NGHIÊN cứu ẢNH HƯỞNG của các mức độ tấm gạo bổ SUNG TRONG KHẨU PHẦN TRÊN KHẢ NĂNG tận DỤNG THỨC ăn, sự TÍCH lũy đạm và các THÔNG số DỊCH dạ cỏ của cừu TĂNG TRƯỞNG

Lu n v n t t nghi p Ngành: NÔNG H C

và ch a công b trong b t k lu n v n hay t p chí khoa h c khác N u có gì sai tráitôi xin hoàn toàn ch u trách nhi m tr c Khoa và B môn.

C n Th , ngày….tháng… m 2013

Sinh viên th c hi n

Tr n Minh Ki t

I C M N

Lu n v n t t nghi p i h c là m t quá trình dài h c t p và nghiêm c u c a b nthân Bên c nh s n l c c a b n thân tôi còn nh n c s ng h , chia s , giúp d

c a quý Th y, Cô, gia ình và b n bè

Xin c m n c a Cô Tr n Th Thanh Th y, c v n h c t p l p Nông H c Khóa 35,

Ng i ã t n tình d y b o, giúp tôi trong h c t p c ng nh trong cu c s ng

c bi t, xin c m n GS.TS Nguy n V n Thu và PGS.TS Nguy n Th Kim ông

ã h ng d n, ng viên và t o u ki n t t nh t cho tôi trong su t th i gian th c

hi n lu n v n

Hu nh Hoàng Thi, các anh ch trong phòng thí nghi m E205 và các anh ch tr i

th c nghi m ã t n tình giúp d tôi trong su t th i gian th c hi n tài

Trân tr ng c m n H i ng ánh giá lu n v n ã óng góp ý ki n cho lu n v n c atôi

Xin trân tr ng c m n và kính chào!

C L C

Trang

L I C M N ii

M C L C iii

DANH SÁCH CH VI T T T vi

DANH SÁCH CÁC B NG vii

DANH SÁCH CÁC HÌNH viii

DANH SÁCH BI U ix

TÓM L C x

CH NG 1: T V N 1

CH NG 2: C S LÝ LU N 2

2.1 S L C V C U PHAN RANG 2

2.1.1 V c m ngo i hình 2

2.1.2 V c m sinh tr ng 2

2.1.3 c tính sinh s n 3

2.1.4 T p tính sinh h c c a c u 3

2.2 S TIÊU HÓA GIA SÚC NHAI L I 4

2.2.1 Sinh lý tiêu hóa 4

2.2.2 c m lên men vi sinh v t d c 5

2.2.2.1 Nguyên sinh ng v t (Protozoa) 5

2.2.2.2 Vi khu n (Bacteria) 6

2.2.2.3 N m (Phycomyces) 7

2.2.3 Tác ng t ng h c a vi sinh v t d c 8

2.2.4 S tiêu hóa th c n 8

2.2.4.1 Tiêu hóa x 8

2.2.4.2 Tiêu hoá tinh b t và ng 9

2.2.4.3 Tiêu hoá protein 9

2.2.4.4 Tiêu hóa ch t béo 10

2.2.5 S h p thu các d ng ch t gia súc nhai l i 10

2.2.5.1 H p thu các axit béo bay h i (VFA:Volatile fatty acid) 10

2.2.5.2 H p thu amoniac 10

2.2.5.3 S h p thu urê 10

2.2.5.4 H p thu glucose 11

2.2.5.5 H p thu các ion và các vitamin 11

2.2.5.6 H p thu và chuy n ng c axit amin t máu vào d c 11

2.3 S L C V CÁC THÔNG S MÔI TR NG D CH D C 11

2.3.1 Vai trò c a NH3 trong quá trình lên men d ch d c 11

2.3.2 Vai trò c a pH c a d ch d c 12

2.3.3 Axit béo bay h i 12

2.3.4 S s n sinh khí Methane (CH4) 14

2.4 NHU C U DINH D NG C A C U 14

2.4.1 Nhu c u v t ch t khô 14

2.4.2 Nhu c u protein và n ng l ng 15

2.4.3 Nhu c u n c 17

2.5 S L C V T L TIÊU HÓA GIA SÚC NHAI L I 17

2.5.1 H s tiêu hóa bi u ki n 17

2.5.2 H s tiêu hóa th t 17

2.6 ÁNH GIÁ T L TIÊU HÓA B NG PH NG PHÁP IN VIVO 17

2.7 TH C N DÙNG TRONG THÍ NGHI M 18

2.7.1 C lông tây 18

2.7.2 Bìm bìm 19

2.7.3 T m g o 20

2.7.4 Bã bia 21

2.7.5 Bánh d u d a 22

2.7.6 Urê 23

CH NG 3: PH NG TI N VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 24

3.1 A M VÀ TH I GIAN THÍ NGHI M 24

3.2 I T NG THÍ NGHI M 24

3.3 V T LI U VÀ D NG C THÍ NGHI M 24

3.3.1 V t li u thí nghi m 24

3.3.2 D ng c thí nghi m 25

3.4 PH NG PHÁP NGHIÊN C U 25

3.4.1 Ph ng pháp b trí thí nghi m 25

3.4.2 L y m u, các ch tiêu theo dõi và x lý s li u 26

3.4.3 Ph ng pháp x lý s li u 27

CH NG 4 K T QU TH O LU N 28

4.1 THÀNH PH N D NG CH T C A CÁC LO I TH C LI U DÙNG TRONG THÍ NGHI M 28

4.2 L NG TH C N VÀ THÀNH PH N D NG CH T C A CÁC KH U PH N DÙNG TRONG THÍ NGHI M 29

4.3 T L TIÊU HÓA CÁC D NG CH T (%), CÂN B NG NIT VÀ NG TR NG C A C U TRONG THÍ NGHI M 31

4.4 GIÁ TR pH, HÀM L NG AMMONIA (N-NH3) VÀ AXIT BÉO BAY I D CH D C 33

CH NG 5 K T LU N VÀ NGH 36

5.1 K T LU N 36

5.2 NGH 36

TÀI LI U THAM KH O 37

PH L C

DANH SÁCH CÁC B NG

Trang

B ng 2.1: Kh n ng sinh tr ng c a c u Phan Rang 2

B ng 2.2: M t s ch tiêu sinh s n c a c u 3

B ng 2.3: Thành ph n c tr ng c a các ch t khí trong d c (tính theo %) 14

B ng 2.4: Nhu c u dinh d ng trong ngày cho t ng tr ng c a c u u ki n nhi t i 16

B ng 2.5 : Thành ph n hoá h c và giá tr dinh d ng c a c lông tây 18

B ng 2.6: Thành ph n hóa h c và giá tr dinh d ng c a bìm bìm 19

B ng 2.7: Thành ph n hóa h c và giá tr dinh d ng c a t m g o 20

B ng 2.8: Thành ph n hóa h c và giá tr dinh d ng c a bã bia 21

B ng 2.9: Thành ph n dinh d ng c a bánh d u d a (%) 22

B ng 3.1: S b trí thí nghi m c a m i lo i gia súc 25

B ng 4.1: Thành ph n d ng ch t (% DM) các lo i th c n dùng trong thí nghi m 28

B ng 4.2 L ng th c n và d ng ch t tiêu th c a c u trong thí nghi m 29

B ng 4.3: T l tiêu hóa các d ng ch t (%), cân b ng nit và t ng tr ng c a c u trong thí nghi m 31

