KHẢO sát TÌNH HÌNH ký SINH TRÊN sâu ăn tạp tại VĨNH LONG – KHẢO sát một số đặc TÍNH SINH học và SỰTƯƠNG tác với SpltNPV của ONG microplitis manilae ash TRONG điều KI

Trung tâm Học Liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứuBỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ HUỲNH PHƯỚC MẪN KHẢO SÁT TÌNH HÌNH KÝ SINH TRÊN SÂU ĂN TẠP Spodoptera litura

Trang 1

Trung tâm Học Liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

HUỲNH PHƯỚC MẪN

KHẢO SÁT TÌNH HÌNH KÝ SINH TRÊN SÂU ĂN TẠP (Spodoptera litura

Fab.) TẠI VĨNH LONG – KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐẶC TÍNH SINH HỌC VÀ

SỰ TƯƠNG TÁC VỚI SpltNPV CỦA ONG Microplitis manilae Ash

TRONG ĐIỀU KIỆN PHÒNG THÍ NGHIỆM

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP KỸ SƯ NÔNG HỌC

Khoá 29 (2003-2008)

Trang 2

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA NÔNG NGHIỆP VÀ SINH HỌC ỨNG DỤNG

oOo

HUỲNH PHƯỚC MẪN

KHẢO SÁT TÌNH HÌNH KÝ SINH TRÊN SÂU ĂN TẠP (Spodoptera litura

Fab.) TẠI VĨNH LONG – KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐẶC TÍNH SINH HỌC VÀ

SỰ TƯƠNG TÁC VỚI SpltNPV CỦA ONG Microplitis manilae Ash

TRONG ĐIỀU KIỆN PHÒNG THÍ NGHIỆM

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP KỸ SƯ NÔNG HỌC

Cán Bộ Hướng Dẫn

TS LÊ VĂN VÀNG

KS PHAN THỊ HỒNG THUÝ

Khoá 29 (2003-2008)

Trang 3

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA NÔNG NGHIỆP VÀ SINH HỌC ỨNG DỤNG

BỘ MÔN BẢO VỆ THỰC VẬT

Chứng nhận luận văn tốt nghiệp với đề tài

KHẢO SÁT TÌNH HÌNH KÝ SINH TRÊN SÂU ĂN TẠP (Spodoptera litura Fab.)

TẠI VĨNH LONG – KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐẶC TÍNH SINH HỌC VÀ

SỰ TƯƠNG TÁC VỚI SpltNPV CỦA ONG Microplitis manilae Ash

TRONG ĐIỀU KIỆN PHÒNG THÍ NGHIỆM

Do sinh viên HUỲNH PHƯỚC MẪN thực hiện và đề nạp Kính trình hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp xem xét

Cần Thơ, ngày 15 tháng 2 năm 2008

Cán bộ hướng dẫn

Ts LÊ VĂN VÀNG

Trang 4

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân Các số liệu, kết quả trình bày trong luận văn tốt nghiệp là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình luận văn nào

Tác giả luận văn

Huỳnh Phước Mẫn

Trang 5

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA NÔNG NGHIỆP VÀ SINH HỌC ỨNG DỤNG

BỘ MÔN BẢO VỆ THỰC VẬT

Hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp đã chấp nhận luận văn đính kèm với đề tài

KHẢO SÁT TÌNH HÌNH KÝ SINH TRÊN SÂU ĂN TẠP (Spodoptera litura Fab.)

TẠI VĨNH LONG – KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐẶC TÍNH SINH HỌC VÀ

SỰ TƯƠNG TÁC VỚI SpltNPV CỦA ONG Microplitis manilae Ash

TRONG ĐIỀU KIỆN PHÒNG THÍ NGHIỆM

Do sinh viên HUỲNH PHƯỚC MẪN thực hiện và bảo vệ trước Hội Đồng ngày 17 tháng 2 năm 2008

Luận văn được đánh giá ở mức ……… điểm

Ý kiến Hội Đồng

Chủ Nhiệm KNN & SHƯD Chủ Tịch Hội Đồng

Trang 6

LƯỢC SỬ CÁ NHÂN

Họ và tên: HUỲNH PHƯỚC MẪN

Ngày sinh: 15/02/1985

Nơi sinh: phường An Nghiệp, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ

Con ông HUỲNH PHƯỚC DANH và bà TRẦN THỊ HỒNG ĐÀO

Đã tốt nghiệp phổ thông trung học tại Trường THPT Lý Tự Trọng, năm 2002

Đã vào Trường Đại học Cần Thơ năm 2003 học lớp Nông Học khoá 29 thuộc Khoa Nông Nghiệp & SHƯD

Tốt nghiệp Kỹ sư Nông Nghiệp chuyên ngành nông học 2007–2008

Trang 7

Chị Phan Thị Hồng Thuý, chị đã hết lòng giúp đỡ, động viên, hướng dẫn

em vượt qua những khó khăn trong suốt thời gian làm luận văn

Chân thành biết ơn!

Em thành thật cảm ơn tất cả quí Thầy Cô Khoa Nông Nghiệp & SHƯD, Khoa Thuỷ Sản đã trang bị kiến thức quí báo cho em vững vàng bước vào đời

Em thành thật biết ơn tất cả các thầy, cô, anh, chị Bộ môn Bảo Vệ Thực Vật đã hết lòng giúp đỡ em hoàn thành tốt luận văn tốt nghiệp

Xin cảm ơn!

Chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của các bạn Thiều, Linh, Loan, Hằng… và tập thể lớp Nông học 29 đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong thời gian làm luận văn

Trang 8

MỤC LỤC

Trang

Danh sách hình viii

Danh sách bảng ix

Tóm lược x

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU 4

1.1 Sâu ăn tạp Spodoptera litura Fabricius (Lepidoptera: Noctuidae) 4

1.1.1 Sự phân bố 4

1.1.2 Ký chủ 4

1.1.3 Đặc điểm hình thái và sinh học 4

1.1.4 Thiên địch ký sinh trên S litura 5

2.1 Côn trùng ký sinh 5

2.1.1 Ong Microplitis manilae Ashmead (Hymenoptera: Braconidae) 6

2.1.2 Ong Chelonus sp (Hymenoptera: Braconidae) 9

2.1.3 Ruồi Peribaea orbata Wiedemann (Diptera: Tachinidae) 9

2.2 Vi sinh vật gây bệnh 10

2.2.1 Nấm ký sinh 11

2.2.2 Siêu vi khuẩn Spodoptera litura Nucleopolyhedrovirus 11

2.2.3 Vi khuẩn và protozoa 13

2.3 Sự tương tác giữa vi rút và ong ký sinh 14

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG TIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP 15

2.1 Phương tiện 15

2.1.1 Dụng cụ 15

2.1.2 Hóa chất 15

2.2 Phương pháp 15

2.2.1 Thí nghiệm 1: Khảo sát tình hình thiên địch ký sinh và gây bệnh trên sâu ăn tạp Spodoptera litura Fabricius trong điều kiện ngoài đồng 15

Trang 9

2.2.2 Thí nghiệm 2: Khảo sát một số đặc điểm sinh học của ong kén vàng

(Microplitis manilae Ashmaed) ký sinh trên sâu ăn tạp (Spodoptera litura

Fabricius) trong điều kiện phòng thí nghiệm 16

2.2.3 Thí nghiệm 3: Khảo sát sự tương tác giữa ong Microplitis manilae Ashmead với SpltNPV lên sâu ăn tạp Spodoptera litura Fabricius trong điều kiện

phòng thí nghiệm 18 2.3 Xử lý số liệu 20 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 21

3.1 Diễn biến mật số ký sinh trên sâu ăn tạp Spodoptera litura Fabricius trong

điều kiện ngoài đồng 21 3.1.1 Tình hình côn trùng ký sinh 22 3.1.2 Tình hình vi sinh vật ký sinh 22 3.2 Khả năng sinh sản (fertility) và sự ưa thích độ tuổi ký chủ của ong

Microplitis manilae Ashmaed 24

3.2.1 Khả năng sinh sản (fertility) của ong Microplitis manilae Ashmaed 24 3.2.2 Sự ưa thích độ tuổi sâu S litura của ong Microplitis manilae Ashmaed 26 3.2.3 Thời gian sinh trưởng của ong Microplitis manilae Ashmaed 27 3.3 Tương tác giữa ong Microplitis manilae Ash với SpltNPV lên sâu ăn tạp Spodoptera litura Fab trong điều kiện phòng thí nghiệm 28 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 34 TÀI LIỆU THAM KHẢO 36

Trang 10

DANH SÁCH BẢNG

2.1 Các nghiệm thức trong thí nghiệm 3 19

3.1 Thành phần và mức độ ký sinh và gây bệnh của thiên

địch ký sinh trên sâu ăn tạp Spodoptera litura Fab trong điều kiện ngoài đồng (Bình Minh–Vĩnh Long), tháng 4/2007–11/2007

23

3.2 Số ấu trùng của 1 ong cái M manilae chui ra khỏi cơ thể

ký chủ (sâu S litura) trong điều kiện phòng thí nghiệm

24

3.3 Thời gian sinh trưởng của ong Microplitis manilae Ash

ký sinh trên sâu ăn tạp Spodoptera litura Fab

28

3.4 Tương tác giữa SpltNPV và ong M manilae trên ấu trùng

sâu S litura trong điều kiện phòng thí nghiệm

29

3.5 Hiệu quả của SpltNPV và M manilae lên sâu S litura 30

Trang 11

DANH SÁCH HÌNH

2.1 Mô tả phương pháp bố trí thí nghiệm 2 18

3.1 Diễn biến ký sinh trên S litura trên ruộng sử dụng thuốc hoá học 21

3.2 Nhịp điệu sinh sản của ong Microplitis manilae Ash 26

3.3 Sự ưa thích độ tuổi sâu S litura của ong M manilae 28

3.5 Ấu trùng M manilae chui ra trên sâu S litura 32

3.6 Ấu trùng Chelonus sp đang chui ra khỏi sâu S litura 32

3.8 Sâu S litura bị nhiễm SpltNPV và M manilae 32

3.9 Sâu S litura: không nhiễm (A), nhiễm M manilae (B) 32

3.11 Sâu S litura được nuôi trong phòng thí nghiệm 33

3.12 Sâu S litura được nuôi riêng từng ấu trùng trong phòng thí

nghiệm

33

Trang 12

Huỳnh Phước Mẫn 2008 “ Khảo sát tình hình ký sinh trên sâu ăn tạp

(Spodoptera litura Fab.) tại Vĩnh Long Khảo sát một số đặc tính sinh học và sự tương tác với SpltNPV của ong Microplitis manilae Ash trong điều kiện phòng

thí nghiệm” Luận văn tốt nghiệp, Ngành Nông Học, Khoa Nông Nghiệp và Sinh

Học Ứng Dụng, Trường Đại Học Cần Thơ

TÓM LƯỢC

Nhằm khảo sát diễn biến của các loài ký sinh trên sâu ăn tạp trong giai đoạn

mùa mưa và đánh giá sự tương tác giữa SpltNPV và M manilae lên khả năng gây

chết và khả năng sống của ong ký sinh trong cơ thể sâu ăn tạp để từ đó có cơ sở khoa học cho việc nghiên cứu và sử dụng thiên địch có ích này trong các qui trình IPM, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài “Khảo sát tình hình ký sinh trên sâu ăn tạp

(Spodoptera litura Fab.) tại Vĩnh Long – Khảo sát một số đặc tính sinh học và sự tương tác với SpltNPV của ong Microplitis manilae Ash trong điều kiện phòng thí

nghiệm” Việc nghiên cứu được thực hiện theo các bước: (1) Khảo sát tình hình

thiên địch ký sinh và gây bệnh trên sâu ăn tạp S litura trong điều kiện ngoài đồng,

sâu ăn tạp (tuổi 1 và 2) được thu cố định trên một ruộng trồng rau mầu có sử dụng

thuốc hóa học tại Vĩnh Long.(2) Khảo sát một số đặc điểm sinh học của ong M manilae ký sinh trên sâu ăn tạp trong điều kiện phòng thí nghiệm (3) Khảo sát sự

tương tác giữa ong M manilae với SpltNPV lên sâu ăn tạp trong điều kiện phòng

thí nghiệm

Kết quả khảo sát tình hình ký sinh trên sâu ăn tạp đã ghi nhận khi lượng mưa tăng cao mật số côn trùng ký sinh giảm, mật số vi sinh vật gây bệnh tăng lên và tỷ

lệ ký sinh giảm xuống

Khả năng sinh sản (fertility) của ong M manilae dao động từ 77–139 ấu

trùng/ong cái (trung bình 101±20,3 ấu trùng/ong cái) Sự ưa thích đẻ trứng trên sâu

