ĐÁNH GIÁ về TĂNG TRỌNG và HIỆU QUẢ KINH tế của HEO TĂNG TRƯỞNG với KHẨU PHẦN có bổ SUNG nước CHIẾT TÁCH từ QUÁ TRÌNH CHẾ BIẾN bột cá TRA

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu... Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu... Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và ng

KHOA NÔNG NGHI P & SINH H C NG D NG

BI N B T CÁ TRA (Pangasius hypophthalmus)

KHOA NÔNG NGHI P & SINH H C NG D NG

MÔN CH N NUÔI

™ & ˜

ÁNH GIÁ V T NG TR NG VÀ HI U QU KINH

BI N B T CÁ TRA (Pangasius hypophthalmus)

C n Th , ngày … tháng … n m … 2008 C n Th , ngày … tháng … n m … 2008

Nguy n Th Th y

C n Th , ngày … tháng … n m … 2008

DUY T KHOA NÔNG NGHI P VÀ SH D

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

C L C Trang

DANH M C S iv

DANH M C BI U iv

DANH M C B NG iv

DANH M C CH VI T T T v

TÓM L C vi

CH NG 1 T V N 1

2.1.Khái quát v tình hình ch n nuôi và các gi ng heo c nuôi 2

ph bi n BSCL

2.3.3.Vai trò và nh h ng c a n ng l ng trên heo ng tr ng 16

2.4 c m c a các lo i th c li u trong thí nghi m 19

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

TÀI LI U THAM KH O 41

PH CH NG 43

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

B ng 2.1.Nhu c u d ng ch t h ng ngày c a heo t 1-100kg 9

B ng 2.2.Nhu c u dinh d ng c a các lo i heo (TCVN-1994) 9

B ng 2.3.Nhu c u protein heo t s sinh n 100kg 11

B ng 2.4.Tiêu chu n dinh d ng cho l n ngo i nuôi th t 11

B ng 2.5.Nhu c u n ng l ng trong kh u ph n c a l n choai n t do 15

B ng 4.3 ng tr ng heo các nghi m th c thí nghi m 35

B ng 4.4.Tiêu t n th c n và h s chuy n hóa th c n c a các nghi m th c 37

B ng 4.5.Hi u qu kinh t c a heo các nghi m th c 39

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

TÓM L C

tài ánh giá v t ng tr ng và hi u qu kinh t c a heo t ng tr ng v i kh u

ph n có b sung n c chi t tách t quá trình ch bi n b t cá Tra” V i m c ích

thay th b t cá b ng n c chi t tách t quá trình ch bi n b t cá Tra trong kh u ph nnuôi heo t ng tr ng gi ng ng ai, ng th i ánh giá hi u qu kinh t khi s d ng

c chi t tách t quá trình ch bi n b t cá Tra trong kh u ph n nuôi heo t ng tr ng,

m t thí nghi m c b trí theo th th c kh i hoàn toàn ng u nhiên g m 3 nghi m

th c và 4 l n l p l i (kh i là th tr ng u k c a heo) 12 heo gi ng Yorkshire xLandrace 3 tháng tu i có tr ng l ng bình quân u k là 30kg/con c b trí vào

có ý ngh a th ng kê v i heo nghi m th c BC50 (1070g/con/ngày) và BC100(1281g/con/ngày) i u này d n n k t qu là h s chuy n hóa th c n c a heo BC0 (2,45kg T /kg t ng tr ng) có khuynh h ng th p h n so v i BC100 (2,69kg/kg t ng tr ng) và BC50 (2,60kg T /kg t ng tr ng) Chi phí th c n trên kg t ng

tr ng c a heo nghi m th c BC0 (13.536 ng/kg t ng tr ng) là th p nh t khi sosánh v i BC50 (16.632 ng/kg t ng tr ng) và BC100 (20.587 ng/kg t ng tr ng)

