NGHIÊN cứu SO SÁNH sự SINH KHÍ gây HIỆU ỨNG NHÀ KÍNH ở IN VITRO của một số LOẠI THỨC ăn bổ SUNG của GIA súc NHAI lại

Nh ng loài vi khu n phân gi i xenluloza quan tr ng nh t là Bacteroides succinogenes, Butyrivibrio fibrisolvens, Ruminoccocus flavefaciens, Ruminococcus albus, Cillobacterium cellulosolve

n Th , 2013

TR NG I H C C N TH

KHOA NÔNG NGHI P & SINH H C NG D NG

Lu n v n t t nghi p Ngành: CH N NUÔI - THÚ Y

Giáo viên h ng d n: Sinh viên th c hi n:

GS TS Nguy n V n Thu oàn Th Ng c Duyên

MSSV: 3108123

p: Ch n nuôi Thú y K36

n Th , 2013

TR NG I H C C N TH KHOA NÔNG NGHI P VÀ SINH H C NG D NG

MÔN CH N NUÔI -o0o -

I CAM OAN

Kính g i: Ban lãnh o Khoa Nông Nghi p & Sinh H c ng D ng và các Th y

Cô trong B Môn Ch n Nuôi

Tôi tên oàn Th Ng c Duyên, MSSV: 3108123 là sinh viên l p Ch n NuôiThú Y Khóa 36 (2010-2014) Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên c u c achính b n thân tôi ng th i t t các s li u, k t qu thu c trong thínghi m hoàn toàn có th t và ch a công b trong b t k p chí khoa h c hay lu n

n khác N u có gì sai trái tôi xin hoàn toàn ch u trách nhi m tr c Khoa và BMôn

n Th , ngày … tháng … n m 2013

Sinh viên th c hi n

oàn Th Ng c Duyên

I C M N

Su t th i gian h c gi ng ng i h c tôi ã g p không ít nh ng khó kh n vàthách th c nh ng tôi u v t qua, ó là nh tình th ng và s giúp c a giaình, th y cô và b n bè Nay áp l i nh ng t m chân tình ó tôi xin g i l i c m

n chân thành n:

Cha m , ng i ã sinh ra, nuôi d ng, d y d , ch u nhi u v t v , nh c nh n lo chotôi n h c thành ng i có ích cho xã h i Cùng anh, ch và nh ng ng i thân tronggia ình ã giúp và ng viên tôi trong su t quá trình h c t p

Xin chân thành c m n th y GS TS Nguy n V n Thu và cô PGS TS Nguy n ThKim ông ã d y b o, h ng d n, ng viên, giúp tôi hoàn thành t t tài t tnghi p

Xin chân thành g i l i c m n n các th y cô B môn Ch n nuôi và B môn Thú y

ã h t lòng truy n t nh ng ki n th c quý báu cho tôi trong th i gian h c v a qua.Xin chân thành c m n s h ng d n và ch b o t n tình c a cô c v n h c t pNguy n Th Kim ông ã dành cho tôi trong su t th i gian h c t p và th c hi n tài này

Tôi xin chân thành bi t n anh ThS Tr ng Thanh Trung, ThS Nguy n H u Lai,

KS oàn Hi u Nguyên Khôi, KS Hu nh Hoàng Thi, KS Phan V n Thái, KS Tr n

Th p và các b n trên phòng thí nghi m E205 ã t n tình giúp tôi trong su t

th i gian qua

Cu i cùng xin g i l i c m n n các b n l p Ch n Nuôi Thú Y Khóa 36 ã giúp tôi r t nhi u trong th i gian v a qua

oàn Th Ng c Duyên

TÓM L C

Nghiên c u này bao g m 2 thí nghi m nh m xác nh s s n sinh khí mêtan và cacbonic c a m t s lo i th c n b sung u ki n in vitro.

Thí nghi m 1: S d ng ng tiêm th y tinh có th tích 50 ml (Menke et al., 1979),

c b trí hoàn toàn ng u nhiên v i 5 nghi m th c, 3 l n l p l i Các nghi m

th c là bã u nành, bã khoai mì, bánh d u d a, b p và t m m c 100% (các giá tr tính trên %DM).

Thí nghi m 2: S d ng ng tiêm th y tinh có th tích 50 ml (Menke et al., 1979), thí nghi m c b trí hoàn toàn ng u nhiên v i 5 nghi m th c, 3 l n l p l i Các nghi m th c là khoai mì lát, bánh d u u nành, c u lá l n, c lông tây và r m

m c 100% (các giá tr tính trên %DM).

t qu cho th y, các lo i th c n b sung có l ng khí CH 4 và CO 2 (ml) sinh ra u

ki n in vitro khá cao nh khoai mì lát (8,54 và 57,2 ml), t m (8,20 và 53,3 ml), b p (7,50

và 47,9 ml), bánh d u u nành (7,86 và 30,2 ml), bã khoai mì (6,85 và 38,8 ml), c u

lá l n (6,01 và 25,6 ml), bã u nành (5,39 và 31,6 ml) do các lo i th c n này có hàm

ng chi t ch t không m cao, kích thích kh n ng ho t ng c a d c M t khác, các

lo i th c n này có ch a hàm l ng carbohydrat cao góp ph n làm t ng t l tiêu hóa Bên c nh ó, các lo i th c n c b n có l ng khí CH 4 và CO 2 (ml) sinh ra th p h n nh

m (2,15 và 7,84 ml) và c lông tây (4,55 và 22,7 ml) do chúng có hàm l ng x cao làm kéo dài th i gian phân h y Còn bánh d u d a có l ng khí CH 4 và CO 2 (ml) sinh ra th p (2,74 và 11,1 ml) do bánh d u d a là lo i th c n có ch a hàm l ng béo cao, cho nên quá trình tiêu hóa x y ra d c c a gia súc nhai l i, làm c ch kh n ng ho t ng c a

c t cách t ng quát là nh ng lo i th c n có hàm l ng chi t ch t không

m cao thì l ng khí CH 4 và CO 2 (ml) sinh ra cao Tuy nhiên, u này không hoàn toàn úng trong m i tr ng h p.