B ng 4.4: pH, N-NH3 và axit béo bay h i d ch d c c a c u trong thí nghi m 33

DANH SÁCH CÁC HÌNH

Trang

Hình 1: C lông tây trong thí nghi m 18

Hình 2: Bìm bìm trong thí nghi m 19

Hình 3: T m trong thí nghi m 20

Hình 4: Bã bia dùng trong thí nghi m 21

Hình 5: Bánh d u d a dùng trong thí nghi m 22

Hình 6: Chu ng sàn và c u trong thí nghi m 24

DANH SÁCH BI U

Trang

Bi u 1: L ng d ng ch t tiêu th và n ng l ng trao i c a c u thí

nghi m 30

Bi u 2: T l tiêu hóa d ng ch t c a c u thí nghi m 32

Bi u 3: M i liên h gi a t l t m b sung và l ng NDF tiêu hóa 33

Bi u 4: pH và N-NH3 d ch d c c a c u thí nghi m 34

Bi u 5: M i liên h gi a s b sung t m và axit béo bay h i d ch d c c a c u trong thí nghi m 34

TÓM L C

Thí nghi m này c b trí hình vuông latin v i 4 nghi m th c, 4 l n l p l i trên 4 c u Các nghi m th c bao g m s b sung 0; 10; 20 và 30 % t m (t ng ng v i TAM0, TAM10, TAM20 và TAM30) trong kh u ph n (% DM), nh m nghiên c u nh h ng c a vi c b sung t m trong kh u

ph n n s tiêu th th c n, t l tiêu hóa và thông s d ch d c c a c u t ng tr ng.

t qu cho th y là l ng DM tiêu th (kg/ngày) l n l c là 0,624; 0,633; 0,666 và 0,702 kg/ngày

ng ng v i th t các nghi m th c TAM0, TAM10, TAM20 và TAM30, và khác bi t có ý ngh a

th ng kê (P<0,05) gi a các nghi m th c L ng ME tiêu th trên ngày cao nh t nghi m th c TAM30 là 10,2 MJ/con/ngày và th p nh t nghi m th c TAM0 là 8,10 MJ/con/ngày và s khác

bi t gi a các nghi m th c có ý ngh a th ng kê (P<0,05) T l tiêu hóa DM, OM, CP khác bi t có ý ngh a th ng kê gi a các nghi m th c (P>0,05).

ng nit tiêu th dao ng t 17,4 - 19,1 g/ngày và l ng nit tích l y t ng d n (11,4 - 13,6 g/ngày) khi t ng b sung các m c t m trong kh u ph n T ng tr ng hàng ngày c a các nghi m th c TAM0, TAM10, TAM20 và TAM30 có giá tr l n l t là 97,8; 105; 108 và 114 g/ngày Giá tr pH gi m d n và axit béo bay h i t ng lên khi c u c cho n các m c b sung

m t ng d n (P<0,05) gi a các nghi m th c.

Qua thí nghi m, chúng tôi có th k t lu n r ng - s b sung t m trong kh u ph n ã làm DM, CP,nit tích l y, t ng tr ng c c i thi n N ng pH gi m, N-NH 3 và axit béo bay h i t ng Chúng ta có th b sung t m n m c 30 % (% DM) trong kh u ph n nuôi c u t ng tr ng.

CH NG 1: T V N

Trong nh ng n m g n ây, ch n nuôi c u ngày càng phát tri n c v s l ng và

ch t l ng Th t c u là lo i th c ph m b d ng, áp ng nhu c u và th hi u ngàycàng cao c a ng i tiêu dùng Bên c nh ó, th c n c a c u khá a d ng và phongphú, c ng không c n nhi u di n tích ng c nuôi chúng, không c nh tranh

ng th c v i các v t nuôi và con ng i L ng th c n ch b ng 1/10 so v i trâu,

bò ây là nh ng m t thu n l i, thúc y ch n nuôi c u n c ta phát tri n, ph n

u t i n m 2015, t ng àn dê, c u n c ta t 4.176.946 con (theo C c Ch nnuôi, 2006)

ng b ng Sông C u Long ( BSCL) là v a lúa l n nh t c n c Riêng n m 2009,

di n tích tr ng lúa c a c n c là 7,43 tri u hecta và s n l ng lúa kho ng 39,08tri u t n, trong ó, BSCL chi m 52,1 % v di n tích và 52,5 % v s n l ng (Võ

Th Thanh L c và Nguy n Phú S n, 2011). Ngoài ra, nh ng ph ph m t cây lúa,

h t g o c ng c dùng trong ch n nuôi nh : t m, cám, r m r ,… nh m nâng cao

hi u qu kinh t góp ph n n nh i s ng c a ng i dân

Tuy nhiên, vi c nghiên c u và so sánh nh h ng các m c c a t m g o thích

h p lên s t ng tr ng, kh n ng t n d ng th c n và các thông s d ch d c trong

kh u ph n c u trong th i gian qua còn ch a c nghiên c u Vi t Nam n

th n a, s b sung th c n ng c c s làm gi m l ng khí Methane (CH4) gia súcnhai l i (AAFC và Dairy Australia, 2012) Vì v y, nghiên c u nh h ng a vi c

s d ng t m g o trong kh u ph n nuôi c u giai n t ng tr ng là c n thi t, góp

ph n thúc y vi c s d ng các ngu n ph ph m s n có a ph ng, b o v môi

tr ng và em i hi u qu trong ch n nuôi

Xu t phát t yêu c u trên tài: “Nghiên c u nh h ng c a các m c t m g o

b sung trong kh u ph n trên kh n ng t n d ng th c n, s tích l y m và các thông s d ch d c c a c u t ng tr ng c ti n hành nh m tìm ra các m c

t m g o thích h p trong ch n nuôi c u giai o n t ng tr ng, là c s c i ti n

ch nuôi d ng, ch m sóc cho c u nuôi l y th t

M c tiêu c a tài là:

- Tìm ra m c t m g o thích h p cho s t ng tr ng c a c u, t ó có nh ngkhuy n cáo áp d ng vào th c t s n xu t ch n nuôi

gi ng c u Phan Rang ã thích nghi t t v i u ki n sinh thái c a các t nh Trung b

Hi n nay Ninh Thu n là t nh nuôi c u nhi u nh t, k n là Bình Thu n, ng Nai,Bình D ng T i ng b ng Sông C u Lông, c u Phan Rang thích nghi và sinh

tr ng, phát tri n t t, c u c nuôi nhi u B n Tre, Trà Vinh, C n Th , Ti nGiang, Tây Ninh

2.1.1 V c m ngo i hình

a s c u Phan Rang có s c lông tr ng (80 %), m t s ít có s c lông nâu tr ng ho cnâu en (20 %) Toàn thân c u ph m t l p lông, trong ó lông ph n mông h i dài(t 11 - 12 cm) u, c c u ng n, m i dô, ng c sâu và n , b ng to g n, mông n

C u Phan Rang không có s ng, 4 chân nh và khô Vú nh và treo, núm vú ng n

2.1.2 V c m sinh tr ng

C u sinh tr ng nhanh, nhanh nh t t lúc s sinh n 1 tháng tu i (169 g/ngày), sau

ó t c sinh tr ng ch m d n (86,7 - 137,0 g/ngày),

Kh n ng sinh tr ng c a c u Phan Rang c th hi n qua B ng 2.1

ng 2.1: Kh n ng sinh tr ng c a c u Phan Rang

Ngu n: Lê ng nh và Lê Minh Châu, 2005

Tu i ng d c l n u:

Tu i ph i gi ng:

Chu k ng d c:

Th i gian mang thai:

S con sinh ra/ :

1,4 l a 1,7 l a

Ngu n: Lê ng nh và Lê Minh châu, 2005.

2.1.4 T p tính sinh h c c a c u

T p tính b y àn: c u th ng s ng t p trung thành b y àn Vi c di chuy n và tìm

ki m th c n th ng theo b y, bán kính ho t ng cách chu ng không xa (th ng

i 500 m) Khi i n, c b y c u l l t kéo nhau i theo s h ng d n c a con

u àn Con u àn không nh t thi t ph i là con c u c to nh t trong b y, mà ó

có th là m t con c u cái ho c m t con tr ng thành nào ó t ra rành r ng i

l i v

N u ta ch nuôi m t con c u n l hay vì m t lý do nào ó ta tách h n m t con ra

kh i àn nh t riêng, con c u ó s la hét khan c , và t ra bu n bã không màng

n chuy n n u ng, ít ra c ng vài ba ngày u (Vi t Ch ng, 2004)

Tính hi n lành: c u là v t nuôi hi n lành, không qu y phá, tính tình i m m, g n

g i v i con ng i R t hi m khi th y c u xung t v i nhau

Thích n i cao ráo, mát m và có kh n ng leo trèo r t gi i

C u nhà khi ch n th ngoài ng, gi a bu i no nê, chúng c ng tìm n nh ng t ng

á cao hay nh ng mô t, s n i n m ngh Chu ng nuôi c u có sàn cao m ithích h p v i cách s ng c a chúng Trong tr ng h p nuôi v i b y àn l n, t i v

nh t t m vào khu t r ng, thì khu t ó c n ph i cao ráo và s ch s m i t t

T p tính n u ng: c u là loài ng v t n t p, có kh n ng s d ng h u h t các lo i

th c n thô xanh, nhi u ch t x C u có c u t o môi m ng, linh ho t nên ngoài vi c

g m c chúng còn có kh n ng b t các lo i lá cây, hoa, thân cây b i, cây h uthân g h t dài C u thích n cao t 0,5 m tr xu ng, n ch m ch , không bphí th c n Khi nuôi nh t trong chu ng thì c trong máng c c u ng n r t t

t n, chúng không s c s o, không vung v y h t nh cách n c a dê Ngoài ra, c ucòn có kh n ng ch u khát r t gi i

2.2 S TIÊU HÓA GIA SÚC NHAI L I

2.2.1 Sinh lý tiêu hóa

Gi ng nh trâu bò, d dày c a c u c ng có 4 túi (d c , d t ong, d lá sách, dmúi kh ) Trong ó 3 túi là: d c , d t ong, d lá sách không ti t ra d ch tiêu hóa

S tiêu hóa th c n ch y u x y ra d c và d t ong, do h vi sinh v t m trách,trong ó 50 % v t ch t khô c a kh u ph n c tiêu hóa d c (Nguy n Thi n và

inh V n Bình, 2007).

c u tr ng thành, d c chi m th tích kho ng 80 % th tích d dày, ây là n ilên men chính Môi tr ng d c thu n l i cho s phát tri n c a vi sinh v t, ây làmôi tr ng trung tính (pH = 6,5 - 7,4), có c u này vì n c b t c a c u làdung d ch m có tính ki m, ch a nhi u ion Na+, NH4+, … trung hòa axit sinh ra doquá trình lên men c a vi sinh v t Nhi t trong d c là 38 - 41 0C, m

80 - 90 % D c có môi tr ng y m khí, n ng oxy nh h n 1 % (Nguy n Thi n

Th c n sau khi c vi sinh v t lên men tiêu hóa, m t ph n chúng s s d ng chochính b n thân chúng, ph n khác s c chuy n xu ng d t ong, r i d lá sách saucùng là d múi kh cung c p cho v t ch M t khác xác vi sinh v t khi n dmúi kh , ru t non c ng s c tiêu hoá cung c p ngu n n ng l ng và ch t mcho c th v t ch

Nh ng thành ph n th c n hòa tan nhanh trong dung môi trung tính (Neutraldetergen solubles: NDS) h u nh c lên men hoàn toàn trong d c , nh ng thành

ph n ó ch y u là: protein, c u trúc không ph i là carbohydrate…

S tiêu hóa th c n xanh c k t h p v i nitrogen c a kh u ph n n vào và lo i

th c li u c a th c n xanh N u th c n xanh có hàm l ng protein t 6 - 8 % thìtiêu hóa cao, vì nó s n sàng cung c p nhu c u nitrogen cho vi sinh v t d c

(McDonald et al., 2002).