V y ta có th s d ng n c chi t tách t quá trình ch bi n b t cá Tra thay th cho

b t cá trong kh u ph n nuôi heo t ng tr ng v i t l thay th là 50% và 100% trong

kh u ph n có th gi m chi phí trong ch n nuôi heo

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

CH NG 1 T V N

Ch n nuôi heo là ngành ã cung c p m t s l ng th t áng k và luôn có trong b a

n chính trong m i h gia ình ngày nay Theo s li u th ng kê c a FAO (2005) thì

s n l ng th t heo c a th gi i là 102.770.145 t n, s u con là 962.685.784 con (BùiXuân M n, 2007) Qua th i gian nhi u nghiên c u tìm tòi sáng t o làm sao cho heo

ng tr ng nhanh, tiêu t n th c n ít, h th p chi phí trong ch n nuôi nh m t hi u

qu kinh t cao Trong ó th c n, c bi t là th c n protein óng m t vai trò h t s c

to l n cho s t ng tr ng và phát tri n c th c a heo giai n t ng tr ng Th c n

có ngu n g c protein ng v t thông d ng c s d ng trong ch n nuôi heo ch y u

là b t cá, tuy nhiên v i s gia t ng c a giá c th tr ng hi n nay, giá b t cá và th c

n h n h p quá cao làm cho chi phí th c n trong ch n nuôi t ng, ng i ch n nuôi g pnhi u khó kh n

Do ó vi c s d ng protein t ngu n ph ph m thay th b t cá c ng c n cnghiên c u và n c chi t tách t quá trình ch bi n b t cá Tra cung c p m t l ngprotein áng k trong kh u ph n th c n c a heo ã áp ng c nhu c u này Xu tphát t nh ng v n trên và th y c t m quan tr ng c a n c chi t tách t quátrình ch bi n b t cá Tra trong kh u ph n th c n c a heo D i s phân công c a Bmôn Ch n nuôi–Khoa Nông nghi p và Sinh h c ng d ng Tr ng i h c C n Th

và s h ng d n c a cô Nguy n Th Th y, nay chúng tôi xin ti n hành tài ánh giá v t ng tr ng và hi u qu kinh t c a heo t ng tr ng v i kh u ph n có b sung n c chi t tách t quá trình ch bi n b t cá Tra”.

Ø Hi u qu kinh t c a n c chi t tách t quá trình ch bi n b t cá Tra trong kh u

ph n nuôi heo t ng tr ng mang l i

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

ng B ng Sông C u Long có khí h u t ng i ôn hòa, không có nh ng bi n ng

l n v th i ti t, là vùng tr ng m v nông nghi p c a c n c, s n xu t nhi u lúa,

g o, t m, cám Là n i cung c p ngu n th c n a d ng cho ngành ch n nuôi heo: các

lo i khoai, b p, u, bánh d u, b t cá, th c n xanh th y th c v t Nhân dân có nhi ukinh nghi m t t trong ch n nuôi, ng th i r t nh y bén và m nh d n ti p thu các ti n

b v khoa h c-k thu t Tuy nhiên ch n nuôi gia ình v n là hình th c ph bi n M t

s gi ng heo ngo i nh Yorkshire, Landrace, Duroc, Pietrain… c nuôi ch y u t ptrung trong các trang tr i ch n nuôi l n, nh ho c ch n nuôi gia ình thành ph , th

xã, huy n l … n i có i u ki n ch n nuôi t ng i t t Công tác ch n gi ng và nhân

gi ng thu n, nhân gi ng lai c ng c phát tri n t t các tr i gi ng, bên c nh c ng

v n còn t n t i m t s con gi ng a ph ng ang c nuôi vùng nông thôn nh

Ba Xuyên, Thu c Nhiêu…

Khó kh n

- Th c n n ng l ng: lúa, b p, khoai, mía… t p trung theo th i v , do ó có tháng

th c n c a heo s g p khó kh n Th c n b sung m nh b t cá, bánh d u… cónhi u n i còn thi u vì ph ng ti n giao l u khó kh n Th c n xanh phong phú nh ngphân b ch a u

- D ch b nh: M t s b nh có kh n ng gây thành d ch lây lan

+ PRRS h i ch ng hô h p sinh s n heo g n ây ã gây nhi u khó kh n cho

ng i ch n nuôi

+ L m m long móng c ng th ng xãy ra

+ E.Coli dung huy t gây phù c ng gây thi t h i nhi u cho ng i nuôi

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

+ B nh truy n nhi m: d ch t , toi, phó th ng hàn… ôi khi phát tri n thành

d ch, vi c khoanh vùng d ch ch ng còn g p nhi u khó kh n vì trình c a ng inuôi và vì kinh t

