ẢNH HƯỞNG của gạo lức TRONG KHẨU PHẦN lên sự TĂNG TRỌNG của gà TA GIAI ĐỌAN 4 12 TUẦN TUỔI

Toàn thân có màu lông tr ng.. Gà Ác c nuôi theo àn nh trong các h dân... Ru t già: Chia làm ba ph n: Manh tràng caecum, k t tràng colon và tr c tràng rectum.. Ngoài ra manh tràng còn có

n Th , 2012

I CAM OAN

Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên c u c a b n thân Các s li u, k t qutrình bày trong lu n v n là trung th c và ch a t ng c ai công b trong các côngtrình lu n v n nào tr c ây

Tác gi

ng V n Trung

I C M N

Tr i qua nh ng n m h c t p và rèn luy n d i mái tr ng i h c C n Th , nay tôi

ã th c hi n c c m là hoàn thành lu n v n t t nghi p và s p tr thành m t

k s Ch n Nuôi Thú Y Trong quá trình h c t p và rèn luy n tôi ã c s giúp

c a quý th y cô và b n bè, tôi chân thành bi t n n nh ng ng i ã giúp tôi

nh ng n m tháng qua

Tôi xin thành kính dâng lên cha m tôi là nh ng ng i sinh thành, nuôi d ng,

ng viên và t tr n ni m tin vào tôi trong su t quá trình h c t p và rèn luy n.Xin t lòng bi t n sâu s c n th y Bùi Xuân M n ng i ã h t lòng th ng yêu,

