KHẢO sát NĂNG SUẤT của HEO nái SINH sản ở xí NGHIỆP CHĂN NUÔI HEO PHƯỚC THỌ VĨNH LONG

TR NG I H C C N TH

KHOA NÔNG NGHI P & SINH H C NG D NG

NGUY N TRUNG TÌNH

KH O SÁT N NG SU T C A HEO NÁI SINH S N

XÍ NGHI P CH N NUÔI HEO

Lu n v n t t nghi p Ngành: CH N NUÔI - THÚ Y

n Th , 2012

TR NG I H C C N TH

KHOA NÔNG NGHI P & SINH H C NG D NG

Lu n v n t t nghi p Ngành: CH N NUÔI - THÚ Y

Tên tài:

KH O SÁT N NG SU T C A HEO NÁI SINH S N

XÍ NGHI P CH N NUÔI HEO

TR NG I H C C N TH

KHOA NÔNG NGHI P & SINH H C NG D NG

KH O SÁT N NG SU T C A HEO NÁI SINH S N

XÍ NGHI P CH N NUÔI HEO

Lu n v n t t nghi p Ngành: CH N NUÔI - THÚ Y

I CAM OAN

Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên c u c a b n thân Các s li u, k t qutrình bày trong lu n v n là trung th c và ch a t ng c ai công b trong b t kcông trình nghiên c u nào tr c ây

Tác gi lu n v n

Nguy n Trung Tình

I C M T

Tôi xin bày t lòng bi t n sâu s c n cha m ã t o m i u ki n cho tôi hoànthành t t công vi c h c t p

Tôi c ng vô cùng bi t n

C v n h c t p cô Nguy n Th Tuy t Nhung luôn quan tâm, lo l ng và gi i áp

nh ng th c m c c a tôi trong su t quá trình h c t p tr ng

Th y Tr ng Chí S n ã t o m i u ki n, t n tình h ng d n và truy n t nh ngkinh nghi m quý báu giúp tôi hoàn thành lu n v n này

Quý th y cô B môn Ch n Nuôi và B môn Thú Y ã t n tình gi ng d y, truy n tcho tôi nh ng ki n th c quý báu

Ch Bích Tuy n, Ng c ng, Thanh Th y và t t c các b n l p Ch n Nuôi Thú YK34 ã nhi t tình giúp tôi hoàn thành t t lu n v n này

Các cô, chú k thu t ã t o u ki n và giúp cho chúng tôi trong th i gian u tra

t i tr i

Xin chân thành c m n!