2.2.2 c m lên men vi sinh v t d c

Vi sinh v t d c có kh n ng lên men carbohydrate, phân h y th c n t o ra cácaxit béo bay h i, metan, khí carbonic và n ng l ng cung c p cho s sinh tr ng vàphát tri n c a vi sinh v t H vi sinh v t s ng trong d c g m: nguyên sinh ng

v t, vi khu n và vi n m

2.2.2.1 Nguyên sinh ng v t (Protozoa)

Protozoa có trong d c c a c u b t u t khi c u n th c n là th c v t khô

Nh ng ngày u sau khi sinh, d c c u không ch a protozoa H u h t các protozoa

có m t trong d c c u là k khí, chúng có kh n ng phân gi i ch t x có trong th c

n Tuy nhiên, c ch t chính c a chúng là ng và tinh b t

S l ng protozoa thay i tu theo cách th c nuôi d ng, kh u ph n n Khi tacho con v t n kh u ph n ch a nhi u th c n x , ít ch t ng hòa tan thì m tprotozoa th p (d i 100.000 con/ml d ch d c ) Trái l i, kh u ph n n có nhi utinh b t và ng, m t protozoa có th lên n 4.000.000 con/ml d ch d c Khi

qu n th protozoa cao có th t t i 70 % sinh kh i vi sinh v t trong d ch d c và

vi khu n ch có 30 % (Preston và Leng, 1991)

Protozoa có m t trong d c c chia làm 2 lo i chính: Entodineomorphs (ch y u

là Entodinia spp) và Holotrich (ch y u là Isotricha ho c Dasytricha spp) M t vài

lo i protozoa có kh n ng phân gi i cellulose, nh ng c ch t chính là ng và tinh

b t, chúng s c h p thu nhanh chóng và d tr d i d ng polydextran, ây là

d ng s c huy ng ra theo nhu c u cung c p n ng l ng cho duy trì và sinh

tr ng c a protozoa

Có s tác ng t ng h gi a protozoa và vi khu n, protozoa n và tiêu hóa vikhu n, lo i ra xác trôi n i trong d ch d c (Coleman, 1975), chính vì th mà làm

gi m l ng vi khu n bám vào m u th c n V i nh ng th c n d tiêu hóa thì i unày s không có ý ngh a l n, nh ng i v i th c n khó tiêu thì s làm t ng th igian tiêu hóa th c n.

Khi m t protozoa trong d c cao, m t t l l n vi khu n b protozoa n và tiêuhóa Tr ng h p nhóm Entodinia nhi u (kho ng 2 tri u con protozoa/ml d ch d c )

thì t t c vi khu n t do trong d ch d c s b n m t i, chi m kho ng 30 % t ng

ng sinh kh i (Coleman, 1975)

2.2.2.2 Vi khu n (Bacteria)

Thông th ng, vi khu n chi m ph n l n trong h sinh v t d c , m t t

1010- 1011 con/ml d ch d c (Nguy n V n Thu, 2006) Vi khu n có trong d c bao

g m:

Vi khu n t do trong d ch d c (chi m kho ng 30 %)

Vi khu n bám vào các m u th c n (chi m kho ng 70 %)

Vi khu n trú ng n p g p bi u mô

Vi khu n bám vào protozoa (ch y u là lo i sinh khí metan)

Do th c n liên t c c chuy n kh i d c , vì th ph n l n vi khu n bám vào th c

n s b tiêu hóa i Do v y, s l ng vi khu n d ng t do có trong d ch d c là

r t quan tr ng xác nh t c công phá và lên men th c n

Vi khu n có nh ng nhóm chính sau ây:

Nhóm vi khu n phân gi i carbohydrate không ph i là ch t x (NFC): s l ng c achúng s t ng khi ta cho gia súc n kh u ph n giàu carbohydrate d lên men (nh :tinh b t, ng, glucose…) có t th c n h t, c , c xanh t i, r m t ng…

Nhóm vi khu n lên men lactic: chúng có tác d ng lên men ng, chúng phát tri n

r t nhanh khi d c ch a ít streptococcus Vi khu n lactic chi m u th khi kh u

ph n n giàu c khô ho c th c n tinh

Nhóm vi khu n phân gi i ch t x : chi m t l nh (d i 10 %) so v i t ng s vikhu n T i d c ch t x c tiêu hóa nh men phân gi i ch t x c a vi khu n

phân gi i x (Cellulolytic bacteria) s ng d c ti t ra Các lo i vi khu n này phân

gi i c cellulose, hemicellulose và c pectin u này có ý ngh a r t l n i v i

s lên men ch t x loài nhai l i

Nhóm vi khu n phân gi i ch t ch a nitrogen: bao g m Butyrivibro, Bacteroides, Streptococcus, Selenomas, Clostridium, Lachnospira va Borrelia Trong ó, có nh ng

loài có ho t ng phân h y cellulose, xylanose, pectinose, amylose và saccarose r t

m nh có trong th c n Các vi khu n này có kh n ng phân h y protein có trong th cn.

2.2.2.3 N m (Phycomyces)

Trong t t c các lo i n m y m khí có m t trong d c , chúng ta có th chia ra làm 5

loài, bao g m: Neocallim, Piromyces, Caecomyces, Orpinomyces, Anaeromyces

c phân gi i m nh thành NH3(Preston và Leng, 1991)

Do v y “kho” NH3 là tr ng tâm cho các nghiên c u v trao i nitrogen trong d c

N ng NH3 trong d ch d c òi h i m b o t i a cho vi sinh v t t ng tr ng.Trong phòng thí nghi m, n ng NH3 có giá tr t i thi u là 20 - 50 mg NH3/lít d ch

d c (Nguy n V n H n, 1998) th c n c phân gi i t i a b i vi sinh v t d

c , nhu c u t i thi u v n ng NH3 trong d c cao h n khi kh u ph n n có ch t

ng th p, n ng NH3 nên kho ng 60 - 100 mg/lít (Oosting và Waanders, 1993).

Theo Leng và Nolan (1984), các kh u ph n th c n khác nhau có nh h ng n m c

NH3 thích h p, n ng NH3 cao nh t có th t m c 150 - 200 mg NH3/lít d ch d

c

Thi u NH3 d n n gi m hi u qu c a h vi sinh v t s ng trong d c m c dù con

ng t ng h p axit amin vi sinh v t d c ch a c xác nh rõ Tuy nhiên,

ng i ta th y r ng: NH3 óng vai trò quan tr ng cho vi c t ng h p có hi u qu axitamin và protein vi sinh v t T c t ng h p c a vi sinh v t cao nh t n ng

NH3 t 5 - 8 mgN/100 ml d ch d c (Satter và Styler, 1974)

Vai trò c a pH trong d c

C ng ng vi sinh v t d c ch u nh h ng b i l ng n c b t Môi tr ngtrung tính d c luôn luôn c duy trì m b o cho s t n t i c a vi sinh v t.Môi tr ng d c thu n l i cho s phát tri n c a vi sinh v t là môi tr ng trung tính(pH = 6,5 - 7,4), ng i n nh nh tác d ng trung hòa axit sinh ra do quá trình

lên men c a n c b t Các mu i phosphat và bicarbonate trong n c b t có tác

d ng là ch t m (Nguy n Thi n et al, 2007)