DANH SÁCH HÌNH

Hình 2.1 Bã u nành 19

Hình 2.2 Bã khoai mì 20

Hình 2.3 Bánh d u d a 21

Hình 2.4 B p h t 22

Hình 2.5 T m 23

Hình 2.6 Khoai mì lát 23

Hình 2.7 Bánh d u u nành 24

Hình 2.8 C u lá l n 25

Hình 2.9 C lông tây 26

Hình 2.10 R m khô 27

Hình 2.11 H th ng ng nghi m s d ng trong thí nghi m tiêu hóa in vitro 29

Hình 2.12 Máy o khí Geotechhnical Instruments (UK) Ltd, England 30

DANH SÁCH B NG

ng 2.1 Thành ph n hóa h c và giá tr dinh d ng c a bã u nành (%DM) 19

ng 2.2 Thành ph n hóa h c và giá tr dinh d ng c a bã khoai mì (%DM) 20

ng 2.3 Thành ph n hóa h c và giá tr dinh d ng c a bánh d u d a (%DM) 21

ng 2.4 Thành ph n hóa h c và giá tr dinh d ng c a b p (%DM) 22

ng 2.5 Thành ph n hóa h c và giá tr dinh d ng c a t m (%DM) 23

ng 2.6 Thành ph n hóa h c và giá tr dinh d ng c a khoai mì lát (%DM) 24

ng 2.7 Thành ph n hóa h c và giá tr dinh d ng c a bánh d u u nành (%DM) 25

ng 2.8 Thành ph n hóa h c và giá tr dinh d ng c a c u lá l n (%DM) 25

ng 2.9 Thành ph n hóa h c và giá tr dinh d ng c a c lông tây (%DM) 26

ng 2.10 Thành ph n hóa h c và giá tr dinh d ng c a r m (%DM) 27

DANH SÁCH BI U

2.1 Liên quan gi a pH và ho t l c c a các nhóm VSV d c 8

2.2 Tóm t t quá trình chuy n hoá hydratcarbon trong d c 9

2.3 S chuy n hoá các ch t ch a nit trong d c 11

2.4 S chuy n hoá lipit gia súc nhai l i 13

Bi u 4.1 L ng CH4/gDOM sinh ra in vitro gi a các nghi m th c t i th i m 72 gi c a thí nghi m 1 34

Bi u 4.2 L ng CO2/gDOM sinh ra in vitro gi a các nghi m th c t i th i m 72 gi c a thí nghi m 1 35

Bi u 4.3 L ng CH4/gDOM sinh ra in vitro gi a các nghi m th c t i th i m 72 gi c a thí nghi m 2 39

Bi u 4.4 L ng CO2/gDOM sinh ra in vitro gi a các nghi m th c t i th i m 72 gi c a thí nghi m 2 40

C L C

I CAM OAN i

I C M N ii

TÓM L C iii

DANH SÁCH HÌNH iv

DANH SÁCH B NG v

DANH SÁCH BI U vi

DANH SÁCH CH VI T T T vii

CH NG 1 T V N 1

CH NG 2 C S LÝ LU N 2

2.1 L C KH O V S TIÊU HÓA C A GIA SÚC NHAI L I 2

2.1.1 H sinh thái d c 2

2.1.1.1 Môi tr ng sinh thái d c 2

2.1.1.2 H vi sinh v t d c 3

2.1.1.3 Tác ng t ng h c a vi sinh v t trong d c 7

2.1.2 Quá trình tiêu hóa các thành ph n c a th c n 9

2.2 ÁNH GIÁ T L TIÊU HÓA B NG PH NG PHÁP IN VITRO 13

2.2.1 Mô t chung 13

2.2.2 Nguyên lý sinh khí 14

2.2.3 S phát tri n h th ng o l ng l ng khí sinh ra 14

2.2.4 Vai trò c a sinh khí in vitro 16

2.3 TH C LI U DÙNG TRONG THÍ NGHI M 19

2.3.1 Bã u nành 19

2.3.2 Bã khoai mì 20

2.3.3 Bánh d u d a 20

2.3.4 B p 21

2.3.5 T m 22

2.3.6 Khoai mì lát 23

2.3.7 Bánh d u u nành 24

2.3.8 C u lá l n 25

2.3.9 C lông tây 26

2.3.10 R m 26

CH NG 3 PH NG TI N VÀ PH NG PHÁP THÍ NGHI M 28

3.1 Ph ng ti n thí nghi m 28

3.2 V t li u thí nghi m 28

3.3 Ph ng pháp thí nghi m 28

3.3.1 B trí thí nghi m 28

3.3.2 Các b c th c hi n và ch tiêu theo dõi 29

3.3.3 Ph ng pháp x lý s li u 31

CH NG 4 K T QU VÀ TH O LU N 32

4.1 K T QU THÍ NGHI M 32

4.1 Thí nghi m 1 32

4.2 Thí nghi m 2 36

CH NG 5 K T LU N VÀ NGH 42

5.1 K T LU N 42

5.2 NGH 42

TÀI LI U THAM KH O 43

PH CH NG 48

CH NG 1 T V N

Bi n i khí h u ang c xem là v n chung c a toàn c u và c c p thi t

a lên v trí hàng u, nguyên nhân ch y u là do l ng khí th i ra t các nhà máy

xí nghi p, l ng n c th i áng k t các nhà máy công nghi p ch a qua x lý,

n ch t phá r ng b a bãi ã làm gi m i không ít di n tích “lá ph i c a Trái t”góp ph n làm t ng d n s nóng lên c a Trái t Bên c nh ó, gia súc nhai l i có

ng khí th i t s lên men d c óng góp kho ng 25% trong hi n t ng hi u

ng nhà kính Trong th i gian g n ây ã có nhi u công trình nghiên c u v vi c

d ng nh ng ch t nh tannin, nitrate làm gi m l ng khí th i sinh ra trong d

c a bò (H Qu ng và Lê Th Ng c Huy n, 2010) Có kho ng 5 – 10 % n ng

ng c a th c n m t i do quá trình t o khí mêtan và th i ra không khí Bên c nh

ó vi c s d ng các lo i th c n b sung trong kh u ph n c a gia súc nhai l i c ng

nh h ng n s sinh khí (Nguyen Van Thu and Nguyen Thi Kim Dong, 2012).Cung c p y th c n có ch t l ng cao cho gia súc nuôi và duy trì c kh

ng t ng tr ng c a chúng tr thành m t v n thách th c l n cho các nhà khoa

c và các nhà ch n nuôi (Danh Mô và Nguy n V n Thu, 2008) Th c n chính chogia súc nhai l i là các ph ph m nông nghi p nh r m, thân b p, ng n mía… ho ccác lo i c m c t nhiên, chúng cho l ng khí CH4 và CO2 sinh ra th p và t l tiêuhóa c ng th p Vì v y, vi c b sung thêm các lo i th c n ch t l ng cao nh c h

Tuy nhiên các nghiên c u v s s n sinh khí mêtan và khí cacbonic in vitro c a

các lo i th c n b sung còn h n ch V i các lý do nh trên, tôi ti n hành th c

hi n tài “Nghiên c u so sánh s sinh khí gây hi u ng nhà kính in vitro

a m t s lo i th c n b sung c a gia súc nhai l i”.

CH NG 2 C S LÝ LU N

2.1 L C KH O V S TIÊU HÓA C A GIA SÚC NHAI L I

2.1.1 H sinh thái d c

2.1.1.1 Môi tr ng sinh thái d c

Theo Preston và Leng (1991), môi tr ng d c ph thu c vào:

pH 5,8 thì TLTH v t ch t h u c (OM), vách t bào (NDF) và m (CP) th p,TLTH t ng pH 6,2 nh ng ch h i t ng pH 7,0 (Shrier và ct, 1986) Ng i tatính c khi t ng pH 0,1 n v thì tiêu hóa x acid (ADF) t ng 3,6 d n v(Meang và ctv, 1998) S s n sinh acid acetic t ng pH 6,2 – 6,6 trong khi acid

proponic và acid butyric ch t ng khi pH 5,8 – 6,2 (Shriver et al., 1989) S hi n

di n cao c a carbohydrate d hòa tan s gi m pH (Grenet et al., 1989), do s tích

y acid béo bay h i cao trong th i gian ng n ch a k p h p thu và s lên men c acarbohydrate hòa tan Nhi u tác gi cho th y pH thay i theo th i gian sau khi cho

n (Van Soest, 1994; Kanjanapruthipong và Leng, 1998) Nhìn chung gia súc nnhi u th c n h n h p d d n n s h th p pH d ch d c h n th c n thô (Lana

et al., 1998).