2.1.2.Các gi ng heo c nuôi ph bi n BSCL và tr i Hòa An

Yorkshire Small White

Yorkshire Middle White

Yorkshire Large White

T nh ng n m 30, heo Yorkshire Middle White ã nh p vào mi n Nam Vi t Nam cólông da tr ng, l ng th ng, b ng g n, tai v a, ng, mõm ng n và gãy, m t nh n, chân

i ng n Do ó, nhi u heo hi n t i ng b ng sông C u Long còn có nh ng ki uhình này Tuy nhiên, gi ng Yorkshire ph bi n hi n nay, là Yorkshire Large White.Ngo i hình: lông da tr ng có th có m da en u to, m t r ng, mõm th ng ho ccong lên nh b gãy Tai v a ng ho c h i nghiêng v phía tr c Vành tai có nhi ulông dài, m n C trung bình B ng g n L ng th ng Mông n ùi to, vai l n, ây làheo h ng n c

Hi u su t th t: 74% Tr ng l ng tr ng thành: 300-400kg Có th t 112kg lúc7,5-8 tháng tu i

sai, nuôi con khéo S con ra: 11/ , tr ng l ng s sinh 1,25kg/con Tr ng

ng cai s a 12-15kg (8 tu n tu i)

Con c tu i tr ng thành có th t t i 330-380kg, con cái t 220-280kg

Th t ngon: n c nhi u h n m T l th t n c 51-52%, ch t l ng th t t t T l th t xtrên >70%

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Kh n ng ch u ng kham kh t t.

Trong th i gian t 1980, nh t là sau 1989, heo Yorkshire Large White c nh p vào

Vi t Nam nhi u v i các dòng khác nhau (theo qu c gia) nh B , Canada, Úc, Nh t,

M ,… Có ngo i hình nh mô t trên, nh ng tính n ng s n xu t c c i thi n r tnhi u, nh t là dày m l ng m ng, nhi u n c, t l th t ùi cao

Heo Yorkshire Large White thích nghi v i u ki n ng b ng sông C u Long pháttri n t t và c xem là gi ng heo có trong nhi u công th c lai t i c s và nông h

Ø Heo Landrace, còn g i là Danots có ngu n g c t an M ch Quá trình t o

gi ng kéo dài g n 80 n m và công nh n gi ng vào n m 1907 Heo có n ng su t sinh

s n cao, nh t là tính t t s a nh p vào Mi n Nam t kho ng n m 1956, c ng inuôi g i là heo “b x ” do tai to, x

v Ngo i hình: Lông da tr ng, mõm dài, u nh , tai to x bít m t, c nh , ng c h i

ép, vai n , b ng g n th ng, l ng th ng, mông to, ùi to, r t dài òn (nhi u h n các

gi ng heo khác t 1-2 ôi x ng s n), chân nh h i y u Nhìn toàn thân có d ng h a

Heo Landrace òi h i u ki n ch m sóc nuôi d ng cao h n và kém thích nghi trong

s a nh Heo c s d ng trong công th c lai ba máu t ng t l th t, t m vóc và

ng su t sinh tr ng cùng v i Yorkshire và Landrace

Kh n ng sinh s n: kém h n nhi u so v i heo Landrace và Yorkshire, s con ra/l a

Th i gian qua heo Duroc c ng c nh p t nhi u n c vào Vi t Nam

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Ø Heo lai ba máu ngo i (Duroc, Landrace, Yorksire)

Theo công trình nghiên c u c a xí nghi p Ch n Nuôi Tam o (1990) cho bi t gi ngnuôi 3 máu nuôi mau l n, 6-7 tháng tu i t 100kg, t l n c 56%, HSCHT 3,6-4,2

Ngo i hình: màu lông da tr ng an xen t ng ám en-tr ng loan không ng u trên

th , dài òn, tai th ng ng, u to v a ph i, mõm th ng, 4 chân th ng, mông n ,

ùi to, l ng r ng

Kh n ng thích nghi kém h n 2 gi ng heo Landrace và Yorkshire u ki n nhi t

i nóng m Có gen y u tim nên d b ch t t t khi heo b tác ng c a y u tstress

Kh n ng sinh s n: ít con (trung bình 8,3-10,1 con/ ) Có t l n c cao nh t trongcác gi ng heo ngo i (60-62% n c) nh ng ch t l ng th t không cao Heo c tr ngthành t kh i l ng 250-280kg, heo cái tr ng thành t kh i l ng 180-200kg

