KHẢO sát sự SINH TRƯỞNG, NĂNG SUẤT và PHẨM CHẤT của BA GIỐNG dưa lê TRỒNG NGOÀI ĐỒNG vụ ĐÔNG XUÂN 2008 2009

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ -oOo- Luận văn tốt nghiệp kỹ sư ngành nông học, với đề tài: KHẢO SÁT SỰ SINH TRƯỞNG, NĂNG SUẤT VÀ PHẨM CHẤT CỦA BA GIỐNG DƯA LÊ TRỒNG NGOÀ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

KHOA NÔNG NGHIỆP VÀ SINH HỌC ỨNG DỤNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

KHOA NÔNG NGHIỆP VÀ SINH HỌC ỨNG DỤNG

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

-oOo-

Luận văn tốt nghiệp kỹ sư ngành nông học, với đề tài:

KHẢO SÁT SỰ SINH TRƯỞNG, NĂNG SUẤT VÀ

PHẨM CHẤT CỦA BA GIỐNG DƯA LÊ TRỒNG NGOÀI

ĐỒNG VỤ ĐÔNG XUÂN 2008-2009

Sinh viên Võ Thái Hưng thực hiện

Kính trình lên hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp

Cần thơ, ngày tháng năm 2010

Trần Thị Ba

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân Các số liệu, kết quả trình bày trong luận văn tốt nghiệp là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình luận văn nào trước đây

Cần thơ, ngày tháng năm 2010

Võ Thái Hưng

TIỂU SỬ CÁ NHÂN

Họ và tên: Võ Thái Hưng

Ngày, tháng, năm sinh: 12/07/1986

Năm 1991-1995: học tại trường Tiểu học Đốc Binh Kiều 2

Năm 1996-2009: học tại trường Trung học cơ sở Phú Điền

Năm 2000-2003: học tại trường Trung học phổ thông Tháp Mười

Năm 2006-2010: Sinh viên trường Đại Học Cần Thơ, ngành Nông Học,

khóa 32, Khoa Nông Nghiệp và Sinh Học Ứng Dụng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

KHOA NÔNG NGHIỆP VÀ SINH HỌC ỨNG DỤNG

BỘ MÔN KHOA HỌC CÂY TRỒNG

-

Hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp đã chấp nhận luận văn đính kèm với đề tài: KHẢO SÁT SỰ SINH TRƯỞNG, NĂNG SUẤT VÀ PHẨM CHẤT CỦA BA GIỐNG DƯA LÊ TRỒNG NGOÀI ĐỒNG VỤ ĐÔNG XUÂN 2008-2009 Do sinh viên Võ Thái Hưng thực hiện và bảo vệ trước Hội đồng Ý kiến của hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp: ………

………

………

………

Luận văn tốt nghiệp được Hội đồng đánh giá ở mức: ………

DUYỆT KHOA Cần Thơ, ngày tháng năm 2010 Trưởng khoa Nông Nghiệp Chủ tịch Hội đồng

và Sinh Học Ứng Dụng

LỜI CẢM TẠ

Kính dâng!

Cha mẹ đã hết lòng nuôi con khôn lớn nên người

Xin tỏ long biết ơn sâu sắc đến!

- TS Trần Thị Ba, người đã tận tình hướng dẫn, gợi ý và cho những lời khuyên hết sức bổ ích trong việc nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

- Ths Võ Thị Bích Thủy đã đóng góp những ý kiến xác thực góp phần hoàn chỉnh luận văn

- Cô chủ nhiệm Phan Thị Thanh Thủy đã quan tâm và dìu dắt em hoàn thành tốt khóa học Quý Thầy, Cô trường Đại Học Cần Thơ, Khoa Nông nghiệp và Sinh học Ứng Dụng đã tận tình truyền đạt kiến thức trong suốt khóa học

Xin chân thành biết ơn!

Thầy Bùi Văn Tùng, Anh, Chị Bộ môn Khoa học cây trồng, Khoa Nông Nghiệp và Sinh Học Ứng Dụng đã nhiệt tình hỗ trợ, cung cấp phương tiện, truyền đạt kinh nghiệm quý báo trong suốt quá trình thực hiện đề tài

2.3 Sơ đồ bố trí thí nghiệm “Khảo sát sự sinh trưởng và năng suất của ba giống 10 dưa lê trồng ngoài đồng vụ Đông Xuân (11/2008 – 1/2009)” tạị trại Thực

Nghiệm Nông nghiệp, ĐHCT

3 1 Chiều dài thân của ba giống dưa lê ở ngoài đồng tại Trại Thực nghiệm Nông 16

Nghiệp, ĐHCT, Đông Xuân (2008-2009.)

3.2 Đường kính gốc thân của ba giống dưa lê ở ngoài đồng tại Trại Thực nghiệm 19

Nông nghiệp, ĐHCT, Đông Xuân (2008-2009.)