Acid béo bay h i

Tùy vào kh u ph n, th i gian di chuy n th c n và pH trong d c mà VFA thay

i 70 – 150 mM/lít Acid acetic chi m t l cao nh t 70% trong t ng s VFA i

i th c n là th c v t ch a thành th c acid acetic th p và acid propionic cao

(McDonald et al., 1995) Các lo i acid béo m ch dài có giá tr cung c p n ng l ngcao cho v t ch do chúng gi i phóng nhi u n ng l ng d ng ATP (Preston và

Leng, 1987) Acid béo bay h i c h p thu ch y u d c và d t ong, d c

ng VFA cao h n d lá sách kho ng 47% (Phillipson, 1977)

Ch t ch a d c là m t h n h p g m th c n n vào, vi sinh v t d c , các s n

ph m trao i trung gian, n c b t và các ch t ch ti t vào qua vách d c ây là

t h sinh thái r t ph c t p trong ó liên t c có s t ng tác gi a th c n, h visinh v t và v t ch D c có môi tr ng thu n l i cho vi sinh v t y m khí s ng vàphát tri n áp l i, VSV d c óng vai trò r t quan tr ng vào quá trình tiêu hóa

th c n c a v t ch , c bi t là nh chúng có các enzyme phân gi i liên k glucosid c a x trong vách t bào th c v t c a th c n và có kh n ng t ng h p iphân t protein t ammoniac (NH3)

t-Ngoài dinh d ng c a môi tr ng d c có nh ng c m thi t y u cho s lên men

a VSV c ng sinh nh sau: m cao (85 - 90%), pH trong kho ng 6,4 - 7,0, nhi t khá n nh (38 - 42oC), áp su t th m th u n nh và là môi tr ng y m khí(n ng oxy <1%) Có m t s c ch m b o duy trì n nh các u ki n c amôi tr ng lên men liên t c này N c b t vào d c liên t c giúp duy trì m

a môi tr ng lên men Mu i photphat và carbonat ti t qua n c b t có tác d ng

m ng th i v i s h p thu nhanh chóng axit béo bay h i và ammoniac qua vách

c làm cho pH dich d c t ng i n nh Khí oxy nu t vào theo th c nnhanh chóng c s d ng nên môi tr ng y m khí luôn luôn c duy trì Áp su t

th m th u c a d ch d c c duy trì t ng t nh áp su t th m th u c a máu nh

có s trao i ion qua vách d c Có s ch ti t qua vách d c nh ng ch t c n thi tcho vi sinh v t phát tri n và h p thu vào máu nh ng s n ph m lên men sinh ra trong

c Các ch t khí ch y u là CO2 và CH4 là ph ph m trao i cu i cùng c a quátrình lên men d c c ng c th i ra ngoài thông qua quá trình h i Th i gian

th c n t n l u trong d c kéo dài t o u ki n cho vi sinh v t công phá

n n a, trong d c các ch t ch a luôn luôn c nhào tr n b i s co bóp c avách d c Ph n th c n không lên men th ng xuyên c gi i phóng ra kh i d

xu ng ph n d i c a ng tiêu hóa và các c ch t m i l i c n p vào thôngqua th c n, nh v y mà dòng dinh d ng c liên t c l u thông S v n chuy ncác s n ph m cu i cùng ra kh i d c và n p m i c ch t có nh h ng l n n scân b ng sinh thái trong d c và nh ó mà d c tr thành m t môi tr ng lênmen liên t c Sinh kh i VSV c chuy n xu ng ph n d i c a ng tiêu hóacùng v i kh i d ng ch t còn l i sau lên men làm cho s l ng c a chúng cduy trì m c khá n nh

2.1.1.2 H vi sinh v t d c

vi sinh v t c ng sinh trong d c và d t ong r t ph c t p và th ng g i chung

là vi sinh v t d c H vi sinh v t d c g m có nhóm chính là vi khu n (Bacteria),

ng v t nguyên sinh (Protozoa) và n m (Fungi); ngoài ra còn có mycoplasma, các

lo i virus và các th th c khu n Mycoplasma, virus và th th c khu n không óng

vai trò quan tr ng trong tiêu hóa th c n Qu n th vi sinh v t d c có s bi n itheo th i gian và ph thu c vào tính ch t c a kh u ph n n H vi sinh v t d c

u là vi sinh v t y m khí và s ng ch y u b ng n ng l ng sinh ra t quá trình lênmen các ch t dinh d ng

Trong d c có môi tr ng r t n nh v các tính ch t lý hóa t o u ki n thu n l icho h vi khu n và ng v t n bào phát tri n Các vi khu n phát tri n nh phân gi i

ch t x trong th c n Các ng v t n bào-protozoa l i n các vi khu n sinh

tr ng và phát tri n, c th nó cu i cùng l i là ngu n th c n ng v t cho ng v t

ch là các ng v t n c

Vi khu n (Bacteria)

Vi khu n xu t hi n trong d c loài nhai l i trong l a tu i còn non, m c dù chúng

c nuôi cách bi t ho c cùng v i m chúng Thông th ng vi khu n chi m s

ng l n nh t trong VSV d c và là tác nhân chính trong quá trình tiêu hóa x

ng s vi khu n trong d c th ng là 109-1011 t bào/g ch t ch a d c Trong d

vi khu n th t do chi m kho ng 30%, s còn l i bám vào các m u th c n,trú ng các n p g p bi u mô và bám vào protozoa

Trong d c có kho ng 60 loài vi khu n ã c xác nh S phân lo i vi khu n

c có th c ti n hành d a vào c ch t mà vi khu n s d ng hay s n ph m lênmen cu i cùng c a chúng Sau ây là m t s nhóm vi khu n d c chính:

Vi khu n phân gi i xenluloza Vi khu n phân gi i xenluloza có s l ng r t l ntrong d c c a nh ng gia súc s d ng kh u ph n giàu xenluloza Nh ng loài vi

khu n phân gi i xenluloza quan tr ng nh t là Bacteroides succinogenes,

Butyrivibrio fibrisolvens, Ruminoccocus flavefaciens, Ruminococcus albus, Cillobacterium cellulosolvens.

Vi khu n phân gi i hemixenluloza Hemixenluloza khác xenluloza là ch a c

ng pentoza và hexoza và c ng th ng ch a axit uronic Nh ng vi khu n có kh

ng thu phân xenluloza thì c ng có kh n ng s d ng hemixenluloza Tuy nhiên,không ph i t t c các loài s d ng c hemixenluloza u có kh n ng thu phân

xenluloza M t s loài s d ng hemixenluloza là Butyrivibrio fibrisolvens,

Lachnospira multiparus và Bacteroides ruminicola Các loài vi khu n phân gi i

hemixenluloza c ng nh vi khu n phân gi i xenluloza u b c ch b i pH th p

Vi khu n phân gi i tinh b t Trong dinh d ng carbohydrat c a loài nhai l i, tinh

t ng v trí th hai sau xenluloza Ph n l n tinh b t theo th c n vào d c ,

c phân gi i nh s ho t ng c a VSV Tinh b t c phân gi i b i nhi u loài

vi khu n d c , trong ó có nh ng vi khu n phân gi i xenluloza Nh ng loài vi

khu n phân gi i tinh b t quan tr ng là Bacteroides amylophilus, Succinimonas

amylolytica, Butyrivibrio fibrisolbvens, Bacteroides ruminantium, Selenomonas ruminantium và Steptococcus bovis.

