperacillin 9% kháng), kháng t t ccephalosporins (tr ceftazidim 10% kháng), gentamicin (17% kháng) và tobramycin

(8% kháng) Hi n nay M P aeruginosa kháng h n 2 lo i kháng sinh là 37 –

Salmonella u có kh n ng di ng m nh do có t 7 – 12 lông xung quanh thân

(tr Salmonella pullorum và Salmonella gallinarum không có lông), d nhu m v i

các thu c nhu m thông th ng, Gram âm, khi nhu m vi khu n b t màu u toànthân ho c h i m hai u (Nguy n Nh Thanh và ctv, 1997)

c tính nuôi c y

Nguy n Nh Thanh và ctv (1997), vi khu n Salmonella a k khí, v a hi ukhí không b t bu c, d nuôi c y nhi t t i h o 35oC – 37oC, pH thích h p cho

phát tri n c a Salmonella 6,5 – 7,5

Môi tr ng th ch: xu t hi n nh ng khu n l c tròn, nh n bóng, h i l i lên

gi a, có màu nh t trên môi tr ng BGA , ng kính khu n l c 2 – 4 mm

Môi tr ng n c th t: c y vi khu n vài gi ã c nh , sau 18 gi ã c

u, nuôi c y lâu thì áy ng nghi m có c n, trên b m t môi tr ng có màngng

Vi khu n không làm tan ch y gelatin

c tính sinh hóa

Nguy n Nh Thanh và ctv (1997) mô t c tính sinh hóa Salmonella nh

sau:

Ph n l n các loài Salmonella lên men có sinh h i các nhóm ng: glucose,manitol, mantose, galactose, arabinose

t s loài c ng lên men các ng nh trên nh ng không sinh h i nh S abortus bovis, S cholerae suis ch ng Kunzendorf, S enteritidis, S gallinarum, S newport, S typhisuis, S typhi ; S pullorum không lên men ng matose, S cholerae suis không lên men arabinose.

u h t các ch ng Salmonella u sinh khí (tr S typhi), sinh ra acid, s

ng nitrate nh ngu n carbon T t c Salmonella u không lên men ng

lactose, saccharose tr S arizonae.

Có kho ng 96% Salmonella ti t ra enzyme kh carboxyl v i lysine, arginine, ornithine, a s Salmonella không phân gi i urase, không làm tan ch y gelatin, hoàn

ch, vi khu n gi t ch t chu t b ch, chu t lang trong vòng 48 gi B nh tích c

tr ng là ru t non sung huy t, màng peyer phù n , ôi khi ho i t c t ru t gây

c t th n kinh, gây hôn mê, co gi t N i c t có hai lo i: lo i gây sung huy t và

n loét

Ngo i c t : hình thành trong c th ( u ki n in vivo) và trong môi tr ngnuôi c y k khí Ngo i c t còn tác d ng vào th n kinh và ru t Ngo i c t có

th ch thành gi i c t b ng cách tr n thêm 5% formol 37oC trong 20 ngày

Gi i c t tiêm cho th có kh n ng trung hòa c t c a vi khu n (Nguy n NhThanh và ctv, 1997)

c kháng

Nguy n Nh Thanh và ctv (1997) Salmonella có th t n t i trong n c, n c

th i, phân gia súc, trong th c ph m, th c n gia súc v i th i gian lâu Chúng khósinh s n trong n c th ng, nh ng có th t n t i m t tu n Trong n c á có th

ng 2 – 3 tháng Trong phân Salmonella có th t n t i trên 60 ngày.

i nhi t : vi khu n có s c kháng y u, 50oC b di t sau 1 gi , 57oCsau 30 phút, 70oC sau 20 phút, 100oC trong 5 phút.

Ánh sáng m t tr i chi u tr c ti p s di t vi khu n sau 5 gi n c trong và

9 gi n c c

Các ch t sát trùng thông th ng c ng di t vi khu n hoàn toàn nh phenol 5%

và formol 2% di t vi khu n trong 15 – 20 phút

Salmonella có th s ng trong th t p mu i n ng 29% c 4 – 8 tháng nhi t t 6 – 12o C

Tính gây b nh trên gia súc còn ph thu c vào c l c c a ch ng Salmonella,

c kháng c a c th ký ch , s l ng m m b nh nhi m vào và con ng xâm

nh p c a chúng (Wilcock, 1992)

Tính kháng thu c

Theo Tr n Th Ph n và ctv (2004) t tháng 12 n m 2000 n tháng 4 n m

2001 Tân Phú Th nh, thành ph C n th trong 30 ch ng Sallmonella có 11 ch ng

kháng v i kháng sinh chi m 36,6%, trong ó 7 ch ng kháng v i 1 lo i khángsinh và 4 ch ng kháng v i 2 lo i kháng sinh T l kháng ampicillin (54,5%),chloramphenicol (36%), tetracycline (36%), cephalexin (9%)

(Livestock%2015%20(Ms.%20Phan).pdf.)

http://www.ctu.edu.vn/institutes/mdi/jircas/JIRCAS/research/workshop/pro03/C1-Salmonella có kh n ng kháng cao v i các kháng sinh sau:chloramphenicol (37,4 – 68,1%), tetracycline (33,4 – 59,6%), Streptomycin (74,6 –89,24%) Nh ng kháng sinh dùng nhi u và r ng rãi thì t l kháng thu c cao nh :sulfamide, chlotetracycline (Bùi Th Tho, 2003)

m 2000 – 2001, t i ng b ng sông C u Long ( BSCL) ã phát hi n 49

ch ng trong s 230 ch ng Salmonella cho th y s kháng thu c, trong ó có 19