ẢNH HƯỞNG của sự cấp cám với môn nước ủ CHUA và PHỤ PHẨM cá TRA lên sự TĂNG TRỌNG của gà SAO NUÔI THỊT GIAI đoạn 6 13 TUẦN TUỔI

Thông th ng chúng di chuy n theo àn kho ng 20 con... Theo Wagner và Thomas 1978; Antoniou và Marquardt... Vitamin c phân chia làm hai nhóm.

n Th , 2012

TR NG I H C C N TH

KHOA NÔNG NGHI P & SINH H C NG D NG

Lu n v n t t nghi p Ngành: CH N NUÔI - THÚ Y

TR NG I H C C N TH KHOA NÔNG NGHI P VÀ SINH H C NG D NG

B MÔN CH N NUÔI -o0o -

I C M T

L i u tiên, xin g i n cha m lòng kính yêu và bi t n sâu s c c a con! Cha m

ã nuôi d y con tr ng thành, luôn ng h con hoàn thành t t vi c h c t p.Xin trân tr ng bi t n th y Ph m T n Nhã ã t n tình h ng d n và d y b o trong

su t quá trình th c hi n lu n v n t t nghi p

Tôi xin chân thành bi t n cô Nguy n Th Tuy t Nhung, cô Nguy n Th Kim ông

và các th y, cô B môn Ch n Nuôi, Khoa Nông Nghi p & SH D Tr ng i

H c C n Th ã nhi t tình giúp gi ng d y và h ng d n trong quá trình h c t p.Cám n b n Hu nh Phát t và Nguy n Th Tuy t Trong ã nhi t tình giúp tôitrong su t quá trình làm tài

Cu i cùng xin g i l i c m n n các b n l p Ch n Nuôi Thú Y khóa 34 ã giúptôi r t nhi u trong 4 n m qua

Chân thành cám n !

C L C

Ch ng 1: T V N 1

Ch ng 2: L C KH O TÀI LI U 2

2.1 GI I THI U V GI NG GÀ SAO 2

2.1.1 S l c v gi ng và tình hình nuôi 2

2.1.2 c i m sinh h c c a gà Sao 3

2.1.3 M t s tính n ng c bi t c a gà Sao 5

2.1.4 Dinh d ng cho gà Sao 5

2.1.5 Tính n ng s n xu t c a gà Sao 6

2.2 VAI TRÒ CÁC CH T DINH D NG TRONG TH C N GIA C M 7 2.2.1 Carbohydrate 7

2.2.2 Protein và acid amin 8

2.2.3 Ch t béo 9

2.2.4 Ch t x 11

2.2.5 Vitamin 12

2.2.6 Ch t khoáng 12

2.3 NHU C U DINH D NG 13

2.3.1 Nhu c u n ng l ng 13

2.3.2 Nhu c u v protein và acid amin c a gà th t 15

2.3.3 Nhu c u các vitamin 17

2.3.4 Nhu c u khoáng 18

2.4 CÁC LO I TH C LI U DÙNG TRONG THÍ NGHI M 18

2.4.1 Cám g o 18

2.4.2 Ph ph m cá tra 19

2.4.3 Môn n c chua 21

Ch ng 3: PH NG TI N VÀ PH NG PHÁP THÍ NGHI M 25

3.1 TH I GIAN VÀ A I M TI N HÀNH THÍ NGHI M 25

3.1.1 Th i gian thí nghi m 25

3.1.2 a i m thí nghi m 25

3.2 PH NG TI N THÍ NGHI M 25

3.2.1 i t ng thí nghi m 25

3.2.2 Chu ng tr i thí nghi m 25

3.2.3 D ng c thí nghi m 25

3.3 PH NG PHÁP THÍ NGHI M 26

3.3.1 B trí thí nghi m 26

3.3.2 Ph ng pháp chua môn n c trong thí nghi m 27

3.3.3 Ch ch m sóc nuôi d ng 27

3.3.4 Cách thu th p s li u và l y m u 28

3.3.5 Các ch tiêu theo dõi thí nghi m 28

3.3.6 X lý s li u 28

Ch ng 4: K T QU VÀ TH O LU N 32

4.1 T NG TR NG, H S CHUY N HÓA TH C N C A GÀ THÍ NGHI M 32

Ch ng 5: K T LU N VÀ NGH 37

5.1 K T LU N 37

5.2 NGH 37

TÀI LI U THAM KH O 38

CF Crude fiber ( thô)

CP Crude protein (Protein thô)

DM Dry matter (V t ch t khô)

EE Ether extract (Béo thô)

FCR Feed conversion ratio (H s chuy n hóa th c n)

ME Metabolisable energy (N ng l ng trao i)

OM V t ch t h u c

NDF Neutral detergent fiber (X trung tính)

Ash Khoáng t ng s

TL Tr ng l ng

DANH M C HÌNH

Hình 1: Cây môn n c 22

Hình 2: Gà Sao thí nghi m 25

Hình 3: C t môn n c 29

Hình 4: Môn n c t i ã b lá và r 29

Hình 5: S ch môn n c tr c khi 30

Hình 6: Môn n c t i c t nh 30

Hình 7: Môn n c chua 4 ngày 30

Hình 8: Tr n th c li u 31

Hình 9: Cân th c n th a 31

Hình 10: Nghi m th c cho n t do cám và môn n c chua 31

DANH M C B NG

B ng 1: Nhu c u th c n và d ng ch t cho gà Sao giai o n gà giò 6

B ng 2: Tr ng l ng, l ng n và h s chuy n hóa th c n c a gà Sao t ng tr ng .6

B ng 3: Kh n ng tiêu th th c n và tr ng l ng c th 7

B ng 4: Thành ph n dinh d ng c a kh u ph n gà Sao 17

B ng 5: Ch tiêu dinh d ng nuôi gà Sao l y th t 17

B ng 6: Nhu c u ch t khoáng tính trong 1 kg th c n h n h p c a gia c m 18

B ng 7: Thành ph n d ng ch t c a môn n c 23

B ng 8: Thành ph n d ng ch t c a môn n c trong các ph ng pháp x lý 24

B ng 9: Thành ph n d ng ch t c a môn n c chua 24

B ng 10: Các nghi m th c c a thí nghi m %(DM) 26

B ng 11: Công th c kh u ph n thí nghi m 26

B ng 12: Thành ph n ng ch t c a th c n trong thí nghi m (%, DM) 27

B ng 13: Th c n tiêu th , t ng tr ng và h s chuy n hóa th c n (FCR) c a gà thí nghi m 32

DANH M C BI U

Bi u 1: Tr ng l ng u và tr ng l ng cu i c a gà Sao thí nghi m 33

Bi u 2: T ng tr ng c a gà Sao thí nghi m 33

Bi u 3: H s chuy n hóa th c n c a gà Sao thí nghi m 34

Bi u 4: DM (g/con/ngày) tiêu th 35

Bi u 5: CP/t ng tr ng (g/kg) 36

DANH M C S

1: S chuy n hóa n ng l ng gia c m (NRC, 1994) 14 2: Qui trình ch bi n ph ph m cá tra a nhà máy ch bi n Bình An

(bianfishco.com) 20

TÓM L C

ánh giá s thích nghi, kh n ng t ng tr ng c a gà Sao trong i u ki n ch nnuôi b ng cách t n d ng các lo i th c n t nhiên và các lo i ph ph m, chúng tôi

ti n hành tài: nh h ng c a s cung c p cám v i môn n c chua và ph

ph m cá tra lên s t ng tr ng c a gà Sao nuôi th t giai o n 6-13 tu n tu Thí nghi m c th c hi n t i xã An Bình, qu n Ninh Ki u, thành ph C n Th Chúng tôi s d ng ngu n môn n c s n có t i ây chua, sau ó k t h p v icám và ph ph m cá tra t o nên kh u ph n nuôi gà Sao th t

Thí nghi m c b trí theo ki u hoàn toàn ng u nhiên v i 4 nghi m th c và 3 l n

l p l i, m i n v thí nghi m g m có 10 con

Nghi m th c 1 (NT1): Cám + môn n c chua v i t l 75:25 (DM) + PremixNghi m th c 2 (NT2): Cám cho n t do và môn n c chua cho n t do +Premix