ch d y, ng viên, h ng d n nhi t tình và giúp tôi trong su t quá trình th c

hi n tài lu n v n t t nghi p

Xin chân thành bi t n n cô c v n Nguy n Th Tuy t Nhung ã lo l ng, d y d

l p Ch n Nuôi Thú Y khóa 34 trong nh ng n m qua

Xin chân thành bi t n n quý th y cô trong B môn Ch n Nuôi và B môn Thú Y

ã t n tình d y d , truy n t ki n th c và kinh nghi m quý báu cho tôi

Xin c m n t t c nh ng ng i ã giúp tôi hoàn thành lu n v n t t nghi p

C L C

L I CAM OAN i

L I C M N ii

M C L C iii

DANH M C T VI T T T v

DANH M C B NG VÀ S vi

DANH M C HÌNH NH VÀ BI U vii

TÓM L C viii

CH NG 1: T V N 1

CH NG 2: C KH O TÀI LI U 2

2.1 NGU N G C C A GÀ TA 2

2.2 CÁC GI NG GÀ C NUÔI PH BI N T I VI T NAM 3 2.2.1 Gà ông T o 3

2.2.2 Gà H 3

2.2.3 Gà Tàu vàng 3

2.2.4 Gà Ác 3

2.2.5 Gà Tam Hoàng 4

2.2.6 Các gi ng gà khác 4

2.3 C M C U T O VÀ SINH LÝ TIÊU HÓA GIA C M 4 2.3.1 M và xoang mi ng 5

2.3.2 Th c qu n và di u 5

2.3.3 D dày 5

2.3.4 Ru t 6

2.4 CHU NG TR I 7

2.4.1 Vai trò c a chu ng nuôi 7

2.4.2 Yêu c u chính c a chu ng nuôi 7

2.4.3 Ch n v trí xây d ng chu ng tr i 8

2.4.4 ng chu ng 8

2.4.5 Lo i chu ng gà công nghiêp 8

2.5 PH NG TH C NUÔI 10

2.5.1 Nuôi thâm canh trên l p n chu ng 10

2.5.2 Nuôi trên sàn 11

2.6 TIÊU CHU N V U KI N KHÍ H U 11

2.6.1 Nhi t 11

2.6.2 m 12

2.6.3 Ánh sáng 13

2.6.4 T c gió 13

2.7 NHU C U DINH D NG VÀ TH C N 14

2.7.1 Dinh d ng protein 14

2.7.1.1 Vai trò c a protein 14

2.7.1.2 Các y u t nh h ng n nhu c u và s d ng protein 17

2.7.2 Vai trò c a n ng l ng 18

2.7.2.1 Nhu c u n ng l ng cho sinh tr ng và s n xu t 20

2.7.2.2 M i t ng quan gi a ng l ng và protein 20

2.7.3 Vai trò ch t béo trong dinh d ng ng v t 22

2.7.4 Vai trò c a n c 23

2.7.5 Vai trò c a các ch t khoáng 24

2.7.6 Vai trò c a các vitamin 24

2.8 K THU T CH M SÓC VÀ NUÔI D NG 25

2.8.1 Giai o n nuôi úm gà con 25

2.8.2 Giai o n nuôi gà th t 29

2.8.3 Th gà ra v n 31

2.9 TH C N 32

2.9.1 B p 32

2.9.2 Cám 32

2.9.3 G o l c 33

2.10 QUY TRÌNH V SINH PHÒNG B NH 33

CH NG 3: PH NG TI N VÀ PH NG PHÁP 35

3.1 PH NG TI N THÍ NGHI M 35

3.1.1 Th i gian th c hi n 35

3.1.2 a m 35

3.1.3 i t ng thí nghi m 35

3.1.4 Chu ng tr i thí nghi m 35

3.1.5 D ng c 35

3.1.6 Th c n 35

3.1.7 Qui trình ch m sóc nuôi d ng 36

3.1.7.1 Giai o n úm 36

3.1.7.2 Giai o n thí nghi m 37

3.1.8 Thu c thú y 37

3.2 PH NG PHÁP THÍ NGHI M 37

3.2.1 B trí thí nghi m 37

3.2.2 Các ch tiêu theo dõi 38

3.3 X LÝ S LI U THÔNG KÊ 39

CH NG 4: K T QU VÀ TH O LU N 40

4.1 TIÊU T N TH C N I V I CÁC NGHI M TH C 40

4.2 KH N NG T NG TR NG C A GÀ THÍ NGHI M 41

4.3 H S CHUY N HÓA TH C N C A GÀ THÍ NGHI M43 4.4 TÌNH HÌNH D CH B NH VÀ T L HAO H T 44

4.5 NH H NG C A CHI PHÍ TH C N LÊN HI U QU KINH T 44

CH NG 5: K T LU N VÀ NGH 46

5.1 K T LU N 46

5.2 NGH 46

TÀI LI U THAM KH O 47

DANH M C B NG VÀ S

B ng 1 ng quan gi a nhi t môi tr ng và thân nhi t c a gà 12

B ng 2 ng l ng sinh ra khi t cháy 1 gam ch t dinh d ng 19

1 H th ng bi u th n ng l ng (NL) c a gia c m 20

B ng 3 T l chuy n hóa n ng l ng vào t ng tr ng c a gà 20

B ng 4 Ch s n ng l ng/protein theo gi ng và tu i gà 21

B ng 5 Kh n ng tiêu hóa các ch t béo c a gà 22

B ng 6 Thành ph n hóa h c (% VCK) c a g o l c 35

B ng 7 Thành ph n th c n h n h p 36

B ng 8 M c protein và n ng l ng trong các nghi m th c thí nghi m 40

B ng 9 Tiêu t n th c n (g/con/ngày) c a gà Ta t 4 - 12 tu n tu i i v i các nghi m th c thí nghi m 40

B ng 10 Kh n ng t ng tr ng c a gà thí nghi m 42

B ng 11 H s chuy n hóa th c n c a gà thí nghi m 43

B ng 12 nh h ng c a chi phí th c n lên hi u qu kinh t c a gà thí nghi m 45

DANH M C HÌNH NH VÀ BI U

Hình 1 Gà Ta 2

Hình 2 H tiêu hóa c a gà 5

Hình 3 G o l c 33

Hình 4 Th c n h n h p 36

Hình 5 Gà trong giai o n úm 37

Bi u 1 Tiêu t n th c n c a gà thí nghi m (g/con/ngày) 41

Bi u 2 ng tr ng c a gà thí nghi m (g/con/ngày) 42

Bi u 3 H s chuy n hóa th c n c a gà thí nghi m 44

TÓM L C

M t nghiên c u c th c hi n t i nông h thu c p Tràng Th 3, xã Trung Nh t,

qu n Th t N t, TP C n Th trong th i gian t tháng 1/2012 n tháng 4/2012 trên

gà Ta sinh tr ng nh m xác nh s thay th g o l c trong kh u ph n TAHH lên

do g o l c (có m c protein 13% và 2932 kcalME/kg).

t qu thí nghi m thu c ch cho th y, kh n ng t ng tr ng trung bình hàng ngày c a

gà t: 16,1, 16,1 và 14,5 g/con (P<0,05); M c tiêu th th c n hàng ngày: 56,2, 57,3, và 58,2 g/con (P<0,05); H s chuy n hóa th c n 3,48, 3,57, 4,03 (P<0,05) t ng ng cho các nghi m th c: C, NT1 và NT2.

d ng 10% g o l c k t h p v i 90% th c n h n h p trong kh u ph n gà Ta giai n sinh tr ng cho k t qu t ng tr ng không có s khác bi t so v i gà c n hoàn toàn

th c n h n h p và gi m c 1,5% chi phí th c n cho m i kg t ng tr ng.

d ng th c n h n h p t do k t h p g o l c t do trong kh u ph n gà Ta giai n sinh

tr ng cho k t qu t ng tr ng th p h n so v i gà c n hoàn toàn th c n h n h p và

ng 2,9% chi phí th c n cho m i kg t ng tr ng.

khóa: gà Ta, g o l c, t ng tr ng, tiêu t n th c n, hi u qu

Ch ng 1: T V N

Ch n nuôi gia c m n c ta ã có t lâu i và cho n nay nó v n c duy trì

ph bi n nhi u a ph ng, bên c nh ó còn góp ph n r t l n trong vi c phát tri nkinh t nông h và kinh t t n c S n ph m ch y u c a ngành gia c m là th t

và tr ng, ó là ngu n cung c p ph n l n th c ph m cho nhu c u tiêu dùng và xu t

kh u T ó, trên th gi i ã l y nhu c u tiêu dùng s n ph m ch n nuôi gia c m làm

th c o m c s ng ng i dân Th t và tr ng gia c m là lo i th c ph m ngon, b

ng, d ch bi n, d tiêu hóa, tiêu th r ng rãi và c xem nh m t trong nh ngprotein ng v t quan tr ng i v i con ng i

Ngày nay, m c s ng c a ng i dân ngày càng t ng cao, nhu c u tiêu th s n ph mgia c m c ng t ng lên m t cách rõ r t, bên c nh ó thì v n c nh tranh giá bán và

ch t l ng s n ph m v i các qu c gia khác ang là v n c nhi u nhà ch nnuôi quan tâm T ó, mô hình s n xu t theo ki u truy n th ng mang tính t cung

t c p, quy mô nh l không còn phù h p n a ng tr c thách th c giá c th c

n ngày m t t ng nh r t l n n giá c s n xu t t ó òi h i ng i ch n nuôi ph icung c p h p lý ch t dinh d ng cho v t nuôi h giá thành s n xu t Trong dinh

ng ng v t protein và n ng l ng là hai thành ph n c bi t quan tr ng Ng i

ch n nuôi ph i cung c p nhu c u protein và n ng l ng cho gà m i m b o chochúng sinh tr ng, sinh s n và phát tri n bình th ng Tuy nhiên m c s d ngprotein trên gà hi u qu , ph thu c r t nhi u vào ngu n n ng l ng cung c p t

Khuy n khích ng i ch n nuôi s d ng ngu n g o l c s n có a ph ng v i giá

th p k t h p v i th c n h n h p ch n nuôi gia c m b n v ng t i nông h

tr ng th p và tính òi p cao Vì v y, gà Ta hay gà Ri thích h p v i ch nuôi

qu ng canh theo h ng c th t và tr ng t ng h gia ình Trong t ng lai, khi màtrên i trà ngành gà nuôi các gi ng gà cao s n, nuôi thâm canh thì gà a ph ng(Ta, Ri) s c coi là m t c s n (Nguy n Duy Hoan, 1999)

n ng 50 -55 g/qu ( ng V Bình, 2007).