3.3 Kích thước trái của ba giống dưa lê trồng ngoài đồng tại Trại Thực nghiệm 20

Nông nghiệp, ĐHCT, Đông Xuân (2008-2009)

3.4 Vị trí dể trái của ba giống dưa lê trồng ngoài đồng tại Trại Thực nghiệm 21 Nông nghiệp, ĐHCT, Đông Xuân (2008-2009)

3.5 Trọng lượng cây và trọng lượng trái của ba giống dưa lê trồng ngoài đồng 22 tại Trại Thực nghiệm Nông nghiệp, ĐHCT, Đông Xuân (2008-2009)

3.6 Năng suất tổng, năng suất thương phẩm và tỷ lệ NSTP/NST của ba giống 23 dưa lê trồng ngoài đồng tại Trại Thực nghiệm Nông nghiệp, ĐHCT,

Đông Xuân (2008-2009)

VÕ THÁI HƯNG, 2010 “Khảo sát sự sinh trưởng, năng suất và phẩm của ba giống

dưa lê trồng ngoài đồng vụ Đông Xuân 2008-2009” Luận văn Tốt nghiệp Đại học, Khoa Nông nghiệp và Sinh học Ứng dụng, Trường Đại học Cần Thơ Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS Trần Thị Ba, Ths Võ Thị Bích Thủy

TÓM LƯỢC

Thí nghiệm “Khảo sát sự sinh trưởng, năng suất và phẩm chất của ba giống dưa lê trồng ngoài đồng vụ Đông Xuân 2008-2009” được thực hiện với mục đích tìm ra giống có năng xuất cao, phẩm chất tốt để khuyến cáo vào trong sản xuất Thí nghiệm được canh tác trên nền đất cát, vụ trước đã trồng dưa lê, bố trí theo thể thức khối hoàn toàn ngẫu nhiên, 3 lần lặp lại với 3 nghiệm thức là 3 giống dưa lê: ̣̣̣̣(1) Thiên Hoa; (2) Seminis; (3) Kim Cô Nương

Kết quả cho thấy: Giống Thiên Hoa có năng suất cao nhất (20,56 tấn/ha), sinh trưởng mạnh về chiều dài và số lá trên thân chính, kháng bệnh tốt, trái có độ Brix khá (7,50%), vỏ có vân lưới rất đẹp, độ dày thịt cao (3,17cm), vỏ dày thích hợp cho vận chuyển và bảo quản lâu Giống Seminis có năng suất tương đương với Thiên Hoa (17,64 tấn/ha), sinh trưởng không ổn định giai đoạn đầu,khả năng kháng bệnh kém độ Brix Thấp (7,17%), nhưng thịt trái có mùi rất thơm, thích hợp dùng làm sinh tố hay Coctail Giống Kim Cô Nương sinh trưởng tương đương với Thiên Hoa, ít bệnh (8,34%), nhưng về chỉ tiêu kích thước trái thấp nên năng suất không cao (13,12tấn/ha), tuy nhiên có độ Brix cao (12,75%), màu sắc đẹp hấp dẫn, thích hợp chưng tết, thị trường rất ưa chuộng

MỤC LỤC

Trang phụ bìa - i

Lời cam đoan -ii

Tiểu sử cá nhân - iii

Trang hội đồng - iV Lời cảm tạ - V Danh sách bảng - Vi Danh sách hình -Vii Tóm lực - Viii Mục lục - iX MỞ ĐẦU CHƯƠNG 1 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU 1.1 - Ng uồn gốc, phân bố, tình hình sản xuất và giá trị dinh dưỡng cây cây dưa lê 2

1.1.1 Nguồn gốc, phân bố -2

1.1.2 Giá trị dinh dưỡng -2

1.1.3 Tình hình sản xuất -3

1.2 Đặc tính thực vật và yêu cầu ngoại cảnh cây dưa lê -4

1.2.1 Đặc tính thực vật -4

1.2.2 Yêu cầu ngoại cảnh -4

1.3 Các yếu tố quyết định đến sự sinh trưởng và năng suất dưa lê -5

1.3.1 Giống -5

1.3.2 Chăm sóc -5

1.4 Một số kết quả nghiên cứu về giống dưa lê -7

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG TIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP

2.1 Phương tiện -8

2.1.1 Địa điểm và thời gian -8

2.1.2 Khí hậu -8

2.1.3 Vật liệu -9

2.2 Phương pháp - 10

2.2.1 Bố trí thí nghiệm -10

2.2.2 Kỹ thuật canh tác - 11

2.2.3 Chỉ tiêu theo dõi - 13

2.2.4 Phân tích số liệu - 14

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 3.1 Ghi nhận kết quả tổng quát - 15