Heo n i:

Ø Heo c :

Ngo i hình: T m vóc nh , lông en, da m ng, u nh , ng l ng o n và b ng x

kh n ng s n xu t th p tuy nhi u n c, ch c th t nh ng ch m l n 50-60kg/1 n m tu i

Ø Heo Ba Xuyên: Có ngu n g c t t nh Ba Xuyên nay là t nh Sóc Tr ng thu c

ng b ng sông C u Long ây là heo c hình thành t lâu i v i quá trình lai

ph c t p, có s tham gia c a nhi u gi ng heo n i ti ng t ng th i m Heo Ba

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Xuyên ch a c chính th c công nh n là gi ng qu c gia Tuy nhiên, trên s n xu t

ng i nuôi v n xem ây là m t heo gi ng c a a ph ng ng b ng sông C u Long

Ø Thu c Nhiêu: Có ngu n g c xã Thu c Nhiêu, huy n Cai L y t nh Ti n Giang.

Heo Thu c Nhiêu có quá trình hình thành ph c t p nh heo Ba Xuyên và theo h nglai khác nhau giai n sau, nh có s tham gia c a Yorkshire Large White ( i

B ch) Heo c công nh n là gi ng qu c gia n m 1989

v Ngo i hình: lông, da tr ng có th có m da en nh Mõm h i ng n, m t h icong, tai nh , ng m t h i ng v phía tr c, c ng n, g n, b ng g n, l ng th ng,mông n , dài thân trung bình, chân trung bình

2.2.C u t o và ch c n ng b máy tiêu hóa c a heo

Ø Mi ng:

Dùng l y th c n Th c n vào mi ng c r ng nghi n nh d tiêu hóa ng

th i c làm t b i n c b t c ti t ra b i ba tuy n là: Tuy n mang tai, tuy n

i hàm, tuy n d i l i Tác d ng c a n c b t là làm t th c n d nhai, làmdính th c n thành t ng viên giúp ng v t nu t d dàng Trong n c b t có hai mentiêu hóa là Amylase và Maltase có tác d ng tiêu hóa tinh b t

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Y t h u:

N m k xoang mi ng ó là m t ng ng n, dài kho ng 3-4cm, thông v i h c m i,

mi ng, thanh qu n và th c qu n Nhi m v c a y t h u là d n th c n vào th c qu n

và a không khí vào khí qu n

Th c qu n:

Là m t ng thông t y t h u n d dày Chia làm ba ph n: ph n c , ph n ng c và

ph n b ng Nhi m v c a th c qu n là chuy n th c n t mi ng xu ng d dày

D dày:

Có hình ch J, c a vào g i là th ng v , c a ra g i là h v Niêm m c m t trong ddày ch a nhi u tuy n ti t d ch tiêu hóa, c chia làm 4 vùng: Vùng th c qu n, khôngtuy n, vùng tuy n th ng v , vùng tuy n thân v , vùng tuy n h v Ch c n ng d dày

ch a th c n, nghi n, ti t d ch v tiêu hóa m t ph n th c n và ph n còn l i cchuy n xu ng ru t non tiêu hóa ti p

Tuy n d dày ti t ra acid chlohydric (HCl) làm cho môi tr ng d dày có pH th p.Men tiêu hóa d dày là men pepsin có tác d ng phân gi i protein c a th c n thànhpolypeptid, pepton và m t ít acid amin

Ru t:

Là m t ng dài g p i g p l i nhi u l n, b t u t h v và t n cùng là h u môn ây

là n i di n ra s tiêu hóa và h p thu m nh nh t c a b máy tiêu hóa Tùy ch c n ngchúng c chia ra hai ph n ó là ru t non và ru t già Ru t non có t ng chi u dàikho ng 15-20m, ng kính kho ng 2-3cm c chia thành 3 o n không ranh gi i rõràng g m: Tá tràng, không tràng và h i tràng Ru t già có chi u dài kho ng 4m g m:Manh tràng, k t tràng và tr c tràng (L ng Ng c Hu nh, 2003)