Nghi m th c 3 (NT3): Cám + môn n c chua v i t l 75:25 (DM) + 5% b t cátra (DM) + Premix

Nghi m th c 4 (NT4): Cám cho n t do và môn n c chua cho n t do +5% b t

cá tra + Premix

Qua th i gian thí nghi m chúng tôi ghi nh n c k t qu nh sau:

T ng v t ch t khô n vào và h s chuy n hóa th c n (FCR) th p h n có ý ngh a

Ch ng 1: T V N

Hi n nay, tình hình ch n nuôi n c ta g p r t nhi u khó kh n Nguyên nhân là do

d ch b nh x y ra liên t c và di n bi n ngày càng ph c t p nh : cúm gia c m, taixanh heo, l m m long móng… Bên c nh ó, tình tr ng kh ng ho ng l ng th ctoàn c u và bi n i khí h u nh h ng không nh n ngành ch n nuôi Th c tnày bu c ng i ch n nuôi ph i tìm ra cách ch m sóc, nuôi d ng và qu n lý t t

n ho c chuy n h ng sang các loài v t nuôi khác

Vi t Nam, g n ây gà Sao ã c chuy n giao nuôi r ng rãi nhi u a ph ng,

nh t là các t nh ng b ng sông C u Long ã và ang mang l i hi u qu kinh t

r t cao cho ng i ch n nuôi Gà Sao có t l thân th t cao, giàu protit, h ng v

th m ngon nên hi n nay trên th gi i, các n c nuôi càng nhi u, làm món n c

s n cao c p c bi t gà Sao có nhi u u i m nh : s c kháng cao, d nuôi,thích nghi v i nhi u vùng sinh thái, có th nuôi nh t ho c th v n S p t i gà Sao

s là m t trong nh ng gi ng t t óng góp cho ngành ch n nuôi gia c m Vi t Namphát tri n b n v ng, a d ng và phong phú

Y u t v ngu n th c n c ng là m t v n c n c gi i quy t vì trong ch n nuôi

ng i ta th ng s d ng th c n h n h p có ngu n dinh d ng n nh nh ng

ng c l i giá thành c a lo i th c n này t ng i cao không mang l i l i nhu ncho ng i ch n nuôi kh c ph c tình tr ng này i u quan tr ng là ph i có ngu n

th c n n nh có giá thành th p, ngu n th c n này có th là các ph ph m ch

bi n công nông nghi p và các lo i rau xanh t nhiên nh : Cám g o, b t cá tra, rau

mu ng, l c bình, môn n c… ng B ng Sông C u Long và nhi u n i Thành

ph C n Th l ng môn n c r t d i dào, là ngu n cung c p m th c v t Xu tphát t th c t trên, chúng tôi th c hi n tài nh h ng c a s cung c p cám

v i môn n c chua và ph ph m cá tra lên s t ng tr ng c a gà Sao nuôi th t giai o n 6-13 tu n tu

Ch ng 2: L C KH O TÀI LI U 2.1 GI I THI U V GI NG GÀ SAO

2.1.1 S l c v gi ng và tình hình nuôi

Gà Sao (Helmeted Guineafowl) có tên khoa h c là Numida meleagris có ngu n g c

châu Phi (Belshaw, 1985; Anonymous, 2001 và Embury, 2001) và c thu nhóa u tiên b i ng i Ai C p c i (Bonds, 1997 và Oakland, 2001) Chúng cótrên 20 lo i hình và màu lông (Phùng c Ti n et al., 2006) N m 1939 t i h i tri n

lãm gia c m Qu c t Cleveland, Ohio, ng i Italia mang 7 gi ng gà Sao có màu

s c lông khác nhau n d tri n lãm ó là: Gà Sao Cilla (h ng nh t), Fulvette (màulông bò), Bluette (xanh san hô), Bianca (màu tr ng), Bzzurre (xanh da tr i), Violette tía hoàng gia) và Pearled (xám ng c trai) (Phùng c Ti n et al., 2006) Hi n

nay gà Sao ã c thu n hóa và nuôi nhi u n i trên th gi i các n c nhPháp, B , Canada, Úc và M gà Sao c s n xu t th ng m i trên quy mô l n(Robinson, 2000; Embury, 2001 và Andrews, 2009), trong khi h u h t các n cchâu Phi trong ó bao g m Nigeria, Malawi và Zimbabwe chúng ch c nuôi v iquy mô nông h nh (Dondofema, 2000; Ligomela, 2000; Smith, 1993 và Saina,2001) Gà Sao nuôi châu Phi th ng c gi t th t lúc 16 tu n tu i vì ây là th i

i m có h s chuy n hóa th c n t t nh t (Ayorinde et al., 1989; Knox, 2000;

Robinson, 2000; Embury, 2001) tu i này tr ng l ng s ng c a gà Sao b n a

ch n th t kho ng 1 kg (Ayorinde et al., 1989 và Mundra et al., 1993) trong khi

nuôi thâm canh t kho ng 2 kg (Knox, 2000 và Embury, 2001) Gi ng c c ithi n và nuôi thâm canh nh gà Sao Galor có th gi t th t lúc 12 tu n tu i t tr ng

ng 1,55 kg (Galor, 1985)

Vi t Nam, gà Sao xu t hi n t th k 19 do th c dân Pháp nh p vào nuôi làm c nh

và n n m 2002 Trung tâm nghiên c u gia c m Th y Ph ng nh p 3 dòng gà Sao t

Vi n nghiên c u ti u gia súc Gödöll –Hungari g m dòng l n, dòng trung và dòng

nh v nghiên c u Qua 3 th h , nghiên c u, ch n l c nâng cao n ng su t 3 dòng gàSao cho th y c 3 dòng gà Sao n nh v ngo i hình, màu s c lông T l nuôi s ngqua các giai o n t t 96,6 - 100% ng su t tr ng/mái 23 tu n t 85,7 - 114

qu Nuôi th t n 12 tu n tu i dòng nh có tr ng l ng c th 1.415 g, dòng trung1.420 g và dòng l n 1.891 g Tiêu t n th c n/kg t ng tr ng dòng nh 2,53 kg, dòngtrung 2,52 kg và dòng l n 2,34 kg Hàm l ng protein th t ùi 21,2%, th t ng c24,3%, m thô 0,43 - 1,02% T l th t ùi và th t ng c 50,5 - 52,8% Các acid aminkhông thay th cao (Phùng c Ti n et al., 2006) Hi n nay, gà Sao ã c Vi n

Ch n nuôi chuy n giao nuôi r ng rãi nhi u a ph ng, nh t là các t nh ng

B ng Sông C u Long ã và ang mang l i hi u qu kinh t r t cao cho ng i ch n

nuôi (Nguy n V n B c, 2008) ng B ng Sông C u Long m t s nghiên c u trên

gà Sao cho k t qu tiêu t n th c n/kg t ng tr ng dòng trung nuôi n 16 tu n tu i là3,34 - 3,41 kg và 2,90 - 3,43 kg; t l nuôi s ng giai n 6 - 16 tu n tu i t 100%(Tôn Th t Th nh, 2010; ng Hùng C ng, 2011) T l th t c 24,1 - 25,5%; t l

th t ùi 12,5 - 12,9% (Tôn Th t Th nh, 2010) ng su t tr ng/mái 21 - 40 tu n tu i

t 68,6 - 81 qu ; tiêu t n th c n/10 qu tr ng 21 - 40 tu n tu i t 1,28 - 1,59 kg; t

l p n 68,4 - 86,2 % (Tr n Th Kim Thúy, 2011)

2.1.2 c m sinh h c c a gà Sao

Gà Sao (Helmeted Guineafowl) thu c l p Aves, b Gallformes, h Phasianidae,

gi ng Numididae, loài Helmeted (Moreki, 2005 và Phùng c Ti n et al., 2006).