N u pH d c th p, s l ng vi khu n cellulose, amylose và m t s l n protozoa

b ch t i và c chuy n n túi sau Khi pH d c th p, CO2 s tách ra kh idung d ch và tích t túi vùng l ng, sau ó CO2 và CH4 s c th i ra ngoài qua

i Khi pH cao, ph n l n CO2 s n sinh trong quá trình lên men s c h p thu,sau ó th i ra bên ngoài theo ng ph i

2.2.3 Tác ng t ng h c a vi sinh v t d c

Vi sinh v t d c , c trong th c n và trong bi u mô d c k t h p v i nhau trongquá trình tiêu hóa th c n, chúng cùng nhau tiêu hóa các lo i th c n mà không ho t

ng riêng l , m t mình, loài này phát tri n trên s n ph m c a loài kia

Trong i u ki n bình th ng gi a vi khu n và protozoa c ng có s c ng sinh, c

bi t là trong tiêu hóa x Tiêu hóa x m nh nh t khi có m t c vi khu n vàprotozoa Protozoa nu t và tích tr tinh b t, h n ch t c sinh axit lactic, h n ch

gi m pH t ng t nên có l i cho vi khu n phân gi i x

Tuy nhiên gi a các nhóm vi khu n khác nhau c ng có s c nh tranh sinh t n v inhau Khi gia súc n kh u ph n giàu tinh b t nh ng nghèo protein thì s l ng vikhu n phân gi i cellulose gi m làm cho t l tiêu hóa x th p M t khác, khiprotozoa n và tiêu hóa vi khu n s làm gi m t c và hi u qu chuy n hóa proteintrong d c Lo i b protozoa s làm t ng s l ng vi khu n trong d c(T R Preston and R A Leng, 1987)

2.2.4 S tiêu hóa th c n

2.2.4.1 Tiêu hóa x

Cellulose và hemicellulose là thành ph n chính c a t bào th c v t, chúng liên k t

v i lignin t o thành polyme b n v ng v lý h c và hoá h c M t n v cellulose

g m hai phân t glucose, cellulose nguyên ch t là m t chu i các cenlobiose l p i

l p l i b i các liên k t β-1,4 Nh v y cellulose nguyên ch t g m các ng nglucose

Kho ng 80 % cellulose và hemicellulose c phá v b i protozoa Protozoa phá

v màng cellulose ngoài vi c t o u ki n cho vi khu n lên men cellulose còn t o

i u ki n l ra các thành ph n d ng ch t bên trong t bào th c v t nh tinh b t,

ng, protein

M t ph n cellulose c protozoa n t o n ng l ng s ng cho b n thân chúng.Protozoa c ng có th tiêu hoá c m t ph n cellulose Ch y u cellulose và

hemicellulose c len men b i vi khu n t o ra các axit béo bay h i cung c pcho v t ch

2.2.4.2 Tiêu hoá tinh b t và ng

Vi khu n và protozoa phân gi i tinh b t thành polysaccharide, glycogen, aploectin,các s n ph m này c lên men t o thành axit béo bay h i

ng (disaccharide, monosaccharide…) m t ph n s n có th c n, m t ph n

c t o thành t s lên men phân gi i cellulose và hemicellulose… Các s n ph m

ng c ng c lên men t o thành axit béo bay h i và m t ít axit lactic

N u l ng axit lactic nhi u s làm gi m pH d c , c ch ho t ng c a vi sinh v t,gây nhi m c axit lactic

S n ph m cu i cùng do vi sinh v t lên men cellulose, hemicellulose, tinh b t và

ng là axit béo bay h i và m t ít béo có m ch carbon dài nh axit valeric, axitcaproic… và các khí th (CO2, H2, N2, O2…) C ng hình thành axit béo bay h i

m nh (có th t 4 lít/ngày)

Các axit béo bay h i c h p thu, m t ph n n gan oxy hóa t o thành n ng l ngcho c th , m t ph n n các mô bào nh t là mô tuy n s a

2.2.4.3 Tiêu hoá protein

Protein c phân gi i thành peptiol và axit amin b i men proteaza và menpeptidaza c a vi khu n Ph n l n các axit amin ti p t c b vi khu n lên men bi nthành NH3, axit béo bay h i Sau ó vi sinh v t d c t ng h p protein và axit amincho c th chúng t NH3 S tiêu hoá protein d c ã t o ra m t l ng l n NH3cho môi tr ng lên men c a vi sinh v t

Ngoài ra các h p ch t phi protein trong th c n nh các axit amin, amid, nitrat

c ng cung c p m t ngu n áng k NH3 Hàm l ng NH3 trong d c r t quan tr ng,chúng quy t nh n quá trình lên men phân hu x và các h p ch t carbonhydratekhác M t ph n protein và axit amin tuy hoà tan trong d c nh ng không b phân

hu d c mà c i xu ng d múi kh và ru t non Ph n protein này c g i làprotein “thoát qua” (bypass protein)

Nhi u tài li u ã xác nh gia súc nhai l i có th s d ng 25 - 35 % nit trong kh u

ph n, t ngu n m phi protein mà gia súc v n phát tri n t t (Bùi c L ng và ctv,

1995) Hi n nay urê c s d ng r ng rãi nh t cho gia súc nhai l i V i nh ng

kh u ph n nghèo protein nh ng có nhi u x mà c b sung m t l ng r nghay th c n tinh thích h p, hi u qu s d ng protein khá rõ r t Có th s d ng so

a, urê, bánh d u bông v i làm th c n b sung m cho bò, nh t là trong ch nnuôi bò th t (Nguy n Th an Thanh, 2007)

2.2.4.4 Tiêu hóa ch t béo

Lipid c a th c v t r t d b th y phân trong d c b i ennzym lipase c a vi khu n

t o thành axit béo và ti p t c lên men t o thành axit béo bay h i Ph n l n axit béo caophân t là các axit béo không no và d tách ra nh axit oleic, axit linoleic Chúng

c h p thu trong d c và c vi sinh v t hydro hóa, khi ó m t l ng l n axitbéo s b bi n i thành axit bão hòa (ch y u là axit stearic và axit palmitic) ch

c h p thu ru t non

2.2.5 S h p thu các d ng ch t gia súc nhai l i

2.2.5.1 H p thu các axit béo bay h i (VFA:Volatile fatty acid)

Các axit béo bay h i ch y u là axit acetic, axit propionic, axit butyric và m t

ng nh các axit khác (izobutyric, valeric, izovaleric) Các axit này c h p thuqua vách d c vào máu và là ngu n n ng l ng chính cho v t ch Chúng cung c pkho ng 70 - 80 % t ng s n ng l ng c gia súc h p thu T l gi a các axit béobay h i ph thu c vào b n ch t c a các lo i glucid có trong kh u ph n