2.3.Nhu c u dinh d ng c a heo

ng ch t chính có liên quan n các thành ph n c a c th là n ng l ng, protein

và t l n ng l ng/protein Khi heo n l ng protein t ng cùng v i s t ng n ng

ng thì protein tích l y s t ng theo tuy n tính n m t giá tr c c i Gia t ng

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

thêm n a s không là gia t ng thêm protein tích l y Tuy nhiên, n u cung c p nhi u

ng l ng h n thì tích l y protein s gi m n m t giá tr c c ti u

ng 2.1.Nhu c u d ng ch t h ng ngày c a heo t 1-100kg

Ngu n: tiêu chu n Nh t B n 1993 trích Thành ph n và giá tr dinh d ng c a gia súc gia c m Vi t Nam (2001).

ng 2.2.Nhu c u dinh d ng c a các lo i heo (TCVN-1994)

10-20kg 20-60kg 60-100kg Nhu c u

i Lai Ngo i N i Lai Ngo i N i Lai Ngo i NLT (kcal/kg) 3000 3200 3200 2800 2900 3000 2800 2900 3000 Protein thô (%) 15 17 19 12 15 17 10 12 14 thô (%) 5 5 5 6 6 8 8 8 7 Lysin (%) 0,9 1,0 1,1 0,6 0,7 0,8 0,5 0,6 0,7 Methionin (%) 0,4 0,5 0,6 0,3 0,4 0,5 0,2 0,3 0,4

Nit duy trì Nit s n xu t

Heo con

1-5kg 5-10kg 10-30kg

ki n t ng tr ng kg/ngày 0,20 0,25 0,55 Yêu c u th c n kg/ngày 0,22 0,38 1,05

Protein trong th c n % 24 22 18

ng l ng tiêu hóa MJ/kg 16,2 15,5 14,2

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Theo Hoàng V n Ti n (1995) có ba nguyên lý c b n c n ph i l u ý trong dinh d ngprotein c a heo:

Ø Protein có ngu n g c ng v t (b t cá, b t s a, b t th t v.v…) và protein n mmen có giá tr sinh h c cao

Ø S a d ng trong thành ph n th c n giúp kh c ph c s thi u h t các acid amin

Do ó nên s d ng nhi u lo i th c n tr n l i v i nhau h n là dùng m t lo i th c n

n i u

Ø B sung vào kh u ph n m t l ng protein cao h n nhu c u c a kh u ph n

m b o cân b ng acid amin trong kh u ph n

Mu n nâng cao hi u su t s d ng protein c n m b o t l cân i v i n ng l ng

Vì quá trình t ng h p protein trong c th òi h i r t nhi u n ng l ng N u ngu n

ng l ng cung c p không cân i v i s l ng thì m t ph n protein tiêu hóa s boxy hóa cung c p n ng l ng

th heo không d tr các acid amin riêng l c Do ó c th không th ph i

h p acid amin d trong l n th c n tr c v i acid amin trong l n th c n sau cácacid amin ph i h p c v i nhau, thì i u ki n c n thi t là chúng hi n di n cùng m tlúc ho c th i gian càng g n nhau trong c th càng t t Th i gian t n tr acid amin

th p h n 24 gi (Lê Th M n, 2000) Heo ang l n phát tri n v x ng và c là ch

y u, t l protein trong toàn b c th thay i t 12,4-16,1% Riêng trong b p c t lprotein chi m 17-21% i u ó cho th y heo r t c n protein phát tri n c th

m b o nhu c u th c n cho heo, không ch n thu n là cung c p s l ng

mà òi h i ph i cung c p y các acid amin v i t l phù h p Các amino acidkhông cân i so v i nhu c u c a c th s làm gi m hi u qu s d ng chúng, làm

ng s c tiêu t n th c n làm ra m t n v s n xu t trong ch n nuôi

Theo Hoàng V n Ti n (1995) th heo c ng nh nhi u ng v t khác, th c v t khác

k c con ng i c c u t o t 21 lo i acid amin khác nhau Trong s 21 acid amin

có 9 acid amin mà c th heo không th t ng h p c mà ph thu c hoàn toàn vàongu n cung c p t th c n, c g i là acid amin không thay th Còn 12 acid aminkia c th heo có th t ng h p t các lo i acid amin khác do th c n cung c p N u s

ng acid amin không thay th không c cung c p y và cân i v i các lo iacid amin khác và n ng l ng thì hi u qu s d ng protein s r t th p gây lãng phí