3.2 Tình hình sinh trưởng - 16

3.2.1 Chiều dài thân chính - 16

3.2.2 Tốc độ tăng trưởng của chiều dài - 16

3.2.3 Số lá trên thân chính - 17

3.2.4 Tốc độ ra lá - 18

3.2.5 Đường kính gốc thân - 18

3.2.6 Kích thước trái - 19

3.3 Thành phần năng suất và năng suất - 21

3.3.1 Sinh khối của cây dưa lê - 21

3.3.2 Tổng năng suất - 22

3.3.3 Năng suất thương phẩm - 23

3.3.4 Tỷ lệ năng suất thương phẩm/năng suất tổng - 24

3.4 Một số chỉ tiêu về năng suất trái - 24

3.4.1 Độ Brix của thịt trái - 24

3.4.2 Độ dày thịt trái - 25

CHƯƠNG 4 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 4.1 Kết luận - 26

4.2 Đề nghị - 26

TÀI LIÊ THAM KHẢO - 27

PHỤ CHƯƠNG 1 - 30

PHỤ CHƯƠNG 2 - 31

PHỤ CHƯƠNG 3 - 34

PHỤ CHƯƠNG 4 - 40

MỞ ĐẦU

Dưa lê là loại rau ăn trái có chứa hàm lượng Vitamin và khoáng chất cao Mặc dù cái tên dưa lê còn rất mới mẻ với người sản xuất và tiêu dùng, song song với xu hướng hội nhập phát triển của đất nước cùng với sự đa dạng về sản phẩm trái cây chất lượng cao và với tính ưu việt của dưa lê, hiện nay đã và đang từng bước chiếm ưu thế trên thị trường trái cây Việt Nam

Để có trái dưa lê to, phẩm chất thơm ngon, màu sắc đẹp, người trồng dưa phải bỏ nhiều công sức Thật vậy, các kỹ thuật canh tác và công sức bỏ ra trên đồng ruộng chỉ có thể đạt hiệu quả cao nếu như có giống tốt Bên cạnh đó năng suất và chất lượng không ổn định, chưa đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của thị trường dẫn đến đầu ra của sản phẩm còn bấp bênh, khó mở rộng diện tích canh tác Qua đó cho thấy ngoài các yếu tố khác thì yếu tố giống cũng hết sức quan trọng Song song với năng suất thì chất lượng cũng được đảm bảo, để có được như vậy thì đòi hỏi cây trồng phải sinh trưởng mạnh và có khả năng thích nghi tốt với điều kiện chăm sóc và môi trường canh tác Đó là yêu cấu cấp bách được đặt ra, hiện nay có nhiều công trình nghiên cứu về sự sinh trưởng và năng suất của các giống dưa lê, nhưng chưa đáp ứng được yêu cầu trên Để đáp ứng từ nhu cầu thực tế đó đề tài “ Khảo sát về sự sinh trưởng, năng suất và phẩm chất của 3 giống dưa lê trồng ngoài đồng vụ Đông Xuân 2008-2009” được thực hiện, nhằm tìm ra giống có sinh trưởng tốt và cho năng suất, phẩm chất cao nhất

CHƯƠNG 1 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU

1.1 NGUỒN GỐC, PHÂN BỐ, TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ GIÁ TRỊ DINH DƯỠNG CÂY DƯA LÊ

1.1.1 Nguồn gốc, phân bố

Dưa lê có tên khoa học là Cucumis melo L, có tên chung là Cantaloupe,

Muskmelon, Sweet Melon, Honeydew Melon, Melon (Eng.); Melon (Fr.); Melon (Sp.); Melon (Ger.); Melon (Neth.); Kharrlruz, Karbuja (Ind.); Heung Kwa, Tim

Kwa (Chin.), thuộc họ bầu bí dưa Cucurbitaceae (Tindall,1983 và Lewis và ctv.,

1999) Dưa lê là loài mang nhiễm sắc thể 2n = 24, có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới

khô hạn: Châu Phi, Châu Mỹ, Châu Á (Phạm Hồng Cúc và ctv., 1999) Theo Dekker va ctv (1998), Ấn Độ, Trung Quốc, Persia và phía đông nước Nga như là

nguồn gốc thứ hai của dưa lê Do nguồn gốc xuất sứ và được trồng trước nhất ở vùng đất sa mạc khô hạn của Bán Đảo Ấn Độ, vùng Trung Á, Trung Đông và bờ biển Địa Trung Hải, hầu hết các loại dưa lê trên thế giới có khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu hơi khô ấm Trong khi các nhóm khác phân bố trong những vùng mưa chịu ảnh hưởng của gió mùa như ở Nhật và các vùng núi của Đông và Đông

Nam Á chịu được khí hậu khá ẩm (Mai Thị Phương Anh và ctv., 1999) Theo

Tôn Thất Trình (1998) vào năm 1960 các chuyên viên Đài Loan đã du nhập các giống dưa Hoàng Kim vào đồng bằng Sông Cửu Long Đến đầu những năm 70 dưa

lê được trồng phổ biến ở nước ta (Mai Thị Phương Anh và ctv., 1996), do có thời

gian sinh trưởng ngắn, năng suất khá cao, dễ trồng, dễ tiêu thụ nên người nông dân vẫn duy trì với diện tích nhất định ở các vùng truyền thống như Tây Tựu (Từ Liêm-

Hà Nội), Bắc Ninh (Hà Bắc), Hải Hưng, Hải phòng,…

1.1.2 Giá trị dinh dưỡng

Các cây trồng thuộc họ bầu bí chiếm vị trí quan trọng trong sản xuất rau của nhiều quốc gia trên thế giới, riêng ở việt nam ngoài các cây quen thuộc như dưa chuột, dưa hấu,… thì thời gian gần đây cây dưa lê cũng được biết đến, là 1 loại rau