Axit béo bay h i c h p thu b ng cách khuy ch tán qua vách d c Kho ng 25 %

c h p thu ph n sau d c Vì l ng này r i kh i d c cùng v i th c n

pH c a d ch d c có nh h ng l n t i s h p thu các axit béo bay h i, các nhàkhoa h c ã ch ng minh r ng pH = 6,4 trong d c có c anion c a axit béo và caxit béo t do Khi pH cao h n t 7,0 - 7,5 t c h p thu các axit béo gi m rõ r t,

i u ó ph thu c vào H+ có l liên quan v i s l ng t ng i c a axit béo

d ng không phân li Các tác gi nh n th y r ng ngay n t n 24 - 48 gi sau khi n,hàm l ng axit béo bay h i trong máu t nh m ch c a v n còn cao h n trong máu

ng m ch

2.2.5.2 H p thu amoniac

Amoniac c gi i phóng t ngu n nit protein và phi protein b i vi sinh v t d c

s c h p thu m t ph n ngay d dày tr c T c h p thu amoniac ph thu cvào ch s pH môi tr ng ki m s h p thu ti n hành nhanh h n môi tr ng

amoniac s c t ng h p thành urê, l ng urê này m t ph n nh s c bài ti tqua n c ti u, m t ph n l n i vào tuy n n c b t và c nu t xu ng d c trthành ngu n cung c p nit cho vi sinh v t

2.2.5.3 S h p thu urê

Urê c a kh u ph n ho c theo n c b t vào d c c ng nh urê c chuy n t máuqua vách d c b phân gi i nhanh chóng b i urease c a vi khu n thành amoniac vàkhí carbonic nên n ng c a urê trong d c gi m rõ r t Trong u ki n nuôi

ng bình th ng, d c không th y có urê ho c ch có m t ít nh ng khi cho nurê thì 20 - 48 phút u trong d c có nhi u urê ch a phân gi i, sau ó urê gi m

d n, sau 75 - 80 phút th ng ch còn th y d u v t ho c m t l ng không quá vàimg/100 ml

2.2.5.4 H p thu glucose

Lên men th c n trong d c là lên men các ng hòa tan, tinh b t trong kh u ph n

nh ng l ng glucose h p thu c ch b ng m t ph n nh so v i l ng glucosetrong th c n Ph n l n tinh b t có kh n ng kháng v i s lên men c a d c và

ph n còn l i s c chuy n xu ng tiêu hóa ph n d i b máy tiêu hóa và c

h p thu t i ó

2.2.5.5 H p thu các ion và các vitamin

Tính n nh t ng i c a các thành ph n ion trong d c c duy trì nh s h pthu nhanh c a các ion vô c và s chuy n n c t máu vào d c Khi áp su t th m

th u c a d ch d c v t kh i m t m c n nh còn n u áp su t th m th u l i

th p h n m c này thì m t quá trình ng c l i x y ra

S h p thu các vitamin nhóm B d c , các nhà khoa h c cho r ng, trong u ki nnuôi d ng bình th ng không có s h p thu vitamin nhóm B vì vitamin trong d

c là m t trong nh ng thành ph n c a c th vi sinh v t và nó không tr ng thái tdo

2.2.5.6 H p thu và chuy n ng c axit amin t máu vào d c

a s các nhà nghiên c u u i n k t lu n r ng axit amin có th c h p thu txoang d c vào máu và s h p thu này là m t trong nh ng con ng xâm nh pnit vào c th t ng tiêu hóa, tr c khi l ng axit amin trong máu t nh m ch d c

có ít h n so v i máu ng m ch, nh v y s h p thu các axit amin ph thu c vào

m c c a chúng trong d c

2.3 S L C V CÁC THÔNG S MÔI TR NG D CH D C

2.3.1 Vai trò c a NH 3 trong quá trình lên men d ch d c

Theo Preston & Leng (1987), thì NH3 trong d c bao g m các protein, peptid, axitamin và các nguyên li u nit hòa tan khác Urê, axit uric và nitrate c chuy nhóa nhanh chóng thành NH3trong d c Các axit nucleic trong d c có l c ng

c phân gi i r t m nh thành NH3.N ng NH3 trong d ch d c òi h i m

b o t i a cho vi sinh v t t ng tr ng trong phòng thí nghi m có giá tr t i thi u

20 - 50 mg/lít d ch d c th c n c phân gi i t i a b i vi sinh v t d c nhu

c u t i thi u n ng NH3trong d c cao h n m c t i thi u kho ng 60 - 100 mg/lít(Oosting & Waanders, 1993)

Theo Leng & Nolan (1984), các kh u ph n th c n khác nhau có nh h ng n

c a vi sinh khu n, n m và protozoa y m khí và cho phép axit béo bay h i tích ttrong d c Môi tr ng trung tính d c luôn c duy trì do pH c a d c c

i u ch nh liên t c b i quá trình trên

Ði u ki n pH d c là k t qu th hi n t s t ng tác c a quá trình lên men vi sinh

v t v i c ch t và c xem nh là c s nh n nh v s thay i s l ng visinh v t d c T l tiêu hóa (TLTH) th c n có liên h n pH, khi

pH 5,8 TLTH ch t h u c (OM), vách t bào (NDF) và m th p và t ng pH 6,2,

nh ng ch h i t ng pH 7,0 Ng i ta tính c khi t ng pH 0,1 n v thì tiêu hóaADF (x axit) t ng 3,6 n v S s n sinh axit acetic t ng pH 6,2 - 6,6 trong khiaxit propionic và axit butyric ch t ng khi pH 5,8 - 6,2 S hi n di n cao c acarbohydrate d hoà tan s gi m pH, do s tích l y axit béo bay h i cao trong th igian ng n ch a k p h p thu t s lên men các carbohydrate hòa tan Nhi u tác gicho th y pH thay i theo th i gian sau khi cho n Nhìn chung gia súc n nhi u

th c n h n h p d d n n s h th p pH d ch d c h n th c n thô

Ho t l c c a vi sinh v t phân gi i x t m c t i u khi pH d c b ng kho ng 6,8 và

s gi m rõ r t khi pH d c xu ng d i 6,2 B sung quá nhi u th c n tinh vào kh u

ph n có th làm gi m ho t l c phân gi i x do axit béo bay h i c sinh ra nhi u

và nhanh làm gi m t ng t pH d c Do v y, trong tr ng h p b sung th c n

Tr ch, 2004)