2.2.2 Gà H

Gà H có ngu n g c t thôn Song H thu c huy n Thu n Thành t nh B c Ninh

T m vóc, hình dáng và màu s c c a gà H t ng t gà ông T o tu i tr ngthành con tr ng n ng 3,5 – 4 kg, con mái n ng 3 - 3,5 kg Gà mái tr ng mu n,

s n l ng tr ng 50 - 60 qu /mái/n m, tr ng to (50 – 60 g), t l p n th p, gà mái

p tr ng và nuôi con v ng ( ng V Bình, 2007)

2.2.3 Gà Tàu vàng

Gà Tàu vàng có t m vóc l n Màu lông ph bi n là vàng r m, vàng m, có m

en c cánh và uôi Ph n l n gà Tàu vàng có mào n t i, m t s mào kép

Gà Tàu vàng m c lông ch m, gà tr ng 3 tháng tu i b lông v n ch a hoàn thi n

Tu i qu tr ng u tiên vào 180 ngày tu i, t l 26%, bình quân s n l ng

tr ng 100 qu /mái/n m, tr ng l ng tr ng 50 g/qu , tr ng có phôi 80%, t l p n88%, tính p cao, nuôi con khéo Gà s sinh có tr ng l ng 30g, vào 1,8 kg, lúc

tr ng thành gà tr ng n ng 3,0 kg, gà mái 2,1 kg Th ng m th t lúc 16 tu n tu i,con tr ng n ng 2,0 kg, con mái 1,5 kg, t l thân th t 67%, th t và tr ng ngon GàTàu vàng d nuôi, ki m m i t t ( ng V Bình, 2007)

2.2.4 Gà Ác

Gà Ác là m t gi ng gà c bi t n c ta, chúng ch y u c nuôi nhi u vùngnông thôn Mi n Nam G n ây chúng c ng c nuôi nhi u Mi n B c Gà Ác có

u nh , c ng n, m màu en Toàn thân có màu lông tr ng Da có màu en, chân

có màu xám xanh, bàn chân có n m ngón ( c g i là ng tr o) Gà ác d nuôi,thích ng v i nhi u ph ng th c nuôi d ng khác nhau, thích h p v i u ki n tnhiên c a n c ta, có kh n ng ki m m i t t, t l nuôi s ng cao ây là gi ng gà

nh c nuôi n th t, th t gà c coi là lo i th c n b i b s c kh e X ng

gà c ng có màu xám en, gà c nuôi n khi t tr ng l ng c th kho ng 250 –

300 g là bán c Gà Ác c nuôi theo àn nh trong các h dân Theo ào cLong (2004) thì gà Ác có các ch tiêu n ng su t sau: kh i l ng c th tu i tr ngthành con tr ng t 700 – 800 g và con mái t 500 – 600 g S n l ng tr ng t 80 -

90 tr ng/mái/n m Kh i l ng tr ng t 20-30 g T l tr ng có phôi 90% T l n

trên t ng s tr ng p t nhiên 70 - 80% T l nuôi s ng gà con 90% Kh i l ng c

th lúc gi t th t c 50 - 60 ngày tu i là 250 – 300 g Tiêu t n th c n t ng 1 kg

th tr ng n lúc gi t th t là 0,8 - 3,2 kg Riêng theo Nguy n V n Thi n et al

(1999) thì gà Ác có s c s ng cao, t l nuôi s ng t 1 ngày n 56 ngày tu i trungbình t 95 – 98%, cá bi t có àn t 100% Tr ng l ng lúc m i n là 16,3 - 16,5

ch n nuôi gi ng gà không phát tri n r ng rãi này c ng t c hi u qu kinh t

nh t nh

2.3 C M C U T O VÀ SINH LÝ TIÊU HÓA GIA C M

quan tiêu hoá c a gia c m khác bi t r t nhi u so v i ng v t có vú C u t o

t ng quát b máy tiêu hoá c a gia c m bao g m các b ph n ch y u sau: M ,xoang mi ng, h u, th c qu n, di u, d dày tuy n, d dày c , ru t non, ru t già và lhuy t (D ng Thanh Liêm, 2003)

Hình 2: H tiêu hóa c a gà

2.3.1 M và xoang mi ng

Gia c m có m c b c b i m t l p s ng có c u t o c bi t tu theo loài gà

m nh n thích nghi cho vi c m r a l y th c n trên c n

Xoang mi ng: Trong xoang mi ng có l i và m t h th ng tuy n n c b t r tphong phú và ph c t p h n ng v t có vú Tuy n n c b t ti t ra n c b t nh ngtrong ó không có enzyme tiêu hoá tinh b t Tác d ng c a n c b t là làm tr n

d nu t th c n, th m t th c n

2.3.2 Th c qu n và di u

ng th c qu n dài, tr c khi vào xoang ng c nó c phình to thành m t cái túi

g i là di u, sau ó tr l i nh ng th c qu n bình th ng vào d dày tuy n.Trên niêm m c su t ng th c qu n và di u có r t nhi u tuy n n c nh n Nh d ch

nh n ti t ra nhi u mà nó làm cho r t tr n gia c m d nu t th c n v i th c qu n

r t dài c a chúng Hình thái gi a th c qu n và di u gà r t d phân bi t lúc no

c ng nh lúc ói Di u có nh ng ch c n ng sinh lý quan tr ng nh : d tr và i u

ti t l ng th c n i trong ng tiêu hoá, ti t ra d ch di u th m t làm m m th c

n, di u còn ti t ra s a di u nuôi con nh chim b câu

2.3.3 D dày

D dày tuy n: N m tr c d dày c , có dung tích r t nh Th i gian th c n d ng

l i d dày tuy n c ng r t ng n D dày tuy n ti t ra HCl và enzyme pepsin b t

u tiêu hoá protein Th c n i qua ây c th m t b i d ch v và ti p t c cchuy n xu ng d dày c tiêu hoá ti p

D dày c : D dày c th ng c g i là m , có dung tích l n h n d dày tuy n.Trong niêm m c d dày c có lót b i l p t bào s ng hoá r t c ng ch ng l i s

va p, xay xát khi m nghi n th c n Ph n d i c a l p t bào này là l p t bào

ng sinh thay th cho l p t bào bên trên b bào mòn Trên b m t c a l p t bàonày có nhi u gai nh nhô lên làm cho niêm m c tr nên nhám Ng i ta g i nh nggai nh này là “r ng m ” D i kính hi n vi m i “r ng m ” có m t tuy n nh n r t

nh c nh Qua kh i l p t bào t ng sinh thì có mô c r t phát tri n, màu s m

Nh có h th ng c này giúp cho m co bóp r t m nh, nghi n nát th c n chu n bcho tiêu hoá ti p theo ru t M co bóp có chu k , tu theo tính ch t th c n màchu k co bóp có thay i giúp cho vi c nghi n th c n, loài chim th ng n

nh ng h t s i N u thi u s i thì làm gi m kh n ng tiêu hoá th c n h t trên 10%.Khi gà n nhi u x ho c n lông thì s i giúp nghi n nát nhanh h n, gà tiêu th th c

n nhi u h n (D ng Thanh Liêm, 2003)

2.3.4 Ru t

Ru t non: Là m t ng dài có o n r ng h p khác nhau và chia làm 3 o n: tá tràng (duodenum), không tràng (jejunum) và h i tràng (ileum) D i tác d ng c a các lo ienzyme t d ch v , d ch ru t, d ch tu và d ch m t do gan ti t ra, ph n l n các ch tdinh d ng nh carbonhydrate, protein, lipid c tiêu hoá và h p thu Nh ng

m nh th c n còn c ng ch a c nghi n k c a ng c l i d dày c nh nhu

ng ng c c a ru t non d dày c nghi n ti p Vì l ó nên niêm m c c a ddày c có màu vàng c a m t Th i gian tiêu hoá ru t non kho ng 6 - 8 gi(D ng Thanh Liêm, 2003)

Ru t già: Chia làm ba ph n: Manh tràng (caecum), k t tràng (colon) và tr c tràng (rectum) Manh tràng: Có c u t o thành hai nhánh i x ng r t phát tri n, ch ti pgiáp gi a ru t non và ru t già có van g i là van h i manh tràng không cho th c

n i ng c t ru t già lên ru t non manh tràng có quá trình lên men vi sinh v t,

m t ph n ch t x c ng c tiêu hoá ây gà ch tiêu hoá c 1% ch t x Protein ch a c tiêu hoá ru t non, xu ng ây c ng c vi sinh v t lên men

th i và s n sinh nhi u ch t c Ngoài ra manh tràng còn có quá trình t ng h pvitamin nhóm B, c bi t là vitamin B12 K t tràng có tác d ng nhu ng ng c a

ch t ch a lên manh tràng và t manh tràng xu ng tr c tràng i vào l huy t, quátrình h p thu ch t khoáng và n c ây t ng i m nh (D ng Thanh Liêm,2003)

L huy t (cloaca): Có c u t o g n gi ng nh m t cái túi, có các c a vào nh ru tgià, hai ng d n ni u, ng sinh d c Phân và n c ti u n m l huy t m t th igian, ây có quá trình h p thu mu i và n c Vì v y làm cho phân gia c m ckhô i N c ti u c ng b cô ng l i thành mu i urate màu tr ng u c c phân

N u cho gia c m n d th a protein thì mu i urate sinh ra nhi u làm cho phân cómàu tr ng nhi u, n u cho n thi u protein thì phân có màu en nhi u (D ng ThanhLiêm, 2003).

M t vai trò quan tr ng c a chu ng nuôi là cho kh u hao xây d ng trên m t n v

s n ph m th p Nh v y chu ng nuôi ph i có th i gian s dùng lâu dài và chi phíxây d ng th p

Không gây ô nhi m môi tr ng

Vai trò không kém ph n quan tr ng ngày nay liên quan n ngành ch n nuôi chúng

ta là n n ô nhi m môi tr ng và vi c x lý ch t th i t chu ng nuôi

Do ó, khi thi t k chu ng nuôi ta ph i chú ý n khâu x lý ch t th i t chu ngnuôi nh m h n ch nh ng m m b nh có th lây cho v t nuôi và không gây ô nhi mmôi tr ng chung quanh

2.4.2 Yêu c u chính c a chu ng nuôi

Do chu ng tr i óng nhi u vai trò quan tr ng nên vi c thi t k và xây d ng chu ng

tr i ph i th a mãn các yêu c u sau ây:

T o c u ki n t t cho v t nuôi và con ng i

Thu n l i cho vi c lao ng và qu n lý c a ng i ch n nuôi

Kh u hao xây d ng th p

Thu n l i giao thông

Không gây ô nhi m môi tr ng

Thu n ti n cho vi c m r ng và k t h p v i các mô hình s n xu t nông nghi pkhác.

Có c nh quan v sinh p (Võ V n S n, 2002)

2.4.3 Ch n v trí xây d ng chu ng tr i

Tr c khi xây d ng chu ng tr i nuôi gà, ng i ch n nuôi c n quan tâm n v trí

c ch n xây d ng chu ng tr i nh sau: chu ng tr i ph i cao ráo, thoáng mát,không ng n c, v sinh Trong quá trình úm gà con r t c n vitamin D do v ytrong quá trình xây d ng chu ng tr i nên chú ý vi c t n d ng ngu n vitamin này

b ng cách b trí chu ng tr i sao cho t n d ng c ngu n ánh sáng m t tr i Tuynhiên, ánh sáng sau 10 gi s không còn tác d ng i v i gà con (Nguy n c

Hi n, 1999)

2.4.4 H ng chu ng

ng chu ng c các nhà ch n nuôi quan tâm c bi t tránh các nhân t b t

l i nh gió lùa, m a t t, ánh sáng gay g t chi u th ng vào chu ng Ng i ta th ng

l y tr c i x ng d c c a dãy chu ng ch n h ng chu ng thích h p cho vi cxây d ng chu ng tr i Thông th ng tr c d c dãy chu ng ch y theo h ng ông

B c - Tây Nam ho c ch y theo h ng ông - Tây là có th tránh c gió lùa ông

B c th i vào chu ng, tránh c m a và gió Tây Nam, tránh c n ng ông vào

bu i sáng, n ng Tây vào bu i chi u chi u th ng vào chu ng N u tr c d c dãychu ng ch y theo h ng thích h p k trên thì hai u h i (hai t ng ch n u dãy)

c a chu ng, ho c h ng v ông B c - Tây Nam, ho c h ng v ông và Tây

ng n c n các lu ng gió, lu ng m a, các tia n ng gay g t b t l i (Võ V n Ninh,2003)

Tuy nhiên không ph i b t c n i nào, ta c ng có th ch n l y h ng nh ý Cho nêntrên th c t tùy theo th t, ta có th xây d ng theo h ng ông - Nam ho c Tây -

Nam, và kh c ph c b ng cây ch n gió, che n ng (Bùi Quang Toàn et al., 1980).