ăn trái nên người tiêu dùng có thể ăn trái non hay trái chín, ngoài ra còn hấp dẫn bởi

có giá trị dinh dưỡng khá cao như chứa nhiều Vitamin, đường và muối khoáng

Theo Dekker và ctv (1998) trong 100g quả tươi có chứa 0,6% protein; 0,1% chất

béo; 3,5% carbohydrate; 16 mg Vitamin C; hàm lượng chất rắn hòa tan 8-17% Ngoài ra trái dưa lê khi chín có hàm lượng đường tổng số 6,4%, Vitamin C 32 mg, axit tổng số 0,36% và có nhiều khoáng chất như K, Ca, P, Fe và Na,… (Tạ Thu Cúc, 2005)

1.1.3 Tình hình sản xuất

Trên thế giới: Dưa lê là loại cây trồng của vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới,

được trồng rất lâu ở nhiều nước trên thế giới và đặc biệt trồng ở khắp châu Á, châu

Âu (Tindall, 1988) Theo FAOSTAT (2008), diện tích trồng dưa lê trên thế giới năm 2006 là 1.228.837 ha, Châu Á chiếm diện tích lớn nhất (927.703 ha), trong đó Trung Quốc là nước có diện tích lớn nhất (608.500 ha) Sản lượng dưa lê trên thế giới năm 2006 là 28 triệu tấn, Châu Á chiếm 21triệu tấn (cao nhất), trong đó Trung

Quốc cũng là nước lớn nhất về sản lượng (16triệu tấn) theo FAOSTAT, 2008

Ở việt nam: Cây dưa lê mặc dù đã được trồng ở việt nam từ rất lâu, vào đầu

những năm 70 (Mai Thị Phương Anh và ctv., 1996) và được duy trì ở một diện tích

nhất định ở các vùng truyền thống (Bắc Ninh, Hải Hưng, Hải Phòng), nhưng cùng với sự hạn hẹp về diện tích và sản lượng chưa cao nên cây dưa lê cũng chưa mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người trồng dưa Trong những năm gần đây cùng với sự phát triển của đất nước và đa dạng hóa về cây trồng nên diện tích và sản lượng của cây dưa lê ngày càng được nâng cao Theo Th.S Hoàng Anh Tuấn - Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển nông nghiệp công nghệ cao TP.Hồ Chí Minh, để cây dưa

lê mang lại hiệu quả kinh tế cao thì phải phải trồng theo hướng công nghệ cao, áp dụng các tiến bộ khoa học kỉ thuật vào trong sản xuất và không ngừng nâng cao phẩm chất giống Theo một cuộc khảo sát trong năm 2008 của Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển nông nghiệp công nghệ cao TP.Hồ Chí Minh ở hai tỉnh sản xuất dưa lớn ở khu vực phía Nam là Tiền Giang và Long An, do Th.S Hoàng Anh Tuấn thực hiện thì so với dưa hấu, diện tích dưa lê vẫn còn rất thấp Ở Tiền Giang, trong khi dưa hấu chiếm 4.000 ha/năm thì dưa lê chỉ chiếm 20 ha/năm Ở Long An, con

số này là 3.769 ha và 13 ha

1.2 ĐẶC TÍNH THỰC VẬT VÀ YÊU CẦU NGOẠI CẢNH CÂY DƯA LÊ

1.2.1 Đặc tính thực vật

Rễ: Bộ rễ của dưa lê phát triển khá mạnh, có cấu trúc giống với bộ rễ của

dưa hấu nhưng yếu hơn và phát triển lan rộng trên mặt đất (Tindall, 1983) Vì thế dưa lê chịu hạn rất tốt nhưng kém hơn dưa hấu về khả năng chịu ẩm (Mai Thị

Phương Anh và ctv., 1996) Rễ dưa lê thường không có khả năng phục hồi sau khi

bị đứt, do đó khi trồng hay chăm sóc tránh làm đứt rễ (Phạm Hồng Cúc, 2002)

Thân: Thân dưa lê thuộc dạng thân leo, có nhiều mắt, mỗi mắt có một lá và

tua cuốn, trong rỗng và xốp, bên ngoài có nhiều lông tơ (Mai Thị Phương Anh và

ctv., 1996; Trần Thị Ba và ctv., 1999) Thời kì ra hoa thân phát triễn mạnh nhất, tốc

độ sinh trưởng cao, lông dài

Lá: Lá dưa lê có hình xoang, dài 6-15 cm, dạng hơi lõm ở giữa, chia 3-7

thùy cạn và màu sắc từ xanh nhạt đến xanh đậm, có diện tích càng lớn thì quang

hợp càng mạnh (Nguyễn Xuân Thọ, 1984; Mai Thị Phương Anh và ctv., 1996)

Hoa: Dưa lê có hoa đực mọc thành từng chùm, hoa cái đơn lẻ, về cấu tạo

giống như hoa của dưa chuột (Mai Thị Phương Anh và ctv., 1996) Hoa dưa lê

thường nở vào buổi sáng sớm sau khi mặt trời lên, thời gian tùy thuộc vào ánh sáng

mặt trời, nhiệt độ và sự ẩm ướt, do đó nên thụ phấn cho hoa vào lúc sáng sớm

Trái: Trái dưa lê có kích thước, màu sắc và hình dạng rất đa dạng (xanh,

trắng đến vàng, trơn hay xù xì), khi chín có mùi thơm đặc trưng, một số giống

không thơm thường có thời gian bảo quản lâu hơn (Mai Thị Phương Anh và ctv.,

1996; Tindall, 1983)