2.3.3 Axit béo bay h i

Các axit béo bay h i, ch y u là axit axetic (C2), axit propyonic (C3), axit butyric (C4)

và m t l ng nh các axit khác (izobytyric, valeric, izovaleric) Các axit béo bay h inày c h p thu qua vách d c vào máu và là ngu n n ng l ng chính cho v t

ch Chúng cung c p kho ng 70 - 80 % t ng s n ng l ng c gia súc nhai l i

h p thu Trong khi ó gia súc d dày n l y n ng l ng ch y u t glucoza và lipit

h p thu ru t T l gi a các axit béo bay h i ph thu c vào b n ch t c a các lo iglucoza có trong kh u ph n

Các axit béo bay h i c sinh ra trong d c c c th bò s a s d ng vào các

m c ích khác nhau:

Axit acetic (CH3COOH): c bò s a s d ng ch y u cung c p n ng l ngthông qua chu trình Creb sau khi c chuy n hóa thành axetyl-CoA Nó c ng lànguyên li u chính s n xu t ra các lo i m , c bi t là m s a

Axit propionic (CH3CH2COOH): ch y u c chuy n n gan, t i ây nó cchuy n hóa thành ng glucoza T gan glucoza s c chuy n vào máu nh m

b o m s n nh n ng glucoza huy t và tham gia vào trao i chung c a c

th ng glucoza c bò s a s d ng ch y u làm ngu n n ng l ng cho các

ho t ng th n kinh, nuôi thai và hình thành ng lactoza trong s a M t ph n nhaxit lactic sau khi h p thu qua vách d c c chuy n hóa ngay thành axit lactic và

có th c chuy n hóa ti p thành glucoza và glycogen

Axit butyric (CH3CH2CH2COOH): c chuy n hóa thành bêta-hydroxybutyric khi

i qua vách d c , sau ó c s d ng nh m t ngu n n ng l ng b i m t s môbào, c bi t là c x ng và c tim Nó c ng có th c chuy n hóa d dàng thànhceton và gây c h i cho bò s a khi có n ng h p thu quá cao Ho t ng lên mengluxit c a vi sinh v t d c còn gi i phóng ra m t kh i l ng kh ng l các th khí,

ch y u là CO2 và CH4 Các th khí này không c bò s a l i d ng, mà chúng u

c th i ra ngoài c th thông qua ph n x h i

Tùy theo vào kh u ph n, th i gian di chuy n th c n và pH trong d c mà axit béobay h i thay i 70 - 150 mM/lít Axit acetic chi m t l cao nh t 70 % trong t ng saxit béo bay h i Ð i v i th c n là th c v t ch a thành th c axit acetic th p và

axit propionic cao (McDonald et al., 1995) Các lo i axit béo m ch dài có giá tr

cung c p n ng lu ng cao cho v t ch do vì chúng gi i phóng nhi u n ng l ng

d ng ATP Axit béo bay h i c h p thu ch y u t i d c , d t ong và n ng axit béo bay h i d c cao h n kho ng 47 % so v i d lá sách Ð i v i m t s lo i

th c n giàu ng thì s n ph m lên men t i d c có s n sinh ra m t l ng axitlatic và s hi n di n c a nó v i n ng cao trong máu gây ra s m t ki m soát

ch c n ng h p thu c a d c

Vài gi sau khi bò n m t l ng axit béo bay h i trong d c b t u t ng do k t

qu lên men th c n d c Vi c s n sinh ra axit béo bay h i cao nh t thông

th ng xu t hi n trong d c 2 n 3 gi sau khi n kh u ph n có nhi u th c n tinh

và 4 - 5 gi v i kh u ph n có nhi u th c n thô Axit béo bay h i s n sinh ra trong

d c th ng c h p thu ngay và t ng lên trong máu M t khi axit béo bay h itrong máu t n m t ng ng nh t nh thì ngon mi ng c a con gia súc gi m

Ng ng này cao hay th p ch u nh h ng c a nhu c u n ng l ng c a con v t.Axit béo bay h i ti p t c c h p th và chuy n hóa b i t bào, do v y khi l ng

axit béo bay h i trong máu gi m thì ngon mi ng c a con gia súc s l i t ng lên.

Vì t c s n sinh axit béo bay h i trong d c khi cho n th c n thô th p nên c

ch này ít có nh h ng tr c ti p n l ng thu nh n th c n thô

2.3.4 S s n sinh khí Methane (CH 4 )

Methane c sinh ra do s phân h y các ch t h u c b i vi sinh v t trong u

ki n y m khí Trong các ngu n CH4 do con ng i t o ra thì ngành nông nghi p là

l n nh t, nông nghi p chi m kho ng 7 % t ng s hi u ng nhà kính (GHG) phát

th i Trong ó CH4 t quá trình lên men trong ng tiêu hóa ng v t chi m kho ng

20 % t phân gia súc chi m kho ng 7 % t ng CH4 th i ra ng v t nhai l i (bò th t,

bò s a, dê và c u) óng góp chính vào vi c t o ra CH4, trong d c x y ra quá trìnhlên men vi sinh v t Nh ng ch t khí t o thành n m ph n trên c a d c g m CO2,

Ngu n: EPA; http://milk,procon,org

Nh ng t l các ch t khí này ph thu c vào sinh thái d c và s cân b ng lên men,bình th ng thì t l CO2 g p 2 - 3 l n CH4 c tính v i m t con bò tr ng thành,

có 132 - 264 galons ch t khí d c c s n sinh ra t s lên men và c ra m ingày, ó là cách CH4 c bài th i vào khí quy n Ngoài ra CH4 c ng c t o

ra do quá trình vi sinh v t phân h y phân gia súc trong u ki n y m khí

2.4 NHU C U DINH D NG C A C U

Nhu c u dinh d ng c a gia súc là n n t ng m b o cho quá trình sinh tr ng, pháttri n và ho t ng c a con v t, ng th i t o ra n ng su t th t, s a cho con ng i.Cho nên c n cung c p y và h p lý nhu c u dinh d ng cho gia súc thu l i

hi u qu kinh t cao thông qua vi c cân i các nhu c u: v t ch t khô, protein,

n c, cùng các d ng ch t khác

2.4.1 Nhu c u v t ch t khô

Kh i l ng th c n n vào là l ng th c n mà gia súc n v i u ki n c n t

do ây là m t trong nh ng y u t có ý ngh a quan tr ng trong vi c xác nh hi u

qu ch n nuôi L ng th c n n vào c a c u s thay i tu thu c vào gi ng,

ng s n xu t, tình tr ng s c kho c a con v t, c a và môi tr ng ch n nuôi.

C u cái t kh i l ng v t ch t khô n vào trong ngày kho ng 3 % n 4,5 % tr ng

ng c th , c u c t 36 - 73 kg thì kh i l ng v t ch t khô n vào h ng ngàykho ng 3 - 4 % tr ng l ng th (Lê ng nh et al., 2005).