Vi khu n phân gi i ng H u h t các vi khu n s d ng c các lo ipolysaccharid nói trên thì c ng s d ng c ng disaccharid và ngmonosaccharid Celobioza c ng có th là ngu n n ng l ng cung c p cho nhóm vikhu n này vì chúng có men bêta- glucosidaza có th thu phân cellobioza Các vi

khu n thu c loài Lachnospira multiparus, Selenomonas ruminantium u có kh

ng s d ng t t hydratcacbon hoà tan

Vi khu n s d ng các axit h u c H u h t các vi khu n u có kh n ng s d ngaxit lactic m c dù l ng axit này trong d c th ng không áng k tr trong

nh ng tr ng h p c bi t M t s có th s d ng axit succinic, malic, fumaric,formic hay acetic

Nh ng loài s d ng axit lactic là Veillonella gazogenes, Veillonella alacalescens,

Peptostreptococcus elsdenii, Propioni bacterium và Selenomonas lactilytica.

Vi khu n phân gi i protein Trong s nh ng loài vi khu n phân gi i protein và sinh

amoniac thì Peptostreptococus và Clostridium có kh n ng l n nh t S phân gi i

protein và axit amin s n sinh ra amoniac trong d c có ý ngh a quan tr ng c

bi t c v ph ng di n ti t ki m nit c ng nh nguy c d th a amoniac Amoniac

n cho các loài vi khu n d c t ng h p nên sinh kh i protein c a b n thânchúng, ng th i m t s vi khu n òi h i hay c kích thích b i axit amin, peptit

và isoaxit có ngu n g c t valine, leucine và isoleucine Nh v y, c n ph i có m t

ng protein c phân gi i trong d c áp ng nhu c u này c a vi sinh v t d

Vi khu n t o mêtan Nhóm vi khu n này r t khó nuôi c y trong ng nghi m, cho

nên nh ng thông tin v nh ng VSV này còn h n ch Các loài vi khu n c a nhómnày là Methano baccterium, Methano ruminantium và Methano forminicum

Vi khu n t ng h p vitamin Nhi u loài vi khu n d c có kh n ng t ng h p các

vitamin nhóm B và vitamin K

ng v t nguyên sinh (Protozoa)

Protozoa xu t hi n trong d c khi gia súc b t u n th c n th c v t thô Sau khi

và trong th i gian bú s a d dày tr c không có protozoa Protozoa không thích

ng v i môi tr ng bên ngoài và b ch t nhanh Trong d c protozoa có s l ngkho ng 105-106 t bào/g ch t ch a d c Có kho ng 120 loài protozoa trong d c

i loài gia súc có s loài protozoa khác nhau

Protozoa trong d c thu c l p Ciliata có hai l p ph là Entodiniômrphidia vàHolotrica Ph n l n ng v t nguyên sinh d c thu c nhóm Holotrica có c m

là ng xo n g n mi ng có tiêm mao, còn t t c ch còn l i c a c th có r t íttiêm mao

Protozoa có m t s tác d ng chính nh sau:

Tiêu hoá tinh b t và ng: Tuy có m t vài lo i protozoa có kh n ng phân gi ixenluloza nh ng c ch t chính v n là ng và tinh b t, vì th mà khi gia súc n

kh u ph n nhi u b t ng thì s l ng protozoa t ng lên

Xé rách màng t bào th c v t Tác d ng này có c thông qua tác ng c h c vàlàm t ng di n tích ti p xúc c a th c n, do ó mà th c n d dàng ch u tác ng c a

vi khu n

Tích lu polysaccarit: Protozoa có kh n ng nu t tinh b t ngay sau khi n và d tr

i d ng amylopectin Polysaccarit này có th c phân gi i v sau ho c không lên men d c mà c phân gi i thành ng n và c h p thu ru t

u này không nh ng quan tr ng i v i protozoa mà còn có ý ngh a dinh d ngcho gia súc nhai l i nh hi u ng m ch ng phân gi i ng quá nhanh làm gi m

pH t ng t, ng th i cung c p n ng l ng t t h n cho nhu c u c a b n thânVSV d c trong nh ng th i gian xa b a n

o t n m ch n i ôi c a các axit béo không no: Các axit béo không no m ch dàiquan tr ng i v i gia súc (linoleic, linolenic) c protozoa nu t và a xu ng

ph n sau c a ng tiêu hoá cung c p tr c ti p cho v t ch , n u không các axitbéo này s b làm no hoá b i vi khu n

Tuy nhiên nhi u ý ki n cho r ng protozoa trong d c có m t s tác h i nh t nh:Protozoa không có kh n ng s d ng NH3nh vi khu n Ngu n nit áp ng nhu

u c a chúng là nh ng mãnh protein th c n và vi khu n Nhi u nghiên c u cho

th y protozoa không th xây d ng protein b n thân t các amit c Khi m t protozoa trong d c cao thì m t t l l n vi khu n b protozoa th c bào M iprotozoa có th th c bào 600-700 vi khu n trong m t gi m t vi khu n 109/ml

ch d c Do có hi n t ng này mà protozoa ã làm gi m hi u qu s d ng

protein nói chung Protozoa c ng góp ph n làm t ng n ng amoniac trong d c

do s phân gi i protein c a chúng

Protozoa không t ng h p c vitamin mà s d ng vitamin t th c n hay do vikhu n t o nên nên làm gi m r t nhi u vitamin cho v t ch

i tính ch t hai m t nh trên protozoa có vai trò khác nhau tùy theo b n ch t c a

kh u ph n i v i nh ng kh u ph n d a trên th c n thô nghèo protein thì ho t

ng c a protozoa là không có l i cho v t ch , do ó lo i b chúng trong d c slàm t ng n ng su t gia súc Ng c l i, i v i kh u ph n giàu th c n tinh có nhi uprotein thì s hi n di n và ho t ng c a protozoa l i là có l i

c quá trình phân gi i xenluloza

t khác, n m c ng ti t ra các lo i men tiêu hoá x Ph c h p men tiêu hoá x c a

m d hoà tan h n so v i men c a vi khu n Chính vì th n m có kh n ng t ncông các ti u ph n th c n c ng h n và lên men chúng v i t c nhanh h n so v i

vi khu n

Nh v y s có m t c a n m giúp làm t ng t c tiêu hoá x u này c bi t có

ý ngh a i v i vi c tiêu hoá th c n x thô b lignin hoá

2.1.1.3 Tác ng t ng h c a vi sinh v t trong d c

Vi sinh v t d c , c th c n và bi u mô d c , k t h p v i nhau trong quá trìnhtiêu hoá th c n, loài này phát tri n trên s n ph m c a loài kia S ph i h p này cótác d ng gi i phóng s n ph m phân gi i cu i cùng c a m t loài nào ó, ng th itái s d ng nh ng y u t c n thi t cho loài sau Ví d , vi khu n phân gi i proteincung c p amôniac, axit amin và isoaxit cho vi khu n phân gi i x Quá trình lênmen d c là liên t c và bao g m nhi u loài tham gia