c i m ngo i hình

Gà Sao có b lông màu xám en i m nh ng m tròn nh màu tr ng u không

có lông và mào nh ng có m s ng nên trông chúng gi ng loài k n k n D i c có

y m th t màu Lông uôi ng n và th ng d c xu ng Gà Sao con có ngo i hình

gi ng chim cút con, b lông chúng có nh ng s c màu nâu ch y dài t u n

cu i thân (Pinoyfarmer, 2010) Gà Sao Hungary có 3 dòng (dòng l n, trung bình vàdòng nh ) u có ngo i hình ng nh t 1 ngày tu i gà Sao có b lông màu cánh

s , có nh ng ng k s c ch y dài t u n cu i thân M và chân màu h ng,chân có 4 ngón và có 2 hàng v y Giai n tr ng thành gà Sao có b lông màuxám en, trên phi n lông m nhi u nh ng n t ch m tr ng tròn nh Thân hìnhthoi, l ng h i gù, uôi cúp u không có mào mà thay vào ó là m u s ng, m u

s ng này t ng sinh qua các tu n tu i, giai n tr ng thành, m u s ng caokho ng 1,5 - 2 cm Mào tích c a gà Sao màu tr ng h ng và có 2 lo i là hình lá d t

áp sát vào c và hình lá hoa á r xu ng Da m t và c gà Sao không có lông, l p

da tr n này có màu xanh da tr i, d i c có y m th t m ng Chân gà Sao khô, c

bi t con tr ng không có c a (Phùng c Ti n et al., 2006) Gà Sao có r t nhi u màu

nh xám ng c trai, tím hoàng gia, tím, á, ng, xanh, san hô, chocolate, tr ng, da

bò và xám ng c trai (Andrews, 2009)

Phân bi t tr ng mái

R t khó phân bi t gi i tính c a gà Sao vì con tr ng và con mái có ngo i hình khá

gi ng nhau Thông th ng, có th phân bi t gi i tính c a gà Sao khi c kho ng 2tháng tu i qua ti ng kêu, m s ng, y m th t và u Con tr ng 12 - 15 tu n tu i có

y m th t l n, trong khi con mái ph i n 15 - 16 tu n tu i m i có y m th t nh con

tr ng Con tr ng tr ng thành có m s ng, y m th t l n h n con mái m t chút và

u thô h n con mái Con tr ng ch kêu c m t ti ng, khi vui m ng hay ho ng

lo n hay vì m t lý do nào ó thì c con tr ng và con mái u kêu 1 ti ng nh ngkhông bao gi con tr ng kêu c 2 ti ng nh con mái (Darre, 2002 và Moreki,

2005) chính xác khi ch n gi ng ng i ta phân bi t tr ng mái qua l huy t khi

gà n giai o n tr ng thành (Phùng c Ti n et al., 2006).

Ngoài ra s phân bi t tr ng mái còn c n c m s ng, mào tích, y m th t nh ng chính xác khi ch n gi ng ng i ta phân bi t qua l huy t khi gà n giai n

tr ng thành Gi i tính c a gà Sao có th phân bi t c lúc chúng c 8 tu n

tu i Trong giai n gà giò (t 12 - 15 tu n tu i) nh ng con gà tr ng v i y m th t

có c nh dày h n nh ng con mái (Ikani et al., 2004).

T p tính c a gà Sao

Trong hoang dã gà Sao tìm ki m th c n trên m t t, ch y u là côn trùng và

nh ng m u th c v t Thông th ng chúng di chuy n theo àn kho ng 20 con Vmùa ông, chúng s ng t ng ôi tr ng mái trong t tr c khi nh p àn vào nh ngtháng m n m sau Gà Sao mái có th 20 - 30 tr ng và làm trên m t t,sau ó t p tr ng Gà Sao mái nuôi con không gi i và th ng b l c àn con khi

d n con i vào nh ng ám c cao Vì v y trong t nhiên, gà Sao m th ng ánh

m t 75% àn con c a nó (Phùng c Ti n et al., 2006), con mái p tr ng, tr ng

n sau 26 - 28 ngày p (Moreki, 2005) Gà Sao có tính b y àn cao và r t nh y

c m v i nh ng ti ng ng nh : m a, gió, s m, ch p, ti ng cành cây gãy, ti ng r i

v c a v t c bi t gà Sao khi còn nh r t s bóng t i, nh ng lúc m t nchúng th ng ch ng ng lên nhau n khi có n gà m i tr l i ho t ng bình

th ng Vì v y c n h t s c chú ý khi nuôi gà Sao tránh stress có th x y ra(Phùng c Ti n et al., 2006) Gà Sao thu c loài hi u ng, ban ngày h u nhchúng không ng , tr giai n gà con Ban êm, chúng ng thành t ng b y vàthích ng trên cây (Andrews, 2009)

T p tính sinh d c

Gà Sao không b c l t p tính sinh d c rõ ràng ngay c ng i ch n nuôi hàng ngày

c ng khó phát hi n th y Gà Sao mái thì tr ng t p trung, khi tr ng xongkhông c c tác mà l ng l i ra kh i (Phùng c Ti n et al., 2006).

Gà Sao mái b t u vào mùa xuân (ánh sáng ban ngày t ng) và kéo dài kho ng

6 - 9 tháng Th i gian c ng có th c kéo dài b ng cách s d ng ánh sángnhân t o T l tr ng mái có th s d ng 1 tr ng cho 4 - 5 mái (Moreki, 2005).Theo S Nông nghi p Hoa K (USDA) n u qu n lý t t có th s d ng 1 tr ng cho

6 - 8 mái Tuy nhiên, s d ng 1 tr ng/5 mái là t t nh t

2.1.3 M t s tính n ng c bi t c a gà Sao

Gà Sao có nhi u tính n ng c bi t nh : ch u ng kham kh gi i, thích nghi v inhi u vùng sinh thái, không òi h i cao v chu ng tr i, kh n ng ki m m i tuy t v i,tiêu th t t c các ngu n th c n k c nh ng lo i th ng không s d ng trong nuôi

gà, th t giàu vitamin và ít cholesterol (Moreki, 2005) Gà Sao có s c kháng cao, ít

m n c m i v i h u h t các b nh thông th ng trên gà (Bonds, 1997; Dieng et al.,

1999 và Mandal et al., 1999) Gà Sao ch a m c các b nh nh Marek, Gumboro,

Leucosis, nh ng b nh trong giai o n sinh s n các gi ng gà khác th ng hay m c

nh Mycoplasma, Sallmonella thì gà Sao ch a th y, k c b nh cúm A H5N1 c ng

ch a ghi nh n tr ng h p nào x y ra trên gà Sao (Phùng c Ti n et al., 2006).

M t s trang tr i châu Phi gà Sao c dùng nh “watch animals” cho tr i vìchúng có t m nhìn tuy t v i, ti ng kêu inh tai khi có ti ng ng ho c k l xâm

nh p (Microlivestock, 1991; Mallia, 1999 và Smith, 1993) Ngoài ra, chúng c ng

c s d ng ki m soát r n, chu t, b t ve cho H u nh m phòng b nh Lyme,

di t sâu b và c d i (Cactus Ranch, 2001 và Frit’s Farm, 2001)