V n c n l u ý khi tính toán l ng th c n n vào ta c n chú ý n quá trình pháttri n c a cây c th c v t là th c n c a gia súc Vì màng t bào th c v t cây c s

d y thêm theo tu i Do ó, l ng x t ng lên nh t là x khó tiêu hóa t ó d n n

kh n ng tiêu hóa lo i th c n này s gi m

T l protein/n ng l ng th p có th ng n c n s n vào Nh ng hi u qu c a vi c bsung nitrogen có l i cho kh i l ng n vào, có th tác ng tr c ti p n tình tr ngnitrogen c a gia súc c ng nh ho t ng c a d c

Vi c cung c p cân i, y các ch t dinh d ng có trong th c n nh : m, n ng

ng, khoáng, vitamin, ch t x s t ng hi u qu s d ng th c n, kích thích vi sinh

v t d c sinh tr ng và phát tri n t t s làm cho con v t t ng tr ng t t

ng 2.4: Nhu c u dinh d ng trong ngày cho t ng tr ng c a c u u ki n nhi t i

Th

tr ng

(kg)

ng tr ng bình quân trong ngày (g)

ng l ng trao i (MJ)

m thô (g)

m thô tiêu hóa (g)

2.4.3 Nhu c u n c

th ng v t ch a 65 % n c N c trong c th v t non th ng cao h n v t già,

c trong c th con v t g y ít h n v t béo vì trong mô m ch a ít n c

Nhu c u n c c a con v t ph thu c vào l ng th c n n vào, hàm l ng n ctrong th c n, nhi t môi tr ng và các s n ph m t o ra

2.5 L C V T L TIÊU HÓA GIA SÚC NHAI L I

2.5.1 H s tiêu hóa bi u ki n

Trong dinh d ng gia súc có ch tiêu h s tiêu hóa hay còn g i là t l tiêu hóa Khigia súc n m t l ng th c n vào c th ph n l n các ch t có th s d ng c h pthu ng hóa Ph n còn l i không c tiêu hóa và h p thu s th i ra d i d ngphân H s tiêu hóa là ph n tr m ph n dinh d ng c tiêu hóa h p thu trong t ng

s th c n c c th tiêu th Vi c tính t l tiêu hóa th c s r t khó kh n trong

th c t , ng i ta ch s d ng h s tiêu hóa t ng i hay t l tiêu hóa bi u ki n

2.5.2 H s tiêu hóa th t

Các ch t h u c trong phân không ch là ph n không tiêu hóa h p thu trong th c n

mà còn bao g m các ch t do s n ph m c a quá trình trao i ch t sinh ra th i theophân M t ph n các ch t dinh d ng c h p thu nh ng không c s d ng choquá trình chuy n hóa trong c th gia súc mà c bài th i ra theo nhi u ngkhác Do ó t l tiêu hóa bi u ki n ph i c hi u ch nh l i, sau ó g i là h s tiêuhóa th t

2.6 ÁNH GIÁ T L TIÊU HÓA B NG PH NG PHÁP IN VIVO

Kh n ng s d ng x th c v t c a gia súc d a trên c u trúc c a ng tiêu hóa và

vi sinh v t c ng sinh, nh ng c ng c n ph i d a trên c u t o c a r ng, mi ng, tuy n

c b t và kích th c c a gia súc Ho t ng phân h y x có t ng quan r t ch t

ch v i tr ng l ng c th , th i gian gi l i th c n trong ng tiêu hóa có t ngquan ch t v i tr ng l ng c th Van Soest et al (1991) c ng ch ra t l tiêu hóa

c a x r t liên quan v i th i gian gi l i th c n trong ng tiêu hóa Ph ngpháp in vivo ánh giá r t xác th c hi u qu s d ng th c n c a gia súc, th c n

c n vào gi l i trong ng tiêu hóa phân h y, ph n còn l i th i theo phân

Ph ng pháp này ch a nêu c các ch t dinh d ng sau khi vào c th s i âu

và s d ng vào m c ích gì, nh ng nó c ng ã nêu c m i quan h gi a th c n

và con v t, ngh a là th c n sau khi vào c th con v t c tiêu hóa nhi u hay ít s

là c s so sánh các lo i th c n v i nhau Vi c xác nh t l tiêu hóa theo

ph ng pháp này òi h i ph i thu nh t phân h ng ngày, xác nh l ng th c n tiêu

th h ng ngày cùng l ng phân th i ra, phân tích thành ph n th c n tiêu th và

phân th i ra s xác nh c t l tiêu hóa Ph ng pháp này cho m c t l tiêu hóa

bi u ki n chính xác, d dàng th c hi n trong u ki n k thu t phòng thí nghi m

ch a th t y và áp d ng r ng rãi, ít t n chi phí tuy nhiên nó òi h i nhi u công

s c

2.7 TH C N DÙNG TRONG THÍ NGHI M

2.7.1 C lông tây

Tên khoa h c: Bracharia multica

Lo i c thân bò trên m t t, r nhi u, thân dài 0,6 - 2,0 m, lá to b n, có lông Gi ng

c này có ngu n g c t Châu Phi Chúng thu c gi ng c a niên, giàu protein, d

tr ng, ch u c t m t Vi t Nam c lông tây c nh p tr ng Nam B t

m 1887 t i các c s nuôi bò s a, nay ã tr thành cây m c t nhiên kh p hai

mi n Nam B c (Nguy n Thi n, 2003) Sau 1,5 - 2 tháng tr ng thì có th thu ho ch l au.T ó c kho ng 30 ngày thì thu ho ch c m t l n, tr mùa khô ph i h n haitháng m i c t c nên thu ho ch lúc c cao 50 - 60 cm và khi thu ho ch thì nên c tcách m t t 5 - 10 cm C lông tây r t thích h p tr ng các vùng ng b ng, n ng

su t c thay i nhi u, có n i t 120 t n/ha trong 5 l n c t (Nguy n Thi n, 2003).Chúng ta có th tr ng c lông tây t bùn l y, t ru ng, t bãi, b ê, ven h ao,

b sông su i Có th s d ng c lông tây cho gia súc n d i d ng c t i ho c

ph i khô (Nguy n Thi n, 2003)

ng 2.5 : Thành ph n hoá h c và giá tr dinh d ng c a c lông tây

Thành ph n hoá h c, % DM

Th c li u

Ngu n: L u H u Mãnh et al., 1999 DM: v t ch t khô; CP: protein thô; EE: béo thô; CF: x thô; NFE: Chi t

ch t không m; ME: n ng l ng trao i.

Hình 1: C lông tây trong thí nghi m