Trong u ki n bình th ng gi a vi khu n và protozoa c ng có s c ng sinh có

protozoa M t s vi khu n c protozoa nu t vào có tác d ng lên men trong ó t t

n vì m i protozoa t o ra m t ki u “d c mini” v i các u ki n n nh cho vikhu n ho t ng M t s loài ciliate còn h p thu ôxy t d ch d c giúp m b ocho u ki n y m khí trong d c c t t h n Protozoa nu t và tích tr tinh b t,

n ch t c sinh axit lactic, h n ch gi m pH t ng t, nên có l i cho vi khu nphân gi i x

Tuy nhiên gi a các nhóm vi khu n khác nhau c ng có s c nh tranh u ki n sinh

n c a nhau Ch ng h n, khi gia súc n kh u ph n n giàu tinh b t nh ng nghèoprotein thì s l ng vi khu n phân gi i xenluloza s gi m và do ó mà t l tiêuhoá x th p ó là vì s có m t c a m t l ng áng k tinh b t trong kh u ph nkích thích vi khu n phân gi i b t ng phát tri n nhanh nên s d ng c n ki t

nh ng y u t dinh d ng quan tr ng (nh các lo i khoáng, amoniac, axit amin,isoaxit) là nh ng y u t c ng c n thi t cho vi khu n phân gi i x v n phát tri n

ch m h n

2.1 Liên quan gi a pH và ho t l c c a các nhóm VSV d c

t khác, t ng tác tiêu c c gi a vi khu n phân gi i b t ng và vi khu n phân

gi i x còn liên quan n pH trong d c Chenost và Kayouli (1997) gi i thích r ngquá trình phân gi i ch t x c a kh u ph n di n ra trong d c có hi u qu cao nh tkhi pH d ch d c > 6,2, ng c l i quá trình phân gi i tinh b t trong d c có hi u

qu cao nh t khi pH <6,0 T l th c n tinh quá cao trong kh u ph n s làm choABBH s n sinh ra nhanh, làm gi m pH d ch d c và do ó mà c ch ho t ng c a

vi khu n phân gi i x

Tác ng tiêu c c c ng có th th y rõ gi a protozoa và vi khu n Nh ã trình bày trên, protozoa n và tiêu hoá vi khu n, do ó làm gi m t c và hi u qu chuy nhoá protein trong d c V i nh ng lo i th c n d tiêu hoá thì u này không có ýngh a l n, song i v i th c n nghèo N thì protozoa s làm gi m hi u qu s d ng

th c n nói chung Lo i b protozoa kh i d c làm t ng s l ng vi khu n trong

c Thí nghi m trên c u cho th y t l tiêu hoá v t ch t khô t ng 18% khi không

có protozoa trong d c (Preston và Leng, 1991)

2.1.2 Quá trình tiêu hóa các thành ph n c a th c n

Tiêu hóa gluxit

Gluxit c a th c n c phân gi i b i VSV trong d c Quá trình phân gi i này

a VSV r t quan tr ng b i vì 60-90% gluxit (carbohydrat) c a kh u ph n, k cvách t bào th c v t, c lên men trong d c (S 2)

Vách t bào là thành ph n quan tr ng c a th c n x thô c phân gi i m t ph n

i VSV nh có men phân gi i x (xenlulaza) do chúng ti t ra Quá trình phân gi icác carbohydrat ph c t p sinh ra các ng n i v i gia súc d dày n thì

ng n, nh glucoza, là s n ph m cu i cùng c h p thu, nh ng i v i giasúc nhai l i thì ng n c VSV d c lên men t o ra các ABBH

2.2 Tóm t t quá trình chuy n hoá hydratcarbon trong d c

Ph ng trình tóm t t mô t s lên men glucoza, s n ph m trung gian c a quá trìnhphân gi i các gluxit ph c t p, t o các ABBH nh sau:

Các axit béo bay h i, ch y u là a axetic (C2), a.propyonic (C3), a butyric (C4) và

t l ng nh các axit khác (izobytyric, valeric, izovaleric) Các ABBH này c

p thu qua vách d c vào máu và là ngu n n ng l ng chính cho v t ch Chúngcung c p kho ng 70-80% t ng s n ng l ng c gia súc nhai l i h p thu Trongkhi ó gia súc d dày n l y n ng l ng ch y u t glucoza và lipit h p thu ru t

l gi a các ABBH ph thu c vào b n ch t c a các lo i gluxit có trong kh u

Axit propionic (CH3CH2COOH ) ch y u c chuy n n gan, t i ây nó cchuy n hoá thành ng glucoza T gan glucoza s c chuy n vào máu nh m

o m s n nh n ng glucoza huy t và tham gia vào trao i chung c a c

th ng glucoza c bò s a s d ng ch y u làm ngu n n ng l ng cho các

ho t ng th n kinh, nuôi thai và hình thành ng lactoza trong s a M t ph n

nh axit lactic sau khi h p thu qua vách d c c chuy n hoá ngay thành axitlactic và có th c chuy n hoá ti p thành glucoza và glycogen

Axit butyric (CH3CH2CH2COOH) c chuy n hoá thành bêta-hydroxybutyric khi

i qua vách d c , sau ó c s d ng nh m t ngu n n ng l ng b i m t s mô

bào, c bi t là c x ng và c tim Nó c ng có th c chuy n hoá d dàngthành xeton và gây c h i cho bò s a khi có n ng h p thu quá cao.

Ho t ng lên men gluxit c a vi sinh v t d c còn gi i phóng ra m t kh i l ng

kh ng l các th khí, ch y u là CO2 và CH4 Các th khí này không c bò s a

i d ng, mà chúng u c th i ra ngoài c th thông qua ph n x h i

Chuy n hoá các h p ch t ch a nit

Các h p ch t ch a nit , bao g m c protein và phi protein, khi c n vào d c

b VSV phân gi i M c phân gi i c a chúng ph thu c vào nhi u y u t , c

bi t là hoà tan Các ngu n nit phi protein (NPN) trong th c n, nh urê, hoàtan hoàn toàn và nhanh chóng phân gi i thành amoniac

Trong khi t t c NPN c chuy n thành amoniac trong d c , thì có m t ph nnhi u hay ít tùy thu c vào b n ch t c a th c n protein th t c a kh u ph n cVSV d c phân gi i thành amoniac Amoniac trong d c là y u t c n thi t cho

t ng sinh c a h u h t các loài vi khu n trong d c Các vi khu n này s d ngamoniac t ng h p nên axit amin c a chúng Nó c coi là ngu n nit chínhcho nhi u lo i vi khu n, c bi t là nh ng vi khu n tiêu hoá x và tinh b t

Sinh kh i vi sinh v t s n d múi kh và ru t non theo kh i d ng ch p T i ây

t ph n protein vi sinh v t này s c tiêu hoá và h p thu t ng t nh i v i

ng v t d dày n Trong sinh kh i protein VSV có kho ng 80% là protein th t

có ch a y các axit amin không thay th v i t l cân b ng Protein th t c aVSV c tiêu hoá kho ng 80-85% ru t