C L C

Trang

L I CAM OAN i

L I C M T ii

M C L C iii

DANH M C CH VI T T T vi

DANH M C B NG vii

DANH M C S , BI U VÀ HÌNH viii

TÓM L C ix

Ch ng 1: T V N .1

Ch ng 2: L C KH O TÀI LI U 2

2.1 CÁC GI NG HEO NGO I VÀ CÔNG TÁC GI NG 2

2.1.1 M t s gi ng heo ngo i 2

2.1.2 Công tác gi ng heo 4

2.2 C M SINH LÝ SINH S N HEO NÁI VÀ HEO CON 5

2.2.1 c m sinh lý sinh s n heo nái ch a 5

2.2.2 Sinh lý heo con 7

2.3 CÁC Y U T NH H NG N N NG SU T SINH S N C A HEO NÁI 9

2.3.1 Con gi ng 9

2.3.2 Th c n 10

2.3.3 Ngo i c nh 10

2.3.4 B nh 11

2.3.5 L a .11

2.3.6 Không lên gi ng ho c ch m lên gi ng 12

2.3.7 V sinh kém 12

2.4 CÁC BI N PHÁP K THU T NÂNG CAO N NG SU T SINH S N HEO NÁI 12

2.4.1 H n ch stress nhi t cho heo 12

2.4.2 Phát hi n heo cái ng d c chính xác 13

2.4.3 T p n s m cho heo con cai s a s m 14

2.5 NHU C U DINH D NG 15

2.5.1 Nhu c u dinh d ng heo nái 15

2.5.2 Nhu c u dinh d ng c a heo con 16

2.6 M T S CH TIÊU KINH T K THU T C A HEO NÁI SINH S N 18 2.6.1 S con s sinh s ng n 24h trên l a .18

2.6.2 T l s ng 18

2.6.3 S heo con l i nuôi 18

2.6.4 T l hao h t heo con 19

2.6.5 S heo con cai s a trên l a 19

2.6.6 S heo con cai s a/nái/n m 19

2.6.7 T l tiêu ch y 19

2.6.8 Tr ng l ng s sinh toàn 19

2.6.9 Tr ng l ng toàn 21 ngày 20

2.6.10 Tr ng l ng cai s a toàn 20

2.6.11 T l hao mòn c a heo m 21

2.6.12 S l a /nái/n m 21

Ch ng 3: PH NG TI N VÀ PH NG PHÁP THÍ NGHI M 22

3.1 PH NG TI N THÍ NGHI M 22

3.1.1 Th i gian và a m 22

3.1.2 i t ng u tra 23

3.1.3 Tình hình s d ng th c n 24

3.1.4 Quy trình ch m sóc nuôi d ng 24

3.1.5 Tình hình thú y c a tr i 25

3.2 PH NG TI N THÍ NGHI M 26

3.2.1 Ph ng pháp thu th p s li u 26

3.2.2 Ch tiêu theo dõi 26

3.2.4 Ph ng pháp x lý s li u 26

Ch ng 4: K T QU TH O LU N 27

4.1 SO SÁNH N NG SU T SINH S N C A HEO NÁI QUA CÁC L A TR I HEO PH C TH 26

4.1.1 S heo con qua các th i m theo l a .26

4.1.2 Tr ng l ng heo con qua các th i m theo l a .29

4.2 SO SÁNH N NG SU T SINH S N C A HEO NÁI QUA CÁC GI NG HEO TR I HEO PH C TH 32

4.2.1 S heo con qua các th i m theo gi ng 32

4.2.2 Tr ng l ng heo con qua các th i m theo gi ng 34

Ch ng 5: K T LU N VÀ NGH 38

5.1 K t lu n 38

5.2 ngh 38

TÀI LI U THAM KH O 39

VT : n v th c nHSCHT : H s chuy n hóa th c n: Th c n

HH: Th c n h n h pTNHH: Trách nhi m h u h nL: Landrace

Y: YorkshireLY: Landrace x YorkshireYL: Yorkshire x LandraceLLY: Landrace x (Landrace x Yorkshire)LYL: Landrace x (Yorkshire x Landrace)PLY: Pietrain x (Landrace x Yorkshire)YLY: Yorkshire x (Landrace xYorkshire)XNCN: Xí nghi p ch n nuôi

DANH M C B NG

Trang

ng 2.1: Hao mòn c th heo nái theo l a .7

ng 2.2: Nhi t thích h p cho heo con trong nh ng ngày u theo m 8

ng 2.3: nh m c n cho heo nái theo th tr ng 9

ng 2.4: S con trên c a nái qua các l a 12

ng 2.5 nh h ng c a nhi t t i kh n ng sinh s n c a heo 13

ng 2.6: M c n heo nái ch a theo l a 16

ng 2.7: Nhu c u n ng l ng c a heo con bú s a 17

ng 2.8: L ng th c n cho heo con t p n và heo con sau cai s a 17

ng 3.1: Thành ph n dinh d ng T HH cho heo nái mang thai PRO GENY 1042 24 ng 3.2: Thành ph n dinh d ng T HH cho heo nái nuôi con PRO SOW 1052 24

ng 3.3: Quy trình tiêm phòng heo con 25

ng 3.4: Quy trình tiêm phòng heo cái h u b tr c khi ph i gi ng 25

ng 3.5: Quy trình tiêm phòng cho heo nái mang thai tr c khi ph i gi ng 25

ng 3.6: Quy trình tiêm phòng cho heo nái nuôi con 26

ng 3.7: Tiêm phòng heo c gi ng 26

ng 4.1: S heo con qua các th i theo l a XNCN heo Ph c Th 27

ng 4.2: Tr ng l ng heo con qua các th i m theo l a XNCN heo Ph c Th 29 ng 4.3: S heo con qua các th i m theo gi ng XNCN heo Ph c Th 32

ng 4.4: Tr ng l ng heo con qua các th i m theo gi ng XNCN heo Ph c Th 35

DANH M C HÌNH, S VÀ BI U

Trang

Hình 2.1 : Heo Yorkshire 2

Hình 2.2 : Heo Landrace 3

Hình 2.4 : Heo Duroc 3

Hình 2.3 : Heo c gi ng Pietrain 4

3.1: C c u t ch c qu n lý s n xu t c a XNCN heo gi ng Ph c Th - V nh Long 22

3.2: S t ng th XNCN heo gi ng Ph c Th - V nh Long 23

Bi u 4.1: S con s sinh (con/ ) theo l a c a XNCN heo Ph c Th 27

Bi u 4.2: S con s sinh nuôi (con/ ) theo l a c a XNCN heo Ph c Th 28

Bi u 4.3: S con cai s a toàn theo l a c a XNCN heo Ph c Th 29

Bi u 4.4: Tr ng l ng heo con s sinh (kg/ ) theo l a c a XNCN heo Ph c Th 30

Bi u 4.5: Tr ng l ng heo con s sinh (kg/con) theo l a c a XNCN heo Ph c Th 30

Bi u 4.6: Tr ng l ng heo cai s a (kg/ ) theo l a c a XNCN heo Ph c Th 31

Bi u 4.7: Tr ng l ng heo cai s a (kg/con) theo l a c a XNCN heo Ph c Th 32

Bi u 4.8: S con s sinh nuôi (con/ ) theo gi ng XNCN heo Ph c Th 33

Bi u 4.9: S con cai s a (con/ ) theo gi ng XNCN heo Ph c Th 34

Bi u 4.10: Tr ng l ng s sinh toàn theo gi ng XNCN heo Ph c Th 35

TÓM L C

tài: “Kh o sát n ng su t sinh s n c a heo nái tr i heo Ph c Th - V nh Long

Th i gian u tra t tháng 1 n tháng 3 n m 2012

N i dung tài bao g m:

i u tra thu th p s li u b ng ph ng pháp h i c u thông qua phi u theo dõi nái t i

tr i liên quan n n ng su t sinh s n v i các ch tiêu sau:

con qua các th i m: s con s sinh (con/ ) th p nh t là l a 1-2 (10,00 con), cao nh t

l a 3-4 là (11,23 con), duy trì n nh n l a 7-8 là (11,20 con) và gi m t l a 9 17 là (10,36 con), s con s sinh nuôi trung bình th p nh t l a 1-2 là ( 9,30 con), n l a 9

tr i là (9,38 con), cao nh t l a 3-4 là (10,34 con), l a 5-6, 7-8 l n l t là (10,13con

và 10,10 con), nh v y s con s sinh nuôi trung bình th p h n so v i s con s sinh con cai s a trung bình cao nh t l a 3-4 là (9,75 con), th p nh t l a 9 là (8,82 con) và l a 1-2 là (8,94 con).