1.2.2 Yêu cầu ngoại cảnh

Cây dưa lê thuộc nhóm cây cần nhiệt độ cao, cũng như cây dưa hấu, nhiệt độ thích hợp cho cây sinh trưởng và phát triển là 25-300C, ra hoa tạo trái 20-250C (Mai Thị Phương Anh và ctv., 1996) Ngoài ra thời gian và cường độ ánh sáng cũng đóng vai trò quyết định tới năng suất, theo Trần Thị Ba và ctv

(1999) cây dưa có yêu cầu ánh sáng ngày ngắn 8-12 giờ chiếu sáng trong ngày Ẩm độ thích hợp cho sự phát triển của dưa lê khoảng 75-80%, pH thích

hợp 6-6,8, về dinh dưỡng yêu cầu nhiều nhất là Kali, kế đến là đạm và thấp

nhất là lân (Tạ Thu Cúc, 2005; Phạm Hồng Cúc và ctv., 1999)

1.3 CÁC YẾU TỐ QUYẾT ĐỊNH ĐẾN SỰ SINH TRƯỞNG VÀ NĂNG

SUẤT DƯA LÊ

1.3.1 Giống

Giống là yếu tố quan trọng giúp cây sinh trưởng, phát triển và ảnh hưởng tới năng suất, phẩm chất trong quá trình canh tác Ngoài ra giống tốt còn giúp cho người trồng dưa yên tâm sản xuất và cung cấp ra thị trường những sản phẩm có chất lượng (Nguyễn Văn Bình, 2005) Việc trồng dưa liên tục 3-4 vụ trong năm đã làm cây có chiều hướng bị thoái hóa, do đó việc chọn lọc và phục tráng để giữ lại hương

vị và phẩm chất cho dưa lê là rất cần thiết (Đường Hồng Dật., 2000)

Hiện nay có rất nhiều giống trên thị trường như Burpee lai, Gold Star, Pulsar…, ở thị trường việt nam có các giống như Kim Cô Nương, Ngọc Thanh Thanh, Mật Thiên Hạ, Thu Hương, Thiên Hoa…, các giống này có thời gian sinh trưởng từ 60-70 ngày, trọng lượng trung bình từ 1,2-2,0 kg

1.3.2 Chăm sóc

Nước tưới: Cây dưa lê là loại cây thuộc họ bầu bí nên cần nhiều nước vì bộ lá to,

nhiều, là cây hút nước mạnh nhưng tiêu hao nước ít (Trần Thị Ba và ctv.,1999) vì

vậy cây có khả năng chịu hạn tốt Tuy nhiên quá khô hạn và khô hạn kéo dài sẽ ảnh hưởng đến sự nảy mầm, nhất là thời kì ra hoa đến khi hoa nở rộ, cây sinh trưởng kém, năng suất thấp và phẩm chất giảm (Tạ Thu Cúc, 2005)

Phân bón: Cây dưa lê phản ứng nhanh với chất dinh dưỡng nhưng không chịu được

ở nồng độ cao Những vùng khác nhau công thức phân khuyến cáo cũng khác nhau, một số công thức phân khuyến cáo cho dưa lê như sau: Theo Mai Thị Phương Anh (1996), lượng phân bón tính trên 1 ha 20-25 tấn phân chuồng, đạm ure 150 kg, supper lân 300 kg, kalisunfat 200 kg, nếu đất chua và pH dưới 5,5 thì cần bón thêm 800-1350 kg/ha vôi bột Để tăng số lượng hoa cái cần cung cấp thêm qua lá các

nguyên tố vi lượng như Bo ( 4mg/l), Ca (20 mg/l), Mo (3 mg/l) (Dekker và ctv.,

1998)

Bấm ngọn và tỉa cành: Theo Mai Thị Phương Anh (1996) khi cây dưa lê có 7-8 lá

thật, cần bấm ngọn để phát triển cành Phương pháp tỉa dây là chỉ để 1 thân chính, cắt bỏ tất cả các nhánh mọc từ dưới đốt thứ mười ngay giai đoạn còn nhỏ và các là gần gốc Mục đích của việc tỉa nhánh nhẳm hạn chế cây rụng trái, giúp cây thông thoáng, giảm bớt sâu bệnh phát sinh và công việc chăm sóc dễ dàng

Sâu bệnh hại

* Bù Lạch: Tên khoa học là Thrips palmi Karny, họ Thripidae, bộ Thysan

optera, chúng sống tập trung trong đọt non, chích hút nhựa cây làm cho đọt non xoắn lại và biến dạng, nông dân hay gọi là “đầu lân” (Lê Thị Sen, 2001) Để phòng trị, nên trồng đồng loạt tránh gối vụ, phát hiện sớm và phun thuốc kịp thời, luân phiên các loại thuốc