Nh có VSV d c mà gia súc nhai l i ít ph thu c vào ch t l ng protein thô c a

th c n h n là ng v t d dày n b i vì chúng có kh n ng bi n i các h p ch t

ch a N n gi n, nh urê, thành protein có giá tr sinh h c cao B i v y th amãn nhu c u duy trì bình th ng và nhu c u s n xu t m c v a ph i thì không

nh t thi t ph i cho gia súc nhai l i n nh ng ngu n protein có ch t l ng cao, b i

vì h u h t nh ng protein này s b phân gi i thành amoniac; thay vào ó amoniac

có th sinh ra t nh ng ngu n N n gi n và r ti n h n Kh n ng này c a VSV

c có ý ngh a kinh t r t l n i v i s n xu t vì th c n ch a protein th t t

n nhi u so v i các ngu n NPN

Chuy n hoá lipd

Trong d c có hai quá trình trao i m có liên quan v i nhau: phân gi i lipid c a

th c n và t ng h p m i lipid c a VSV Triaxylglycerol và galactolipit c a th c n

c phân gi i và thu phân b i lipaza VSV Glyxerol và galactoza c lên menngay thành ABBH Các axit béo gi i phóng ra c trung hoà pH c a d c ch

u d i d ng mu i canxi có hoà tan th p và bám vào b m t c a vi khu n và các

ti u ph n th c n Chính vì th t l m quá cao trong kh u ph n th ng làm gi m

kh n ng tiêu hoá x d c

Trong d c còn x y ra quá trình hydrogen hoá và ng phân hoá các axit béo không

no Các axit béo không no m ch dài (linoleic, linolenic) b làm bão hoà (hydrogenhoá thành axit stearic) và s d ng b i m t s vi khu n M t s m ch n i ôi c a cácaxit béo không no có th không b hydrogen hoá nh ng c chuy n t d ng cissang d ng trans b n v ng h n Các axit béo có m ch n i ôi d ng trans này có mnóng ch y cao h n và h p thu ( ru t non) và chuy n vào mô m làm cho m c agia súc nhai l i có m nóng ch y cao

Vi sinh v t d c còn có kh n ng t ng h p lipit có ch a các axit béo l (có m chnhánh và m ch l ) do s d ng các ABBH có m ch nhánh và m ch l c t o ratrong d c Các axit này s có m t trong s a và m c th c a v t ch

Nh v y, lipid c a VSV d c là k t qu c a vi c bi n i lipid c a th c n và lipid

c t ng h p m i

Kh n ng tiêu hoá m c a VSV d c r t h n ch , cho nên kh u ph n nhi u m s

n tr tiêu hoá x và gi m thu nh n th c n Tuy nhiên, i v i ph ph m x hàm

ng m trong ó r t th p nên dinh d ng c a gia súc nhai l i ít ch u nh h ng

a tiêu hoá m trong d c

2.4 S chuy n hoá lipit gia súc nhai l i

2.2 ÁNH GIÁ T L TIÊU HÓA B NG PH NG PHÁP IN VITRO

Ph ng pháp sinh khí in vitro ra i d a trên n n t ng c a in vitro Tilley và Terry

(1963), s tiêu hóa vi sinh v t d c có th quan sát c trong u ki n ngnghi m d i s tham gia c a vi sinh v t d c trong môi tr ng n c b t nhân t o

a McDougall (1948) K t qu c a s lên men này có th c quan sát t th c ncòn l i sau khi c tiêu hóa ph ng pháp sinh khí in vitro Tilley và Terry

(1963) ho c t s n ph m sinh ra c a s tiêu hóa ph ng pháp sinh khí in vitro

a Menke et al., (1979).

c dù ph ng pháp in vitro c a Menke et al., (1979) ã c ánh giá và cho

th y có nhi u thu n l i trong c l ng th c n nh ít t n chi phí, nhanh nh ng nó

n còn nh ng h n ch nh t nh: 1) yêu c u ph i có gia súc cung c p d ch d

; 2) cách o l ng v t ch t không b tiêu hóa ph c t p có th d n n sai s l n,

c bi t các lo i th c n có ch a tannin cao, do tanin có th tan trong môi tr ng

a in vitro nh ng ây l i là thành ph n không th tiêu hóa (Makkar, 2004) T

nh ng h n ch trên El Shaer et al., (1987) ã ngh s d ng phân làm ngu n visinh v t thay th cho d ch d c trong ph ng pháp tiêu hóa in vitro và Menke et

al., (1979) gi i thi u ph ng pháp sinh khí in vitro, thay th cho vi c o tr ng

ng trong ph ng pháp in vitro Tilley và Terry (1963) b ng s o l ng khí sinh

ra t s lên men T ó sinh khí in vitro c ra i b i Menke et al., (1979).

2.2.1 Mô t chung

m khí 39oC, s c tiêu hóa b i vi sinh v t d c Sau khi b t u , th c n

c tiêu hóa sinh ra các ABBH và m t l ng khí là CO2, CH4, H2 ABBH gi iphóng kích thích ch t m sinh khí và o l ng c trong h th ng sinh khí in

vitro L ng khí sinh ra trong h th ng sinh khí in vitro có th c ghi nh n qua

t hay nhi u th i m khác nhau S sinh khí này c xem nh là s n ph m

ho t ng tiêu hóa th c n c a vi sinh v t d c và ph n ánh c kh n ng tiêuhóa c a m i lo i th c n

2.2.2 Nguyên lý sinh khí

Khi th c n c trong môi tr ng in vitro s c chuy n thành các acid béo bay

i, khí (CO2 và CH4) và t bào vi sinh v t Trong môi tr ng in vitro có ch t mbicarbonate, khi acid béo bay h i sinh ra l p t c CO2 c gi i phóng n nh

pH Nh v y, l ng khí sinh ra trong h th ng sinh khí in vitro bao g m khí sinh ra

tr c ti p t s lên men là CO2, CH4, H2 và khí sinh ra gián ti p t s lên men là CO2

i v i th c n thô, kho ng 50 % khí sinh ra t ch t m và ph n còn l i là l ngkhí sinh ra tr c ti p t quá trình lên men (Blummel và Orskov, 1993) Còn i v i

th c n h n h p, khí sinh ra t ch t m kho ng 60 % (Getachew et al., 1998).