Tr ng l ng qua các th i m: TLSS (kg/ ) th p nh t l a 1-2 (13,80 kg), cao nh t là

a 3-4 (16,25 kg), l a 5-6 (16,0 kg) và gi m d n n l a 9 (13,94 kg) TLSS (kg/con)

th p nh t là l a 1-2 và l a 9 là (1,50 kg), l a 3-4 là (1,59 kg), l a 5-6 là (1,60 kg), l a 7-8 là (1,56 kg), tr ng l ng s sinh trung bình l a 5-6 là cao nh t TLCS (kg/ ) th p nh t

l a 1-2 (65,10 kg), cao nh t l a 3-4 (79,37 kg), và l a 5-6 (78,50 kg) và gi m d n n

a 9 (69,19 kg) TLCS (kg/con) c a l a 1-2 là (7,29 kg), l a 3-4 là (8,22 kg), cao nh t

a 5-6 là (8,61 kg), và gi m d n t l a 7-8 là (7,97kg).

ng su t các gi ng heo sinh s n:

con qua các th i m: SCSS (con/ ) c a gi ng PLL là cao nh t (11,75 con), th p nh t

là gi ng LLY (9,69 con) S con nuôi cao nh t c ng là gi ng YL (10,93 con), gi ng Y và

gi ng LLY là th p nh t (9,26 con), sai khác có ý ngh a th ng kê (P<0,05) S con cai s a (con/ô) th p nh t là gi ng L (8,83 con), k n là Y (8,88 con), t cao nh t là gi ng YL (10,0 con).

Tr ng l ng qua các th i m: TLSS (kg/ ) th p nh t là gi ng LLY (13,36 kg), gi ng Y (14,24 kg), gi ng YLY (14,5 kg), gi ng LY (14,90 kg) u th p h n có ý ngh a so v i gi ng

YL là (17,29 kg), (P<0,05) TLSS (kg/con) dao ng t (1,46 1,60 kg), th p nh t là gi ng LLY (1,46 kg) và cao nh t là gi ng YL (1,60 kg) TLCS (kg/ ) th p nh t là gi ng L và Y (70,40 kg), cao nh t là gi ng YL là (80,59 kg) TLCS (kg/con) dao ng t (7,95 8.36 kg), th p nh t là gi ng Y (7,95 kg), cao nh t là gi ng PLY (8,36 kg).

Ch ng 1: T V N

Hi n nay Vi t Nam ta c ng nh nhi u n c trên th gi i, s phát tri n áng k

c a ngành ch n nuôi ã t o ra m t ngu n th c ph m vô cùng to l n: th t, tr ng,

s a…ph c v nhu c u ngày càng cao c a ng i tiêu dùng và cho công nghi p ch

bi n xu t kh u, và ngành ch n nuôi ã t ng b c tr thành m t ngành s n xu thàng hóa quan tr ng trong công nghi p, trong ó ch n nuôi heo có óng góp áng

k

B Nông Nghi p và Phát tri n nông thôn ã trình ph ng h ng phát tri n ch nnuôi t nay n n m 2020 lên Chính ph và chi n l c này ã c phê duy t.Trong ó, chi n l c ra m c t ng tr ng bình quân c a ngành n m 2010 là8-9 % n m, giai o n 2010 - 2015 t kho ng 6-7 % n m và 2015 - 2020 tkho ng 5-6 %/n m Ngành ch n nuôi c ng ph n u n n m 2020, s n l ng th t

x các lo i là 5.500 ngàn t n, trong ó th t heo chi m 63 % V i m c tiêu này, ànheo s c phát tri n nhanh theo h ng nuôi trang tr i, công nghi p n i có i u

ki n v t ai, ki m soát d ch b nh và môi tr ng, (B Nông Nghi p và Phát tri nNông Thôn, 2008)

nâng cao n ng su t ch n nuôi heo, thông qua vi c t ng s l ng và ch t l ng

c a àn heo có ph m ch t t t thì m t s y u t r t quan tr ng là: con gi ng, th c n,công tác ch m sóc và qu n lý àn heo gi ng Bên c nh ó, tình tr ng sinh lý c aheo con kh e m nh và s heo con do heo nái ra có s l ng n nh ph thu cvào l a và gi ng c a heo nái sinh s n Trong khi ó gi ng heo và l a nào c aheo nái có n ng su t cao phù h p v i u ki n ch n nuôi các trang tr i v a và

l n Và vi c duy trì s l ng heo nái gi ng có n ng su t cao và l a t t chi m t lthích h p trong àn nái sinh s n c a tr i s giúp tr i có n ng su t cao và n nh, t