S litura ở đầu tuổi 2 và đầu tuổi 3 của ong M manilae là như nhau (T= 260C–300C, H%= 68–80)

Sự tương tác của M manilae và SpltNPV đi theo một phía là làm chậm đi thời

gian gây chết đối với sâu ăn tạp và sự xâm nhiễm SpltNPV lên ký chủ đã ảnh hưởng

Trang 13

đến khả năng sống sót của ấu trùng ong M manilae Mức độ ảnh hưởng của

SpltNPV lên ong M manilae thay đổi tùy thuộc vào thời gian xâm nhiễm lên sâu ăn

tạp của SpltNPV

Trang 14

MỞ ĐẦU

Đồng Bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) trong những năm gần đây do sự tăng trưởng kinh tế nhanh lại chủ yếu phụ thuộc vào nông nghiệp, nên vấn đề ô nhiễm môi trường bởi dư lượng hóa chất nông nghiệp, đặc biệt là dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, đang trở nên cấp thiết Hầu hết nông dân phải dựa hoàn toàn vào các loại thuốc bảo vệ thực vật, đặc biệt là thuốc trừ sâu, để bảo vệ năng suất rau mầu (Nguyễn Thị Thu Cúc

và ctv., 2002) Khối lượng thuốc bảo vệ thực vật thương phẩm sử dụng không ngừng gia tăng: khoảng 20.300 tấn năm 1991, 30.000 tấn năm 1994, 42.800 tấn năm 2004 (Số liệu của Viện Bảo vệ Thực vật – Bộ Nông nghiệp & PTNT) Các nổ lực nghiên cứu và

áp dụng các biện pháp bảo vệ thực vật ít độc, ít tác động đến sức khoẻ con người và môi trường sinh thái đang được phát triển mạnh mẽ

Sâu ăn tạp (Spodoptera litura Fabricius) đã được báo cáo là đối tượng gây hại

quan trọng nhất trên rau cải tại ĐBSCL, sâu phá hại vào mọi thời điểm, mọi thời kỳ sinh trưởng của cây (Trần Thị Ba, Trần Thị Kim Ba, Phạm Hồng Phúc, 1999) và là đối tượng thường xuyên làm thất thu năng suất quan trọng cho rau mầu ĐBSCL (Nguyễn Thị Thu Cúc và ctv., 2002) Bên cạnh đó, sâu ăn tạp là loài gây hại quan trọng trên cây trồng ở Châu Á và quần đảo Thái Bình Dương (Giản Thị Ngọc Mẫn, 2003 – trích dẫn Feaking, 1973; Kranz và ctv., 1977) Sâu có thể gây hại khoảng 200 loại cây, gây hại nhiều trên rau, cải, bắp, đậu, khoai… (Nguyễn Văn Huỳnh và Lê Thị Sen, 2004) Do sâu ăn tạp phát triển tính kháng thuốc cao (Nguyễn Văn Huỳnh và Lê Thị Sen, 2004), nên việc phòng trừ sâu ăn tạp bằng thuốc hoá học không mang lại hiệu quả và không mang tính bền vững Trong khi đó, thiên địch ký sinh của sâu ăn tạp rất phong phú, phổ

biến nhất là Microplitis manilae Ashmaed, Chelonus sp., Peribaea orbata Wiedemann,

Nomuraea rileyi Farlow, Beauveria sp và S litura nucleopolyhedrovirus (SpltNPV),

chúng giữ một vai trò rất quan trọng trong việc điều hoà mật số của sâu ăn tạp (Nguyễn Thị Thu Cúc và ctv., 2002) Vì thế, việc duy trì và phát triển quần thể của thiên địch ký

Trang 15

sinh trên đồng ruộng, ứng dụng trong qui trình phòng trừ dịch hại tổng hợp (IPM), góp phần hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi phòng trị sâu ăn tạp

Trong thành phần thiên địch trên sâu ăn tạp, SpltNPV được cho là tác nhân sinh học rất có triển vọng trong phòng trừ sinh học (Nguyễn Công Thuật, 1996; Trần Trung Hiếu và Lê Văn Bé Sáu, 2007) Gần đây, việc áp dụng thành công loài ong ký sinh

Asecodes hispinarum Boucek để phòng trừ bọ dừa (Brontispa longissima Gestro) ở

vùng ĐBSCL và miền Đông Nam Bộ cũng cho thấy triển vọng của côn trùng ký sinh

trong phòng trừ sinh học (VietNamnet) Tác động của SpltNPV lên khả năng sống sót của loài ong ký sinh Meteorus pulchricornis Wesmael đã được ghi nhận (Nguyễn

Hoàng Dũng và ctv., 2005) Hiểu được sự tương tác giữa vi rút và thiên địch, đặc biệt

là ký sinh, sẽ là chìa khoá trong việc đánh giá những nguy cơ tiềm tàng đối với những tác nhân phòng trừ sinh học (Nguyễn Hoàng Dũng, 2005 – trích dẫn Brook, 1993)

Ong Microplitis manilae Ashmead (Hymenoptera: Braconidae) là loài ký sinh

trên sâu ăn tạp phổ biến nhất tại ĐBSCL (Nguyễn Thị Thu Cúc và ctv., 2002), tại Hà Nội và vùng phụ cận (Khuất Đăng Long và ctv., 2004) Nghiên cứu duy trì và phát huy vai trò của loài thiên địch này trên đồng ruộng là rất cần thiết cho chiến lược IPM để quản lý sâu ăn tạp tại ĐBSCL Diễn biến mật số của loài ong ký sinh này đã được khảo sát vào các tháng mùa khô tại Cần Thơ (từ tháng 12/2002 – tháng 5/2002) (Giản Thị Ngọc Mẫn, 2003)

Từ đó, để góp phần hạn chế việc sử dụng thuốc trừ sâu trong phòng trị dịch hại sâu ăn tạp, đáp ứng cho một nền nông nghiệp bền vững, có hiệu quả kinh tế và an toàn sinh thái, đề tài “KHẢO SÁT TÌNH HÌNH KÝ SINH TRÊN SÂU ĂN TẠP