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Theo NRC (1988) nhu c u protein heo nh sau

ng 2.3.Nhu c u protein heo t s sinh n 100kg

Tr ng l ng heo (kg) Nhu c u protein (%)

(NRC, 1988)

Theo Hoàng V n Ti n (1995) tiêu chu n dinh d ng cho l n nuôi th t nh sau:

ng 2.4.Tiêu chu n dinh d ng cho l n ngo i nuôi th t

Th tr ng (kg)

Ngày tu i

5-10 21-40

11-25 41-70

26-60 71-130

61-100 131-180

90 3320 18 1,1 0,65 1,05 0,75

87 3040 15 0,8 0,50 0,80 0,60

87 3040 13 0,7 0,42 0,70 0,50

(Hoàng V n Ti n, 1995)

2.3.1.1.Protein

Protein là thành ph n quan tr ng nh t c a c th s ng “s s ng là s t n t i c a trao

i protein, âu không có trao i protein thì ó không có s s ng” Protein chi m16-18 % th tr ng và luôn tr ng thái cân b ng ng

Protein là v t ch t quan tr ng c a s s ng, nó không th thi u c c u trúc nên tbào, enzyme, hormone, v.v… Hàm l ng protein trong c th ng v t c ng ch u nh

ng b i nhi u y u t nh : l a tu i càng nh thì s tích l y protein cao h n l a tu i

tr ng thành; gi ng, loài, tính bi t, cá th c ng có nh h ng n thành ph n protein

th ; môi tr ng nuôi d ng c ng nh h ng l n n thành ph n protein c a c th

N u nuôi d ng thú b ng th c n cân i gi a m và n ng l ng, cân i gi a cácacid amin thi t y u, cân i các ch t dinh d ng ph khác thì kh n ng tích l yprotein trong c th s cao, cho qu y th t nhi u n c S cho n thi u ch t s làm cho

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

thú còi, b p c thoái hóa không nh ng làm gi m l ng protein c th mà còn làm h

h i nghiêm tr ng n ch t l ng qu y th t Ch t m c a th c n ch n nuôi c ki mtra d i danh ngh a protein thô (CP) và g m 2 bi u lo i là protein và m phi protein(D ng Thanh Liêm và ctv, 2002)

Có nhi u cách phân lo i protein, n u d a vào thành ph n hóa h c thì protein có hai

lo i: protein n gi n và protein ph c t p Protein n gi n là lo i protein mà trongthành ph n c a nó ch ch a toàn acid amin nh : protamin, histon, albumin, globulin…Trong th c n ng i ta g i là Protein thô có ngh a là t t c m i ch t ch a Nit cxác nh chung r i qui i ra protein theo h s nhân 6,25 S d có h s này là vìhàm l ng N có trong protein c a ch t albumin kho ng 16% Nh v y t Nit t ng s

ta tính ra protein thô nh sau:

Nit t ng s * 100/16 = Nit t ng s * 6,25

Th c ra m i lo i protein khác nhau u có ch a hàm l ng Nit khác nhau, tuy nhiên,

nó không cách bi t xa v i t l 16/100 Ngoài ra trong th c n còn có r t nhi u ch t

ch a Nit không ph i protein Ví d nh : Nucleotid, betain, cholin, amoniat, nitrat…Chính vì l ó mu n cho chính xác ng i ta ph i tìm h s nhân cho m i lo i proteinkhác nhau Còn s 6,25 ng i ta áp d ng cho các protein ng v t g n g i h n

2.3.1.2.Tiêu hóa protein heo

S tiêu hóa protein thú c v c tóm t t nh sau:

d dày: Protein pepsin polypeptid, pepton

tá tràng: Polypeptid, pepton trypsin acid amin (m t ít), peptid, pepton

ru t non: Polypeptid, pepton NH2-peptidase peptid, acid amin

dipeptidase

acid amin

K t qu cu i cùng c a s tiêu hóa protein thú c v là các acid amin

Không gi ng v i loài nhai l i, heo không s n sinh enzyme urease nên không tiêu hóa

c m phi protein c a th c n (Maynard và ctv., 1979; McDonald và ctv., 1975)