2.1.4 Dinh d ng cho gà Sao

Trong hoang dã, gà Sao n nhi u lo i th c n khác nhau nh ng quan tr ng nh t làcác h t c và các lo i ng c c r i vãi trên m t t sau m i mùa v thu ho ch M tvài kh u ph n ph bi n cho gà Sao g m có: trái cây, qu , h t, c , nh n, côn trùng,giun, ng v t thân m m và loài ch M t trong nh ng ngu n th c n chính c a gàSao là côn trùng, vi c s d ng gà Sao làm gi m các qu n th côn trùng trong

n và xung quanh nhà ã tr nên ph bi n, c bi t là vì không gi ng nh gà,chúng không cào b i t nhi u và làm thi t h i r t ít n v n tiêu hóa th c n

t t h n, chúng th ng n thêm s i, Ayeni (1983) ã ghi nh n có s t ng quan gi a

th c n th c v t c ng và c ng k nh c a gà Sao và s l ng s i

Theo Ikani et al., 2004 giai o n u nên cho gà n v i kh u ph n protein cao có

ch a 25% - 26% protein thô và kho ng 3200kcal/kg trong 6 tu n u tiên c a cu c

s ng T 6 n 12 tu n tu i thì kh u ph n còn ch a 20% protein thô và 3200kcal/kg

là t t nh t Trên 12 tu n tu i cho n khi xu t bán ra th tr ng, m c protein trong

kh u ph n n có th gi m n 18% và c trình bày trong b ng 1

ng 1: Nhu c u th c n và d ng ch t cho gà Sao giai n gà giò

Theo Batty (1992) thì tr ng l ng, l ng n và h s chuy n hóa th c n c a gàSao t ng tr ng qua các giai o n c th hi n b ng 2

ng 2: Tr ng l ng, l ng n và h s chuy n hóa th c n c a gà Sao t ng tr ng

ng th c n

n thi t/ngày (g)

Lysine Meth Meth +

cystine Ca P

0 -5 25,5 3200 2 5 - 30 1,38 0,55 1,00 1,00 0,39

5 -8 20 3100 5 0 - 60 0,99 0,42 0,88 0,90 0,35

8 -12 18 3100 7 0 - 80 0,79 0,33 0,66 0,80 0,33

Theo Phùng c Ti n et al., 2006 thì kh n ng tiêu th th c n và tr ng l ng c

th c a ba dòng gà Sao nh p t Hungary qua các tu n tu i c trình bày b ng 3

TTT (g/con/ngày)

TLCT (g)

TTT (g/con/ngày)

TLCT (g)

Ngu n: Phùng c Ti n et al., (2006) TTT : tiêu th th c n, TLCT: tr ng l ng c th

2.2 VAI TRÒ CÁC CH T DINH D NG TRONG TH C N GIA C M 2.2.1 Carbohydrate

Carbohydrate là ngu n quan tr ng cung c p n ng l ng cho gia c m Các h t ng

c c nh b p, lúa mì và lúa m ch óng góp ph n l n carbohydrate trong kh u ph ngia c m Ph n l n carbohydrate c a h t ng c c là tinh b t và c tiêu hóa ddàng i v i gia c m (Moran, 1977) Nh ng ph n khác thì hàm l ng r t khácnhau và bao g m polysaccharides nh cellulose, hemicellulose, pentosans vàoligosaccharides, nh stachyose và raffinose, t t c u r t khó tiêu hóa i v igia c m (NRC, 1994) Theo Wagner và Thomas (1978); Antoniou và Marquardt

(1981) và Bedford et al., (1991) thì pentosan c a lúa m ch en và glucan c a lúa

m ch làm t ng nh t c a ng tiêu hóa gây tr ng i cho vi c s d ng ch t dinh

ng c a gia c m Vì v y, khi s d ng lúa m ch c n b sung enzyme thích h p

s c i thi n dinh d ng và t ng tr ng c a gia c m non (Leong et al., 1962; Edney et al., 1989 và Friesen et al., 1992).

Carbohydrate là m t thành ph n dinh d ng chi m t l l n nh t so v i các ch tdinh d ng khác trong th c n gia c m ( 50%) Carbohydrate là m t trong bathành ph n cung c p n ng l ng ch y u cho gia c m (hai thành ph n còn l i làprotein và béo) Nó c ng là nguyên li u ban u chuy n hóa ra ch t béo, cung

c p khung carbon t o nên các acid amin không thi t y u và nhi u ch t khác trong

th (NRC, 1994)

Nh v y, trong c th gia c m ch t b t ng có vai trò cung c p ph n l n n ng

ng c n thi t cho m i nhu c u ho t ng s ng duy trì thân nhi t cho c th , tích l y

ng l ng d i d ng glycogen trong gan, trong c và m (Võ Bá Th , 1996).Nguyên nhân do n ng l ng d th a không b th i ra ngoài, ây là c i m c bi t

c a v t ch t ch a n ng l ng mà v t ch t khác không có (Bùi c L ng et al., 2001).

Do ó, n ng l ng có nh h ng quy t nh n vi c tiêu th th c n hay nói cáchkhác l ng th c n gà n hàng ngày có t ng quan ngh ch v i hàm l ng n ng ngtrong kh u ph n th c n, gà s n nhi u th c n v i m c n ng l ng trong kh u ph n

th p, ng c l i n ít th c n h n v i m c n ng l ng cao (John, 2000)

2.2.2 Protein và acid amin

Protein là thành ph n c u trúc quan tr ng nh t c a c th gia súc, gia c m Protein

có nh ng c tính mà các ch t h u c khác không có c Nh ng c tính này b o

m ch c n ng c a protein nh ch t bi u hi n c a s s ng Trong c th ng v tnói chung và c th gia c m nói riêng, protein không th t ng h p t lipid hayglucid mà ph i l y protein t th c n a vào hàng ngày v i s l ng y vàtheo m t t l thích h p theo nhu c u c a c th (Nguy n c H ng, 2006 trích d n

nh h ng, d n n s phát tri n ch m các c quan c n thi t trong c th (Nguy n

c H ng, 2006) M t protein trung bình có ch a 16% nit nên l ng protein trong

th c n có th c c l ng b ng cách nhân l ng nit v i 6,25 và ra k t qu

c g i là protein thô (Bùi Xuân M n, 2008)

M t kh u ph n n u thi u protein gia c m s m c lông ch m, c th ch ng b nh t tkém, áp ng mi n d ch sau ch ng ng a y u Khi protein chuy n hóa, phân gi i nócung c p n ng l ng t ng ng v i n ng l ng c a tinh b t cung c p cho c th

ho t ng s ng Protein c ng chuy n hóa thành các ch t khác cung c p cho c th

Và c bi t protein là nguyên li u chính c u t o nên s n ph m th t, tr ng gia c m cung c p th c ph m giàu protein cho con ng i (D ng Thanh Liêm, 2003)

Ngoài ra, kh u ph n d th a protein s d n n n ng m c n, acid amin trongmáu t ng cao làm gi m tính thèm n c a gia c m, t ó không c i thi n c t ng

tr ng, th m chí còn gi m s t ng tr ng so v i kh u ph n bình th ng C th tiêu hóakhông h t protein gây s lên men th i ru t già, manh tràng có th d n n tình t ngviêm ru t tiêu ch y D th a protein d n n ph n ng deamin quá m nh, th i ranhi u acid uric có h i cho gan, th n N u kh u ph n khi m khuy t vitamin thì gây ra

b nh lý cho gan th n n ng n h n Acid uric th i ra th n nhi u có th gây tình tr ng

k t t a urat trong th n, n ng h n có th tích m t trong d ch bao tim làm cho gia súc

au n ch t nhanh n u nó v a thi u c vitamin (D ng Thanh Liêm, 2003)

Giá tr sinh h c c a protein trong th c n c ánh giá b ng s hi n di n c a acidamin mà c th không t t ng h p c hay có t ng h p c c ng không áp ng

c nhu c u c a c th Trong các acid amin thi t y u có lo i th ng hay thi u, có

lo i ít thi u trong th c n, acid amin th ng hay thi u h t trong th c n g i là cácacid amin gi i h n, nó có trong th c n v i t l th p so v i nhu c u c a gia c m.Bên c nh các acid amin thi t y u khác các acid amin gi i h n quy t nh m c

t ng h p protein trong c th (NRC, 1994) Theo Robert (2008) thì trong 22 lo iacid amin trong c th gia c m có 10 acid amin thi t y u (arginine, methionine,histidine, phenylalanine, isoleucine, leucine, lysine, threonine, tryptophan và valine)

mà gia c m không th t t ng h p c mà ph i c b sung trong kh u ph n,trong ó methionine là acid amin gi i h n nh t N u protein có ch a t t c các acidamin thi t y u áp ng nhu c u c a c th thì chúng là protein có giá tr sinh h ccao và ng c l i (Bùi c L ng et al., 2001).