(Spodoptera litura Fab.) TẠI VĨNH LONG – KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐẶC TÍNH SINH HỌC VÀ SỰ TƯƠNG TÁC VỚI SpltNPV CỦA ONG Microplitis manilae Ash

TRONG ĐIỀU KIỆN PHÒNG THÍ NGHIỆM” nhằm khảo sát diễn biến của các loài

ký sinh trên sâu ăn tạp trong giai đoạn mùa mưa và đánh giá sự tương tác giữa

SpltNPV và M manilae lên khả năng gây chết và khả năng sống của ong ký sinh trong

Trang 16

cơ thể sâu ăn tạp để có cơ sở khoa học cho việc nghiên cứu và sử dụng thiên địch có ích này trong các qui trình IPM

Trang 17

CHƯƠNG 1 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU

1.1 Sâu ăn tạp Spodoptera litura Fabricius (Lepidoptera: Noctuidae)

1.1.1 Sự phân bố

Sâu ăn tạp S litura là một dịch hại quan trọng của cây trồng ở châu Á nhiệt đới,

loài này có sự phân bố rộng khắp vùng nhiệt đới và ôn đới châu Á và quần đảo Thái Bình Dương (Giản Thị Ngọc Mẫn, 2003 – trích dẫn Feaking, 1973; Kranz và ctv., 1977) Ở vùng Đông Nam Á, sâu ăn tạp được xác định là một trong những loài gây hại chủ yếu xuất hiện nhiều ở Malaysia, Myanma và cả Việt Nam (Phạm Huỳnh Thanh

Vân, Lê Thị Thuỳ Minh, 2001 - trích dẫn của Waterhouse, 1993)

1.1.2 Ký chủ

Sâu có thể gây hại khoảng 200 loại cây, gây hại nhiều trên rau, cải, bắp, đậu, khoai… (Nguyễn Văn Huỳnh và Lê Thị Sen, 2004) Tại ĐBSCL, sâu ăn tạp là đối tượng gây hại quan trọng nhất trên rau cải, sâu phá hại vào mọi thời điểm, mọi thời kỳ sinh trưởng của cây (Trần Thị Ba, Trần Thị Kim Ba, Phạm Hồng Phúc, 1999)

1.1.3 Đặc điểm hình thái và sinh học

- Giai đoạn trứng: theo Phạm Huỳnh Thanh Vân và Lê Thị Thùy Minh (2001),

trứng mới nở có màu trắng vàng sau đó chuyển thành màu vàng tro, lúc sắp nở có màu tro đậm, thông thường ổ trứng được phủ một lớp lông màu vàng nhạt từ chóp bụng của bướm cái, thời gian ủ trứng 2 - 3 ngày

- Giai đoạn ấu trùng: theo Lê Thị Sen (1999), thời gian kéo dài từ 20-25 ngày,

sâu có 5 hoặc 6 tuổi tùy vào điều kiện môi trường Sâu hình ống tròn, lúc nhỏ có màu lục, càng lớn sâu chuyển dần sang màu nâu đậm, trên cơ thể có một sọc vàng chạy ở 2 bên hông, từ đốt thứ nhất đến đốt cuối của bụng, dọc đường đó có những điểm hình bán nguyệt từ đốt thứ nhất đến đốt thứ 8 của bụng, mỗi đốt có chấm đen nhỏ nhưng 2 chấm đen ở đốt thứ nhất là rõ nét nhất - đây là điểm để phân biệt chúng với các loài sâu

Trang 18

khác Sâu càng lớn thì 2 chấm đen càng lớn dần thể hiện càng rõ và gần như giao nhau tạo thành khoang đen trên lưng, do đó chúng còn được gọi là Sâu Khoang

- Giai đoạn nhộng: thời gian phát triển kéo dài 7-10 ngày, nhộng dài từ 18-20

mm, có màu nâu, cuối bụng có đôi gai

- Giai đoạn thành trùng: theo Phạm Huỳnh Thanh Vân và Lê Thị Thùy Minh

(2001), thành trùng có đầu màu xám, hai mắt kép to màu đen, râu hình sợi chỉ dài 8- 10

mm, miệng có vòi hút dài 5–6 mm, cánh trước thon dài có hình tam giác, có màu xám tro và có những hình hoa văn màu vàng ánh kim, cánh sau màu trắng, ngực và bụng có màu xám tro, cuối bụng có chùm lông màu vàng nhạt Thời gian sống của thành trùng

từ 1-2 tuần tùy điều kiện của thức ăn

1.1.4 Thiên địch ký sinh trên S litura

Theo Nguyễn Thị Thu Cúc và ctv (2002), trong điều kiện tự nhiên tại ĐBSCL sâu ăn tạp thường bị ký sinh bởi 5 nhóm: côn trùng, nấm, NPV, vi khuẩn và microsporidia (protozoa) Phổ biến nhất là côn trùng ký sinh, nấm và NPV

2.1 Côn trùng ký sinh

Kết quả khảo sát của Phạm Huỳnh Thanh Vân và Lê Thị Thùy Minh (2001), tại ĐBSCL và Giản Thị Ngọc Mẫn (2003), tại Cần Thơ thì côn trùng ký sinh trên sâu ăn

tạp gồm ba loài chủ yếu: ong kén vàng M manilae, ong kén trắng Chelonus sp., ruồi P

orbata và sự hiện diện rải rác của ong Ichneumonids

Theo Donald J Borror, Dwight M Delong và Charles A Triplerhorn (1979), Braconidae là họ lớn (có trên 1700 loài ở miền Bắc Hoa Kì), một số lớn loài của họ này

ký sinh trên bộ Hymenoptera và nhiều loài trong họ này được xem là có giá trị trong việc phòng trừ dịch hại

Họ Braconidae được chia làm 12 họ phụ: họ Microcentrinae, Agathidinae, Cheloninae, Microgasternae, Rogadinae… thường ký sinh chủ yếu trên ấu trùng của bộ Lepidoptera Riêng thành trùng của họ Cheloninae đẻ trên trứng của ký chủ và trưởng thành khi ký chủ đạt tuổi thành thục