Ch ng 2: L C KH O TÀI LI U

2.1 CÁC GI NG HEO NGO I VÀ CÔNG TÁC GI NG

2.1.1 M t s gi ng heo ngo i

2.1.1.1 Heo Yorkshire

Gi ng heo này c lai t o t i mi n Nam n c Anh t n m 1900, là gi ng heo kiêm

d ng h ng n c – m Ngày nay heo Yorkshire tr thành gi ng heo qu c t , b i vì

s hi n di n c a chúng kh p n i trên th gi i Heo Yorkshire có 3 lo i hình: kích

th c l n g i là i B ch, Trung B ch và c nh mi n Nam, ph n l n heo nh p

n i thu c hai lo i i B ch và Trung B ch Heo i B ch có t m vóc l n, thânmình dài nh ng không n ng n , dáng i kh e và linh ho t, s c lông tr ng có ánhvàng, u to, trán r ng, mõm khá r ng, m t lanh l i, tai to ng và có hình tamgiác, h i ng v tr c, vành tai có nhi u lông m n và dài, l ng th ng và r ng, b ng

g n, ng c r ng và sâu, ùi to và dài, b n chân dài và kh e Heo nái Yorkshire có

th t 1,8-2,2 l a/n m, sai và t t s a, bình quân m i l a có 10 – 11 heo concòn s ng Tr ng l ng heo con s sinh t t 1,0-1,8 kg/con (Võ V n Ninh, 1999).Trong công tác ch n gi ng ng i ta v n ch p nh n gi ng Yorkshire v i màu s clông tr ng có vài v t en nh Heo có kh n ng thích nghi r ng rãi, nuôi nh t ho c

ch n th u c Heo nuôi th t 6 tháng tu i t 90 – 100 kg , tiêu t n th c n cho

1 kg t ng tr ng kho ng 3 – 4 kg, t l th t n c 51 – 54 % (Nguy n Ng c Tuân và

Tr n Th Dân, 2000)

Hình 2.1: Heo Yorkshire (http://www.lacef.fr/pages/welfare/breeding.html)

2.1.1.2 Heo Landrace

Landrace là gi ng heo có ngu n g c t an M ch Gi ng heo này c nuôi ph

bi n kh p n i trên th gi i và c xem nh gi ng heo h ng n c c m gi ng:

là gi ng heo có s c lông tr ng (có th có vài m lông en hi n di n), dài òn,mông n ng c h p, mõm dài, tai to c p v phía tr c, mình lép, b n chân h i y u, con sai 10-12 con/l a, nuôi con gi i tính ch u ng kém trong u ki n nóngnên d m t s a, ít s a và kém n, nh y c m v i y u t stress N u ch n nái không

k thì nhà ch n nuôi s g p ph i nh ng con nái y u chân, au chân khi sinh (Tr n Ng c Ph ng và Lê Quang Minh, 2002).

Heo Landrace nuôi th t t ng tr ng nhanh 5 – 6 tháng tu i t 100 kg, t l th t n cchi m 56 – 57%, chi phí th c n cho 1 kg t ng tr ng là 2,9 – 3,5 kg và dày m

ng trung bình 20 – 25 mm (Nguy n Ng c Tuân và Tr n Th Dân, 2000)

Hình 2.2: Heo Landrace (http://www.globalswine.com/landrace.html)

2.1.1.3 Heo Duroc

Duroc là gi ng heo có ngu n g c t M và c nh p qua nhi u n c Châu MLatin và ông Nam Á, trong ó có Vi t Nam ây là gi ng heo có ngo i hình cân

i, b khung x ng v ng ch c, b n chân kh e m nh, màu lông thay i t lông

nh t n s m, mõm th ng v a và nh , tai ng n c p, ½ phía u tai g p v phía

tr c, mông vai r t n , t l n c cao, t c t ng tr ng 660 – 770 g/ngày, tiêu t n

th c n 2,48 – 3,33 kg cho 1 kg t ng tr ng (Tr n Ng c Ph ng và Lê Quang Minh,2002)

Hình 2.3: Heo Duroc(http://www.aetcorpvn.com)

ây là lo i heo h ng n c, ph m ch t th t t t nên trong lai t o heo con nuôi th t

ng i ta s d ng c Duroc lai hai máu, ba máu ho c b n máu gi a các gi ng heongo i t o ra con lai nuôi mau l n, ch u ng stress, heo cho nhi u th t n c, ph m

ch t th t t t Heo t 100 kg tr lên kho ng 6 tháng tu i, dày m l ng heo bi n

thiên t 17 – 30 mm Heo Duroc ít con h n heo Yorkshire và Landrace, bìnhquân 7 – 9 con/l a Nh c m l n nh t là khó và kém s a Do ó c n cho nái

v n ng nhi u trong lúc mang thai và không s d ng nái l n tu i sinh s n(Nguy n Ng c Tuân và Tr n Th Dân, 2000)

ây là gi ng heo d m n c m v i stress, ng tr ng ch m, tim y u và khó nuôi Heo

có ch t l ng th t th ng g p là PSE (Pale, Soft, Exudative) H ng ch n nuôi làlàm dòng c cu i cùng nâng cao n ng su t th t ùi và t ng t l n c (Lê H ng

M n, 2006)

Gi ng heo Pietrian có tu i l a u là 418 ngày, kho ng cách gi a hai l a là165,1 ngày, cai s a 35,2 ngày, 10 con/l a, s con cai s a là 8,3 con/ , s concai s a/nái/n m là 18,3 Kh n ng t ng tr ng giai n 35-90 ngày là 770g/ngày,tiêu t n 2,58 kg T cho 1kg TT

Hình 2.4: Heo c gi ng Pietrain (http://vifacobd.com)

ho c các con nái thu c gi ng Yorkshire và Landrace có th sinh s n t t v i các n ccùng gi ng, các heo con c dùng nuôi th t ho c t o nái h u b sinh s n ti p Tránhdùng con n c Pietrain và Duroc làm n c ph i, con lai sinh s n kém n u mu n t oheo cái h u b