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

2.3.1.3.Vai trò và nh h ng c a protein trên heo ng tr ng

Vai trò c a protein trong quá trình t ng tr ng c a heo

Ø Tham gia c u trúc c a t bào- n v quan tr ng c a s s ng

Ø C u t o nên ch t xúc tác sinh h c, ch t u khi n sinh h c nh : enzyme,hormone, t bào th n kinh u khi n m i ho t ng s ng trong c th

Ø C u t o nên h th ng m gi pH n nh, h th ng v n chuy n, d ch gian bào,

t i nhi u h p ch t sinh h c ph c t p và các ion, c bi t là các ion kim lo i n ng

Ø m bào cho thú sinh tr ng và phát d c bình th ng

Ø Cu i cùng protein là nguyên li u chính c u t o nên s n ph m ch n nuôi nh : th t,

tr ng, s a, lông, len,…

nh h ng c a protein trên heo t ng tr ng

Ø Tr ng thái thi u protein

v Trên thú sinh tr ng, thú ch m l n, còi c c, thành th c ch m, gia c m có hi n

ng m c lông kém, s c ch ng ch u l nh y u

v Trên thú sinh s n gi m s c ti t s a, ho c tr ng Chu k lên gi ng dài, t l

u thai không cao

v S c kháng b nh c a thú kém, hi u giá kháng th sau ch ng ng a không cao

v th tiêu hóa không h t protein, gây ra s lên men th i ru t già, manh tràng,

có th d n n tình tr ng tiêu ch y

v th a protein d n n ph n ng deamin quá m nh, th i ra nhi u ure, uric có

h i cho gan, cho th n gia c m r t d x y ra b nh “gout”, m t lo i b nh tích urattrong c th c bi t n u cho n d m c ng v i s d th a Ca mà s cung c pvitamin A có gi i h n thì b nh này r t d x y ra, có khi urat tích y trong xoang

b ng, bao tim và ôi khi c ng có trong mô c d i da gây cho gia c m r t au n, t

l t vong cao S d th a protein làm cho thú th i ch t ch a nitrogen ra nhi u gây ônhi m cho môi tr ng

Ø Các bi n pháp ch y u nâng cao hi u qu s d ng protein

Có 5 bi n pháp ch y u nâng cao hi u qu s d ng protein:

v Ch n l a nguyên li u t h p kh u ph n cân i protein, acid amin và n ngng

v Không thi u các y u t ph nh vitamin, khoáng c n cho sinh tr ng và s n

Theo Ph m V n Nghi (1999) i v i thú t ng tr ng có hai nhu c u n ng l ng chính

là n ng l ng duy trì và n ng l ng cho t ng tr ng, ó là hai m t r t quan tr ngkhông th thi u trong ch n nuôi heo và các lo i gia súc khác

Theo NRC (2000) khuy n cáo nhu c u n ng l ng ME kcal/kg th c n cho heo nhsau:

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

ng 2.5.Nhu c u n ng l ng trong kh u ph n c a l n choai n t do

Kh i l ng c a heo con (kg/con)

ph n lipid trong th c n dùng nuôi nó Hi u su t n ng l ng tích l y m là75% Mô m ch a 39MJ/kg T ng n ng l ng tích l y m là 15MJ/kg m N ng

l ng c n t ng h p 1kg mô m là 15MJ Ngh a là t ng h p protein con heo c ntiêu t n n ng l ng g p 3 l n mô m (45:15) S d nh v y vì c n có s s p x p l i

t c m c tiêu chuy n hóa thành ph n acid amin c a th c n thành thành ph nacid amin c a protein th t heo N ng l ng tiêu t n t ng h p 1 n v protein trong

c th c n chu chuy n m t l ng protein g p 6 l n Do ó n ng l ng c n t ng h pprotein là 7,5*6= 45MJ/kg

Các c tính n ng l ng tiêu t n cho tích l y protein (MEpr) dao ng t 6,8 n14,0 Mcal ME/kg, trung bình là 10,6 Mcal ME/kg (Tess và et al., 1984) Các báo cáo

v n ng l ng tiêu t n cho tích l y m (MEf) th ng t 9,5 n 16,3 Mcal ME/kg(Tess và et al., 1980), nh ng trong 1kg th t béo có t i 80-95% m Vì v y, n ng l ngdùng cho tích l y th t n c ít h n r t nhi u so v i tích l y m