Trang 19

Theo Khuất Đăng Long (2002), Việt Nam có 162 loài ong ký sinh thuộc bộ Hymenoptera (chiếm 32,93%) đã được biết đến vật chủ là sâu hại cây trồng Các loài ong ký sinh thu được từ những loài sâu hại phân bố chủ yếu trong 4 họ ong ký sinh như sau: họ ong bụng nhỏ Braconidae: 51 loài, họ ong ký sinh trứng Scelionidae: 32 loài,

họ ong cự Ichneumonidae: 28 loài và họ Eulophiae: 16 loài

Họ Braconidae chiếm phần lớn những loài có vai trò rất rõ nét trong việc điều hòa nhiều loài sâu hại cây trồng quan trọng (Đặng Thị Dung và Hà Quang Hùng, 1997) Kết quả khảo sát của Đặng Thị Dung và Vũ Quang Côn (1998), cho thấy, sâu ăn tạp có 6 loài côn trùng ký sinh thuộc hai bộ Hymenoptera và Diptera Trong đó họ

Braconidae chiếm ưu thế với 3 loài Mircoplitis prodeniae Viereck, Microplitis sp1 và

Microplitis sp2

2.1.1 Ong Microplitis manilae Ashmead (Hymenoptera: Braconidae)

a) Đặc điểm hình thái

Theo Đặng Thị Dung và Vũ Quang Côn (1998), thành trùng ong ký sinh M

prodeniae màu đen, ong đực và ong cái có kích thước tương đương nhau cả về chiều dài lẫn sải cánh, có râu đầu hình sợi chỉ gồm 17 đốt kể cả đốt gốc Ong cái có râu đầu ngắn hơn hoặc dài bằng thân, bao máng đẻ trứng rất ngắn, ong đực có râu đầu dài hơn thân Trên ong cái và ong đực đều có đốt bụng 1-3 màu nâu sáng, ở giữa mãnh lưng của 3 đốt bụng này màu đen Đầu, ngực và các đốt bụng màu đen Chân màu nâu trừ phần đỉnh đốt đùi sau và các đốt bàn chân sau màu đậm, bàn chân 5-5-5 Ong cái chứa

1 lượng trứng tương đối lớn, mỗi buồng trứng có hai ống sinh trứng trứng hình bầu dục dài, hơi thon ở phần giữa giống như hình đế giày, không màu Kén hình bầu dục dài màu nâu Nhộng trần lúc đầu màu trắng sữa sau đó chuyển dần từ màu vàng chanh đến vàng da cam, khi sắp vũ hóa có màu đen Thời gian phát triển của ong M

prodeniae phụ thuộc chặt chẽ vào điều kiện ôn - ẩm độ

Cũng theo Đặng Thị Dung và Vũ Quang Côn (1998), ong ký sinh M prodeniae

hiện diện rất phổ biến trên sâu ăn tạp tại miền Bắc (Hà Nội), là loài đựợc xác định là loài ký sinh quan trọng của sâu ăn tạp, thể hiện vai trò rất rõ nét trong việc hạn chế mật

Trang 20

số sâu ăn tạp Tuy nhiên, tại vùng ĐBSCL cũng có một loài tương tự được định danh là

loài Mircoplitis manilae Ashmead (Phạm Huỳnh Thanh Vân và Lê Thị Thùy Minh,

2001)

Thành trùng ong M manilae có màu nâu đen, chiều dài cơ thể 2,3–2,5 mm, chiều

dài sải cánh 5,0–5,5 mm, mắt kép lồi, râu đầu màu đen, hình chuổi có 17 đốt kể cả đốt gốc Ngực màu đen, 3 đốt bụng đầu tiên có màu vàng cam và giữa mảnh lưng có một vệt màu đen chạy dài, các đốt còn lại có màu nâu đen Chân màu vàng cam mang nhiều lông Giữa rìa cánh trước có một đốm đen hình tam giác, hai cánh có màu trắng trong

Ấu trùng ký sinh tuổi lớn nâu sậm, cơ thể thon dài, kích thước khoảng 3,0 x 0,6 mm Kén bầu dục, vàng nâu kích thước nhỏ 3,8–4,0 mm x 1 mm Khi mở kén ra nhộng trần

có màu trắng sữa, màu vàng đến vàng cam, đến lúc sắp hóa nhộng chuyển sang màu nâu đen Thời gian vũ hóa 4–5 ngày và trong điều kiện nhiệt độ: 28–300C, ẩm độ: 75–

85% thời gian sống của thành trùng ong M manilae từ 3–7 ngày (Nguyễn Thị Thu

Cúc và ctv., 2002; Nguyễn Thị Kiều Khuyên, 2002)

Theo Giản Thị Ngọc Mẫn (2003), thời gian vũ hóa 4–6 ngày và sống của thành trùng là 2–3 ngày (nhiệt độ: 28–300C, ẩm độ: 70–75%)

ký sinh có thể kéo kén hóa nhộng và phát triển thành thành trùng khoảng một giờ sau

đó còn khoảng 10% ấu trùng ký sinh mặc dù vẫn kéo kén (chậm) nhưng không phát triển thành thành trùng được

Trang 21

Theo Đặng Thị Dung và Vũ Quang Côn (1998), ấu trùng của ong M prodeniae

có 3 tuổi, ong non tuổi 3 sau khi chui ra khỏi vật chủ thì tiến hành nhả tơ và kết kén trong khoảng 2–3 giờ

Khi bị ký sinh sâu phát triển không bình thường, chậm lớn, kém ăn, ít hoạt động, sâu có màu vàng xanh nhìn kỹ phần cuối bụng sâu có màu vàng nâu (màu của ấu trùng

ký sinh nằm bên trong) Sau khi ấu trùng ký sinh chui ra sâu vẫn sống nhưng không cử động, trên mình có lỗ ký sinh chui ra rất rõ, 1–2 ngày sau đó sâu sẽ chết và không có cá thể nào phát triển đến giai đoạn nhộng Chỉ có một ký sinh trên một sâu (Nguyễn Thị Thu Cúc và ctv., 2002)