2.1.2.2 Heo th t

Heo con cai s a nuôi th t là nhóm gi ng heo thu c các công th c lai sau:

D x YL (n c Duroc lai v i nái Yorkshire x Landrace)

D x LY (n c Duroc lai v i nái Landrace x Yorkshire)

PD x YL (n c 2 máu Pietrain x Duroc lai v i nái 2 máu Yorkshire x Landrace)

PD x LY (n c 2 máu Pietrain x Duroc lai v i nái 2 máu Landrace x Yorkshire)

PL x YL (n c 2 máu Pietrain x Landrace lai v i nái 2 máu Yorkshire x Landrace)

PY x YL (n c 2 máu Pietrain x Yorkshire lai v i nái 2 máu Yorkshire x Landrace).Các n c PD, PL, PY có th cho ph i v i nái 2 máu (Yorkshire x Landrace) t o connuôi th t Heo lai gi a c ngo i thu n, c 2 máu ngo i sinh s n v i heo nái n i

a ho c nái n i lai, t o heo con th ng ph m nuôi th t Các dòng heo này n u l ilàm gi ng cái h u b th ng kh n ng sinh s n không u ho c sinh s n kém

2.2 C M SINH LÝ SINH S N HEO NÁI VÀ HEO CON

2.2.1 c m sinh lý sinh s n heo nái ch a

2.2.1.1 Tu i ng d c u tiên:

heo nái ngo i ng d c u tiên vào kho ng 6-7 tháng tu i khi ó heo nái t

tr ng l ng t 80-100 kg, vào tu i này có th heo ch a phát tri n y v m t

h c s d ng c heo nái t t, lâu dài khai thác m t cách có hi u qu thì ph i

ph i gi ng cho heo nái t chu k th hai tr i ho c cho heo nái t tr ng l ng t100-120 kg (Lê H ng M n, 2002)

2.2.1.2 Chu kì ng d c c a heo nái:

Chu kì ng d c c a heo trung bình là 18-21 ngày, th i gian ng d c là t 3- 6ngày (Tr nh H u Ph c, Võ Ái Qu c, 1982-1983)

Sau khi cai s a 3–5 ngày, heo nái ng d c tr l i Cho ph i lúc này heo d th thai,

tr ng r ng nhi u t s l ng con cao (H i Ch n Nuôi Vi t Nam, 2004)

Nghiên c u v c m sinh d c c a heo nái, chu kì ng d c c a heo nái n i là18,7 ngày (17-23) c a heo nái lai 19,9 ngày (16-25) tùy theo cá th , nhi u tr ng

h p c ng khác th ng ( Lê Xuân C ng, 1971)

2.2.1.3 Th i m ph i

Heo nái th ng r ng tr ng 8 – 12 gi tr c khi k t thúc ch u c, 36 – 40 gi saukhi k t thúc ng d c, ph i quá s m ho c quá mu n thì t l u thai và s con sinh

ra s gi m

Ph i gi ng vào ngày th 3 ho c th 4 i nái ph i l n u, ngày th 2 ho c th 3

i v i nái ph i l n sau k t khi b t u ng d c Th ng khi th y d ch nh n c a

âm h keo l i, dùng tay n vào mông nái thì nái ng yên, 2 tai v nh lên (Võ V nNinh, 2004)

2.2.1.4 S mang thai

Theo Tr ng Chí S n (1995), cho r ng s mang thai heo cái trung bình là 115ngày, bi n ng t 108 n 122 ngày Th i gian mang thai có th kéo dài m t vàingày và có th ng n i vài ngày tùy thu c vào cá th , s con ang mang, l a ,

nh ng t p trung h n 98% trong kho ng 111-119 ngày

Theo Võ Anh Khoa (2003), th i gian mang thai ch u nh h ng b i y u t ditruy n, s chênh l ch v th i gian mang thai gi a các gi ng là 3 ngày

2.2.1.5 Tu i l a u:

Heo n i l a u vào 11-12 tháng tu i, heo lai ngo i cho l a u lúc 12 tháng

tu i là thích h p nh t (Lê H ng M n, 2002)

Nhìn chung tu i l a u t t nh t là 12 tháng tu i và không quá 18 tháng tu i khi

ó c th ã phát tri n hoàn ch nh ( L u K và Ph m H u Doanh, 2004)

2.2.1.6 Kh n ng sinh s n c a heo nái:

Heo nái 1 n m có th 2 l a (1,8 -2,2 /l a /n m) (L u K và Ph m H u Doanh,2004) t yêu c u này c n ph i t p cho heo con n s m, cai s a s m, vì th ngsau khi tách con 5-7 ngày, heo m ã ng d c tr l i và có th ph i gi ng mangthai

Kho ng cách gi a 2 l a c th c hi n qua s l a / m ph n ánh c tính

m n ph m ch t con gi ng ch nuôi d ng và th i gian nuôi con kho ng cách

gi a 2 l a th hi n qua s l a /n m, s l a /n m th p nh t là 1,8 và cao nh t

là 2,5 M c dù l a /n m có th t 2,5 l a/ m nh ng không nên cho nái s

l a cao nh th d n n r i lo n sinh s n Th i gian nuôi con càng ng n thì nái sinh

s n càng cao do ó có th t ng s l a /n m d n n làm t ng s con/nái/n m(Tr ng Chí S n, 1999)