Ng i ta th y r ng m i mmol acid béo bay h i sinh ra s gi i phóng kho ng 0,8 1,0 mmol CO2 t dung d ch m và u này còn ph thu c vào hàm l ngphotphate hi n di n trong dung d ch m (Beuvich và Spoelstra, 1992; Blummel vàOrskov, 1993) c bi t l ng khí sinh ra có m i t ng quan cao v i ABBH và t

-ó ng i ta xem l ng khí sinh ra nh là m t ch th o l ng s n ph m sinh ra

quá trình lên men trong k thu t sinh khí in vitro (Blummel và Orskov, 1993).

ng khí sinh ra còn ph thu c vào thành ph n d ng ch t c a th c n, th c n

ch a nhi u carbohydrate có l ng khí sinh ra cao Trong khi s lên men c a m

gi i phóng khí ch v i l ng nh khí sinh ra t s lên men béo thì không áng k(Makkar, 2003)

2.2.3 S phát tri n h th ng o l ng l ng khí sinh ra

nh ng n m 1884 ng i ta ã phát hi n có m t l ng khí áng k sinh ra trong d

và l ng khí ó có m i liên h g n v i s lên men trong d c Nh ng vi c o

ng l ng khí sinh ra này ch b t u chú ý và th c hi n vào nh ng n m 1940(Williams, 2000)

u ó c xem nh là n n t ng in vitro sinh khí ra i Mãi n nh ng n m

1960 thì k thu t in vitro sinh khí c ch p nh n nh là m t k thu t c l ng

th c n cho gia súc (Williams, 2000) L i d ng áp l c do khí sinh ra, tr ng i

c Hohenheim c ã ti n hành chu n hóa k thu t in vitro sinh khí d a trên

ng c o khí chính là quan sát pittông c a ng tiêm th y tinh (Menke et al.,

1979) K thu t này c áp d ng r ng rãi d oán t l tiêu hóa in vitro và

ng l ng trao i c (Menke et al., 1979; Menke và Steigass, 1988) Trong

thu t này l ng khí sinh ra c xác nh 24 gi lên men trong ng tiêm 100

ml kho ng 200 mg m u th c n, k t h p v i thành ph n hóa h c th c n doán t l tiêu hóa v t ch t h u c và n ng l ng trao i

Nh s ti n l i c a in vitro sinh khí nên nó c chú ý nghiên c u phát tri n nh m

ng thêm kh n ng h u d ng và tính xác th c trong ánh giá th c n Williams(2000) mô t r ng Theodorou và các c ng s t i Vi n nghiên c u môi tr ng và

ng c Anh (IGER) ã s d ng máy bi n áp o l ng khí sinh ra trong ph ng

pháp in vitro sinh khí cho k t qu xác th c, ti n l i và gi m lao ng Trong quytrình này th c n c lên men trong chai óng kín và s d ng máy bi n áp o

ng khí sinh ra trong chai theo th i m khác nhau L ng khí sinh ra s c

y ra sau m i l n o L ng khí sinh ra c ghi nh n sau m i 3 - 4 gi trong 24

gi lên men u tiên và t n s ghi nh n gi m d n sau ó cho n l n ghi nh n saucùng là 120 - 144 gi lên men Các s li u này có th c qui v các hàm tínhtoán d oán ng l c tiêu hóa c a th c n

t h th ng t ng khác c Beuvink et al., (1992) nghiên c u Vi n s c

kh e và khoa h c gia súc Hà Lan Tác gi d a trên s thay i tr ng l ng d chthay th b i khí lên men trong 24 gi qui i v l ng khí sinh ra Ti p theoPell và Schofield (1993) a ra m t h th ng t ng khác t i i h c Cornell M ,

th ng này s d ng máy c m áp k t n i v i máy tính o l ng khí sinh ratrong chai sinh khí H th ng này không s d ng h th ng thông khí sau m i l nghi nh n k t qu , t c là áp l c trong chai l n lên d n và ng i ta ghi nh n k t ququa s thay i áp su t theo th i gian Sau ó h th ng này c g n thêm khóa

n, khóa này có th m khi c m áp không ho t ng và khóa s t ng m ,óng theo cài t c a ng i k thu t

Nhìn chung in vitro sinh khí ra i n nay c phát tri n r t m nh và t c

nh ng h th ng thi t b hi n i và ti n nghi trong o l ng l ng khí sinh ra Các

th ng in in vitro sinh khí t ng s d ng r t ti n nghi và gi m c công lao

ng trong vi c xác nh ng l c tiêu hóa, t l tiêu hóa ti m n ng và ph m vi tiêuhóa c a các lo i th c n Tuy nhiên nó òi h i ph i t n nhi u kinh phí cho d ng cthi t b và khó tr thành m t k thu t c l ng ph bi n (Makkar, 2003) K thu t

in vitro sinh khí c a Menke et al (1979) có th thích ng v i nhi u u ki nphòng thí nghi m khác nhau và c bi t thích ng cao cho các n c ang phát tri n

vì ít t n chi phí cho d ng c thi t b và thao tác th c hi n n gi n h n (Makkar,2003)

2.2.4 Vai trò c a sinh khí in vitro

Ph ng pháp in vitro sinh khí ã c s d ng r ng rãi c l ng giá tr dinh

ng th c n Ph ng pháp in vitro sinh khí c s d ng d oán nhi u ch

tiêu khác nhau trong ánh giá th c n Menke et al., (1979) l n u tiên xu t và

d ng in vitro sinh khí d oán t l tiêu hóa in vitro và n ng l ng trao i(ME) G n ây h n ng i ta quan tâm nhi u n hi u qu s d ng th c n thô cho

gia súc Cho nên k thu t in vitro sinh khí c nghiên c u ng d ng trong vi cxác nh ng l c tiêu hóa th c n v i u m nhanh và ti n nghi h n Tham squan tr ng h n c di n t kh n ng s s ng th c n là m c tiêu th th c n,tham s này c ng có th c d oán t in vitro sinh khí (Getachew et al., 1998).

Ph ng pháp in vitro sinh khí còn c dùng d oán các ch t khoáng d ng

có trong th c n (Makkar, 2003) D a vào k t qu l ng khí sinh ra có m i liên h

t g n v i acid béo bay h i, ng i ta thi t l p c ph ng trình h i quy doán l ng acid béo bay h i trong d c (Blummel et al., 1999) Nhìn chung

ph ng pháp in vitro sinh khí nh là m t công c h u hi u d oán các ch sdinh d ng th c n gia súc nhai l i, ph ng pháp này d oán c nhi u tham s

ph n ánh c giá tr dinh d ng c a các lo i th c n khác nhau

oán t l tiêu hóa và n ng l ng trao i th c n

Vi c d oán t l tiêu hóa th c n và n ng l ng trao i (ME) t thành ph n hóa

c thông qua các hàm h i qui tr c ây ã c s d ng r ng rãi Sau ó cónhi u ph ng pháp phân tích khác c ra i nh t l tiêu hóa in vitro, in situ, vi

vitro sinh khí các ph ng pháp này ã c ánh giá và phân tích trong nhi ubáo cáo khoa h c và cho th y chúng d oán c các tham s trên thí nghi m in

vitro xác th c h n ph ng pháp phân tích hóa h c (Lopéz et al., 2000) c bi t

ph ng pháp in vitro sinh khí c s n xu t b i Menke et al., (1979) r t h u hi u

trong vi c d oán t l tiêu hóa và n ng l ng th c n (Makkar, 2003) Natarja et

al., (1998) cho bi t thêm s d ng in vitro sinh khí k t h p v i thành ph n hóa h c

ánh giá 96% s thay i ME

oán m c tiêu th th c n

u t chính làm h n ch kh n ng s d ng th c n thô c a gia súc nhai l i là m ctiêu th th c n Cho nên vi c d oán m c tiêu th th c n, c bi t là th c n thô

là m t ch tiêu quan tr ng trong dinh d ng gia súc nhai l i Ph ng pháp n n

ng d oán ch tiêu này là quan sát trong u ki n in vivo Sau ó h th ng

y r a Van Soest ra i và cho th y NDF (x trung tính) có m i liên h v i m ctiêu th th c n c bi t khi in vitro sinh khí ra i ng i ta tin t ng vào in vitro

sinh khí h n khi d oán m c tiêu th th c n (Getachew et al., 1998).