Theo Giản Thị Ngọc Mẫn (2003), sâu bị ký sinh chỉ có thể sống 2–5 ngày kể từ khi ấu trùng ký sinh chui ra, không có trường hợp vào sống sót Kết quả ghi nhận cho thấy chỉ có một ấu trùng ký sinh trên một ký chủ Thời gian từ khi ký chủ bị nhiễm ký sinh đến khi ký chủ chết từ 7–10 ngày

c) Tính thích hợp tuổi của ký chủ

Theo Giản Thị Ngọc Mẫn (2003), từ kết quả khảo sát ngoài đồng sâu ăn tạp thường bị nhiễm ký sinh ở tuổi 2 và tuổi 3, các tuổi khác của ấu trùng sâu ký chủ

không ghi nhận có hiện tượng bị ký sinh bởi ong M manilae

Theo Phạm Huỳnh Thanh Vân và Lê Thị Thùy Minh (2001), từ kết quả khảo sát ngoài đồng hầu hết sâu ăn tạp khi bị ong ký sinh tấn công thường chết vào cuối tuổi 2 hoặc tuổi 3 Khi khảo sát trong điều kiện phòng thí nghiệm (nhiệt độ: 28–300C, ẩm độ: 75–85%), ong có thể ký sinh ở hầu hết các giai đoạn ấu trùng của sâu ăn tạp (ngoại trừ tuổi 5, tuổi 6)

Theo Đặng Thị Dung và Vũ Quang Côn (1998), không phải bất cứ tuổi nào của vật chủ cũng đều thích hợp đối với ký sinh Số cá thể sâu ăn tạp bị nhiễm ở ngày cuối của tuổi 1 đến hết tuổi 4 là tương đương nhau Ở ngày đầu của tuổi 5 tỉ lệ nhiễm ký sinh thấp hơn rõ rệt, còn ngày cuổi của 5 và 6 do sức đề kháng cao, thành phần dinh dưỡng không còn phù hợp, nên ong non ký sinh bị chết trong cơ thể vật chủ Vật chủ ở tuổi này khi bị ký sinh cũng không thể phát triển bình thường mà tỏ ra kém ăn, phát

Trang 22

triển chậm lại, bị chết sau 7–9 ngày và không có cá thể nào sống đến giai đoạn nhộng

Ở tuổi 1, do kích thước sâu quá nhỏ nên ấu trùng ong ký sinh bị thiếu dinh dưỡng do vậy thường bị chết hoặc không hoàn thành pha nhộng dẫn đến hiệu quả ký sinh thấp

2.1.2 Ong Chelonus sp (Hymenoptera: Braconidae)

Theo Nguyễn Thị Thu Cúc và ctv (2002), thành trùng ong Chelonus sp dài

khoảng 4,8–5,0 mm, râu đầu hình chuổi màu nâu đen có 24 đốt kể cả đốt gốc Ngực và bụng có màu đen mốc, hai bên bụng có hai vệt trắng ngà phân biệt rất rõ, chân sau màu đen, nữa phần trên đốt chày chân sau màu vàng nâu ấu trùng ký sinh thường chui ra khỏi ký chủ ở phần giữa thân sau trở lên Sau khi chui ra, ký sinh quay đầu trở lại ăn hết phần thân sâu, chỉ còn lại đầu và sau đó tạo kén bằng tơ trắng mịn khoảng 4–5 giờ Kén trắng, có thể thấy nhộng bên trong và phần đuôi nhộng có màu nâu đen, 5–6 ngày sau nhộng vũ hóa Thời gian sống của thành trùng là 3–4 ngày (nhiệt độ: 28–300C, ẩm độ: 70-75%)

Sâu nhiễm ký sinh thường bị chết ở tuổi 3 và 4, khi bị ký sinh, lúc đầu sâu vẫn phát triển bình thường, một ngày trước khi ký sinh chui ra, sâu ngưng ăn, hoạt động yếu, màu sắc biến đổi, có màu hồng đỏ trên lưng, thân thu nhỏ hơn bình thường, có tập quán cắn lá vụn, phân rơi xung quanh kết lại làm ổ giống như sâu sắp hóa nhộng, chỉ

có một ký sinh trên một sâu

Theo Giản Thị Ngọc Mẫn (2003), từ kết quả khảo sát ngoài đồng cho thấy ong

Chelonus sp đẻ trứng trên sâu ăn tạp chủ yếu vào giai đoạn trứng và ấu trùng tuổi 1, sâu bị ký sinh vẫn có khả năng lột xác Sâu ăn tạp bị ký sinh đều chết vào tuổi 3 hoặc tuổi 4, thời gian phát triển của ký sinh từ trứng đến khi ấu trùng chui ra khỏi cơ thể ký chủ kéo dài từ 13–14 ngày

Cũng theo Giản Thị Ngọc Mẫn (2003) – trích dẫn Nakai, thời gian ong Chelonus

sp ký sinh trong cơ thể sâu ăn tạp khoảng 14 ngày và loài ong này có khả năng ký sinh

lên trứng cúa ăn tạp

2.1.3 Ruồi ký sinh Peribaea orbata Wiedemann (Diptera: Tachinidae)

Trang 23

Theo Nguyễn Thị Thu Cúc và ctv (2002), thành trùng dài 3,5 mm, màu đen, đầu

to mang hai mắt kép to màu đỏ nâu Chân màu đen, đốt bàn chân có 5 đốt, thân có nhiều lông bao phủ và có hai cánh trắng trong Mặt trên của ngực màu xám Sau khi ăn hết các bộ phận bên trong cơ thể ký chủ, ký sinh chui ra khỏi sâu ấu trùng màu vàng, kích thước 3,0–5,0 mm, hình que, trên đầu có một chấm đen và có hai gai mông Sau khi chui ra khỏi thân ký chủ, ấu trùng ký sinh làm nhộng ngay Lúc đầu nhộng có màu vàng cam, sau đó chuyển sang màu đỏ nâu, 5–6 ngày sau thì vũ hóa Thời gian sống

của thành trùng P orbata kéo dài 2–4 ngày

Sâu bị ký sinh phát triển chậm, ít hoạt động, cơ thể có màu màu vàng xanh Một

ký chủ thường bị tấn công bởi 1–6 ấu trùng ký sinh Sau khi ký sinh chui ra, sâu thường nằm bất động, trên cơ thể có những vết chấm đen và nơi đó thắt lại, bóng hơn những chỗ khác (như có nước ở nơi đó), 1–4 ngày sau sâu chết Quan sát ghi nhận: nếu

ký chủ bị nhiều ấu trùng ruồi P orbata ký sinh (4–6 con) chui ra khỏi cơ thể cùng một

lúc có thể làm sâu chết ngay trong ngày hoặc qua hôm sau Sâu ăn tạp bị nhiễm ký sinh loại này thường chết trong khoảng từ tuổi 2 đến tuổi 5