* Sâu ăn tạp: Tên khoa học là Spodoptera litura Fabricius họ ngài sáng, bộ

cánh vảy Lepidoptera sâu phân bố kí chủ rộng rãi Sâu có thể gây hại hơn 200 loại cây trồng, ăn hỏng những lá nguyên thành lá có hình dạng bất định (Lê Thị Sen, 2001) Phòng trị bằng cách làm đất kỹ trước khi trồng, phun thuốc định kì và theo dõi thường xuyên

* Bệnh khảm: Bệnh do virus CMV (Cucumber Mosaic Virus) virus WMV (Watermelon Mosaic Virus) gây nên, mầm bệnh có trên 200 loài kí chủ (Nguyễn Thị Nghiêm, 1998) Bệnh tấn công làm lá, hoa, quả, thân cây bị biến dạng, làm trái nhỏ và có màu xanh đậm hay trái bị chay không phát triển được Ngoài ra bệnh có thể lây lan qua hạt giống, dụng cụng nông nghiệp, do nấm và tuyến trùng Biện pháp phòng trị, làm đất kỹ, nhổ bỏ tiêu hủy cây bệnh, phun xịt thuốc theo định kì, thường xuyên và luân phiên các loại thuốc

* Bệnh thán thư: Là bệnh xuất hiện chủ yếu trên dưa lê, nhất là giống có màu

lá lợt, lá mềm và có nhiều lông Bệnh bắt đầu bằng những đốm nâu xuất hiện trên

lá, có nhiều gốc hoặc hình tròn rồi lan ra toàn bộ mặt lá làm cho lá khô dễ rách Bệnh xuất hiện trên thân với những hình bầu dục màu nâu, trên trái có hình lõm vô màu nâu, lúc ẩm thấp tiết ra chất dịch màu thịt Phòng trị bằng cách luân canh, chỗ trái bị bệnh bôi bột lưu huỳnh, phun thuốc đặc trị và định kì (Nguyễn Thị Nghiêm, 1998)

1.4 MỘT SỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ GIỐNG DƯA LÊ

MM-28 một giống dưa lê được chọn bằng cách lai giữa MHC-II và Cinco được ra đời vào năm 2003 ở Punjab, Ấn Độ Giống này có sản lượng cao hơn 22,1;15,65 và 33,81% so với các giống Punjab Sunehri, Pujab Rasila và Hara Madhu MM-28 có chiều dài thân trung bình, lá màu xanh đậm và có khía hình chữ

V ở đỉnh lá Thời gian sinh trưởng của giống khoảng 70 ngày, độ Brix khoảng 11,2% với hàm lượng Vitamin C cao (29,4 mg/100g) Giống này có khả năng tồn trữ tốt khi vận chuyển xa được

Theo Kim và ctv (2004) thì giống dưa lê Busan 926 được chọn để nâng cao

hàm lượng đường và khả năng kháng bệnh Sự lựa chọn này được tiến hành trong vòng 7 thế hệ từ 1993-1997 Giống này có trái nặng khoảng 600g, hình oval và rãnh cạn; màu của da và thịt trái là màu vàng xanh, sáng Độ Brix từ 15-17%, giống này

có khả năng kháng bệnh phấn trắng và khả năng tồn trữ lâu

Theo Zhang YueJian và ctv (2004) đã khám phá ra giống Zhe-wang 29, một

giống dưa lê lưới có thời gian sinh trưởng ngắn ở Trung Quốc Giống này có hình cầu, thịt cứng và giòn, nặng 1,27 kg giống này có vỏ màu vàng xanh và thịt màu vàng cam, độ Brix 15-18% Zhe-wang có khả năng kháng được virus, ẩm và nóng

Charon có lưới trung bình, hình tròn, thịt trái có xanh sáng Thời gian sinh trưởng 70-80 ngày, chịu được bệnh héo Fusarium

Viper là giống dưa lê lưới lai đã cho sản lượng cao ở California và San Vally Đây là giống dưa lưới thưa hình cầu và hơi thuôn, thịt quả có màu cam đậm Thời gian sinh trưởng khoảng 85ngày Có khả năng chịu đựng với bệnh phấn trắng

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG TIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP

2.1 PHƯƠNG TIỆN

2.1.1Địa điểm và Thời gian

Địa điểm: Trại Thực Nghiệm Nông Nghiệp Đại Học Cần Thơ

Thời gian: Vụ Đông Xuân 2008-2009

2.1.2 Khí hậu

Thí nghiệm được thực hiện vào vụ Đông Xuân, thời tiết rất thay đổi khi có

sự giao mùa, đặc biệt là lượng mưa ở tháng 11 rất cao (1417,6 mm) sau đó giảm đột ngột (61,3 mm) ở tháng tiếp theo Nhiệt độ không có sự biến động lớn, dao động từ 24,3-26,50C bên cạnh đó ẩm độ không khí cũng tương đối ổn định (81-84%)

Hình 2.1 Tình hình khí hậu thời tiết trong thời gian thí nghiệm (11/2008-01/2009)

tại TP Cần Thơ (Đài Khí Tượng Thủy Văn TP Cần Thơ)

