ẢNH HƯỞNG các LOẠI THỨC ăn hỗn hợp đến TĂNG TRƯỞNG của HEO CON SAU CAI sữa từ 5 10 TUẦN TUỔI

PH NG PHÁP THÍ NGHI M... Các enzyme tiêu hoá trong d ch ru t heo con g m: amino peptidase, dipeptidase, lipase và amylase... B máytiêu hoá phát tri n, ru t dài ra, t ng tiêu hoá, sinh tr

TR NG I H C C N TH KHOA NÔNG NGHI P VÀ SINH H C NG D NG

n Th , 2013

TR NG I H C C N TH KHOA NÔNG NGHI P VÀ SINH H C NG D NG

MÔN CH N NUÔI

-˜Ë™ -Lu n V n T t Nghi p Ngành: CH N NUÔI – THÚ Y

TR NG I H C C N TH KHOA NÔNG NGHI P VÀ SINH H C NG D NG

Ts Nguy n Th Thu

n Th , Ngày….Tháng …N m 2013DUY T C A KHOA NÔNG NGHI P VÀ SINH H C NG D NG

n Th , 2013

I CAM OAN

Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên c u c a b n thân Các s li u, k t qutrình bày trong lu n v n là trung th c và ch a t ng c ai công b trong b t kcông trình nghiên c u nào tr c ây

Tác gi lu n v n

ng Th Tuy t Ph ng

M N

Trong su t nh ng n m h c t p và rèn luy n t i Tr ng i H c C n Th , c quan tâm c a quý th y cô ã yêu th ng và d y d , truy n t nh ng ki n th c

vô cùng quý báu Và sau 4 tháng th c t p t i tr i, tôi ã h c h i c m t s ki n

th c và kinh nghi m quý giá cho b n thân và hoàn thành t t tài này

Tôi xin g i l i c m n sâu s c n:

Công n cha m nuôi n ng, d y d , ng viên con trong su t cu c i Anh ch emtrong gia ình ã yêu th ng, dìu d t tôi v t qua khó kh n trong cu c s ng và luôn

ng h tôi nh ng lúc khó kh n trong su t quãng ng i h c

Cô Nguy n Th Thu ã dìu d t, quan tâm và t v n tôi trong su t nh ng n m i

c và c ng là ng i ã t o m i u ki n, t n tình h ng d n, giúp và chonhi u ý ki n quý giá giúp tôi hoàn thành t t lu n v n

Ban Giám Hi u Tr ng i H c C n Th cùng quý th y cô B môn Ch n Nuôi,Thú Y và môn Di Truy n Gi ng v t nuôi ã t o u ki n và truy n t nh ng

ki n th c kinh nghi m quý giá trong su t th i gian h c t p

Tr i ch n nuôi ã h tr và t o m i u ki n thu n l i trong su t th i gian th c t pgiúp tôi hoàn thành thí nghi m