2.2.3 Ch t béo

Ch t béo là ngu n cung c p n ng l ng cao cho gia c m N ng l ng t cháy c a

ch t béo trong c th cao g p 2 - 2,5 l n so v i b t ng và protein Xu h ngtrong dinh d ng ng i trên th gi i ng i ta s d ng d u th c v t, nên m ng

v t ngày càng ít c s d ng S l ng m d này c dùng làm giàu n ng l ngtrong th c n gia c m N ng l ng t a nhi t khi chuy n hóa ch t béo ít h n chuy nhóa ch t m và ch t b t ng nên trong mùa hè gi i quy t n ng l ng b ng ch tbéo cho gà t t h n ch t b t ng và protein Ch t béo c ng là ch t dung môi hoà tan các vitamin và các s c t tan trong ch t béo giúp cho c th h p thu thu n

ti n N u thi u ch t béo thì s h p thu caroten, vitamin A, D, E và K s gi m c

bi t, gia c m ch t béo xúc ti n h p thu và tích l y s c t vàng s n màu lòng

và da gà thích h p v i th hi u c a ng i tiêu dùng Ch t béo còn cung c p m t sacid béo thi t y u, c n thi t cho c th ng v t nh acid linoleic, acid linolenic vàacid arachidonic (D ng Thanh Liêm, 2003) Cho n nhi u ch t béo làm t ng th igian l u gi th c n trong ru t và cho phép s tiêu hóa hoàn ch nh h n và s h pthu các d ng ch t khác cao h n (Mateos et al., 1981; Sell et al., 1983) Ch t béo

trong th c n làm gi m b i c a th c n h n h p d ng b t, t l ch t béo thích

h p làm t ng ngon mi ng cho gia c m V i gà th t cao s n có t c sinh tr ng

và n ng su t tr ng cao có th t ng ch t béo lên 5 - 7% Tuy nhiên, khi b sung ch tbéo c n chú ý b sung ch t ch ng oxy hóa b o v các acid béo không no, b o vcác vitamin trong th c n (Lâm Minh Thu n, 2004) Trong th c n gia c m ch tbéo có th c cung c p t d u th c v t nh d u nành, cám, d u ph ng, d u d a

Và t m ng v t nh m bò, heo, cá Trong th c n gia c m th ng không bsung v t quá 8% ch t béo (D ng Thanh Liêm, 2003)

Ch c n ng c a các acid béo

Acid béo bão hòa (SFA) thì không ph i là acid béo thi t y u b i vì chúng có th

c t ng h p trong c th c a con ng i Kh u ph n cao acid béo bão hòa thì gia

ng t ng s cholesterol và LDL-cholesterol trong máu d n n nguy c cao v

b nh ng m ch vành, b nh ti u ng, b nh béo phì (Grundy, 1997), trong khi óacid béo ch a bão hòa n nh acid oleic và linolenic có th làm gi m t ng s

cholesterol và LDL-cholesterol trong máu (Etherton et al., 1999) M t k t qu

ng t c tìm ra khi SFA c thay th b ng PUFA (Goodnight et al., 1982).

Acid linoleic (LA, ω-6) và acidα-linolenic (ALA, ω-3) c g i là acid béo thi t

y u vì nh ng acid này không c t ng h p trong c th con ng i và ph i ccung c p t th c n và chúng là ti n ch t cho eicosanoids Các eicosanoids ch y u

có ý ngh a sinh h c i v i con ng i là m t nhóm các phân t có ngu n g c tacid béo C20 nh acid arachidonic (AA,ω-6) và c bi t là acid eicosapentaenoic(EPA, ω-3) Nh ng eicosanoids c ng trong màng phospholipid kép c a t bào

(Nakamura et al., 1996 ; Zhou & Nilsson, 2001) và có m t lo t ch c n ng sinh lý bao g m truy n các tín hi u (Funk, 2001), chuy n kênh ion (Kang et al., 1996) và

i u hòa bi u hi n c a gen (Clarke & Jump, 1994).

Có nghiên c u c t p trung trên prostaglandin (PGs), thromboxanes (TXs) vàleukotrienes (LTs) l y t nh ng AA và EPA nh ng ch t này c dùng s n xu tcyclooxygenase (COX) và lipoxygenase (LOX) Kh u ph n b sung DHA và EPAlàm gi m s n xu t 2-series prostaglandins (PG2), 2-series thromboxanes (TX2) và4-series leukotrienes (LT4) nh ng ch t này có th thúc y ch ng viêm và co

m ch, kích thích t p h p ti u c u H n th n a, ch t 3-series prostaglandins (PG3)

và 3-series thromboxanes (TX3) và 5-series leukotrienes (LT5) là nh ng ch t i ukhi n nh ng ho t ng nh nh h ng cho các b ch c u trung tính và gia t ng bám dính c a chúng lên thành m ch n i m c, liên quan n thu c giãn m ch và c

ch ho t ng k t t p c a ti u c u H n th n a, DHA là m t acid béo quan tr ngtrên màng t bào và c bi t r t phong phú trong mô th n kinh và võng m c.Ngoài ra, DHA thì r t c n thi t trong s phát tri n th giác và th n kinh Trong khi

ó, s gia t ng acid béo ω-6, c bi t là AA trong kh u ph n, óng góp vào shình thành eicosanoid và k t h p v i acid béo ω-3 cho enzyme COX và LOX, do

ó d n n ho t ng trái ng c trong ch c n ng sinh lý Khi gi i thích v s t ng

h p sinh lý c a acid béo ω-3 trong s c kh e c a con ng i, s t p trung nhi u

n h t nên ch n m c cân b ng úng c a ω-6:ω-3 trong kh u ph n (Lewis et al., 1986; Weber et al., 1986 & Hutchins, 2005).

2.2.4 Ch t x

Trong th c n gia súc, gia c m, ch t x thô bao g m: cellulose, hemicellulose,pectin, lignin, cutin

gà con h u nh không tiêu hóa c ch t x gà tr ng thành, manh tràng

c a chúng có s ho t ng c a vi sinh v t nên có th tiêu hóa c m t l ng ít

ch t x , kho ng t 3 – 6%, vì v y v m t giá tr dinh d ng coi nh chúng không

có giá tr Tuy nhiên, v tác d ng khác c a ch t x trong th c n c ng nên l u ý(D ng Thanh Liêm, 2003)

Tác d ng t t c a ch t x là v i t l v a ph i có tác d ng kích thích nhu ng di u,

d dày c , ru t già làm cho s chuy n v n th c n trong ng tiêu hóa và t o rakhuôn phân giúp cho gia c m i tiêu phân bình th ng; i v i gia c m gi ng tronggiai o n h u b , ch t x có tác d ng kích thích d dày c và dung tích ng tiêu hóaphát tri n; khi h n ch th c n tránh s m p m c a gia c m, n u t ng ch t xtrong kh u ph n lên s tránh s c n m l n nhau (D ng Thanh Liêm, 2003)

Tác d ng x u c a ch t x là ch t x t ng lên quá nhi u trong th c n s làm gi m

th p s tiêu hóa, h p thu các ch t dinh d ng trong th c n mà quan tr ng nh t làprotein và ch t b t ng, làm gi m giá tr n ng l ng th c n, làm gi m tính ngon

mi ng c a gia c m, làm cho tiêu ra nhi u phân làm chu ng tr i luôn luôn m t(D ng Thanh Liêm, 2003)