2.1.3 Vật liệu

* Giống

- Thiên Hoa: Do công ty giống cây trồng Nông Hữu phân phối, thời gian sinh trưởng 75 ngày, là giống dưa có lưới đều, vỏ trái màu xanh thịt màu cam nhạt, thịt chắc có khả năng vận chuyển cao, độ Brix từ 10–12%, trọng lượng trái khoảng 1,5–2 kg/trái, dạng hình Oval

- Seminis: Giống nhập nội, nguồn gốc từ Peru do công ty giống cây trồng Nông Hữu phân phối Trái tròn cao, vỏ có dạng lưới, khi chín có mùi thơm, trọng lượng trái trung bình từ 1- 2 kg/trái, thời gian sinh trưởng 70-75 ngày

- Kim Cô Nương: Có dạng trái hình oval, khối lượng trung bình từ 1,5kg/trái Vỏ trơn, khi chín có màu vàng kim, thịt quả màu trắng, ăn giòn, ngọt mát, chất lượng tốt, độ Brix từ 11-13% Thời gian sinh trưởng 60–65 ngày, thích hợp trồng nhiều loại đất (do Công ty Giống cây trồng Nông Hửu phân phối), rất được ưa chuộng Giống dưa lê Kim Cô Nương thích hợp cho trồng vụ Đông Xuân

1-và vụ Thu Đông

Hình 2.2 Các giống dưa lê thí nghiệm (a) Thiên Hoa, (b) Seminis, (c) Kim Cô

Nương tại trại Thực nghiệm Nông nghiệp, ĐHCT

* Thuốc trừ sâu: Basudin 10H, Anvado 100 WP, Success 25 SC, Jiami 10 SL

Actara 25 WG, Dầu khoáng DS 98.8 EC, Regent 800 WG,…

* Thuốc trừ bệnh: Copper B 75 WP, Copper Zine 85 WP, Antracol 70 WP, Tilt Supper 300 EC,…

* Khay xốp gieo hạt loại 66 lỗ

Hình 2.3 Sơ đồ bố trí thí nghiệm “Khảo sát sự sinh trưởng, năng suất và phẩm chất

của ba giống dưa lê trồng ngoài đồng vụ Đông Xuân 2008-2009” tại trại Thực Nghiệm Nông nghiệp, ĐHCT

2.2.2 Kỹ thuật canh tác

* Chuẩn bị đất: Thí nghiệm được thực hiện trên nền đất rẫy, vụ trước đã trồng dưa

lê Sau khi làm cỏ và thu dọn sạch sẽ, tiến hành cuốc xới và phơi đất khoảng một tuần rồi tiến hành trồng cây Liếp được lên với độ cao từ 0,3-0,5m, dạng liếp đơn với chiều dài mỗi liếp là 28m, mặt liếp rộng 0,5m, khoảng cách giữa hai liếp đơn là 1m Đất trên mặt liếp phải được làm tơi xốp và bằng phẳng để khi trải màng phủ tránh tình trạng giữ nước Xử lí đất bằng vôi bột 500 kg/ha, bón lót phân hóa học và hửu cơ (Bảng 2.1), tưới Cooper B (27 g/20lít nước), tưới nước trên mặt liếp thật ẩm

khi đậy màng phủ

* Gieo hạt: Hạt giống được ngâm trong nước ấm 350 C khoảng 60 phút, sau đó dùng khăn vải gói hạt lại và ủ cho hạt nảy mầm rồi gieo vào khai ương, đến khi cây con được 7 ngày tuổi đem trồng (lúc 2 lá mầm phát triển đầy đủ chuẩn bị ra lá thật)

Phun thuốc trừ sâu bệnh 1-2 ngày trước khi trồng

* Trồng cây: Cây con được trồng vào lúc chiều mát, đào hố sâu 5-7 cm, rộng 10 cm,

khoảng cách cây 40 cm, tưới nước sau khi đặt cây con và rãi Basudin 10 H (2 kg/ha)

quanh gốc để ngừa sâu kiến,…hại rễ, trồng dặm 3-5 ngày sau khi trồng

* Tưới nước: Tưới nước bằng hệ thống tưới nhỏ giọt (tưới 1-2 lần /ngày) Khoảng

cách giữa 2 đường ống 20-25 cm, đối với cây con mới trồng 2-3 ngày đầu cần phải tưới thêm nước vào lỗ Giai đoạn cây trưởng thành (20 ngày sau khi trồng trở về sau) vẫn giữ nguyên số lần tưới nhưng thời gian tưới lâu hơn, thường xuyên quan

sát nền đất tưới để tránh tình trạng thiếu hay thừa nước

* Làm giàn: Dùng những cây sắt cắm làm cột để dăng dây, các cây sắt được liên

kết lại với nhau bằng dây kẽm dọc theo chiều dài của liếp Cần phải làm giàn thật chắc chắn để tránh bị đỗ ngã khi cho dưa trèo lên giàn Dùng dây nilon 1 đầu buộc vào thân dưa đầu còn lại mắc lên giàn nhằm giúp cho dưa trèo lên giàn dễ dàng hơn,

ngoài ra khi trái chín cần phải treo trái để tránh trái bị rụng trước khi thu hoạch

* Bón phân: Lượng phân bón cần cho 1 ha (kg/ha) trên dưa lê theo công thức

150N-100P2O5-100K2O và 100 kg phân hửu cơ sinh học (Bảng 2.1)

Bảng 2.1 Liều lượng phân bón cho dưa lê, tại trại Thực Nghiệm Nông Nghiệp,

Phun KNO 3 trực tiếp lên lá khoảng 5-7 ngày trước khi thu hoạch

* Ngắt ngọn, tỉa chồi: Tỉa bỏ tất cả chồi gốc dưới lá thứ 7 khi vừa mới lú ra, chừa

chồi mang trái ở vị trí khoảng lá thứ 7-12 trên thân chính, nhưng chỉ giữ 1 lá ngay sau vị trí mang trái rồi ngắt bỏ ngọn của chồi mang trái Ngắt bỏ ngọn của thân chính ở vị trí lá thứ 17-20 Nhằm tránh phí phạm chất dinh dưỡng, giúp cây khỏe mạnh, dễ chăm sóc, tránh được một số sâu bệnh do bộ lá xum xêu gây ra và tập

trung dinh dưỡng để nuôi trái

* Thụ phấn bổ sung: Lặt bỏ tất cả các nụ hoa cái thứ 1 và thứ 2 trước khi nở, giai

đoạn ra hoa rộ (khoảng 25-30 ngày sau khi trồng) lúc nụ hoa cái thứ 3-4 nở tiến

hành thụ phấn vào buổi sáng lúc 6-8 giờ

* Tuyển trái: Sau khi dứt thụ phấn, tiến hành chọn trái đẹp nhất (nụ hoa to, dài,

lông tơ nhiều, đều đặn) lặt bỏ trái xấu hoặc trái ra sau (30-35 ngày sau khi trồng),

chỉ chừa 01 trái/cây khi trái non vừa bằng trái chanh-trái cam

* Phòng trừ sâu bệnh: Trên cây dưa lê thường xuất hiện bệnh phấn trắng, sương mai và

bệnh khảm, ruồi đục trái (lúc ra trái non) trong quá trình canh tác Giai đoạn cây còn nhỏ cho

đến lúc nở hoa (khoảng 0-30 ngày sau khi trồng) chủ yếu ngừa bù lạch (Thrip palmi), rầy phấn, nhện đỏ và sâu xanh ăn lá (Diaphania indica) chúng tập trung chích hút ở đọt non Sử

dụng màng phủ khổ rộng, vệ sinh đồng ruộng thường xuyên, phun thuốc ngừa định kì (3-5 ngày/lần), luân phiên các loại thuốc Actara 25 WG (1 g/8 lít), Regent 800 WG(0,8 g/8lít), Anvado 100 WP (3,2 g/8lít),Success 25 SC (20cc), Jiami 10 SL (10 ml/8 lít),… kết hợp với

dầu khoáng 10 cc/8 lít, mỗi lần phun 1 loại thuốc

2.2.3 Chỉ tiêu theo dõi

* Ghi nhận

- Ngày gieo, trồng, trổ hoa 50 %, bắt đầu và kết thúc thu hoạch

- Sâu bệnh hại trên dơa lê

* Chỉ tiêu sinh trưởng

- Chiều dài thân chính: Dùng thước dây đo từ gốc thân (khoảng 2 cm dưới lá của 2 tử diệp) đến đỉnh sinh trưởng của thân chính, định kì 10 ngày/lần

- Số lá trên thân chính: Đếm từ lá thật thứ nhất (lá nhám) đến lá ngọn (lớn hơn 2 cm) lúc thu hoạch trái

- Vị trí trái/cây: Xác định vị trí mang trái là lá thứ mấy trên thân dưa tính từ

lá thật đầu tiên

- Đường kính gốc thân: Đo bằng thước kẹp thẳng gốc tại phần gốc thân cách

2 cm bên dưới tử diệp, đo định kì 10 ngày/lần từ khi trồng đến lúc thu hoạch (khoảng 60 NSKG)

* Thành phần năng suất và năng suất

- Kích thước trái (chiều cao, chu vi trái): Đo chiều cao và bề hoành lớn nhất của trái lúc thu hoạch

- Trọng lượng trái (kg/trái): Mỗi lô cân 10 trái mẫu, từ đó tính trọng lượng

trung bình của từng trái

- Năng suất tổng: Cân toàn bộ trái trên từng lô (không kể các dây ở 2 đầu bìa

của hàng dưa lê), rồi qui ra năng suất tấn/ha

- Năng suất trái thương phẩm (tấn/ha): Là những trái bán được, không sâu bệnh, nứt,…

* Phẩm chất trái

- Độ Brix của thịt trái: 2 lần đo ở 3 vị trí đầu giữa và cuối ở mỗi trái/lô Đo bằng máy khú xạ kế Brix (%) hiệu ATACO

- Độ dày thịt trái: Dùng thước kẹp kẹp ở 3 vị trí khác nhau trên trái (đầu, giữa, cuối trái) lúc lấy phẩm chất trái

2.2.4 Phân tích số liệu

- Nhập số liệu bằng chương trình Excel

- Dùng chương trình MSTATC để phân tích số liệu thống kê thí nghiệm