Theo Giản Thị Ngọc Mẫn (2003), sâu bị ký chủ ký sinh bởi ruồi P orbata lúc đầu

vẫn phát triển bình thường nhưng sau đó sâu kém ăn, hoạt động chậm, cơ thể có màu vàng xanh Khoảng 1–2 ngày trước khi ấu trùng ký sinh chui ra, trên mình sâu ký chủ

có một vết nứt dài và tại đó da ký chủ trở nên căng bóng như có nước Thời gian sống của sâu ký chủ từ 1–8 ngày tùy vào số lượng ấu trùng ký sinh bên trong Ở tuổi 2 chỉ phát hiện có 1–2 ấu trùng ký sinh nhưng ở ấu trùng sâu ký chủ tuổi 4 có thể phát hiện

từ 12–13 ấu trùng ký sinh trong một cơ thể Không có cá thể nào có thể vũ hóa thành trùng

2.2 Vi sinh vật gây bệnh

Theo Trần Văn Mão (2002), vi sinh vật gây bệnh trên côn trùng nói chung đều phải trải qua một quá trình sinh lý phức tạp trong vật chủ, chúng tiến hành trao đổi chất theo hướng nhất định bao gồm sự hấp thu và gây bệnh, đồng hóa trong dịch thể vật

Trang 24

chủ, phân giải và phá hại các mô cơ quan, sản sinh chất độc gây ảnh hưởng đến chức năng sinh lý của các bộ phận cũng như của cơ thể vật chủ

Vi sinh vật ký sinh trên sâu ăn tạp rất đa dạng bao gốm: nấm N rileyi và

Beauveria sp., siêu vi khuẩn NPV và GV, vi khuẩn và Nosema bombysis Naegali

(Phạm Huỳnh Thanh Vân và Lê Thị Thùy Minh, 2001; Giản Thị Ngọc Mẫn, 2003)

2.2.1 Nấm ký sinh

Theo Nguyễn Thị Thu Cúc và ctv (2002), tại Đồng Bằng Sông Cửu Long, có hai

loài nấm ký sinh phổ biến trên sâu ăn tạp bao gồm N rileyi phổ biến nhất (95%) và nấm Beauveria sp chỉ ghi nhận rải rác (5%)

Theo Giản Thị Ngọc Mẫn (2003), quan sát tại Cần Thơ trên ruộng thường xuất hiện ấu trùng sâu ăn tạp chết cứng từ tuổi 2 đến tuổi 5, cơ thể được phủ một lớp phấn màu trắng Trong điều kiện phòng thí nghiệm, những mẫu sâu được thu về để khảo sát đều bị nhiễm nấm sau đó, mặc dù ở giai đoạn đầu sâu không biểu hiện triệu chứng bệnh nhưng chỉ sau 3–4 ngày triệu chứng sâu bị nhiễm bệnh đã lộ rõ ra ngoài cơ thể và sâu chết trong khoảng 1–2 ngày sau khi biểu lộ triệu chứng đầu tiên Nấm ký sinh bao

gồm hai loài nấm ký sinh chủ yếu là N rileyi trong khi tỉ lệ nhiễm nấm Beauveria sp

rất thấp

Nấm N rileyi có khuẩn lạc màu xanh, cuống bào tử mọc đơn, bào tử hình bào dục

dài hoặc hình ống Bào tử hình ống hơi cong (Trần Văn Mão, 2002)

2.2.2 Siêu vi khuẩn Spodoptera litura Nucleopolyhedrovirus

a) Cơ chế

Theo Phạm Thị Thùy (2004) – trích dẫn của Hughes K M (1953) và Ignoffo C.M, và cs (1971), sau khi thâm nhập vào cơ thể côn trùng, vi rút thường bám vào các

tế bào dễ mẫn cảm, tiếp theo là các tế bào khác của cơ thể và được nhân lên trong đó

Vi rút mới sau khi được tạo ra sẽ được phóng thích ra lây lan sang các tế bào khác chưa

bị nhiễm và lan tràn khắp các khoang trong cơ thể của ký chủ, làm cho ký chủ xuất hiện những triệu chứng của bệnh và chết sau đó

Trang 25

Quang Chân Chân, (2002) - trích dẫn Bishop, D H C và cs (1988), virus xâm nhập vào cơ thể côn trùng theo nguồn thức ăn Sau khi đi đến ruột giữa các thể vùi sẽ dừng lại để bắt đầu một chu kỳ sao chép đầu tiên Trong điều kiện môi trường kiềm của ruột giữa thì vỏ protein bao bọc bên ngoài của thể vùi bị phá vỡ làm phóng thích ra các thể virion Các thể này ở trạng thái tự do rất ngắn Chúng nhanh chóng hòa lẫn qua màng tế bào biểu mô ruột giữa và tấn công vào nhân tế bào thông qua lỗ nhân, và màng bao ngoài của virion sẽ bị biến mất tại đây để giải phóng ra các nucleocapside Sau đó, các nucleocapside này tiến hành sao chép trong nhân đầu tiên bằng hình thức mọc chồi Các chồi mới sẽ xuyên qua màng nhân, vào trong tế bào chất (trong quá trính xuyên qua màng nhân, thì vỏ bao capside protein được hình thành để bao lấy các nucleocapside) Chúng tiếp tục xuyên qua màng nguyên sinh chất (tại đây, chúng tiếp tục hình thành một vỏ bao với nhiều gai ở phần chóp, có cấu tạo bởi glucoprotein) Cuối cùng chúng xuyên qua màng nền của ruột giữa, lan tỏa theo dịch trong cơ thể để

đi đến khắp nơi trong cơ thể của ký chủ (Frances R Hunter- Fujita và ctv, 1998)

b) Triệu chứng

Theo Lê Thị Thùy Minh và Phạm Huỳnh Thanh Vân (2001) – trích dẫn của Lê Khắc Hoàng trong việc giải thích về cơ chế xâm nhiễm và gây hại của NPV như sau: sau khi NPV vào trong đường tiêu hóa qua thức ăn, khi đến ruột giữa gặp môi trường kiềm, vỏ protein bị phân giải làm giải phóng các virion ra ngoài các tiểu thể vi rút này

sẽ tấn công vào các tế bào thành ruột và sau đó chúng nhân nhanh sinh khối Sâu bị nhiễm bệnh do NPV sẽ trở nên trắng bệch, lờ đờ Sau vài ngày, sâu nằm bất động cho đến khi cơ thể sưng căng phồng lên, da dễ vỡ làm dịch chảy ra ngoài và chết Trong cơ thể sâu chết do nhiễm NPV thì lượng sinh khối vi rút rất lớn Vì vậy, những xác sâu chết do nhiễm NPV cũng là nguồn lây nhiễm quan trọng vì nó sẽ là nguồn thức ăn cho sâu còn sống nên sự lây nhiễm trở nên rất nhanh chóng