Theo Lê H ng M n (2004) ch t x không th thi u c trong th c n nh ng trong

ch n nuôi gia c m ch v i l th p, không quá 5%, ng cao h n không tiêu hóa

c khóng có l i mà còn tiêu t n n ng l ng, c ng 1% ch t x trong kh u ph n

ph i t n thêm 0,34 Kcal n ng l ng trao i

2.2.5 Vitamin

Vitamin là nh ng h p ch t h u c c n thi t cho gia c m v i s l ng nh Vitamin

c phân chia làm hai nhóm Nhóm vitamin tan trong n c có ch c n ng c acoenzyme chuyên ch trong trao i carbohydrate, ch t béo, acid amin hay tham giaxúc tác ph n ng liên quan n v n chuy n i n t Vitamin tan trong ch t béo

c h p thu vào c th thông qua kh u ph n có ch t béo và d tr gan Vitamin

A tham gia vào s t ng h p rhodopsin m t, d ch nh y da và s hình thành c a

m t s hormone steroid Vitamin D là ti n ch t c a hormone steroid mà hormonenày chi ph i v n chuy n canci trong c th Vitamin E và K là hai vitamin tan trong

ch t béo c n thi t cho gia c m (Rose, 1997) Vitamin C c t ng h p gia c m vàkhông c yêu c u trong kh u ph n, tuy nhiên c n thi t b sung vitamin C khi gia

c m b stress t ng c ng s c kháng Vitamin v i li u l ng r t nh trong th c

n nh ng vitamin có vai trò r t quan tr ng Vitamin tham gia vào các quá trình xúctác sinh h c trong trao i các ch t dinh d ng nh protein, carbohydrate, ch t béo,

ch t khoáng, các ho t ng c a hormone và enzyme Vitamin tham gia vào thành

ph n c u t o m t s l n hormone và enzyme Th a và thi u b t c m t lo i vitaminnào u nh h ng lên quá trình phát tri n và sinh s n c a gia súc, gia c m (D ngThanh Liêm, 2003) Vitamin c n c b sung m b o nhu c u t i thi u c a gia

c m và kho ng sai l ch trong b sung cho phép theo th t nhu c u t 10 - 30 l n

i v i vitamin A, 4 - 10 l n i v i vitamin D3 và 2 - 4 i v i choline chloride.Niacin, riboflavin, acid pantothenic có th ch p nh n m c cao t 10 - 20 l n nhu

c u dinh d ng c a gia c m Vitamin E th ng c dung n p t t m c cao

n nhu c u 100 l n Vitamin K, C, thiamin và acid folic th ng c dung n p t t

m c ít nh t 1.000 l n Pyridoxine có th dung n p t t m c g p 50 l n nhu

c u (Aboaysha et al., 1979).

2.2.6 Ch t khoáng

Ch t khoáng là ph n vô c trong th c n và mô Ch t khoáng c chia thành hai

lo i d a vào s l ng c yêu c u trong kh u ph n Khoáng c s d ng nh

ph n tr m trong kh u ph n, h n n a nhu c u r t ít c tính b ng s mg trong kg

kh u ph n (NRC, 1994) Ch t khoáng chi m kho ng 3% kh i l ng c th gia c m,trong ó ch a 40 nguyên t khoáng, n nay ng i ta ã phát hi n c 14 nguyên

t khoáng c n thi t cho gia c m Các nguyên t a l ng g m Ca, P, Mg, Na, K, Cl,S,… Các nguyên t khoáng vi l ng g m Fe, Cu, Co, Mn, I, Se, Zn Các nguyên tkhoáng tham gia c u t o b x ng, c u t o t bào d i d ng mu i c a chúng, làthành ph n c a máu, enzyme và vitamin (D ng Thanh Liêm, 2003) Canxi vàphospho r t c n thi t cho s hình thành và duy trì b x ng Canxi d th a s gây

tr ng i cho tính h u d ng c a các khoáng ch t khác, ch ng h n nh phospho,magie, mangan, k m T l 2 canxi v i 1 phospho trong th c n là phù h p nh t i

v i gia c m Nh ng n u m t ngu n canci có ch a m c cao c a magiê thì không

nên s d ng trong th c n gia c m (Stillmak et al., 1971) Phospho trong th c n

ch c gia c m tiêu hóa kho ng 30 - 40% c a phospho t ng s , còn l i d ngphospho phytate khó tiêu hóa Ch có kho ng 10% phospho phytate trong b p và lúa

mì c tiêu hóa gia c m (Nelson, 1976) Natri và Clo c ng r t c n thi t cho t t

c ng v t (NRC, 1994) Kh u ph n cân i natri, kali và clo là y u t quy t nhquan tr ng c a s cân b ng acid - base trong c th gia c m (Mongin, 1981) Các

y u t khoáng khác nh ng, s t th ng có m t y trong th c n nên không

c n b sung (NRC, 1994)

2.3 NHU C U DINH D NG

C ng nh các gia súc khác, gia c m yêu c u b n thành ph n d ng ch t nh n ng

ng, protein, khoáng và vitamin Nhu c u dinh d ng c a gia c m ch u nh

ng c a nhi u y u t nh di truy n, tính bi t, môi tr ng, ch t l ng c a th c n

và s cân i c a các thành ph n dinh d ng trong ó S thi u h t và không cân

b ng c a m t d ng ch t nào c ng s nh h ng n n ng su t (Nguy n c

ng, 2006) Theo Galor (1983) thì m t kh u ph n cân b ng, áp ng các yêu c udinh d ng c xem là i u ki n tiên quy t cho hi u qu s n xu t tr ng và th t

2.3.1 Nhu c u n ng l ng

ng l ng là m t trong nh ng ch tiêu quan tr ng ánh giá giá tr dinh d ng

c a th c n i v i gia c m phân và n c ti u th i ra ng th i, vì th trong th c

ti n s n xu t giá tr n ng l ng c a th c n th ng c bi u th d i d ng n ng

ng trao i (Nguy n c H ng, 2006) M c ích chính trong vi c s d ng th c

n là s n xu t n ng l ng cung c p cho các ho t ng c th Tr c h t n ng

ng th c n c áp ng cho nhu c u duy trì c th Khi th c n cung c p n ng

ng v t quá nhu c u duy trì thì c c th s d ng cho các nhi m v s n xu t(D ng Thanh Liêm 2003) Ph n n ng l ng cung c p d th a so v i nhu c u s

c chuy n i thành m và c d tr trong c th gia c m (Robert, 2008) Gia

c m nh n th c n v i s l ng phù h p v i nhu c u c a chúng S ti p nh n th c

n gia c m có liên quan ngh ch v i hàm l ng n ng l ng trong kh u ph n th c

n Gia c m th c n nhi u khi th c n ch a n ng l ng th p và ng c l i (Bùi c

L ng et al., 2001) Theo NRC (1994) quá trình chuy n hóa n ng l ng c a (NL)

c a gia c m c trình bày qua s 1

1: S chuy n hóa n ng l ng gia c m (NRC, 1994)

Nh v y, n ng l ng thô không c c th gia c m s d ng vì qua quá trình tiêuhóa, h p thu và trao i thì m t ph n n ng l ng b tiêu hao ho c b th i ra ngoàitheo ch t không tiêu hóa c trong n c ti u và phân N ng l ng c a th c n

c c th h p thu và s d ng c g i là n ng l ng trao i Nhu c u n ng

ng c a gia c m thay i theo nhi t môi tr ng, gi ng, loài, gi i tính và kh

ng s n xu t c a gia c m (Nguy n c H ng, 2006)

M c n ng l ng trao i i v i gà th t công nghi p là 3100 kcal/kg th c n, gà

tr ng công nghi p giai o n t gà con n 10 tu n tu i là 2900 kcal/kg th c n vàgiai o n t 11 tu n tu i n là 2800 kcal/kg th c n, gà th v n giai o n t

1 - 21 ngày tu i là 3000 kcal/kg, giai o n gà giò - xu t là 2800 kcal/kg th c n(D ng Thanh Liêm, 2003) Theo Leeson et al., (1997) thì nhu c u n ng l ng(ME) cho gà th t t 2900 - 3150 kcal/kg Theo Rose (1997) nhu c u n ng l ng(ME) cho gà th t t 35 ngày tu i n xu t chu ng là 13 - 13,4MJ/kg

M c n ng l ng trao i i v i gà Sao nuôi th t giai o n t 0 - 4 tu n tu i là

11,3 MJ/kg th c n, giai o n 5 - 12 tu n tu i là 12,1 MJ/kg th c n (Mandal et

al., 1999) Theo Moreki (2005) m c n ng l ng trao i i v i gà Sao nuôi th tgiai o n t 0 - 8 tu n tu i là 12,1 MJ/kg th c n, giai o n 9 tu n - xu t chu ng(14 - 16 tu n tu i) là 12,3 MJ/kg th c n Theo ngh c a Nahashon et al.,