2.4.5 Lo i chu ng gà công nghi p

Ngành gà công nghi p hi n nay c b n có 3 lo i chu ng nuôi: Chu ng n n, chu ngsàn, chu ng l ng (gà )

dùng c chuyên dùng Trong ch n nuôi gà Ta t p trung ng b ng sông c u Longnhi u h u áp d ng ph ng th c nuôi chu ng n n.

Trong i u ki n công nghi p ph c v ngành nuôi gà ch a phát tri n, ph ng th cnuôi gà b ng chu ng n n v n là ch y u t t h n, d th c hi n h n

Tùy i u ki n kinh t , khoa h c k thu t và c m t ai, khí h u mà chu ng

Vi c u ti t khí h u nh t là vi c ch ng nóng lâu nay th ng dùng máy i u hòanhi t (th i không khí l nh) ho c “màng n c” k t h p v i qu t hút G n ây,

n gi n h n; ch dùng qu t hút theo ph ng pháp “hang gió” (tunnel ventilation)

v i u ki n chu ng nh sau:

Chu ng thông thoáng nh ng dài, có tr n th p kho ng 2,5 m N u chu ng có máitole l nh, m t d i lót l p cách nhi t thì không c n tr n, v i chi u cao mái 3 – 4 m.Hai vách l i chu ng có rèm c ng b ng nylon dày Khi che kín rèm hai bênvách t o thành m t cái hang úng ngh a en ch y dài t u n cu i chu ng uchu ng ch a “c a” và dàn l nh không khí vào, cu i chu ng l p h th ng qu thút có công su t l n Khi v n hành qu t hút y không khí ra kh i chu ng, t othành dòng không khí (gió) chuy n ng liên t c d c theo chu ng v i v n t c 2 -2,5 m/s

N u gà ang giai o n c n nhi u gi ánh sáng, thì dùng rèm che vách ng n nylontrong su t t n d ng ánh sáng ban ngày “C a” gió vào là vách l i tr ng

Tr ng h p ph i c t gi m gi ánh sáng, vách chu ng c thay th b ng t m nylon

en ng n ánh sáng “C a” gió vào, gió ra c ng c che t i hoàn toàn

Chu ng h

Chu ng h th ng là lo i chu ng có c m chung thông thoáng, ánh sáng tnhiên vì b n phía vách l i Lo i chu ng này k t c u nh , r ti n, d xây d ng, r tthích h p v i vùng nhi t i

Vi t Nam ta, v i u ki n khí h u c n c nói chung nóng nhi u, nóng uquanh n m phía Nam, ho c có vài tháng rét nh v mùa ông phía B c, nên

ch n lo i chu ng h là thích h p và cho hi u qu kinh t cao V i lo i chu ng h

này ta có th khai thác c t i a y u t nhi t , ánh sáng, gió, mà thiên nhiên u

ãi mà là ti m n ng vô t n c a khí h u nhi t i, gi m b t chí phí gi m giá thành

s n ph m

Chu ng sàn

V c b n chu ng sàn t ng t nh chu ng n n, ch thêm cái sàn chi m toàn b

ho c m t ph n l n di n tích chu ng Chu ng sàn thích h p cho gi ng gà th t i tiêuphân có nhi u n c Gà nuôi trên sàn t ng t nh trên l ng, h n ch vi c ti p xúc

v i phân rác Nh c m c a chu ng sàn là i l i, thao tác th công không thu n

l i (Võ Bá Th , 1996)

C n chú ý

N n chu ng kiên c tránh m t, d sát trùng, có nghiên nh t nh khônglàm ng n c, có s thoát n c t t Có h th ng thoát n c d i các m tmáng u ng

Mái chu ng: có th s d ng các lo i v t li u có cách nhi t t t Có th b trí cácvòi n c phun lên mái t o m a nhân t o lúc tr i nóng

Vách chu ng: ph i d làm v sinh và sát trùng, không có g d i chân t ng làm

c n tr vi c v sinh và quét chu ng tr i N u nuôi trên n n thì t ng ch xây cao

v a t m ng c a gà kho ng 30 - 40 cm, ph n trên là l i kín b o v gà, nên

có h th ng rèm che phòng m a t t, gió lùa N u nuôi l ng chu ng ph i có c a ravào, c a s ph i cao h n t m ng c a gà trong l ng (Nguy n c Hi n, 1999)

nh sau: có kh n ng c gi i hóa các quá trình làm vi c làm gi m nhi u s c lao

ng, quan sát àn gà d dàng h n, nó cho phép tìm ra nh ng con b nh m t cáchnhanh chóng và áp d ng các ph ng pháp phòng ng a b nh t t m t cách có hi u

qu , gà con ít ch t, l n ng u, ít g p r i ro

Nh ng nguyên li u c dùng làm ch t n chu ng ph i th a mãn nh ng yêu c usau: r và nh khi v n chuy n; khô và không b n m m c; có kh n ng hút m; có

kh n ng hút nhi t t t, không t o thành nhi u b i Ch t n chu ng có nhi u loài có

th s d ng c nh : dâm bào, mùn c a, r m r , v tr u M i loài ch t nchu ng này có kh n ng hút m khác nhau, tùy i u ki n nguyên li u có s n t ng

i mà chúng ta ch n ch t n chu ng Ng i ta có th nuôi gà trên l p n chu ngthay i ho c l p n chu ng không thay i

L p n chu ng thay i dày 5 cm, trong th i gian nuôi có th thay i vài l n ho cthay i hàng tu n S thay i nh v y tuy có s ch s , tránh c b nh t t nh ng

nó c ng có nhi u nh c m là: s cách nhi t c a n n chu ng không m b o, t nnguyên v t li u n chu ng, t n nhi u s c lao ng