Tu i lo i th i con nái ph i c n c vào kh n ng sinh s n Theo m t s tác gi t

m tu i th 2 tr i hay l a th 2 – th 7 (n m th 4) heo nái s con n nh

và sau ó s con gi m d n, nh v y th i gian s d ng heo nái cho sinh s n kinh t

nh t là 4 n m tu i (L u K và Ph m H u Doanh, 2004)

2.2.1.7 Kh n ng cung c p s a c a nái cho heo con:

Vi c ch m sóc nái t t là m t trong nh ng bi n pháp quan tr ng góp ph n giúp heocon t ng tr ng, gi m hao h t heo con trong giai o n theo m m t cách t t nh t.Tuy nhiên kh n ng:

Gi ng heo trong 3 nhóm gi ng Yorkshire, Landrace, Duroc, thì Landrace có kh

ng ti t s a t t nh ng ph i m b o th a mãn nhu c u dinh d ng, còn Duroc t rakém kh n ng ti t s a nh t (Võ V n Ninh, 2001)

L a : heo nái ti t s a t ng d n t l a 2 và gi m d n t l a 5 tr v sau (Lê H ng

M n và Bùi c L ng, 2002)

Ch t l ng s a nh t là s a u quy t nh s c kh e và sinh tr ng phát tri n c a

àn con S a u ch a nhi u ch t mi n d ch globulin t ng s c kháng cho heocon

ng s a heo nái ti t ra khi t ng d n cho n ngày th 20-25 thì b t u gi m

d n C n có kh u ph n m b o cho heo m có s c ti t s a, có hao mòn v a

ph i, t o thu n l i cho l a ti p

S c ti t s a c ng t ng d n t l a th 2 và gi m d n t l a th 5 tr v sau, và

nh ng nái có t m vóc v a ph i có l ng s a cao, heo nái béo thì ti t s a kém (Lê

H ng M n, 2002)

2.2.1.8 T l hao mòn c a c th heo m khi nuôi con:

M c hao mòn c a c th m ph thu c vào l a , s con, th i gian cai s a heocon c th heo m nuôi không cai s a s m, s hao h t kh i l ng c th t ng

Sau khi 8 ngày tr ng l ng t ng g p ôi, 10 ngày t ng g p 3-4 l n, 55-60 ngày

ng g p 15–20 l n (Tr ng l ng, 2003)

Trong quá trình sinh tr ng và phát tri n, heo con g p hai th i k kh ng ho ng, lúc

3 tu n tu i và lúc cai s a Lúc 3 tu n tu i: nhu c u s a cho heo con t ng, trái l i

ng s a c a heo m l i b t u gi m, m t s ch t dinh d ng trong heo con gi m

2.2.2.2 Kh n ng u hòa thân nhi t

heo s sinh do l p v i não ch a hoàn ch nh nên kh n ng u hòa thân nhi t

c a chúng r t kém Khi có s thay i t ng t c a môi tr ng, heo con d b tác

ng a n s c kháng gi m, d m c b nh c bi t là r i lo n tiêu hóa, tiêu

ch y…Ngoài ra, l p m d i da heo con r t m ng, ch chi m 1% tr ng l ng c

th nên kh n ng ch ng l nh, gi nhi t cho c th còn h n ch , heo d m t nhi t, d

ti u ph n protein s a tu n hoàn trong máu không gây nguy hi m cho heo con vìtrong th i gian này heo con ch a hoàn thành kháng th c a b n thân và protein i

v i chúng không ph i là kháng nguyên tu i này, kh n ng các h p ch t iphân t th m qua màng ru t heo h u nh b ng ng hoàn toàn Tiêu hóa và h p thu

ch t dinh d ng ti n hành ch y u d dày và ru t non Trong m t ngày êm ddày heo con phân gi i 45% glucid, 50% protein, 20 – 25% ng C d dày và ru tnon phân gi i và h p th 85% ng, 87% protein, ch còn không quá 10 - 15%

ru t già (Tr ng L ng, 2004)

2.2.2.4 Kh n ng mi n d ch c a heo con

Heo con t khi m i sinh ra trong máu h u nh không có kháng th Song l ngkháng th trong máu heo con c t ng r t nhanh sau khi heo con bú s a u Chonên nói r ng heo con kh n ng mi n d ch là hoàn toàn th ng Nó ph thu cvào l ng kháng th h p thu c nhi u hay ít t s a m Trong s a u c a heo

m có t l protein r t cao, nh ng gi u sau khi trong s a có t i 18 – 19%protein Trong ó l ng Globulin chi m s l ng r t l n (34 – 45%) cho nên nó cóvai trò mi n d ch heo con (Nguy n Thi n và Võ Tr ng H t, 2007)

2.3 CÁC Y U T NH H NG N N NG SU T SINH S N C A HEO NÁI

2.3.1 Con gi ng

Có th nói gi ng là y u t ti n t o nên n ng su t ho c m c tiêu mu n t c

i v i nh ng gi ng khác nhau thì có n ng suât sinh s n c ng khác nhau Do ó nâng cao hi u qu kinh t trong ch n nuôi, chúng ta c n ki m tra n ng su t sinh s n

c a heo nái tao ra con gi ng cao s n : s m, mau, nhi u, hao h t ít, kh i

ng toàn cao…(Lê Xuân C ng, 1986)

M c n ng l ng cung c p tùy thu c vào s c s n su t s a, tr ng l ng nái có th

m t trong giai o n nuôi con, s con trong và s ngày nuôi con (Tr n Th Dân,Nguy n Ng c Tuân, 2000)