(2006) m c n ng l ng trao i i v i gà Sao nuôi th t t 0 - 5 tu n tu i là 3.000kcal/kg th c n, giai o n 5-16 tu n tu i là 3.100 kcal/kg th c n Theo Phùng

c Ti n et al., (2006) m c n ng l ng trao i i v i gà Sao nuôi th t t 0 - 4

tu n tu i là 3.000 kcal/kg th c n, giai o n 5 - 9 tu n tu i là 3.100 kcal/kg th c

n, giai o n 9 tu n n gi t th t là 3.200 kcal/kg th c n

M i t ng quan gi a n ng l ng và protein

Thông th ng, protein không c cho r ng là ngu n cung c p n ng l ng trong

kh u ph n nh ng nó óng góp áng k vào nhu c u n ng l ng c a gia c m Khi

ng lipid và carbohydrate cung c p không , protein s c s d ng nh ngu ncung c p n ng l ng chính cho gia c m (John, 2000)

S quan h ch t ch gi a n ng l ng trao i v i protein theo m t h ng s nh t

nh trong kh u ph n th c n cho t ng giai o n phát tri n và s n xu t c a gia c m

H ng s ó c tính b ng h ng s kcal ME/CP trong th c n

2.3.2 Nhu c u v protein và acid amin c a gà th t

Protein c yêu c u trong kh u ph n nh là ngu n acid amin mà nó liên quan t i

vi c hình thành da, mô c , lông, tr ng,… Protein c a c th trong tình tr ng ch c

ng v i s t ng h p và s thoái hóa x y ra liên t c; h n n a, s cung c p y acid amin trong kh u ph n thì c quan tâm Khi cung c p thi u protein trong

kh u ph n ( c bi t là acid amin) s làm gi m ho c d ng t ng tr ng ho c s n xu t

và gây tr ng i cho ch c n ng c n thi t c a c th (Robert, 2008)

Nhu c u protein cho gà th t bao g m nhu c u cho duy trì, t ng tr ng và t ng h plông Theo Nguy n c H ng (2006) trích d n t Singh (1988) thì nhu c u protein

t ng th cho gà th t c trình bày qua công th c (1)

Pr(g) = 0,0016 x TLCT(g) + (0,18 x TT(g) + (0,07 x TLCT(g) x 0,82)/0,64 (1)

Pr(g): nhu c u protein c n thi t (g/con/ngày); TLCT: tr ng l ng c th (g); TT: t ng tr ng (g/ngày); 0,0016: nhu c u protein (g) cho duy trì 1 gam TLCT; 0,18: t l protein trong th t là 18%; 0,07: t l lông gà so v i TLCT là 7%; 0,82: t l protein trong lông là 82%; 0,64: Hi u qu

d ng protein c a gà th t.

Trong giai o n sinh tr ng, t l protein và acid amin trong kh u ph n c a gà th t

c n c t ng lên N u protein kh u ph n gi m thì s c sinh tr ng và tích l y nit

c a gia c m s b gi m m c dù hi u qu s d ng th c n có th t ng (Nguy n c

ng, 2006 trích d n t Shafey và Mc Donald, 1991) Do gà r t nh y c m v i m cprotein kh u ph n nên trong th i k sinh tr ng gà có th tiêu th l ng protein

ng ng v i nhu c u c a chúng khi nuôi các kh u ph n t ch n (Nguy n c

ng, 2006 trích d n t Shariatmadri and Forbes, 1993)

M c protein thô (CP) trong kh u ph n i v i gà Sao nuôi th t giai n 0 - 4

tu n tu i là 22%, giai o n 5 - 8 tu n tu i là 20%, giai o n 9 - 12 tu n tu i là

16% (Mandal et al., 1999) Theo Moreki (2005) m c CP trong kh u ph n i v i

gà Sao nuôi th t giai n 0 - 4 tu n tu i là 24%, giai o n 5 - 8 tu n tu i là20%, giai o n 9 tu n tu i n xu t chu ng (14 - 16 tu n tu i) là 16% Theo

ngh c a Nahashon et al., (2006) m c CP i v i gà Sao nuôi th t t 0 - 8 tu n

tu i là 24%, giai o n 9-16 tu n tu i là 17% Theo Phùng c Ti n et al., (2006)

m c CP i v i gà Sao nuôi th t t 0 - 4 tu n tu i là 22%, giai o n 5 - 9 tu n

tu i là 20%, giai o n 9 tu n - gi t th t là 18% Theo Leeson et al., (1997) thì

nhu c u CP trong kh u ph n gà th t là 16 - 23%, tuy nhiên còn ph i tùy thu cvào m c n ng l ng (ME) c a kh u ph n Theo Rose (1997) nhu c u CP trong

kh u ph n cho gà th t t 35 ngày tu i n xu t chu ng là 18 - 22% Theo Vi n

Ch n Nuôi Qu c Gia (1995) nhu c u protein thô (CP) c a gi ng gà a ph ng:

Skinner et al., 1991) Khi gà c nuôi d ng cùng m c acid amin không thay th

nh ng khác nhau v acid amin thay th và n ng l ng thì gà s tiêu t n l ng th c

n nh nhau và tích l y l ng protein nh nhau (Nguy n c H ng, 2006 trích d n

t Summers et al., 1992) Nh v y, gà có th n l ng th c n th a mãn nhu c uacid amin không thay th mà không ph i là nhu c u n ng l ng (Nguy n c

ng, 2006 trích d n t Parr and Summers, 1991)

Nhu c u protein và acid amin khác nhau ph thu c vào tình tr ng s n xu t c a gia

c m, mà c th là khác nhau gi a giai n t ng tr ng và giai o n s n xu t tr ng

Ví d i v i gi ng gà th t có nhu c u cao acid amin t ng tr ng nhanh, còn i v i

gà tr ng thành c n nhu c u acid amin th p h n gà tr ng Kích th c c th , t c

t ng tr ng và s n xu t tr ng c a gia c m c xác nh b i gen c a chúng Vì

v y, nhu c u acid amin c ng khác nhau tùy giai o n, tùy gi ng và tình tr ng c a gia

c m T l acid amin c tính d a vào m c t ng lysine là 1,10% i v i gà th t 0

- 21 ngày tu i và 1,00% i v i gà th t t 21 - 42 ngày tu i (NRC, 1994) thì t l acidamin c tính d a vào t ng nhu c u lysine (1,30%)

Theo Leeson et al., (1997) thì yêu c u v thành ph n dinh d ng c a kh u ph n gàSao c th hi n b ng 4.

ng 4: Thành ph n dinh d ng c a kh u ph n gà Sao

ng tr ng

Ch tiêu

Kh i ng (0 – 4 tu n) (5 – 8 tu n) (9 tu n – XC)

Ngu n: Leeson và Summers (1997) XC: xu t chu ng.

Theo Phùng c Ti n et al., 2006 thì ch tiêu dinh d ng i v i kh u ph n nuôi gàSao l y th t c trình bày b ng 5

ng 5: Ch tiêu dinh d ng nuôi gà Sao l y th t

vào i u ki n môi tr ng, lo i th c n và giai o n sinh tr ng hay s n xu t c a gia

c m Ngo i tr vitamin tan trong d u m (A, D, K, E), các vitamin d tr trong c

th r t ít, c bi t vitamin nhóm B và vitamin C, cho nên c n ph i cung c p y vitamin trong kh u ph n n hàng ngày nh m th a mãn nhu c u c a gia c m(Nguy n c H ng, 2006 trích d n t Nowland, 1978) Các vitamin hòa tan trong

m c d tr m t l ng thích h p trong c th và không b bài ti t ra ngoài theo

c ti u Vì v y, khi nào l ng vitamin a vào thi u thì c th có th s d ngngu n d tr (Nguy n c H ng, 2006) Tuy nhiên, khi l ng vitamin a vào c

th nhi u, các vitamin hòa tan trong m có th tích l y t n m c t i a Cácvitamin hòa tan trong n c trong kh u ph n th c t th ng không cho nhu c u

c a gia c m nên c n c b sung thêm Gia c m n kh u ph n thi u các vitamin,

ch b sung vi khoáng có tri u ch ng g y y u, gi m nh y c m Stress nhi t vàthi u vitamin trong kh u ph n nh h ng x u n s c s ng và tính mi n d ch c a gà

th t (Nguy n c H ng, 2006 trích d n t Deyhim et al., 1994).