L p n chu ng không thay i: Gà con c nuôi trên l p n chu ng không thay

i l n nào trong su t quá trình nuôi nh v y ti t ki m c s c lao ng L p nchu ng dày 20 – 30 cm, b o m cách nhi t t t Trong th i gian nuôi th ng xuyên

x i l t ch t n phân l n vào ch t n chu ng mà không vón thành c c l n, nh

v y mà ch t n v n khô và ký sinh trùng không sinh sôi n y n c

Ph ng pháp nuôi gà th t

Yêu c u ph ng pháp nuôi gà th t thâm canh trên l p n chu ng: L p n chu ng

ph i luôn luôn x p, c r i dày 15 cm N u n chu ng có cách nhi t không t tthì n n chu ng ph i r i dày 20 – 25 cm (Lã Th Thu Minh, 2000)

S l n thay i l p n chu ng tùy thu c vào hoàn c nh và ti u khí h u trong vùng,

m t nuôi, trang thi t b k thu t

Không l p n chu ng quá khô ho c quá m vì n u quá khô gây b i cho gà, n uquá m thì nên x i cho cho n n x p N u chu ng t t o u ki n cho c u trùngphát tri n (Nguy n c Hi n, 1999)

2.5.2 Nuôi trên sàn

Sàn g hay sàn l i s t t cao 50 - 60 cm so v i n n chu ng

Nuôi trên sàn d v sinh, ít khí c, h n ch c gà ti p xúc v i m m b nh trên t

và phân, h n ch c s lây lan b nh truy n nhi m và ký sinh trùng, có th l yphân ra ngoài m t cách th ng xuyên mà không nh h ng t i gà (Lê H ng M n,Hoàng Hoa C ng, 1999)

2.6 TIÊU CHU N V U KI N KHÍ H U

2.6.1 Nhi t

Nhi t là y u t quan tr ng nh t trong các y u t u ki n môi tr ng Nó g n

li n v i i s ng c a gà t lúc phôi trong máy p n lúc n , tr ng thành và tái

s n xu t, trong t ng giai n c a gà òi h i nhi t khác nhau Nhi t lý t ng

nh t i v i gà chính là nhi t thích h p cho t ng giai n, trong ó, gà có th

s ng và phát tri n thu n l i nh t Nhi t trong chu ng lý t ng nh t cho gà pháttri n là 20 – 250C (Võ Bá Th , 1996).

nh h ng c a nhi t lên gà: h th ng u nhi t c a gà hoàn toàn khác lo i h u

nh , gà không có tuy n m hôi và l p lông r t dày c n tr s thoát nhi t c a b c x

và thoát h i trên da Vì v y, thoát nhi t ch y u qua ng hô h p Gà con m i nhoàn toàn không có kh n ng u nhi t nên thân nhi t c a chúng phù thu c vàonhi t môi tr ng

ng 1: T ng quan gi a nhi t môi tr ng và thân nhi t c a gà ( 0 C)

29 26 12 10

39 – 39,5

31 – 32 20 15

(Ngu n: Võ Bá Th , 1996)

Gà con m i n ch a có kh n ng u nhi t, 4 – 6 gi sau khi n gà con m i có kh

ng i u nhi t và 4 tu n tu i m i hoàn thi n kh n ng này

tr m tr ng thêm tác h i nhi t môi tr ng n ho t ng sinh lý ng v t

m t ng i c a không khí chu ng nuôi hoàn toàn phù thu c vào k thu tnuôi, m t nuôi, ph ng pháp cho u ng và th th c l u thông không khí c achu ng nuôi Khi m cao gà có bi u hi n khó th d b các b nh ng hô h p,

nh h ng n c ch i u ti t thân nhi t c a c th gà m còn gây ra các b t

l i gian ti p là t o u ki n cho các m m b nh phát tri n nh : vi khu n, n m

m c, t bi t là c u trùng M t càng cao thì m càng cao (Võ Bá Th ,1996)

m t i h o cho các loài là: 60 – 80% Trung bình 70%.

i 60% là th p

i 50% gây b nh hô h p

Trên 80% là cao

Trên 90% khó kh n cho gi i nhi t và d b nóng

m khô nhu c u n c u ng cho gà t ng lên ng th i nhu c u v th c n s

gi m, gà d m t n c, chu ng b i gi a nhi t và m t ng i có quan hngh ch v i nhau Thông th ng m t t nh t cho gà là 65 – 75% (D ng ThanhLiêm, 1999)

2.6.3 Ánh sáng

Tác d ng c a b c x tia t ngo i (c c tím) (UV) trên s hình thành vitamin D

UV bi n Ergosterol thành vitamin D2 và 7 - dehydrocholesterol thành D3

Di t khu n

UV b c sóng cao kìm hãm ho t ng c a các enzyme, gây m t n c và làm vikhu n ch t

Ánh sáng kích thích trao i ch t, ho t ng n i ti t, làm t ng v n ng và kíchthích tính thèm n

Ánh sáng n võng m c m t kích thích th n kinh truy n v vùng d i i th giác

(hypothalamus), lên v não r i n các c quan nh h ng gián ti p n tuy ngiáp tr ng, tuy n sinh d c t ó nh h ng n sinh tr ng và sinh s n (Võ V n

ng chi u sáng 2 tu n u cao m b o ánh sáng cho gà con nhìn rõ th c

n và n c u ng, sau ó gi m d n theo tu i Gà sau 5 tu n tu i ch th p èncông su t nh , ho c có nút u ch nh c ng n Sáng quá gà th t b stress ánhsáng, ch y nh y nhi u làm gi m t ng tr ng (H i C n nuôi Vi t Nam, 2002)

2.6.4 T c gió

Thông th ng t c gió có hai tác ng lên c th ng v t S chuy n ng v a

ph i c a không khí s làm t ng kh n ng trao i khí oxy và các ch t khí khác trong

môi tr ng giúp s tu n hoàn c a ng v t c hoàn h o Tuy nhiên, s chuy n

ng c a không khí trong khi nh ng yêu t môi tr ng khác nh nhi t và m

b t l i s làm tr m tr ng thêm hay h n ch s b t l i này

T c gió t i h o trong chu ng nuôi là 0,2 - 0,4 m/giây (7,2 - 14,4 km/gi ) vàkhông nên v t quá 1,1 m/giây (39,6 km/gi )

Khi nhi t môi tr ng cao, s chuy n ng c a không khí s làm t ng l ng n c

b c h i trên c th và làm cho con v t gi i nhi t t t h n Tuy nhiên, khi nhi t môi tr ng quá nóng (trên 40oC) s chuy n ng không khí quá cao s làm t ng s

ti p xúc c a không khí nóng vào da làm cho con v t nóng h n

Ng c l i, khi nhi t môi tr ng th p (tr i l nh) t c gió cao s làm t ng struy n nhi t và làm cho con v t b m t nhi t nhi u h n

và làm t ng ch t l ng th t nh các enzyme (Amilaza, Proteaza), các hormone sinh

tr ng, m t s kháng sinh không gây h i cho con ng i (theo EC), m t s s c tlàm t ng màu vàng c a da (Bùi c L ng, Lê H ng M n, 1999)

2.7.1 Dinh d ng protein

2.7.1.1 Vai trò c a protein

Trong th c n, dinh d ng th ng dùng thu t ng “protein”, trong sinh h c, hóa

h c th ng dùng thu t ng “protid” (Lê H ng M n, 1999)

Protein là ch t quan tr ng nh t duy trì s s ng, tham gia m i ho t ng s ng, vaitrò ch y u trong vi c c u t o nên c th và các s n ph m Thành ph n c b n c aprotein là các acid amin (Lê H ng M n, 1999)

Protein tham gia c u t o t bào là thành ph n quan tr ng c a s s ng, chi m n

h u c quan tr ng không có ch t dinh d ng nào thay th vai trò c a protein trong

t bào s ng vì phân t protid ngoài carbon, hydro, oxy, nit , l u hu nh vàphospho mà các phân t m , ng b t không có

S n ph m th t, u c u t o t protid Không protein trong th c n, n ng su t

ch n nuôi gi m Protid tham gia c u t o các men sinh h c, các hormone làm ch c

ng xúc tác, i u hòa quá trình ng hóa các ch t dinh d ng c a th c n cho c

th Tinh trùng gà tr ng, tr ng gà mái u c u t o t protid ng th i protein còncung c p n ng l ng cho c th

Nhu c u protein trong c th là s cân i acid amin không thay th i v i gàcon, gà dò, nhu c u protein cho duy trì c th và cho phát tri n sinh tr ng c a các

b ph n mô c gà th t m c s d ng protein cho phát tri n n 64% ( Lê H ng

M n, 2001)

C u t o nên h th ng m gi pH n nh, h th ng v n chuy n d ch gian bào Do

có c u trúc ph c t p, nhi u b c và phân t l n nên protein có th v n chuy n nhi u

h p ch t ph c t p và các ion kim lo i n ng, ph n l n do các β-globulin còn g i làprotein v n chuy n m nhi m

T o kháng th c hi u và không c hi u Kháng th trong máu ch y u là γ globulin M t kh u ph n thi u protein s làm cho c th ch ng b nh t t kém, áp

-ng mi n d ch sau khi ch -ng -ng a y u

Kh n ng tiêu hóa, s d ng protein trong th c n hoàn toàn ph thu c vào gi ng

tu i, tính n ng s n xu t c a gia c m gia c m non, protein có ý ngh a nhi u h n

so v i gà tr ng thành i u ó có ngh a gia c m non yêu c u protein và ch t l ngprotein cao h n gia c m tr ng thành và già (Bùi c L ng, Lê H ng M n, 1999).Thi u protein gà ch m l n, còi c c, kém, sinh b nh t t c n cân i protein theonhu c u gà con, gà th t, gà th c n giàu protein là b t cá, b t th t, b t s a,

ng, khô l c Th ng b sung vào th c n hai lo i acid amin hay thi u là lysine

và methionine t ng h p v i t l th p (Lê H ng M n, 1999)

T l protein thô trong kh u ph n th c n gà con 0 - 4 tu n tu i 22 – 24%, 5 - 8

tu n tu i 21 – 22%, gà dò 19 – 21%, gà th t cao h n 1 – 2%

ng protein trong kh u ph n th c n thay i tùy theo gà con c nuôi theo

nh ng ph ng th c khác nhau: i v i gà th t protein chi m t l 20 – 25%, n ng

ng m b o 2300 kcal/kg th c n (gà con t 1 - 8 tu n tu i), i v i gà tr ng c

b n và sinh s n t 1 – 9 tu n tu i protein chi m 20 – 21%, n ng l ng m b o t

1800 – 2300 kcal/kg th c n (Bùi Quang Toàn, ào c Long, Nguy n Chí B o,1980)

i v i gà s n xu t h ng tr ng protein chi m 18 – 20%, v i gà s n xu t h ng

th t protein chi m 20 – 25% và protein trong kh u ph n không c phép nh h n16% (Lã Th Thu Minh, 2000)

Acid amin: Là nh ng n v c trùng h p l i thành protid, bao g m 2 nhóm acidamin: acid amin không thay th và acid amin thay th

Nhóm acid amin không thay th hay là acid amin thi t y u, là nhóm mà c th ng

v t không t ng h p c trong c th , ph i cung c p t th c n t o protein.Nhóm này g m 10 acid amin có vai trò ch y u trong th c n gia c m là: aginin,histidin, leucin, isoleusin, phenylalanin, valin, threonin, lysin, methionin,tryptophan, còn glysin c n cho th c n gà dò, nh ng không quan tr ng cho th c n

Thi u lysin có th b sung L-lysin t ng h p t vi sinh v t

Methionin: R t quan tr ng, có ch a l u hu nh (S) nh h ng n s phát tri n c

th , ch c n ng gan và t y, u hòa trao i ch t béo, ch ng m hóa gan, c n thi tcho s sinh s n t bào, tham gia quá trình ng hóa, d hóa trong c th

Thi u methionin làm m t tính thèm n c a gà, thi u máu, c thoái hóa, gan nhi m

m , gi m s phân h y ch t c, th i ra, h n ch t ng h p hemoglobin

Tryptophan: C n cho s phát tri n c a gia c m non, duy trì s s ng cho gia c m

l n, u hòa ch c n ng các tuy n n i ti t, tham gia t ng h p hemoglobin c a h ng

c u, c n cho s phát tri n c a t bào tinh trùng, c a phôi

Thi u tryptophan gi m t l p n , phá h y tuy n n i ti t, gi m kh i l ng c th

Argnin: C n cho s phát tri n c a gia c m non, t o s n, x ng, lông Thi u arginin

ch t phôi cao, gi m s c phát tri n c a gà

Histidin: C n cho s t ng h p acid nucleotid và hemoglobin, i u ch nh quá trình

trao i ch t, nh t là cho s phát tri n c a gia c m non Thi u histidin làm thi umáu, gi m tính thèm n, ch m l n

Leucin: Tham gia t ng h p protid c a plasma, duy trì ho t ng c a tuy n n i ti t.Thi u leucin gi m tính thèm n, gà ch m l n

Isoleucin: C n cho s d ng và trao i các acid amin trong th c n Thi u isoleucin

gi m tính ngon mi ng, gi m t ng tr ng Trong th c n th ng isoleusin

Phenylalanin: Duy trì ho t ng bình th ng tuy n giáp và tuy n th ng th n, thamgia t o s c t và thành th c c a tinh trùng, s phát tri n c a phôi tr ng

Valin: C n cho ho t ng c a h th n kinh, tham gia t o glycogen t glucose th c

n gia c m th ng valin

Threonin: C n cho vi c trao i ch t và vi c s d ng các acid amin trong th c n,kích thích s phát tri n c a gia c m non Th c n ngu n g c ng v t có threonin cho gia c m

Nhóm acid amin thay th : C th gia c m có th t t ng h p c 13 acid amin t

s n ph m trung gian trong quá trình trao i acid amin, các acid béo và t h p ch t

ch a nhóm amino ó là các acid amin thay th , g m: Alanin, aspaginin, aspartic,cystin, acid glutamic, glycin, hydroprolin, prolin, serin, cystein và hydroxylyzin

Protein ti p nh n, g

Thông th ng l a tu i còn non kh n ng tích l y protein t t h n l a tu i già

V tính bi t thì gà tr ng t ng tr ng nhanh h n gà mái, vì v y nhu c u và vi c s

d ng protein c ng cao h n

Y u t n ng l ng

Y u t n ng l ng c ng nh h ng n vi c s d ng protein c a gia c m cKakuk (1979) ã tìm ra m i quan h ph n tr m (%) gi a proein tích l y trên n ng

ng n vào theo công th c sau:

23,8 protein tích l y (g) x100

ME, kJ/ngày

Ch s này gi m d n theo l a tu i, c bi t là gà mái gi m nhanh h n gà tr ng

Ch t b t ng là thành ph n dinh d ng chi m t l l n nh t so v i các ch t dinh

ng khác trong th c n gia c m (> 50%) Nó là nguyên li u ban u chuy nhóa ra ch t béo, cung c p khung carbon t o ra các acid amin thi t y u và nhi u

ch t trong c th (D ng Thanh Liêm, 1999)

Các ch t h u c trong th c n: Carbohydrate, m , protein cung c p n ng l ngcho c th gà phát tri n, duy trì các ho t ng s ng bình th ng, duy trì nhi t ,

n a thì c th gà không b m t n ng l ng nh trên mà lúc này chúng ta ph i bi t

gi m n ng l ng trong th c n m t cách h p lý (Tr n Th Kim Oanh, 1998)

C n th y r ng, ngu n n ng l ng trong th c n không c c th gà ng hóahoàn toàn, th ng ch 70 – 90% giá tr n ng l ng toàn ph n, ph n còn l i b m t icùng v i phân, n c ti u, th i nhi t

Gia c m không t u ch nh c s tiêu th n ng l ng, khi th c n có m c n ng

ng cao s c tích l y m trong c th , khi th c n thi u n ng l ng gà pháttri n không bình th ng và g y i

Theo nhi u tài li u nguyên c u cho th y nhu c u n ng l ng cho gà th t luôn thay

i theo t ng giai n t ng tr ng khác nhau

Yêu c u n ng l ng i v i gà con t ng i cao, nh t là gà th t: 3000 - 3300kcal/kg th c n h n h p, ng th i ph i có protein, khoáng và vitamin thích h p

ng l ng th p gà g y, ch m l n (Lê H ng M n, 2001)

Mu n xác nh nhu c u n ng l ng cho t ng tr ng và s n xu t c a gia c m r t khó

kh n vì ph i bi t chính xác thành ph n c a s t ng tr ng, mà thành ph n c a s

ng tr ng c ng r t bi n ng và khó th c hi n m t cách khoa h c Tuy nhiên qua

th c hành ph n nuôi d ng chúng ta có th tính c N ng l ng c a các ch tdinh d ng c sinh ra trong khi t cháy th c n trong bình o n ng l ng khônghoàn toàn gi ng v i s t cháy trong c th gia c m i v i các ch t nh b t

ng, ch t béo trong c th , n ng l ng sinh ra g n gi ng nh t trong bình o

ng l ng Ng c l i khi protein b t cháy thì n ng l ng sinh ra th p h n

Vì v y, ng i ta nh n th y vi c ph i h p kh u ph n c a th c n cho gia c m dprotein, ho c m t cân i acid amin u d n n khai thác n ng l ng c a th c nkhông hi u qu

ng 2: N ng l ng sinh ra khi t cháy 1 gam ch t dinh d ng

Các ch t dinh d ng

t trong bình nhi t l ng k (Bombcalorimeter)

3,7 4,2 9,5 4,0 ( ng Thanh Liêm, 1999)

Trong c th gia c m, c 2 quá trình ng hóa và d hóa x y ra liên t c, có liên quan

ch t ch v i nhau t o ra các mô bào riêng bi t và t o ra các s n ph m ch n nuôi gia c m tu i trung bình, các quá trình ng hóa và d hóa cân b ng nhau gia c m có tu i còn non, s ng hóa chi m u th , ng c l i, gia c m tu igià thì s d hóa l i t ng lên

H th ng bi u th n ng l ng (NL) c a gia c m:

2.7.2.1 Nhu c u n ng l ng cho sinh tr ng và s n xu t

Theo tài li u c a Kakuk và Schmidt (1988) thì kh n ng chuy n hóa n ng l ngvào thành ph n t ng tr ng c a gà c trình bày b ng 3

ng 3: T l chuy n hóa n ng l ng vào t ng tr ng c a gà

n (Lê H ng M n, 2001)

Trong c th gà ch t b t ng có vai trò cung c p ph n l n n ng l ng cung c nthi t cho m i ho t ng s ng, duy trì thân nhi t cho c th , tích l y n ng l ng