Trang 26

Theo Nguyễn Thị Thu Cúc và ctv (2002), từ việc khảo sát những mẫu sâu thu được ở điều kiện ngoài đồng và trong phòng thí nghiệm ghi nhận các triệu chứng như sau:

- Dạng 1: sâu có màu trắng sáng đôi khi vàng hồng, cơ thể căng phồng lên, da dễ

vỡ và dịch màu sữa không có mùi hôi

- Dạng 2: sâu có màu nâu đen, thân căng, da vỡ, dịch màu cà phê sữa, không hôi hoặc có mùi hôi

- Dạng 3: sâu màu nâu đen hoặc đen, cơ thể căng phồng, da không vỡ chỉ rách ở các ngấn trên thân, dịch màu nâu đen, không có hoặc có mùi hôi

Dạng 1 là phổ biến nhất gây ra và thể hiện triệu chứng của NPV rõ rệt, sâu bị nhiễm sẽ có màu nhạt sáng bóng và da dễ vỡ, cơ thể sâu chết phân rã rất nhanh, khi da

bị vỡ có dịch màu trắng sữa chảy ra, màu này sau đó sậm hơn, không có mùi hôi còn dạng 2, 3 thì có sự phối hợp của các nhóm vi khuẩn, siêu vi khuẩn và microsporidia gây ra Nếu bị nhiễm ở tuổi 1 và tuổi 2, sâu sẽ chết trong khoảng 2 ngày Ở các tuổi lớn hơn, sau chết chậm hơn, nhưng ít khi quá 6 ngày sau khi bị nhiễm

2.2.3 Vi khuẩn và protozoa

Theo Giản Thị Ngọc Mẫn (2003) – trích dẫn từ Georgeo O Poinar, Jr., và Gerard

M Thomas, 1978) con đường lây nhiễm của nguyên sinh động vật là qua đường tiêu hóa của ký chủ, vào trong máu Triệu chứng côn trùng bị nhiễm nguyên sinh động vật thường biểu hiện không rõ và tùy thuộc vào những tác nhân gây bệnh khác nhau bao gồm kích thước nhỏ, hình dạng méo mó, lờ đờ, kém ăn, cơ thể mất cân bằng, thải ra phân màu trắng Ký chủ có lớp da trong suốt khi bị bệnh thường có màu trắng đục hoặc những vùng phồng lên trên biểu bì, côn trùng có màu sậm thì biểu hiện những chấm màu đen trên da Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp sự suy giảm hoặc chết là những biểu hiện đầu tiên của sự lây nhiễm nguyên sinh động vật và cần được xác nhận lại dưới kính hiển vi

Trang 27

Theo Giản Thị Ngọc Mẫn (2003), sâu ăn tạp sau khi bị nhiễm vi khuẩn và nguyên sinh động vật lúc đầu vẫn hoạt động bình thường, nhưng sau đó sâu phát triển rất chậm, kém ăn, cơ thể yếu dần và màu sắc biến đổi, triệu chứng thể hiện rõ nhất vào giai đoạn cuối:

- Sâu nhiễm vi khuẩn khi chết da cơ thể trở nên rất dai, màu nâu sậm đến đen và teo lại

- Sâu bị nhiễm N bombysis cơ thể căng bóng, rất dai và chết rất chậm, thường có

màu hồng nhạt

2.3 Sự tương tác giữa vi rút và ong ký sinh

Theo Nguyễn Hoàng Dũng và ctv (2005), sâu ăn tạp bị nhiễm SpltNPV thì độc

hại đối với sự tồn tại và phát triển của ấu trùng ong M pulchricornis (Hymenoptera: Braconidae) Khả năng sống sót của ong M pulchricornis trong ký chủ đã nhiễm

SpltNPV tuỳ thuộc vào thời gian tương tác giữa ký sinh và vi rút, và nồng độ của vi rút Những ấu trùng ong chui ra từ ký chủ nhiễm SpltNPV không lây truyền vi rút tới những ký chủ khác (chưa bị nhiễm SpltNPV)

Những kết quả tương tự về ảnh hưởng độc hại của vi rút tới sự sống sót và phát triển của một vài loài braconidae đã được báo cáo Theo Kyei-Poku và Kunimi (1997),

ấu trùng Pseudaletia separata Walker đã nhiễm entomopoxvirus (PsEPV) thì có ảnh

hưởng độc hại tới sự phát triển và sống sót của Cotesia kariyai Cky (Hymenoptera: Braconidae) Nakai và Kunimi (1998), ấu trùng Adoxophyes sp đã nhiễm entomopoxvirus (AsEPV) thì ảnh hưởng đến sự phát triển và tồn tại của Ascogaster

reticulatus Watanabe (Hymenoptera: Braconidae)

Trang 28

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG TIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP 2.1 Phương tiện

Thời gian: từ tháng 3/2007 đến tháng 1/2008

Địa điểm: Phòng thí nghiệm Bộ môn Bảo Vệ Thực Vật, Khoa Nông Nghiệp và

Sinh Học Ứng Dụng – Trường Đại Học Cần Thơ

2.2.1 Thí nghiệm 1: Khảo sát tình hình thiên địch ký sinh và gây bệnh trên sâu ăn

tạp Spodoptera litura Fabricius trong điều kiện ngoài đồng

Mục tiêu thí nghiệm: theo dõi diễn biến mật số của các loài thiên địch trên sâu

ăn tạp

a) Phương pháp tiến hành

- Cách thu mẫu: mẫu sâu ăn tạp được thu trên 1 ruộng cố định ở địa bàn huyện Bình Minh tỉnh Vĩnh Long trên loại cây cù nèo Ruộng có sử dụng các loại thuốc hoá học gốc lân hữu cơ (Monitor), gốc carbamat (Lannate), gốc cúc (Peran, Decis), thuốc

Định dạng
Số trang	56
Dung lượng	5,15 MB