2.3.4 Nhu c u khoáng

Khoáng r t c n thi t i v i gia c m và tùy theo nhu c u i v i c th mà khoáng

c chia làm hai lo i là các nguyên t a l ng và các nguyên t vi l ng

ng 6: Nhu c u ch t khoáng tính trong 1 kg th c n h n h p c a gia c m

Lo i gia c m Ca

(%)

P (%)

NaCl (%)

Fe (mg)

Cu (mg)

Mg (mg)

Mn (mg)

Zn (mg)

2.4 CÁC LO I TH C LI U DÙNG TRONG THÍ NGHI M

2.4.1 Cám g o

Cám g o là ph ph m t vi c xay xát lúa g o nên có nhi u n c ta Trong cám

g o m c n ng l ng không cao kho ng 2300 - 2500Kcal/kg, hàm l ng protein

ng i cao t 11 - 12% (Lâm Minh Thu n, 2004) Ngoài ra còn có ch a nhi u

ch t béo 10 - 15 % lipid thô, 8 - 9% ch t x thô, khoáng t ng s 9 - 10%, vitamin

nh t là vitamin B1, trong 1kg cám g o có kho ng 22mg vitamin B1, 13mg B6 và0,43mg biotin (Lê c Ngoan , 2004) Trong th c n gà con nên s d ng cám g o

m c 5 - 7%, gà h u b và gà có th s d ng t l cao h n 10 - 12% (Lâm MinhThu n, 2004).

2.4.2 Ph ph m cá tra

Gi i thi u ph ph m cá tra

Cá tra (Pangassius hypophthalmus) là 1 trong 28 loài thu c h Pangasiidae phân b

u v c sông Mekong Ngoài ra, loài cá này c ng c phân b Campuchia,

Lào, Thái Lan (Roberts et al., 1991) Cá tra c nuôi t p trung BSCL ch y u

là nuôi bè và s d ng th c n t nhiên n n m 2000 cá nuôi bè c cho n th c

n ph i tr n (Nguyen Anh Tuan et al., 2003). mi n nam Vi t Nam, c bi t làBSCL cá tra r t ph bi n và tr thành món n th ng ngày c a nhi u ng i Vi tNam Vào mùa n c n i cá tra di chuy n theo con n c cho vi c sinh s n và cá con

s b t u dòng i vào mùa m a (Trinh Quoc Trong et al., 2002 trích d n t NRC,

2002) Cá tra tr ng thành chi u dài 130 cm, t tr ng l ng 44kg Cá thích h ptrong môi tr ng pH 6,5 - 7,5, nhi t 22 - 26 0C Cá cái thành th c kho ng 3 n m

tu i và tr ng l ng t kho ng 3kg Tuy nhiên, cá c thành th c kho ng 2 n m

tu i, nh ng trong t nhiên d ng nh ho t ng giao ph i c a cá c cùng th i

i m v i cá cái Nh ng gi ng cá tra trong t nhiên sinh s n 2 l n/ m, nh ng khinuôi trong bè thì s sinh l n 2 sau l n 1 t 6 - 17 tu n (FAO, 2002)

m 2008, Vi t Nam xu t kh u h n 640 nghìn t n cá tra v i kim ng ch t 1,45USD Th tr ng xu t kh u cá tra t n 100 n c ( m 2007) ã ng lên t i 144

n c (n m 2008) (www.Vasep.com.vn) Theo c nuôi tr ng th y n thu c BNông Nghi p và Phát tri n Nông Thôn (B NN& PTNT), m 2009 xu t kh u cáTra a Vi t Nam trên th gi i t 600 nghìn t n Theo Vasep n m 2010 xu t kh u

cá tra c a Vi t Nam t 659.400 t n và 1,427 t ô

K ho ch s n xu t và tiêu th cá tra n m 2011, s n l ng c t 1,2 - 1,3 tri u t n;kim ng ch XK t 1,45 - 1,55 t USD (www.hoinghecavietnam.org.vn)

B t cá tra

Cá tra s ng phi lê tách th t ra kh i u, x ng và n i t ng Th t phi lê c ch bi nthành nh ng s n ph m tiêu th Ph ph m là ph n còn l i c a cá tra sau khi tách th tphi lê Ph ph m này c các công ty ch bi n thành m và b t cá tra s d ng làm

th c n ch n nuôi Ph ph m c ch bi n thành các s n ph m nh b t cá tra lo i

1 (CP>50%), b t cá tra lo i 2 (CP<50%)

2: Qui trình ch bi n ph ph m cá tra a nhà máy ch bi n Bình An

K t qu nghiên c u c a Bui Xuan Men (2005) thì hoàn toàn có th s d ng cá tra

i thay th th c n protein trong kh u ph n v t lai nuôi th t mà không nh h ng

hóa th c n cao h n so v i i ch ng Trong khi ó kh u ph n thay th ph ph m

cá tra t i m c 100% thì l i cho h s chy n hóa th c n th p h n so v i i

ch ng Tuy v y, s khác bi t v h s th c n gi a các nghi m th c thí nghi mkhác bi t không có ý ngh a th ng kê (P>0,05)

K t qu nghiên c u c a Nguy n Thùy Linh (2010) s d ng ph ph m cá tra t ithay th b t cá trên V t Xiêm c i ti n t 4-12 tu n tu i cho th y l ng DM và proteinthô n vào cao nh t nghi m th c thay th 75% b t cá b ng ph ph m cá tra T ng

tr ng cao nh t nghi m th c thay th 50% và 75% b t cá b ng ph ph m cá tra H

s chuy n hóa th c n gi a các nghi m th c khác bi t không có ý ngh a (P>0,05),

th p nh t là nghi m th c thay th 50% và 100% b t cá b ng ph ph m cá tra

K t qu nghiên c u c a Tr n Th Thúy H ng (2010) s d ng ph ph m các tratrong kh u ph n v t con và v t sinh s n h ng tr ng cho th y tiêu t n th c n (DM)trung bình hàng ngày m c 78,7 ;75,9 và 73,6 g DM/con/ngày (P<0,001); m c

ng tr ng bình quân hàng ngày c a v t con gi a các nghi m th c t c 23,5 ;23,0; 20,7 g/con (P<001), FCR l n l t là 3,36; 3,30 và 3,55 (P<0,01) t ng ngcho các nghi m th c PP0, PP40, PP70 Chi phí th c n cho m i kg t ng tr ng c a

v t c gi m 16% nghi m th c v t n kh u ph n có 40% ph ph m cá tra K t

qu thí nghi m trên v t giai o n 29-41 tu n tu i cho th y b sung ph ph m cátra trong kh u ph n không nh h ng n các ch tiêu ch t l ng tr ng v t FCRtính trên 10 qu tr ng nghi m th c s d ng 36% ph ph m cá tra t ng ng

v i kh u ph n không s d ng ph ph m và gi m c 11% chi phí th c n s n

xu t 1 qu tr ng

2.4.3 Môn n c chua

Môn n c (Colocasia esculenta) là m t lo i cây tr ng nhi t i có ti m n ng cao

vì n ng su t c a r (c ), thân và lá cao Khi c cung c p n c y , môn

c t n ng su t trên 250 t n / ha / n m (Ngo Huu Toan and Preston2008; Hoang Nghia Duyet 2010, unpublished observations) Kh n ng này c amôn n c thu n l i phát tri n trong u ki n ng p n c và nh ng n i tnghèo dinh d ng, không phù h p cho các lo i cây tr ng khác