Heo theo m có kh n ng d tr n ng l ng l i cho c th heo con, u ó nh

ng n n ng su t s a và s hao mòn c th nái trong giai n ti t s a, nuôi con

ti p theo (Tr ng Chí S n, 1999)

Kh u ph n không m b o dinh d ng, m c dinh d ng cung c p không thì

gi m kh n ng t ng tr ng, kéo dài ngày t kh i l ng gi ng l n u tiên, d n nkéo dài tu i l a u (Phùng Th V n, 2004)

Nhu c u vitamin thay i gi a heo mang thai và không mang thai b i vì nó thamgia vào quá trình trao i Ca và P Nhu c u Ca và P c a heo nái ph i c cân itheo t l 1,4 – 1,5 (Tr ng L ng, 1993)

Theo Tr ng Chí S n (1984), Giai o n ch a k 1 c a heo nái chi m 2/3 th i gianmang thai, trong th i gian này nái s d ng nhi u th c n cung c p ch y u cho c

th nh m d tr dinh d ng cho s t o s a giai n nuôi con Giai n ch a k

2 chi m 1/3 th i gian còn l i c a th i gian mang thai Trong giai n này còn g i

là giai o n nuôi thai N u cho n giai n này thi u d ng ch t nh : m, n ng

ng, khoáng, vitamin heo con có t m vóc nh , s c s ng y u, sinh tr ng kémtrong giai o n sau khi sinh, n u thi u nghiêm tr ng a n heo con ch t và hi n

ng thai khô, x o thai

nh m c n c a heo nái ch a c n c n c vào th i k mang thai, cung c p l ng

th c n áp ng nhu c u dinh d ng nh ng không nh h ng n thai, heo náikhi mang thai c n cho n nhi u b a trong ngày, không nên cho nái n quá no gâychèn ép thai Ngoài ra nh m c n c a nái còn ph i c n c vào tình tr ng c a náibéo hay g y có ch ch m sóc phù h p (Nguy n Thi n, 2008)

ng 2.3: nh m c n cho heo nái theo th tr ng

Th tr ng nái

Th i k mang thai

Sau cai s a n khi ph i gi ng

3,0 2,5 2,5 3,0 2,0

3,0 1,8 1,8 2,5 2,0

(n ng l ng và protein) s a n ng su t heo lên nhanh (Nguy n Thi n, 2004).Nên v n v sinh chu ng tr i r t quan tr ng, n u chu ng tr i v sinh kém, khí cnhi u (CO2, H2S, NH3 ), m cao s nh h ng n heo mang thai, cho con bú,

t l tiêu ch y t ng (Tr ng Chí S n, 1989)

M t heo nái trong chu ng nuôi c ng nh h ng n t l u thai, nái không ch u

c ho c m t tính ng d c t ng g p 4 l n khi nhi t t ng 1oC, th i gian lên

gi ng ng n và khó phát hi n

m cao và nhi t cao s c n tr s t a nhi t ch y u, làm bóc h i qua da do ónhi t có th tích n c l i trong c th s nh h ng t i s c kh e c a heo nái làmheo nái gi m n, gi m n ng su t nh h ng t i heo con, m cao làm nh h ng

t i heo con làm heo con gi m s c kháng, d m c b nh ch y u là ng tiêu hóa,

ng hô h p (Châu Bá L c, 1999)

2.3.4 B nh

B nh viêm t cung heo nái là m t trong nh ng t n th ng ng sinh d c c aheo nái sau khi sanh, nh ng r t l n n kh ng sinh s n, làm m t s a, heocon không có s a s còi c c, suy dinh ng, heo con ch m phát tri n Heo nái

ch m ng d c tr l i, không th thai, có th d n n vô sinh, m t kh ng sinh

s n heo nái ng Thanh Tùng, 2006)

H i ch ng MMA làm gi m ng su t sinh s n c a heo nái và gây t vong cao trênheo con theo m ây là m t trong nh ng nguyên nhân gây thi t h i kinh t nghiêm

tr ng cho các tr i heo (Hoàng Hà, 2009)

Ngoài ra còn do nhi u b nh khác nh : s t s a sau khi , m t và ít s a… c ng nh

ng r t l n n ng su t sinh s n c a heo nái

2.3.5 L a

S l a c ng là m t trong nh ng y u t nh h ng n n ng su t sinh s n c a nái

Kh n ng s n xu t c a heo nái nh h ng r t nhi u b i các l a khác nhau, heo

h u b l a th nh t cho s con/ th p sau ó t l a th 2 tr i, s heo con/ s

ng d n lên cho n l a th 6, th 7 thì b t u gi m (Nguy n Thi n, Võ Tr ng

H t, 2007)

Tu i sinh s n n nh t n m tu i th 2–l a th 6-7 Sang 5 n m tu i heo có th

t t nh ng con d b còi c c ch m l n, hay heo nái già th ng x y ra hi n t ng khó, con ch t trong b ng và c n con…( u K , Ph m H u Doanh, 2004)

Thông th ng nái l a 1, 2 th ng kh n ng ti t s a kém h n nh ng nái l a 3,

4 nh ng nh ng l a sau ó b t u gi m sút, tuy r ng c ng có nh ng nái n

l a 6,7 v n cho ti t s a t t (Võ V n Ninh, 2001)

Dinh d ng c n ph i chú ý t i nái nuôi con l a 1 vì chúng c n dinh d ng cho c

s t ng tr ng c a b n thân chúng và ti t s a nuôi con Nái t t có th ti t t i a 9kg

s a trong ngày khi nuôi 9-10 con (Tr n Th Dân và Nguy n Ng c Tuân, 2000).Ngoài ra kh n ng ti t s a còn ph thu c vào nhi t , th tr ng nái, th i gian trong

m t chu kì ti t s a, b nh, th i gian chi u sáng…

ng 2.4: S con trên c a nái qua các l a

Ngu n: S li u c a L u K , Ph m H u Doanh (2004)

2.3.6 Không lên gi ng ho c ch m lên gi ng

Theo Võ Anh Khoa (2003), nguyên nhân không lên gi ng nái ch y u do: nái t ch y u do dinh d ng kém, ch a thành th c ho c ch m thành th c sinh

d c, nuôi trong u ki n t p trung, ph m ch t àn gi ng không t t hay heo cái

nh ký sinh trùng, b nh ngoài da

2.4 CÁC BI N PHÁP K THU T NÂNG CAO N NG SU T SINH S N HEO NÁI

2.4.1 H n ch stress nhi t cho heo

Theo Nguy n Thi n và ào c Thà (2007), nhi t trên 85F (~ 29,50C) s làm

Nhi t cao làm tính h ng heo c b gi m súc, l ng tinh xu t ra ít và kh n ng

th tinh c a tinh trùng b gi m th p N u nhi t tr c tràng t ng lên 10F trong 72

gi thì s tinh trùng s n sinh ra b gi m 70% ho c h n n a Khi s s n sinh tinhtrùng b nh h ng, ít nh t trong vòng 4 - 6 tu n l s không có c tinh trùng t

kh n ng th tinh bình th ng Tress nhi t nh h ng r t l n t i kh n ng sinh s n

c a heo c c ng nh heo nái

ng 2.5 : nh h ng c a nhi t t i kh n ng sinh s n c a heo

( Ngu n: Nguy n Thi n và ào c Thà, 2007)

Vì v y vi c h n ch stress nhi t cho heo, các h th ng chu ng tr i c n qu t thôngthoáng, phun n c trên mái, phun s ng … thì n ng su t sinh s n c a heo s t ng

2.4.2 Phát hi n heo cái ng d c chính xác

Theo Nguy n Thi n và ào c Thà (2007), vi c phát hi n ng d c chính xác có

t m quan tr ng c bi t b i vì ó là m t y u t nh h ng r t l n t i t l th thaitrong ch ng trình ph i gi ng Heo c có kh n ng phát hi n chính xác nh t Vi cphát hi n ng d c chính xác s làm t i u hóa vi c nh th i m d n tinh có liênquan v i s r ng tr ng Xác nh th i i m d n tinh úng n cùng v i s d ngtinh d ch ch t l ng t t có th t k t qu cao v t l /s con sinh s n ra trên

2.4.2.1 Quan sát các tri u ch ng bên ngoài

Quan sát tri u ch ng ng d c c a heo cái n i

Ngày ng d c th nh t: heo cái th ng kêu, rít, có dáng b n kho n, th ng i qua

i l i, ch m chân tr c lên thành chu ng ho c nh y ra kh i chu ng i lang thangtìm heo c

Quan sát âm h , nh n th y âm h s ng, h ng, c ng bóng T trong âm h th nhtho ng có n c nh n c bài ti t ra

Ngày ng d c th hai: heo cái b t u yên t nh h n, ít kêu rít, có dáng tr m ngâm.Quan sát âm h nh n th y ã gi m b t s ng ho c c ng bóng, âm h ã chuy n sangmàu h i thâm, có ôi v t nh n m n giai n này, n u heo c n g n, heo cái

s ti p c n, g g m và luôn luôn quay ph n mông l i phía heo c.Vào th i mnày cho ph i gi ng ho c d n tinh cho heo cái n i là t k t qu t t nh t

i heo cái ngo i và lai

Các tri u ch ng ng d c t ng t nh heo cái n i nh ng c ng th ng th p

r ng tr ng b t u lúc 30 - 40 gi sau khi xu t hi n ph n x “mê, ”

N u nh tr ng r ng và có kh n ng th thai ch trong vòng 4 - 6 gi thì tinh trùng

n m trong ng sinh d c heo nái ph i duy trì s c ho t ng trong vòng 18 gi

ch khi tr ng r ng, tinh trùng có th ti n n c khu v c phía trên c a ng d n

tr ng

Nh v y ph i d n tinh cho heo cái 10 - 12 gi tr c lúc tr ng r ng, t c là 20 - 30

gi sau khi b t u ch u c

Heo nái n i thì d n tinh vào cu i ngày th 2 n u ngày th 3

Heo nái ngo i và lai thì d n tinh vào cu i ngày th 3 n u ngày th 4

2.4.3 T p n s m cho heo con cai s a s m

Theo Nguy n Thi n và Võ Tr ng H t (2007), t p cho heo con n s m và cung c p

y ch t dinh d ng cho heo con là khâu quan tr ng nh t có th t c

ng su t ch n nuôi T p cho heo con n s m nh m m c ích: B sung ch t dinh

ng cho heo con, tránh c th i k kh ng ho ng x y ra vào giai o n sau 3 tu n

tu i, do ó heo con phát tri n theo úng qui lu t c a nó T o u ki n cho c quantiêu hoá s m hoàn thi n h n, do ch c n ng tiêu hoá ph thu c r t nhi u vào ch ng

lo i c ng nh s l ng ch t dinh d ng (th c n) a vào ng tiêu hoá B o m