c u ng i ta th y r ng khí sinh ra t DM lên men có m i liên h ý ngh a v i

c tiêu th và sau ó khi ki m ch ng v i khí lên men t NDF cho th y di n t

c 82 % s thay i v m c tiêu th th c n trong khi ch có 75 % DM(Blummel và Becker, 1997)

oán t l tiêu hóa và n ng l ng trao i th c n

Vi c d oán t l tiêu hóa th c n và n ng l ng trao i (ME) t thành ph n hóa

c thông qua các hàm h i qui tr c ây ã c s d ng r ng rãi Sau ó cónhi u ph ng pháp phân tích khác c ra i nh t l tiêu hóa in vitro, in situ, vi

vitro sinh khí các ph ng pháp này ã c ánh giá và phân tích trong nhi ubáo cáo khoa h c và cho th y chúng d oán c các tham s trên thí nghi m in

vitro xác th c h n ph ng pháp phân tích hóa h c (Lopéz et al., 2000) c bi t

ph ng pháp in vitro sinh khí c s n xu t b i Menke et al., (1979) r t h u hi u

trong vi c d oán t l tiêu hóa và n ng l ng th c n (Makkar, 2003) Natarja et

al., (1998) cho bi t thêm s d ng in vitro sinh khí k t h p v i thành ph n hóa h c

ánh giá 96 % s thay i ME

oán t c tiêu hóa th c n

Trong các quan m m i g n ây v s tiêu hóa th c n gia súc nhai l i, không

ch quan tâm v ti m n ng tiêu hóa mà còn r t quan tâm n hi u qu tiêu hóa(ph m vi tiêu hóa) c a th c n, vì s t n d ng th c n ng v t không ch phthu c vào ti m n ng tiêu hóa c a th c n mà còn ph thu c r t l n vào t c th c

n i qua ng tiêu hóa Tham s ph m vi tiêu hóa s di n t t t 2 y u t trên

Di n t c ph m vi tiêu hóa th c n s cung c p m t c s h u d ng ánh giá

kh n ng t n d ng c d ng ch t t th c n ó cho nhai l i Trong nhi u báocáo g n ây ng i ta th y r ng phân tích ng l c lên men th c n b ng in vitro

sinh khí thu n ti n h n nh ít t n th i gian, chi phí và công lao ng

oán acid béo bay h i

Ch s acid béo bay h i trong d c óng vai trò quan tr ng trong c l ng th c

n Acid béo bay h i là k t qu ho t ng lên men th c n c a vi sinh v t là ngu n

ng l ng quan tr ng c ng c p cho v t ch trong h th ng sinh lý dinh d ng c athú nhai l i Xu t phát t ó, có nhi u nghiên c u ra i nh m tìm m i quan h

gi a acid béo bay h i in vivo và in vitro sinh khí d oán ch s này h u hi u

n Các k t qu này ã cho th y r t có ti m n ng trong d oán acid béo bay h i

in vivo b i in vitro sinh khí.

oán các ch t kháng d ng

In vitro sinh khí có th dùng xác nh các ch t kháng d ng trong th c n và nó

ra ti n ích h n các ph ng pháp khác (Makkar, 2003) xác nh c m c

nh h ng c a ch t kháng d ng trong th c n b ng in vitro sinh khí ng i ta s bsung thêm ch t b t ho t c a ch t kháng d ng vào h th ng in vitro sinh khí và so

i s sinh khí tr ng h p không b sung ch t b t ho t ánh giá nh h ng

a tannin trong th c n ng i ta s d ng ch t b t ho t là polyethylen glycol

(Mauricio et al.,1999) Makkar (2003) cho bi t in vitro sinh khí ã c ng d ngnhi u trong các nghiên c u v nh h ng và t ng tác c a các ch t kháng d ng

nh phenol, tannin, saponin T ng h p t nhi u k t qu nghiên c u, Makkar (2003)

t lu n r ng in vitro sinh khí là m t công c n gi n, t n ít chi phí nghiên c ucác nh h ng và t ng tác các ch t kháng d ng ch a trong th c n gia súc nhaii

oán s t ng h p protein vi sinh v t

Sinh kh i vi sinh v t d c là ngu n protein chính cho gia súc nhai l i S t ng h p

vi sinh v t trong d c là k t qu c a m t chu i trao i và quan h ph c t p trong d Vi c d oán s t ng h p vi sinh v t d c quan tr ng và là c t lõi trong dinh

ng nhai l i M t s h th ng dinh d ng tiêu bi u nh NRC có s d ng ch s

ng h p vi sinh v t d c d oán n ng su t v t nuôi M c dù hi n nay có m t soán vi sinh v t t ng h p áng tin c y nh purine, ánh d u N, nh ng h u h tcác k thu t này òi h i th c hi n trên thú s ng nên ch a mang l i hi u qu caotrong c l ng Trong th c t ng i ta bi t c r ng s t ng h p protein vi sinh

t liên quan m t thi t n k t qu lên men trong s tiêu hóa in vitro (Menke et al.,

1979)

oán methan th i ra b ng ph ng pháp sinh khí in vitro

Trong quá trình tiêu hóa th c n trong d c , ngoài các s n ph m chính t o ra làcác acid béo bay h i và protein vi sinh v t có vai trò cung c p n ng l ng và mcho gia súc còn t o ra thêm m t s s n ph m ph khác nh CO2, CH4, H2 Trong

ó áng l u ý nh t là CH4, nó làm ô nhi m môi tr ng khi c bài th i ra ngoài

ng s h i Ng i ta c l ng th y r ng s bài th i methan trong tiêu hóa loàinhai l i ã làm t n th t 2-12 % n ng l ng c a th c n (Wilkerson et al., 1995).

Trong truy n th ng, s bài th i methan t gia súc nhai l i c xác nh t trong

u ki n thú s ng, u này ã làm t n nhi u kinh phí trong ánh giá Trong m t

tr c nghi m g n ây, Getachew et al., (2005) th y r ng in vitro sinh khí có th

dùng xác nh methan th i ra t s tiêu hóa Trên th c t ã có m t s nghiên

u s d ng in vitro sinh khí d oán methan trong quá trình tiêu hóa th c n

a vi sinh v t d c a ra các chi n l c làm gi m methan và cho k t qu r t

n ph m luôn có mùi th m c tr ng, màu s c t i m i, không n m m c, là m ttrong nh ng ngu n cung c p protein và ch t x t t, d tiêu hoá và giúp kích thích

t nuôi n ngon, t ng tr ng nhanh, phát tri n kho m nh, th ng dùng trong ch

bi n th c n gia súc, gia c m và th c n th y s n

u ý: Khi s d ng bã u nành s ng chung v i các lo i th c n có ch a urê thì

ph i chia nh l ng bã u nành ra, vì trong bã u nành có men phân gi i urê S

ng cùng lúc hai lo i th c n này v i s l ng l n, urê s b phân gi i nhanh, dgây ng c cho i gia súc

Ngu n: Nguy n Th Kim ông (2003) DM: v t ch t khô; OM: ch t h u c ; CP: protein thô; NDF: x trung tính; ADF: x acid; EE: béo thô; Ash: khoáng t ng s