p th l p Ch n Nuôi – Thú Y K37, ã giúp tôi hoàn thành t t tài này

C L C

I CAM OAN .i

M N ii

CL C iii

DANH M C CH VI T T T vi

DANH M C B NG vii

DANH M C HÌNH, S VÀ BI U viii

TÓM L C ix

CH NG 1: T V N 1

CH NG 2: C S LÝ LU N 2

2.1 C M M T S GI NG HEO 2

2.1.1 Heo Yorkshire 2

2.1.2 Heo Landrace 3

2.1.3 Heo Duroc 3

21.4 Heo Pietrain 4

2.1.5 Heo Pidu 5

2.1.6 Gi ng Pi4 5

2.1.7 Heo Maxter 16 6

2.2 C M SINH H C C A HEO CON SAU CAI S A 6

2.2.1 Sinh tr ng và phát tri n 6

2.2.2 Kh n ng u ti t thân nhi t 7

2.2.3 Kh n ng mi n d ch 7

2.2.4 c m tiêu hoá 7

2.2.4.1 Tiêu hoá mi ng 8

2.2.4.2 Tiêu hoá d dày 8

2.2.4.3 Tiêu hoá ru t 9

2.2.5 Nh ng bi n i sinh lý heo con sau cai s a 9

2.2.5.1 Nh ng bi n i v tiêu hoá 9

2.2.5.2 nh h ng c a s cho n lên s tiêu hoá 9

2.2.5.3 Kh n ng c ch sau cai s a 10

2.3 NHU C U DINH D NG C A HEO CON SAU CAI S A 10

2.3.1 Nhu c u n ng l ng 10

2.3.2 Nhu c u protein và acid amin (aa) 10

2.3.3 Nhu c u ch t khoáng 11

2.3.4 Nhu c u vitamin (vit) 12

2.3.5 Nhu c u v ch t béo 13

2.3.6 Nhu c u v n c 13

2.4 M T S LO I TH C N H N H P TH NG S D NG BSCL 13

2.4.1 nh ngh a th c n h n h p 13

2.4.2 Các lo i th c n h n h p 14

2.4.2.1Th c n h n h p cho heo con 1188 (B_Meg) 14

2.4.2.2 Th c n h n h p cho heo con 951 (CP951) 14

2.4.2.3 Th c n h n h p cho heo con 8002 (Pig Tech 1) 15

2.5 CHU NG TR I 15

2.5.1 Yêu c u chung khi xây d ng chu ng tr i 15

2.5.1.1 a m 15

2.5.1.2 H ng chu ng 15

2.5.2 nh h ng c a các y u t ti u khí h u môi tr ng n chu ng tr i 15

2.5.2.1 Nhi t chu ng nuôi 15

2.5.2.2 m t ng i 16

2.5.2.3 T c gió 16

2.5.2.4 N ng c a các ch t khí và b i trong chu ng 16

2.5.3 Chu ng heo cai s a 16

2.6 CÔNG TÁC THÚ Y 17

2.6.1 V sinh chu ng tr i và thi t b ch n nuôi 17

2.6.2 Phòng b nh b ng vaccin 17

2.6.3 M t s b nh th ng g p trên heo con 18

2.6.3.1 B nh tiêu ch y heo con 18

2.6.3.2 M t s b nh khác th ng g p trên heo con 18

CH NG 3: PH NG TI N VÀ PH NG PHÁP THÍ NGHI M 19

3.1 PH NG TI N THÍ NGHI M 19

3.1.1 Th i gian và a m 19

3.1.2 Chu ng tr i thí nghi m 20

3.1.3 i t ng thí nghi m 20

3.1.4 D ng c thí nghi m 21

3.1.5 Th c n s d ng 21

3.1.6 N c u ng trong thí nghi m 21

3.1.7 Thu c thú y dùng trong thí nghi m 21

3.2 PH NG PHÁP THÍ NGHI M 21

3.2.1 B trí thí nghi m 21

3.2.2 Ph ng pháp ti n hành thí nghi m 21

3.2.2.1 Ch n heo con 21

3.2.2.2 Ch m sóc và nuôi d ng 22

3.2.3 Các ch tiêu theo dõi 22

3.2.3.1 Tr ng l ng heo con t i các th i m 22

3.2.3.2 T ng tr ng c a heo con qua các giai n 22

3.2.3.3 Tiêu t n th c n (TTT ) 22

3.2.3.4 H s chuy n hoá th c n (HSCHT ) 22

3.2.3.5 T l tiêu ch y 22

3.2.3.6 T l ch t 23

3.2.3.7 Hi u qu kinh t 23

3.3 PH NG PHÁP X LÝ TH NG KÊ 23

CH NG 4: K T QU VÀ TH O LU N 24

4.1 GHI NH N CHUNG 24

4.2 TR NG L NG HEO QUA CÁC TH I M 24

4.3 T NG TR NG C A HEO QUA CÁC GIAI N 26

4.4 TIÊU T N TH C N VÀ H S CHUY N HÓA TH C N 28

4.5 T L TIÊU CH Y VÀ T L CH T 31

4.6 HI U QU KINH T 32

CH NG 5: K T LU N VÀ NGH 33

5.1 K T LU N 33

5.2 NGH 33

TÀI LI U THAM KH O 34

PH CH NG 36

n h p 1

n h p 2

n h p 3

s chuy n hoá th c nNghi m th c 1

Nghi m th c 2Nation Research CouncilNhà Xu t B n

Phòng thí nghi m

Tr ng l ngSinh tr ng tích luSinh tr ng tuy t i

Th c n h n h p

Th c nTiêu t n th c n

ng tr ng

t ch t khô

DANH M C B NG

ng 2.1: S phát tri n c a b máy tiêu hóa heo con 8

ng 2.2: L ng d ch v bi n i tùy theo tu i và ngày êm c a heo 8

ng 2.3: L ng th c n cho heo con t p n và heo con sau cai s a 9

ng 2.4: Nhu c u acid amin trong kh u ph n heo con (90 % VCK) 11

ng 2.5: Nhu c u ch t khoáng và vitamin trong kh u ph n c a heo con n t do (90 % VCK) 12

ng 2.6: Nhu c u vitamin hàng ngày c a heo cho n t do (90 % VCK) 13

ng 2.7: Thành ph n dinh d ng T HH 1188 14

ng 2.8: Thành ph n dinh d ng T HH 951 14

ng 2.9: Thành ph n dinh d ng T HH 8002 15

ng 2.10: M c nhi t cho các h ng heo khác nhau 16

ng 2.11: Hàm l ng khí t i a trong chu ng 16

ng 2.12: L ch tiêm phòng cho heo con 18

ng 4.1: Tr ng l ng c a heo qua các th i m (kg/con) 24

ng 4.2: T ng tr ng c a heo qua các giai n 26

ng 4.3: Tiêu t n th c n trung bình và h s chuy n hoá th c n trung bình 28

ng 4.4: T l tiêu ch y và t l ch t c a heo 31

ng 4.5: Hi u qu kinh t 32

DANH M C HÌNH, S VÀ BI U

Hình 2.1: Heo Yorkshire 2

Hình 2.2: Heo Landrace 3

Hình 2.3: Heo Duroc 4

Hình 2.4: Heo Pietrain 4

Hình 2.5: Heo Pidu 5

Hình 2.6: Heo Pi4 6

Hình 2.7: Heo Maxter 16 6

31.: tr i heo thí nghi m 19

Hình 3.1: T ng quan chu ng nuôi heo thí nghi m 20

Hình 3.2: Heo làm thí nghi m 20

Bi u 4.1: Tr ng l ng c a heo qua các th i m 25

Bi u 4.2: T ng tr ng c a heo qua các giai n 27

Bi u 4.3: Tiêu t n th c n c a heo qua các giai n 29

Bi u 4.4: H s chuy n hoá th c n c a heo qua các giai n 30

t qu thí nghi m c ghi nh n nh sau:

- Tr ng l ng bình quân cu i k (kg/con) a heo HH1 là 18,44 th p h n HH2 là 19,85 và cao nh t HH3 là 21,59 (P=0,026)

- Sinh tr ng tích l y (kg/con) cao nh t là HH3 là 15,28 kg/con; k n là HH2 13,55 kg/con và th p nh t là HH1 12,16 kg/con (P=0,029)

- Sinh tr ng tuy t i (g/con/ngày) c a heo c cho n HH3 363,81 g/con/ngày cao nh t, k n là HH2 322,46 g/con/ngày và th p nh t là HH1 289,52 g/con/ngày (P=0,030)

- Tiêu t n th c n /ngày (g/con/ngày) a heo nghi m th c HH1 là 476,03 g/con/ngày, HH2 là 552,70 g/con/ngày và HH3 là 536,51 g/con/ngày (P>0,05)

CH NG 1 T V N

Hi n nay, ch n nuôi có vai trò quan tr ng nó cung c p m t l ng l n th c ph m

nh : th t, tr ng, s a và s c kéo cho c nhân lo i trên th gi i Vi t nam là n cnông nghi p nên vi c cung c p th c n cho ch n nuôi t ng i d dàng c bi t,

ng B ng Sông C u Long là vùng mà ti u khí h u nóng m quanh n m, thành

ph n cây tr ng nhi t i phong phú, có n c và cây nông nghi p xanh t t quanh

m, cung c p m t l ng l n th c n cho ch n nuôi và s n xu t ra m t l ng l n

n ph m nh : th t, tr ng, s a… áp ng nhu c u ngày càng cao c a m i ng i Bên

nh nh ng thu n l i nói trên, hiên nay ngành ch n nuôi n c ta c ng ang g p r tnhi u khó kh n: d ch b nh x y ra th ng xuyên, giá thành th c n t ng cao trongkhi u ra s n ph m l i xu ng th p… òi h i chúng ta c n l a ch n th c n nh thnào cho phù h p v a ít t n kém v a t n ng su t cao mà ch t l ng th t v n

m b o th m ngon Vì lý do ó, chúng tôi ti n hành nghiên c u tài nh

ng các lo i th c n h n h p n t ng tr ng c a heo con sau cai s a t 5

n 10 tu n tu i” t ó giúp nhà ch n nuôi ch n l a th c n có hi u qu

n trong ch n nuôi

c tiêu c a tài:

Kh o sát hi u qu c a ba lo i th c n h n h p ph bi n t i th tr ng a ph ngtrên t ng tr ng, tiêu t n th c n, l tiêu ch y và t l ch t trên heo sau cai s a xem lo i th c n nào cho hi u qu kinh t cao h n

CH NG 2 C S LÝ LU N

2.1 C M M T S GI NG HEO

2.1.1 Heo Yorkshire

Theo Nguy n Thi n (2008), heo Yorkshire là m t trong nh ng heo tr ng c g c c a

c Anh, vùng Yorkshire Heo có màu lông tr ng, có d ng hình thân dài, l ng

ch c, có 12 – 14 vú Heo i B ch nh p vào n c ta n m 1964 t Liên Xô (c ), c

tr ng thành dài thân 170 – 185 cm, vòng ng c 165 – 185 cm, 350 – 380 kg Heonái tr ng thành 250 – 280 kg Heo nh p nuôi n c ta n ng su t th p h n 5 –10% kh i l ng so v i gi ng g c Heo nái 9 – 10 con/l a, tr ng l ng s sinh1,2 kg/con, s con cai s a 60 ngày tu i 7– 8 con, kh i l ng 60 ngày tu i 12 – 13kg/con, Kho ng cách gi a hai l a kho ng 231 – 240 ngày Heo có kh n ngthích nghi r ng rãi, nuôi nh t ho c ch n th u c Heo nuôi th t kho ng 6 tháng

tu i t 90 – 100 kg, tiêu t n th c n cho m t kg t ng tr ng kho ng 3 – 4 kg, t l

th t n c 51 – 54% Heo nái sinh s n n nh, ti t s a cao (Nguy n Ng c Tuân và

Tr n Th Dân, 2000)

Heo Yorkshire không ch là gi ng dùng lai kinh t v i các gi ng heo n i nh m

i ti n n ng su t và t l n c mà hi n nay ang c nuôi thu n t i h u h t cáctrang tr i ch n nuôi Yorkshire c ng th ng xuyên c s d ng trong các công

th c lai gi a các gi ng heo ngo i v i nhau nh : Landrace x Yorkshire, Duroc xYorkshire (V ình Tôn và Tr n Th Thu n., 2005)

2.1.2 Heo Landrace

Gi ng heo Landrace có ngu n g c t an M ch Heo Landrace c nuôi ph bi n

kh p n i trên th gi i và c xem nh là m t gi ng heo h ng n c ây là gi ngheo có s c lông tr ng (có th có vài m en hi n di n), t m vóc l n, c dài, uthon nh , mõm dài nh và th ng, tai to dài che ph hai m t (các dòng Landrace c i

ti n hi n nay thì tai t ng i nh , h i c p, ch che ph m t ph n con m t mà thôi),dài òn,l ng th ng, b ng g n, ph n sau n nang, ùi n nang B n chân nh , nh ngnay ã có dòng Landrace c i ti n v i 4 chân to và kh e nh Landrace M ,

Canada… (Nguy n Ng c Tuân et al., 2002).

Hình 2.2: Heo Landrace

(Ngu n:http://www.cedarridgegenetics.com/replacementfemales.html)

Theo Lê Th M n và Tr ng Chí S n (2000), heo Landrace òi h i u ki n ch msóc nuôi d ng cao h n và kém thích nghi trong u ki n th i ti t nóng, n cchua, phèn, m n Vì th nó chi m t l th p trong c c u àn heo nuôi nông h

Th i gian qua Landrace c ng c nh p t các n c trên th gi i nh : an M ch,, Canada… ây c ng là m t gi ng c chú ý trong công th c lai, nh t là lai bamáu các c s ch n nuôi và nông h

2.1.3 Heo Duroc

Theo Lê H ng M n (2002), gi ng heo h ng n c – m , màu lông da hung r t

ng n, xu t x t M Duroc – Jersey Ngo i hình cân i, th ch t v ng ch c, tai to

ng n c p che m t, 4 m i chân và mõm en, t m vóc v a ph i c gi ng tr ngthành 250 – 280 kg, nái 200 – 230 kg, thích ng ch u ng cao v i u ki n khí

u, ít nh y c m v i stress Kh n ng sinh tr ng và ph m ch t th t trung bình,

ng su t sinh s n v a ph i trên 9 con/ , ti t s a kém

Hình 2.3: Heo Duroc

(Ngu n:http://www.congiong.org/con-giong-gia-suc/con-giong-heo-lon-duroc-bacmy.html)

d ng heo Duroc cho lai kinh t t ng tr ng nhanh, t l n c cao (Lê H ng M n,2002) Theo Tr ng L ng (2003), heo Duroc s d ng trong công th c lai 3 máu

ng t l th t, t m vóc và n ng su t sinh tr ng cùng v i Yorkshire và Landrace

Th i gian qua, heo Duroc c ng c nh p t nhi u n c vào Vi t Nam

2.1.4 Heo Pietrain

Heo Pietrain có ngu n g c t B , heo có màu lông en, bông tr ng, ít m , các b p

l rõ d i da, nh t là ph n mông, ùi, l ng, vai ây là heo n i ti ng v cho n c,

nh ng nhu c u dinh d ng r t cao Heo thích nghi kém v i u ki n khí h u quánóng, quá l nh, quá m, và d m c b nh v dinh d ng, sinh s n, hô h p, tiêu hóa.Heo tr ng thành có th t 200 – 250 kg, heo nái m i n m 1,8 l a, m i l a 8 –

9 con s sinh s ng (Võ V n Ninh et al., 2006).

Hình 2.4: Heo Pietrain

(Ngu n: http://www.vietaz.com.vn)

Theo Lê H ng M n (2002), heo có tu i l a u 418 ngày (so v i Large White

366 ngày) Kho ng cách 2 l a 165,1 ngày Cai s a 35,2 ngày S con/l a: 10,2 con cai s a: 8,3 S con cai s a/nái/n m 18,3 con Kh n ng t ng tr ng t 35 n

90 kg là 770 g/ngày Tiêu t n 2,58 kg th c n cho 1 kg t ng tr ng

Theo Nguy n Thi n (2008), heo Pietrain c s d ng lai kinh t nhi u n itrên th gi i Lông da có v t và en không u Khi cho lai v i heo có màu lông

tr ng thì màu tr ng s tr i Heo Pietrain là m t n hình v v t loang en tr ng

không c nh trên lông da, nh ng n ng su t thì r t n nh Heo Pietrain hi n nay

Thân hình n nang, mông vai r t phát tri n, b n chân nh , u nh có màu lông

ho c nâu nh t T ng tr ng nhanh, tiêu t n ít th c n

Thân hình n nang, c b p phát tri n, màu lang tr ng en.

Các ch tiêu n ng su t

l th t x cao, t l n c trên 62%

2 tháng tu i t ng tr ng 300 – 315 g/ngày, 4 tháng tu i t ng tr ng 816 – 866g/ngày, 6 tháng tu i t ng tr ng 850 g/ngày và t 100 kg khi c 150 ngày tu iTiêu t n 2,6 – 2,7 kg th c n/1kg t ng tr ng

Hình 2.7: Heo Maxter 16

(Ngu n: http://nnptntvinhphuc.gov.vn)

2.2.1 Sinh tr ng và phát tri n

Trong quá trình sinh tr ng heo con g p hai th i k kh ng ho ng: lúc ba tu n tu inhu c u s a cho heo con gia t ng, trái l i l ng s a m gi m ó là mâu thu n l n,

do ó c n t p cho heo con n s m Lúc cai s a t dinh d ng ph thu c s a mchuy n sang dinh d ng b ng th c n, n u s thay i này t ng t s tác ng x u

n s sinh tr ng c a heo (Tr n C , 1972)

Heo con trong th i k này phát tri n v i t c r t nhanh th hi n thông qua s t ng

kh i l ng c a c th Thông th ng, kh i l ng heo con ngày th 7 - 10 ã g p

2 l n kh i l ng s sinh, lúc 21 ngày tu i g p 4 l n kh i l ng s sinh, lúc 30 ngày

tu i g p 5 l n kh i l ng s sinh và n 60 ngày tu i g p 10 - 15 l n kh i l ng ssinh (Nguy n Thi n và Võ Tr ng H t, 2007)

Theo V ình Tôn và Tr n Th Thu n (2005), tr ng l ng heo con t lúc s sinh,cai s a và xu t chu ng có m i t ng quan thu n v i nhau, có ngh a là tr ng l nglúc s sinh càng cao d n n tr ng l ng lúc cai s a cao và t ó tr ng l ng saucai s a, xu t chu ng càng cao u này giúp các nhà ch n nuôi c n có k thu t

ch n nuôi heo nái ch a thích h p làm t ng c tr ng l ng s sinh c a heo con

ng nh t ng tr ng l ng heo cai s a Qua ó, nh m nâng cao n ng su t và mang

i hi u qu kinh t

2.2.2 Kh n ng u ti t thân nhi t

Heo con là m t c th non, kh n ng u ti t thân nhi t ch a hoàn ch nh, do óthân nhi t thay i r t nhanh khi nhi t môi tr ng thay i t ng t Nguyênnhân là do: lông heo con th a, l p m d i da m ng, l ng m và glycogen d trtrong c th th p, h th n kinh u khi n cân b ng nhi t ch a hoàn ch nh (Tr n,1972)

Trong giai n này s d heo có kh n ng duy trì thân nhi t là do s ho t ng r t

nh c a h tu n hoàn Ngoài ra heo con m i sinh có l ng n c r t cao trong c

th , n c có vai trò r t quan tr ng trong vi c u ti t thân nhi t c a heo Kh n ng

u ti t thân nhi t c a heo trong nh ng ngày u r t kém, nó ch u nh h ng r t

n c a y u t môi tr ng và ph thu c vào tu i h n là kh i l ng heo Heo con t

20 ngày tr i kh n ng u ti t này t t h n, nhi t t i h n c a heo con kho ng

300C (V ình Tôn và Tr n Th Thu n, 2005)

2.2.3 Kh n ng mi n d ch

Theo V ình Tôn và Tr n Th Thu n (2005), heo con m i sinh ra trong máu h u

nh không có kháng th , song l ng kháng th t ng r t nhanh khi heo con bú s a

u, nên heo con có mi n d ch là hoàn toàn th ng Bên c nh s h p thu kháng

th t s a m thì b n thân heo con c ng có quá trình t ng h p kháng th , kh n ngnày còn r t h n ch và nó ch c hoàn ch nh t t h n khi heo con c m t tháng

tu i

2.2.4 c m tiêu hoá

Theo Nguy n Thi n và Võ Tr ng H t (2007), th i k này c m n i b t c a cquan tiêu hóa heo con ó chính là s phát tri n r t nhanh song ch a hoàn thi n Sphát tri n nhanh th hi n s t ng v dung tích và kh i l ng c a b máy tiêu hóa

còn ch a hoàn thi n th hi n s l ng c ng nh ho t l c c a m t s enzymetrong ng tiêu hóa heo con b h n ch

ng 2.1: S phát tri n c a b máy tiêu hóa heo con

(Ngu n: Nguy n Thi n và Võ Tr ng H t, 2007)

Th i gian quan

Theo Tr ng L ng (2000), heo m i sinh nh ng ngày u ho t tính enzyme amylase

c b t cao, cao nh t ngày th 14 Th c n có ph n ng acid y u và khô thì

c b t ti t ra m nh, th c n l ng thì gi m ho c ng ng ti t d ch Vì v y c n l u ýkhông cho heo con n th c n l ng

2.2.4.2 Tiêu hoá d dày

Theo V ình Tôn và Tr n Th Thu n (2005) thì tiêu hoá d dày c nghiên c ukhá y Khi m i sinh d ch v ti t ra ít và sau ó t ng nhanh theo s t ng dungtích c a d dày L ng d ch v t ng nhanh nh t vào 3 - 4 tu n tu i và sau ó gi m

n Trong m t ngày êm l ng d ch v ti t ra khác nhau và bi n i theo tu i

Tr c khi cai s a, ban êm heo con ti t nhi u d ch v nhi u h n do heo m chonhi u s a vào ban êm nên kích thích s ti t d ch v c a heo con Khi cai s a l ng

ch v ti t ra ngày êm g n b ng nhau

ng 2.2: L ng d ch v bi n i tùy theo tu i và ngày êm c a heo

ch v heo s sinh th p nên ho t hoá pepsinogen kém, di t khu n kém Acid HCl t

do xu t hi n 25 - 30 ngày tu i và di t khu n rõ nh t 40 - 45 ngày tu i Trongtháng tu i u, d dày h u nh không tiêu hoá protein th c v t S a sau khi r i kh i dày 1 - 1,3 gi , tr n d ch v v i s a t l 1: 5, sau 5 - 6 giây s a ông vón l i, s a

c tiêu hoá hoàn toàn Bên c nh acid HCl trong d dày còn có các lo i acid lactic,acetic và propionic; còn acid butyric thì ít h n d dày không ti t enzyme tiêu hoátinh b t, nh ng v n có ch c n ng tiêu hoá chút ít tiêu hoá tinh b t nh enzymeamylase và enzyme maltase c a n c b t th m vào th c n

2.2.4.3 Tiêu hoá ru t

Heo s sinh dung tích ru t non 100 ml, 20 ngày tu i t ng 7 l n, tháng th 3 t 6 lít,

12 tháng t 20 lít Ru t già heo s sinh dung tích 40 - 50 ml, 20 ngày là 100 ml,tháng th 3 kho ng 2,1 lít, tháng th 4 là 7 lít, tháng th 7 là 11 - 12 lít Heo tiêuhoá ru t nh tuy n t y, enzyme trypsin trong d ch t y th y phân protein thànhacid amin ki m c a dich t y t ng theo tu i và c ng ti t Ho t tính enzymeamylase t 1000 - 8000 n v và gi m theo tu i Các enzyme tiêu hoá trong d ch

ru t heo con g m: amino peptidase, dipeptidase, lipase và amylase Trong m t ngày

êm, heo con m t tháng tu i ti t d ch t 1,2 - 1,7 lít; 3 - 5 tháng có t 6 - 9 lít d ch

ng d ch tiêu hoá ph thu c vào tu i và tính ch t kh u ph n th c n Heo con 1,5

n 2 tháng tu i, l ng d ch ngày êm t ng áng k n u t ng th c n thô xanh vào

kh u ph n (Tr n Th Dân, 2006)

2.2.5 Nh ng bi n i sinh lý heo con sau cai s a

2.2.5.1 Nh ng bi n i v tiêu hoá

i v i heo con ang theo m , n u ta tách m ra và nuôi d ng chúng v i kh u

ph n thích h p trong tu n u v n x y ra xáo tr n trao i ch t Vì th c n ph i có

th i gian thích h p heo con làm quen v i m t s kh u ph n th c n, lúc này c

th heo con hoàn toàn s d ng ngu n n ng l ng t th c n ta cung c p Do quátrình tiêu hoá khác nhau, ch c n ng tiêu hoá t ng d n n ch t dinh d ng h p thunhi u h n (Tr n C , 1972)

Theo Tr ng L ng (2000) th c n thay th s a m có th khó tiêu h n s a m ,không tiêu hoá h t s l ng th c n t p n có th làm cho heo con b nh h ng là

gi m kh n ng tiêu hoá, vi sinh v t ru t già d lên men nên gi m h p thu n c

ng ru t d n n tiêu ch y

ng 2.3: L ng th c n cho heo con t p n và heo con sau cai s a

(Ngu n: Nguy n Thi n, 2008)

2.2.5.2 nh h ng c a s cho n lên s tiêu hoá

Sau khi tách m vi c cho n t do d n n t l r i lo n tiêu hoá cao h n, tuy nhiênkhi cho n gi i h n c ng là cho n ng su t gi m Do ó tiêu ch y và cho n h n ch

u làm cho t c t ng tr ng gi m, khuy n cáo nên gi m s l ng cho n trênngày trong nh ng tr ng h p xu t hi n tiêu ch y (Tr n Th Dân, 2006)

Theo Tr ng L ng (2000), khi heo n nhi u b a trong ngày (5 b a so v i 3 b a)

ch v t ng 79,43 %, d ch t y t ng 35,2 % n khô so v i n t d ch tiêu hóa t ng

12 % T s sinh n 20 - 35 ngày tu i heo không ti t HCl, nh ng cho n s m b ng

ng c c t 14 - 20 ngày thì ti t HCl, giúp tiêu hoá t t h n Cho heo con n s m kíchthích ti t d ch v , ti t HCl khi th c n tác ng c gi i vào thành d dày B máytiêu hoá phát tri n, ru t dài ra, t ng tiêu hoá, sinh tr ng nhanh

2.2.5.3 Kh n ng c ch sau cai s a

th heo con d b stress sau khi cai s a do m t s nguyên nhân:

* V sinh lý: Vi c tách kh i m , nh p àn hay chuy n chu ng nuôi làm nh h ng

n ho t ng c a heo Có s thay i v nhi t và u ki n môi tr ng Heo con

ph i h c cách u ng n c và n th c n riêng (Tr n Th Dân, 2006)

* V th c n: Vi c thay i th c n c cung c p ch y u t s a m sang th c nkhô, c ng và vi c cung c p gi a các l n không t ng ng, th c n không ccung c p 24/24 gi Do ó d n n ngu n cung c p n ng l ng b gi m M t khác

vi c cung c p th c n có ch t l ng không n nh vì c t trong u ki nkhông khí nóng m S thay i b i s cung c p dinh d ng t nh ng máng n xa

Theo Tr ng L ng (2000), heo con c n n ng l ng duy trì thân nhi t, n ng

ng do s oxy hoá ng tr c tiên trong máu Vì v y hàm l ng ng huy t

th ng bi n ng, heo con d kh ng ho ng

có c s b sung n ng l ng cho heo con c n c n c vào m c n ng l ng ccung c p t s a m và nhu c u c a heo con, t ó quy t nh m c b sung cho heocon Nh ng ch b t u t tu n tu i th 3 heo con m i có nhu c u b sung n ng

ng, nhu c u này càng cao do s a m cung c p ngày càng gi m và nhu c u c aheo con ngày càng t ng (V ình Tôn và Tr n Th Thu n, 2005)

2.3.2 Nhu c u protein và acid amin (aa)

Protein có tác d ng giúp c th ho t ng b n v ng và là ngu n dinh d ng t o

ch t hình thành th t, m , x ng, da Có 2 lo i acid amin: lo i thay th và lo i không

thay th c Lo i không thay th c, c th heo không t ng h p c ph i l y

th c n vào là: Lysine, Tryptophan, Threonine, Phenylalanine, Methionine,Leucine, Isoleucine, Arginine, Histidine, Valine Trong ó, ba lo i acid amin sau:Lysine, Methionine + Cystine, Tryptophan là các acid amin t i quan tr ng (Ph m

ng sinh tr ng, gi m m c s d ng nit và quá trình trao i ch t b r i lo n Ph icân b ng t o ra “protein lý t ng” v i hàm l ng t i a Lysine và các acid aminkhác t ng n ng su t gia súc

Theo V ình Tôn và Tr n Th Thu n (2005), cung c p protein cho heo con giai n này r t quan tr ng Vì ây là th i k sinh tr ng r t m nh c a h c và

ng protein c tích lu r t l n Thông th ng trong kh u ph n th c n cho heocon ph i m b o t 120 - 130 g protein tiêu hoá trên n v th c n Ho c l ngprotein thô trong kh u ph n 17 – 19 %

ng 2.4: Nhu c u acid amin trong kh u ph n heo con (90 % VCK)

(Ngu n: NRC, 2000)

Tr ng l ng c th (kg) Nhu c u

Canxi và photpho: hai nguyên t này có vai trò r t quan tr ng trong hình thành

ng N u cung c p không y s có nguy c d n n hi n t ng còi x ng

c cung c p trong kh u ph n là 0,8% còn i v i photpho là 0,6% so v i v t ch tkhô kh u ph n T l Canxi/photpho heo con là 1,6 – 2/1 N u n ng canxi th pphotpho cao gây hi n t ng m m x ng và co gi t th n kinh, n u canxi caophotpho th p gây tình tr ng u s n phình to, viêm kh p, y u t

t và ng: là hai y u t b h n ch trong quá trình t o s a Cho nên c n ph i cung

p trong kh u ph n c a heo con Hai y u t này ch y u tham gia vào quá trình t omáu cho heo con Trong c th heo, s t trong thành ph n pocfirin (60 – 70%), cótrong hemoglobin, mioglobin… N u th c n thi u s t s làm gi m hàm l nghemoglobin trong máu, có th gây thi u máu Nhu c u s t cho heo con m i sinh 7 –

11 mg/ngày, nh ng s a m cung c p không v t quá 2 mg, nên ph i b sung t 5 –

7 mg/ngày ng ch c n m t l ng nh b sung vào kh u ph n cho heo con v i

c 6 – 8 ppm Vai trò c a ng là tham gia vào quá trình trao i ch t trong c th

và nh t là vai trò trong t o máu Ph i m b o s cân i gi a s t và ng theo t l

2.3.4 Nhu c u vitamin (vit)

th heo con c n vit cho s phát tri n và phòng ng a b nh t t nh : A, B1, B12,C… Vit là ch t xúc tác sinh h c t ng h p, phân gi i các ch t dinh d ng, tham gia

u t o màng t bào M c dù vit vô cùng nh nh ng có tác d ng l n cho sinh tr ngheo con Thi u vit A heo con có th mù m t, thi u vit nhóm B heo con b phù, viêmdây th n kinh, suy tim, viêm da, r ng lông, tiêu ch y Thi u vit D gây thi ukhoáng còi x ng, thi u vit E b thoái hoá tim gan (Tr ng L ng, 2000)

ng 2.6: Nhu c u vitamin hàng ngày c a heo cho n t do (90 % VCK)

Theo Tr ng L ng (2000), heo con n ng l ng do lipid cung c p ch chi m 10

-15 %, ph n l n c d tr d i da, quanh n i t ng, lipid c h p thu ru t non.Heo con tiêu hoá lipid cao h n heo l n, vì lipid c a heo con bú s a ch y u d ng

nh hoá, lipid nhi u heo con tiêu ch y N u glucid và lipid không cân b ng, s x ycác th ceton trong quá trình oxy hoá Bình th ng ceton trong máu t 1 - 2 mg%,

nh ng khi dùng m làm ngu n n ng l ng ch y u thì ceton t ng lên 20 - 30 mg%,gây hi n t ng ceton huy t n ceton ni u C th heo con b toan huy t, heo con

ch t trong tr ng thái hôn mê Vì v y tr s a m ra, th c n cho heo con c n có hàm

Theo Lê Th M n (2010), th c n h n h p hoàn ch nh là h n h p nhi u lo i th c n

n c ph i h p theo công th c, m b o có các ch t dinh d ng và n ng

ng c n thi t duy trì c i s ng và s c s n xu t c a v t nuôi mà không c ncho thêm m t lo i th c n nào khác ngoài n c

(Ngu n: Công ty TNHH San Miguel Hormel (VN))

2.4.2.2 Th c n h n h p cho heo con 951 (CP951)

- Nacl (min - max) 0,4 - 0,75%

- N ng l ng trao i (min) 3300 kcal/kg

- Kháng sinh Colistin (max): 88 mg/kg

(Ngu n: Công ty TNHH công ty C Ph n Ch n Nuôi CP Vi t Nam)

2.4.2.3 Th c n h n h p cho heo con 8002 (Pig Tech 1)

(Ngu n: Công ty TNHH Cargill Vi t Nam)

2.5 CHU NG TR I

2.5.1 Yêu c u chung khi xây d ng chu ng tr i

2.5.1.1 a m

Theo Nguy n Ng c Tuân và Tr n Th Dân (2000), a m thành l p tr i ph i ch n

i cao ráo, yên t nh, cách xa khu dân c , cu i h ng gió Nh ng ph i thu n ti ngiao thông d v n chuy n th c li u và gia súc

2.5.1.2 H ng chu ng

Theo Võ V n Ninh (2004), ngh tr c chu ng theo h ng ông B c - Tây Nam,

ho c h ng ông - Tây, m t ti n quay h ng ông - Nam Riêng BSCL nên

ch n theo h ng ông - Tây, m t ti n quay h ng Nam Khi ch n h ng chu ng

n ph i có ánh sáng d i tr c ti p vào bu i sáng, không b n ng h t bu i chi u,tránh m a t t gió lùa vào lúc mùa rét n

2.5.2 nh h ng c a các y u t ti u khí h u môi tr ng n chu ng tr i

2.5.2.1 Nhi t chu ng nuôi

Trong ch n nuôi, nhi t nh h ng r t l n n s sinh tr ng và phát tri n c agia súc gia c m S nh h ng này ph thu c vào loài, gi ng và l a tu i khác, heo

i sinh c n nhi t 350C n sau cai s a (28 ngày tu i) nhi t còn là 250C(Ph m S Ti p và Nguy n ng Vang, 2006)

Theo Lê H ng M n (2006), nhi t chu ng quá nóng, quá l nh u b t l i cho heo.Nhi t cao làm t ng t n s hô h p c a heo, tr i l nh thì t n s hô h p gi m, tr i

ng heo gi m n Nhi t chu ng thích h p nhu c u th c n c a heo t ng, l nnhanh, tiêu t n cho 1 kg t ng kh i l ng th p i v i heo con thì t ng l ng nhi t

t i môi tr ng có nhi t 210C l n h n 2/3 l n so v i môi tr ng 300C Nhi t

- Methionine + Cystine t ng s (%) min 0,8%

- N ng l ng trao i (min) 3100 kcal/kg

- Kháng sinh Lincomycin (max): 20mg/kg

Ho c Tylosin (max): 40mg/kg và Colistin(max): 120mg/kg

Ho c Neomycin (max): 400mg/kg vàFlofenicol (max): 60mg/kg

có tác ng n tích l y protein trong c th heo, nhi t 15 – 300C m c tích

y c g p ôi v i ô nhi t 3 – 80C

ng 2.10: M c nhi t cho các h ng heo khác nhau

(Ngu n: Nguy n Thi n et al., 2008)

m là y u t tác ng tr c ti p n c th heo, quá cao ho c quá th p u b t

i m cao h n ch b c h i trên da, nh h ng n hô h p c a heo, làm t n haonhi t còn m th p làm tiêu hao n c c a c th heo, trao i ch t b tr ng i,sinh b nh ng hô h p, heo ch m l n Trong môi tr ng có m cao (> 80 %),

vi khu n có h i phát tri n r t nhanh m không khí 40 % vi trùng có th ch tnhanh g p 10 l n so v i m 80 % m d i 50 % ho c trên 80 % u không

có l i cho heo m thích h p cho heo nái là 70 %, heo con 70 - 80 % (Lê H ng

nh i vào ng hô h p, a n các ph n ng d ng và xáo tr n ng hô h p

ng b i trong chu ng ch nên kho ng 10 mg/m3

ng 2.11: Hàm l ng khí t i a trong chu ng

(Ngu n: Nguy n Ng c Tuân và Tr n Th Dân, 2000)

Hàm l ng trong chu ng nuôi (ppm)

2.5.3 Chu ng heo cai s a

Theo Tr n V n Phùng (2005), heo con nh ng ngày u sau cai s a th ng g pstress b t l i cho sinh tr ng, phát tri n c a chúng M t khác, heo v a chuy n tmôi tr ng bú s a m là ch y u sang môi tr ng t l p hoàn toàn Heo c ng

th ng b xáo tr n, do phân thành các ô khác nhau theo kh i l ng nên th ng kém

n, d b lây nhi m b nh t t nên heo ph i c s ng trong u ki n ti u khí h uchu ng thông thoáng và nhi t chu ng thích h p Ô chu ng có kích th c thích

p kho ng: dài 2,2 m - 2,4 m, r ng 2 m, cao 0,8 m, kho ng cách gi a các ch nsong thành chu ng là 10 cm, chu ng có sàn cách m t t t 30 - 60 cm Sàn chu ng

là b ng t m bêtông ch máng n, bên ngoài b ng các song s t 10, có các khe r ng0,8 - 1 cm, ph n bêtông có khe h 1cm, dài 10 cm Trong m i ô chu ng có các núm

ng t ng N u nuôi heo b ng chu ng n n c ng c n chú ý n vi c ch ng b n,

m và l nh cho heo con

2.6 CÔNG TÁC THÚ Y

2.6.1 V sinh chu ng tr i và thi t b ch n nuôi

Theo Nguy n Thanh S n và Nguy n Qu Côi (2005), nguyên t c chung v v sinhphòng b nh bao g m:

sinh chu ng tr i và thi t b ch n nuôi: Nên có khu v c nuôi và chu ng phù h p

i các lo i heo và tu i khác nhau C n gi cho chu ng tr i luôn thông thoáng, ánh sáng, mát v mùa hè, m v mùa ông Th ng xuyên quét d n, nh k t y, kh trùng chu ng nuôi, c r a và tiêu c máng n, máng u ng và các d ng c

ch n nuôi nh cu c, x ng, ng, qu n áo b o h Sau m i t nuôi, ph i v sinhchu ng tr i và kh trùng tiêu c, sau ó tr ng chu ng kho ng 3 - 5 ngày tr ckhi nuôi l a m i Phân, rác và ch t th i trong chu ng c n c thu gom th ngxuyên, a ra ch t p trung riêng gi chu ng luôn s ch s Có th phân b ng

ph ng pháp phân vi sinh v t ho c x lý b ng h m biogas H n ch ng i và v t vào khu v c ch n nuôi tránh a m m b nh t khu v c khác vào khu v c ch nnuôi

Các bi n pháp kh trùng tiêu c: S d ng ánh n ng m t tr i ph i máng n,máng u ng, d ng c ch n nuôi R c vôi b t ho c quét n c vôi pha loãng n ng

10 % (1 kg vôi tôi/10 lít n c) xung quanh và bên trong chu ng nuôi, 2 - 3 ngày

i quét d n Dùng m t s hóa ch t sát trùng nh : Formol t 1 - 3 %, Crezil 3 – 5

%, Cloramin - T theo h ng d n c a nhà s n xu t V sinh th c n và n c

ng Không s d ng th c n b ôi, thiu, m c Không cho heo n th c n không rõngu n g c ho c ã quá h n s d ng Không cho heo n các ph ph m và các lo i

th t s ng c a heo b nh và heo mua t ch v không rõ ngu n g c S d ng n c

ng s ch, không dùng n c c, n c ao h t ng ho c n c gi ng có hàm

ng s t cao cho heo u ng

2.6.2 Phòng b nh b ng vaccine

Theo Nguy n Thi n và Võ Tr ng H t (2007), s d ng vaccine là bi n pháp phòng

nh ch ng có hi u qu nh t Thông th ng vaccine ch có tác d ng trong m t

th i gian nh t nh, do ó vi c tiêm nh c l i i v i m t s vaccine là c n thi t i

i các b nh truy n nhi m c n c tiêm phòng cho heo con g m: d ch t , óng

u, t huy t trùng, phó th ng hàn Riêng vaccin L M m Long Móng ph i do cquan thú y a ph ng quy t nh (Tr n V n Phùng, 2005)

ng 2.12: L ch tiêm phòng cho heo con

(Ngu n: Nguy n Thanh S n và Nguy n Qu Côi, 2005)

2.6.3 M t s b nh th ng g p trên heo con

2.6.3.1 B nh tiêu ch y heo con

nh tiêu ch y ph bi n heo con sau cai s a, gây viêm ru t c p tính và mãn tính.Nguyên nhân chính do ch m sóc nuôi d ng, th c n thay i, không m b o dinh

ng, ph ng th c và th i gian cho n thay i… b nh không ch x y ra 1 – 2con mà x y ra v i s l ng l n (Tr ng L ng, 2000)

2.6.3.2 M t s b nh khác th ng g p trên heo con

nh phân tr ng heo con: th ng x y ra heo con còn bú, th viêm ru t, viêm ddày c p tính, c tr ng là a ch y màu h i vàng, tr ng kèm theo th c huy t(toxemie) ho c b i huy t (cepticemie) (Tr ng L ng, 2003)

nh phó th ng hàn: heo con ang bú s a ít th y b nh xu t hi n Cai s a th ng

c b nh th n ng (Tr ng L ng, 2000)

trí: Tr i ch n nuôi cách qu c l 54 kho ng 800 m, di n tích toàn tr i kho ng 300

m2 m: dãy chu ng nuôi heo, kho th c n và khu x lý phân

Khí h u V nh Long là khí h u nhi t i v i 2 mùa rõ ràng: mùa m a (tháng 5 ntháng 11) và mùa khô (tháng 12 n tháng 4) m trung bình là 83 %, l ng

a trung bình 1.635 mm, nhi t trung bình 27 0C Vì v y, tr i r t ít ch u s tác

ng c a m a bão và l l t nên r t thu n ti n cho vi c phát tri n ch n nuôi

c tiêu s n xu t c a tr i là cung c p heo con gi ng cho th tr ng trong t nh và

1.2 Chu ng tr i thí nghi m

Tr i c xây v i ki u chu ng h hoàn toàn hai mái n, l p b ng tôn, n n xi m ng

c xây theo h ng ông - Tây nh m gi m b t n ng chi u tr c ti p vào chu ngtrong nh ng th i m n ng nóng và tránh c gió l nh ông B c th i vàochu ng, tránh c m a và gió Tây Nam Tr i có 4 dãy chu ng nuôi v i các lo iheo khác nhau: dãy nuôi heo nái khô và nái ch a; dãy nuôi nái nuôi con ; dãy nuôiheo con sau cai s a; dãy nuôi heo th t

Heo con sau cai s a c nuôi m t ô riêng, heo th ng nuôi theo b y, m i b ytrung bình t 6 – 12 con, nuôi kho ng 2 – 4 tu n sau thì chuy n sang chu ng nuôiheo th t Kích th c m i ô chu ng: dài 2 m, r ng 2 m, cao 0,9 m M i ô chu ng có

t máng n c nh, m t máng nh cho heo con t p n và m t thùng ch a n c có

3.1.4 D ng c thí nghi m

Cân ng h nh 15 kg cân th c n, chính xác 100 g

Cân ng h l n 100 kg cân heo thí nghi m, chính xác 200 g

ghi chép, bút lông, l ng cân heo, máng n, máng u ng, ng tiêm, kìm b m tai vàcác d ng c khác

3.1.7 Thu c thú y dùng trong thí nghi m

Thu c phòng và tr b nh: Tylo-D.C, Multibio, Dexasone, Prolongal, GanadexilEnrofloxa-cine5%, Hipasone, SG.Vitamin C 2000, Levamysol, QM-N.OX10,…Thu c sát trùng Bestaquam-s

3.2.1 B trí thí nghi m

Thí nghi m c b trí theo th th c kh i hoàn toàn ng u nhiên: m có 3 nghi m

th c

Nghi m th c 1 (HH1): Cho heo n th c n 1188 có 20% m

Nghi m th c 2 (HH2): Cho heo n th c n 8002 có 20% m

Nghi m th c 3 (HH3): Cho heo n th c n 951 có 20% m

i nghi m th c có 5 l n l p l i m i l n l p l i là 1 ô chu ng (m i ô 3-5 heo saucai s a)

3.2.2 Ph ng pháp ti n hành thí nghi m

3.2.2.1 Ch n heo con

Heo con c ch n nuôi thí nghi m là nh ng heo có th tr ng t t, tr ng l ng

ng i ng u

Chu ng nuôi heo c sát trùng tr c khi a heo vào nuôi và kho ng 3 - 4 ngày

i vôi và quét m t l n, m i tu n u phun thu c sát trùng (Bestaquam-s)