Nhu c u n ng l ng cho duy trì

Nhu c u n ng l ng trao i duy trì (MEm) bao g m c n ng l ng c n thi t chocác ch c n ng c a c th và nh ng ho t ng thi t y u Nh ng nhu c u này th ng

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

c bi u th trên c s tr ng l ng trao i c a c th , tr ng l ng này c quy

c là tr ng l ng c th l y th a s m 0,75 (BW0,75) Các s l y th a khác c ngh là 0,67 (Heusner 1982),0,60 (Noblet và et al., 1989b), 0,42 (Noblet và et al.,1994) Các tính toán nhu c u v n ng l ng duy trì/kg BW0,75 là m c t 92 n160kcal/ngày, ph bi n nh t là t 100 n 125kcal/ngày Theo các s li u trên, có m tchút thay i cho giá tr áp d ng cho l n choai t 106kcal ME/kg BW0,75 (hay 110kcal DE/kg BW0,75) cho nhu c u duy trì c t l thu n v i kh i l ng protein có th(Pt) theo quan h :

MEm (kcal/ngày) = 600 * Pt0,648

2.3.3.Vai trò và nh h ng c a n ng l ng trên heo ng tr ng

ng l ng trong th c n mà c gia súc ti p nh n chính là ngu n n ng l ng sinh

h c V dinh d ng, c b n nó liên quan n quá trình trao i n ng l ng hóa h c và

d tr d i d ng phân t (Lê H ng M n và Bùi c L ng, 2002)

ng l ng c xem nh là ngu n cung c p nguyên li u cho c th ho t ng Heo

c n n ng l ng cho t t c các ho t ng nh th , ho t ng c a tim, h tiêu hóa, v n

ng c a c c ng nh trong ho t ng u nhi t cho c th N u heo tiêu th m t

ng n ng l ng l n h n nhu c u c a c th thì nó s c t n tr trong c th d i

d ng m Ngu n n ng l ng chính trong kh u ph n là carbohydrate

M c ích chính trong vi c s d ng th c n là s n xu t n ng l ng cung c p chocác ho t ng c th Tr c h t n ng l ng th c n c áp ng cho nhu c u duy trì

th bao g m các ho t ng c h c c a nh ng ho t ng c n thi t hay nh ng ho t

ng hóa h c hòa tan các ch t t ng h p c u t o t c th nh enzyme và kích thích t Ngoài ra thú còn c n n ng l ng ì u hòa thân nhi t

Khi th c n cung c p n ng l ng v t quá nhu c u duy trì thì c thú s d ng chocác nhi m v s n xu t thú non, s d tr n ng l ng th a này ch y u trongprotein c a các mô m i trong khi thú tr ng thành d tr n ng l ng th a d ng m

và thú cho s a s chuy n hóa n ng l ng th c n thành n ng l ng ch a trong c u t o

c a s a hay i v i gà s thành n ng l ng ch a trong c u t o c a tr ng Tuynhiên khi n ng l ng th c n không cung c p cho thú thì thú s l y n ng l ng t

mô m d tr áp ng nhu c u c a c th

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Nh v y, t t c các ch t h u c u có th dùng cung c p n ng l ng nên giá trdinh d ng c a th c n còn c bi u th b ng giá tr n ng l ng c a chúng.

n v n ng l ng th ng dùng là:

Calo: là s l ng nhi t dùng nâng 1gram n c lên 1OC nhi t 16,5-17,5OC.Trong th c t calo là m t l ng n ng l ng nh , do ó n v n ng l ng th ng

c dùng trong các tiêu chu n th c n là:

Kilocalo (Kcal= 1000cal); Megacalo (Mcal= 1000kcal= 1.000.000 cal)

Ngày nay trong dinh d ng còn dùng n v Joule (J):

1 Calo= 4,1840Joules và Megajoules (MJ)= 1.000.000Joules

1Mcal= 4,184MJ; 1MJ= 0,239Mcal; 1 MJ= 239kcal

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

2.1.Thành ph n n ng l ng c a th c n trong s tiêu hóa và bi n d ng

- Duy trì thân nhi t

NL d ng nhi t (HI) T ng s nhi t s n xu t

NL n c ti u (UE)Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu