Tiểu luận thực hành quyền công tố trong thủ tục giám đốc thẩm theo quy định của pháp luật một số nước trên thế giới

Đối với các bản án đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án phúc thẩm, tòa đại hình, tòa tiểu hình hoặc Tòa vi cảnh, mặc dù bên không kháng cáo, thời hạn kháng cáo, kháng nghị đã hết, nhưng v

Đề tài: Thực hành quyền công tố trong thủ tục giám đốc thẩm theo quy định của pháp luật một số nước trên thế giới.

ĐẶT VẤN ĐỀ

Thủ tục giám đốc thẩm là thủ tục xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án Đây là một thủ tục quan trọng đảm bảo cho vụ án hình sự được giải quyết một cách đúng đắn theo pháp luật Điều 370 BLTTHS 2015 nêu

tính chất của giám đốc thẩm là xét lại bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật nhưng bị kháng nghị vì phát hiện có vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong việc giải quyết vụ án Trong luận án tiến sỹ của tác giả Phan Thị Thanh Mai năm 2007 đã đưa ra khái niệm về giám đốc thẩm như sau: “Giám đốc thẩm trong TTHS là thủ tục Tòa án có thẩm quyền xét lại những bản án hoặc quyết định hình

sự đã có hiệu lực pháp luật bị người có thẩm quyền kháng nghị vì phát hiện có vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong hoạt động xét xử của Tòa án, nhằm đảmbảo pháp luật được áp dụng đúng đắn và thống nhất” Như vậy, giám đốc thẩm là một

thủ tục đặc biệt nên chỉ có hai chủ thể có quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm đó là Tòa án và Viện kiểm sát

Hầu hết các quốc gia trên thế giới đều quy định thủ tục này trong tố tụng hình sự như một phương thức để khắc phục những sai lầm từ các bản án đã có hiệu lực pháp luật Viện kiểm sát (hay Viện công tố) là một trong những chủ thể có thẩm quyền quyết định việc kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm ở các nước trên thế giới Tuy nhiên ở mỗi quốc gia khác nhau thì vai trò của Viện kiểm sát (Viện công tố) lại có những sự khác nhau đáng kể Do đó tác giả lựa chọn đề tài “Thực hành quyền công tố trong thủ tục giám đốc thẩm theo quy định của pháp luật một

số nước trên thế giới” làm đề tài tiểu luận nhằm mục đích nghiên cứu một cách khái quát về vai trò của Viện kiểm sát (Viện công tố) ở một số quốc gia trên thế giới Qua đó rút ra được những kinh nghiệm để có thể áp dụng vào pháp luật về TTHS ở Việt Nam để nâng cao vai trò của Viện kiểm sát trong thực hành quyền công tố vụ án theo thủ tục giám đốc thẩm

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I VAI TRÒ CỦA VIỆN KIỂM SÁT (VIỆN CÔNG TỐ) TRONG THỦ TỤC GIÁM ĐỐC THẨM HÌNH SỰ THEO PHÁP LUẬT MỘT SỐ NƯỚC

1 Vai trò của Viện công tố trong thủ tục giám đốc thẩm hình sự theo pháp luật liên bang Hoa Kỳ

Ở Hoa Kỳ cũng như các nước theo truyền thống luật án lệ, cơ quan công tố đều thuộc chính quyền hành pháp và do đó không có chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Tòa án Cơ quan công tố về cơ bản thực hiện nhiệm vụ trong mô hình tố tụng tranh tụng Trong mô hình này, cơ quan công tố chỉ tập trung vào việc điều tra, truy tố và chỉ có thể trình bày quan điểm, lập luận như một bên đương sự, còn Tòa án có toàn quyền trong hoạt động xét xử Và do vậy, mô hình tố tụng của Hoa Kỳ có rất nhiều điểm khác biệt so với hệ thống pháp luật của những nước theo truyền thống luật lục địa

Theo pháp luật Hoa Kỳ, các bản án, quyết định đã được Tòa án tuyên đều là phán quyết cuối cùng và có hiệu lực ngay Tuy vậy, mọi bản án, quyết định của Tòa án đều có nguy cơ có thể bị xem xét bởi tòa án cấp trên Tại các phiên tòa xét

xử phúc thẩm, nếu Viện công tố kháng nghị, công tố viên phải trình bày quan điểm

về căn cứ kháng nghị, lập luận nêu ra và tranh luận với phía người bị kết án Nếu phía người bị kết án kháng cáo, công tố viên có thể tham gia hoặc không tham gia phiên tòa phúc thẩm Cấp tòa phúc thẩm liên bang không có cơ quan công tố tương đương nên công tố viên đã tham gia truy tố đã tham gia truy tố tại phiên tòa liên bang sơ thẩm tiếp tục tham gia phiên tòa phúc thẩm liên bang Ở Hoa Kỳ không có thuật ngữ giám đốc thẩm mà chỉ có thuật ngữ phức thẩm với nhiều loại thủ tục khác nhau Sau khi Tòa phúc thẩm đã xem xét kháng cáo, kháng nghị, Viện công

tố chỉ có thể kháng nghị tiếp lên Tòa án tối cao liên bang nếu được sự đồng ý rõ ràng của Tổng chưởng lý hay phó Tổng chưởng lý liên bang Tuy nhiên, rất khó có thể tạo ra việc xem xét lại bản án, quyết định của tòa án cấp dưới một cách dễ dành trừ khi các sai sót là rõ ràng hay khác nhau cơ bản về quan điểm cần phải có cách đánh giá, giải thích pháp luật hoàn toàn khác Nguyên nhân là do cơ quan công tố ở các nước theo truyền thống án lệ đều thuộc chính quyền hành pháp, Tòa án có toàn quyền trong hoạt động xét xử Việc tham gia tố tụng ở các cấp tòa án cao hơn khi

vụ án được đưa ra xét xử lại hầu như chỉ mang tính trình bày quan điểm, lập luận các vấn đề giải thích Hiến pháp hay luật mà không chú trọng xét xử những tình tiết thực tế của vụ án nên việc tham gia của các cơ quan công tố chỉ thực sự có ý nghĩa quan trọng khi vụ việc do cơ quan công tố kháng nghị Đối với các phiên xử do Tòa án tối cao liên bang tiến hành, công tố viên liên bang thuộc Bộ tư pháp Hoa

Kỳ sẽ tham gia phiên tòa Các công tố viên liên bang thuộc văn phòng công tố liên bang cấp quận có trách nhiệm phối hợp, trợ giúp khi họ được yêu cầu

2 Vai trò của Viện công tố trong thủ tục giám đốc thẩm theo pháp luật Cộng hòa Pháp

Về mặt hình thức Viện công tố Pháp được đặt trong hệ thông Tòa án, nhưng không lệ thuộc vào Tòa án Viện công tố Pháp trực thuộc Bộ Tư pháp, chịu sự giám sát của Bộ Tư pháp, các Công tố viên hoạt động dưới sự kiểm tra của Bộ trưởng Bộ tư pháp Hệ thống cơ quan Công tố Pháp gồm có: Viện công tố bên cạnh Tòa phá án Hiến pháp năm 1958 đã nêu, tất cả các thẩm phán xét xử và công tố viên đều độc lập, dưới sự bảo đảm thống nhất của Tổng thống Viện công tố đóng vai trò quan trọng không chỉ với tư cách là cơ quan đại diện cho xã hội bảo vệ lợi ích chung và bảo đảm việc áp dụng đúng Pháp luật

Tại pháp, là một quốc gia theo truyền thống luật lục địa, quan niệm rằng tính chất của giám đốc thẩm là xem xét vấn đề áp dụng pháp luật chứ không xem xét việc đánh giá chứng cứ, cho nên vai trò của Viện công tố trong thủ tục giám đốc thẩm là khá quan trọng Trước tiên, đó là thẩm quyền kháng nghị phá án (kháng nghị giám đốc thẩm)

Theo BLTTHS nước Cộng hòa Pháp được nghị viện Pháp ban hành theo luật

số 57-1426 ngày 31/12/1957, có hiệu lực thi hành năm 1958 và sau năm lần sửa đổi gần đây nhất vào ngày 04/10/1993 đã quy định về thẩm quyền kháng nghị tại điều 567 của BLTTHS Nội dung của Điều luật thể hiện, quyền kháng cáo giám đốc thẩm của bản án hình sự thuộc về tất cả các bên bị ảnh hưởng tiêu cực từ bản

án Viện trưởng Viện công tố bên cạnh Tòa phá án có quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm lên Tòa phá án để xin hủy quyết định hoặc bản án đó Đối với các bản án đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án phúc thẩm, tòa đại hình, tòa tiểu hình hoặc Tòa vi cảnh, mặc dù bên không kháng cáo, thời hạn kháng cáo, kháng nghị đã hết, nhưng vì lợi ích của pháp luật, Viện trưởng viện công tố bên cạnh Tòa

án phá án vẫn có quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm

Như vậy, người có quyền kháng cáo là rất rộng nhưng thẩm quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm chỉ thuộc về Viện trưởng Viện công tố bên cạnh Tòa phá án

Ngoài thẩm quyền kháng nghị giám đốc thẩm, Viện công tố còn có những quyền hạn khác như:

- Nhận thông báo kháng cáo phá án của các bên đương sự (Điều 578)

- Tham gia phiên tòa phá án và phát biểu ý kiến về việc giải quyết vụ án (Điều 602)

- Nhận quyết định của Tòa phá án và yêu cầu tống đạt các quyết định của Tòa phá án cho các bên liên quan (Điều 614)

3 Vai trò của Viện kiểm sát trong thủ tục giám đốc thẩm theo pháp luật

tố tụng hình sự Liên bang Nga

Năm 1922, hệ thông cơ quan Viện kiểm sát ở Liên Xô được thành lập lại với chứng năng thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật để đảm bảo pháp luật được tuân thủ, thi hành nghiêm chỉnh và thống nhất Từ đó, cấu trúc của Viện kiểm sát Nga về cơ bản được giữ nguyên cho đến ngày hôm nay và được khẳng định trong các Hiến pháp năm 1936, năm 1977, năm 1993 và Luật Liên bang về Viện kiểm sát năm 1995, được công bố ngày 17/11/1996 Theo Điều 4 Luật Liên bang về Viện kiểm sát Liên bang Nga năm 1996 quy định:

“Viện kiểm sát Liên bang Nga xây dựng theo nguyên tắc tập trung thống nhất, trên cơ sở các Kiểm sát viên cấp dưới phải phục tùng các Kiểm sát viên cấp trên và tất cả đều phục tùng Tổng kiểm sát trưởng Liên bang Nga

Viện kiểm sát thực hiện các thẩm quyền của mình một cách độc lập với các

cơ quan quyền lực của liên bang, của các chủ thể liên bang, của các chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội”

Theo BLTTHS Liên bang Nga, trong thủ tục giám đốc thẩm, vai trò của Viện kiểm sát Liên bang Nga được thể hiện ở quyền kháng nghị giám đốc thẩm Theo quy định của Bộ luật, Viện kiểm sát kháng nghị bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án khi có một trong các căn cứ sau:

- Kết luận của Tòa án nêu trong bản án không phù hợp với những tình tiết thực tế của vụ án

- Việc xét xử của Tòa án vi phạm luật tố tụng hình sự

- Áp dụng không đúng pháp luật hình sự

- Không đảm bảo tính công bằng của bản án

Bộ luật tố tụng hình sự Liên bang Nga quy định những người có quyền kháng cáo, kháng nghị yêu cầu xem xét lại bản án, quyết định theo thủ tục giám đốc thẩm (còn gọi là thủ tục phá án) gồm: Người bị tình nghi, bị can, bị cáo, người được Tòa án tuyên vô tội, người bào chữa hoặc người đại diện hợp pháp của những chủ thể này; Viện công tố, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự hoặc người đại diện hợp pháp của họ

Đối tượng kháng cáo, kháng nghị giám đốc thẩm là các bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật khi có căn cứ cho rằng bản án, quyết định đó

đã được ban hành không phù hợp với những tình tiết thực tế của vụ án, việc giải quyết vụ án vi phạm pháp luật tố tụng hình sự hoặc việc giải quyết vụ án đã không

áp dụng đúng pháp luật hình sự

Tòa án có thẩm quyền hoặc trong những trường hợp cần thiết, cá nhân thẩm phán có trách nhiệm tiến hành thủ tục xem xét đơn kháng cáo, kháng nghị và ra một trong những quyết định sau:

- Không chấp nhận kháng cáo, kháng nghị giám đốc thẩm

- Chấp nhận giải quyết theo thủ tục giám đốc thẩm và chuyển kháng cáo, kháng nghị cùng hồ sơ vụ án cho Tòa án có thẩm quyền Chánh án hoặc Phó chánh

án Tòa án có thẩm quyền có thể ra quyết định của Thẩm phán về việc không chấp nhận giải quyết theo thủ tục giám đốc thẩm và ra quyết định chấp nhận giải quyết theo thủ tục giám đốc thẩm

Qua xét xử giám đốc thẩm, Hội đồng giám đốc thẩm có quyền:

- Không chấp nhận kháng cáo, kháng nghị và giữ nguyên bản án, quyết định

đã có hiệu lực pháp luật

- Hủy bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật và các quyết định tiếp theo của Tòa án và đình chỉ vụ án

- Hủy bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật và các quyết định tiếp theo của Tòa án để xét xử lại

- Hủy bản án của Tòa án cấp chống án và trả lại vụ án để xét xử lại theo thủ tục chống án

- Hủy quyết định của Tòa án cấp phúc thẩm và các quyết định tiếp theo của Tòa án cấp phúc thảm và trả lại vụ án để xét xử phúc thẩm lại

- Sửa bản án, quyết định của Tòa án

4 Vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong thủ tục giám đốc thẩm theo pháp luật tố tụng hình sự nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa

Hệ thống cơ quan Viện kiểm sát của nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa là

cơ quan giám sát pháp luật, được thành lập theo địa giới hành chính nhưng độc lập với hệ thống cơ quan hành chính và cơ quan Tòa án, bao gồm: Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân các cấp ở địa phương và Viện kiểm sát chuyên ngành

Theo luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa thì quy định thẩm quyền của Viện kiểm sát trong giai đoạn giám đốc thẩm: Viện kiểm sát nhân dân có quyền giám sát tính hợp pháp trong các phán quyết và quyết định của Tòa án nhân dân, kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm các bản

án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án, nếu phát hiện vi phạm Cụ thể hóa quy định này, Điều 205 BLTTHS nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa nêu:

“ Nếu Viện kiểm sát nhân dân tối cao phát hiện thấy những sai sót trong bản

án hoặc quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân các cấp, hoặc nếu Viện kiểm sát nhân dân cấp trên phát hiện thấy những sai xót trong bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án nhân dân cấp dưới thì có quyền kháng nghị bản án hoặc quyết định đó đến Tòa án cùng cấp theo thủ tục giám đốc thẩm”

Bộ luật tố tụng hình sự nước Cộng hò dân chủ nhân dân Trung Hoa quy định

có 3 nhóm chủ thể có quyền kháng cáo, kháng nghị, yêu cầu xem xét lại vụ án theo thủ tục giám đốc thẩm là: đương sự hoặc người đại diện theo pháp luật hoặc người thân thích của đương sự có quyền kháng cáo yêu cầu xem xét lại bản án, quyết định theo thủ tục giám đốc thẩm; Viện kiểm sát có quyền kháng nghị yêu cầu xem xét lại bản án, quyết định của Tòa án theo thủ tục giám đốc thẩm; Tòa án có quyền yêu cầu xem xét lại bản án, quyết định của Tòa án theo thủ tục giám đốc thẩm

Về căn cứ để xem xét lại bản án, quyết định của Tòa án theo thủ tục giám đốc thẩm gồm: Có chứng cứ mới khẳng định các tình tiết trong bản án, quyết định

rõ ràng là sai; Chứng cứ làm cơ sử cho việc buộc tội và tuyên hình phạt là không đầy đủ và không đáng tin cậy hoặc những chứng cứ quan trọng để chứng minh các tình tiết trong vụ án mâu thuẫn với nhau; Việc áp dụng pháp luật khi ra bản án, quyết định rõ ràng là sai; Có căn cứ cho rằng thẩm phán trong khi xét xử các vụ án

có hành vi tham ô, hối lộ hoặc lợi dụng chức vụ quyền hạn để thu lợi cá nhân hoặc làm sai lệch pháp luật khi ra phán quyết; Có những sai xót rõ ràng trong bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án

Về thẩm quyền giám đốc thẩm bao gồm:

- Ủy ban thẩm phán Tòa án đã ra bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực pháp luật xét xử lại vụ án trong các trường hợp: Có kháng cáo của đương sự; theo yêu cầu của Chánh án Tòa án cùng cấp; theo yêu cầu của Tòa án cấp trên hoặc Tòa án nhân dân tối cao

- Tòa án nhân dân cấp trên xét xử lại vụ án của Tòa án nhân dân cấp dưới trong các trường hợp: theo kháng nghị của Viện kiểm sát cùng cấp; thấy cần thiết phải lấy vụ án của Tòa án cấp dưới lên để xét xử lại

- Tòa án nhân dân tối cao xét xử lại vụ án theo thủ tục giám đốc thẩm trong các trường hợp: theo kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân tối cao; Thấy cần thiết phải lấy vụ án của Tòa án cấp dưới lên để xét xử lại

Qua xét xử giám đốc thẩm, Hội đồng xét xử giám đốc thẩm có thẩm quyền: bác kháng cáo hoặc kháng nghị; sửa bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực pháp luật; hủy bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực pháp luật; tuyên bị cáo vô tội

Có thể nhận thấy, quan niệm của nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa hiện nay coi giám đốc thẩm không phải là thủ tục để Tòa án cấp trên xét lại bản án có hiệu lực của Tòa án cấp dưới có vi phạm pháp luật mà là thủ tục Tòa án cấp trên hoặc chính Tòa án đã ra bản án có vi phạm đó xét xử lại vụ án Việc quyết định có

xử lại vụ án đó hay không thuộc thẩm quyền của Ủy ban thẩm phán của chính Tòa

án đã ra bản án có sai lầm hoặc Tòa án cấp trên

Điều này dẫn đến vai trò của Viện kiểm sát nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa có nhiều điểm khác biệt so với pháp luật Việt Nam thực định, bởi lẽ:

- Theo quy định của Pháp luật TTHS Trung Hoa thì Ủy ban thẩm phán Tòa

án đã ra bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật xét xử lại vụ án khi có đơn kháng cáo của đương sự đã được thẩm tra thấy có căn cứ để xét xử lại theo thủ tục giám đốc thẩm Như vậy, trong trường hợp này, Viện kiểm sát tham gia phiên tòa giám đốc thẩm ngay cả khi chỉ có kháng cáo của đương sự

- Đối với kháng nghị của Viện kiểm sát, Tòa án nhận kháng nghị phải thành lập Hội đồng xét xử để xét xử lại hoặc yêu cầu Tòa án cấp dưới xét xử lại Tuy nhiên thành phần của Hội đồng giám đốc thẩm và trình tự, thủ tục tố tụng tại phiên tòa giám đốc thẩm tuân theo các quy định của BLTTHS về thủ tục xét xử sơ thẩm hoặc phúc thẩm tùy theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật bị kháng cáo, kháng nghị là bản án sơ thẩm hoặc phúc thẩm Điều này đồng nghĩa với việc khi Viện kiểm sát tham gia phiên tòa giám đốc thẩm không chỉ đơn thuần là việc phát biểu quan điểm bảo vệ kháng nghị mà Viện kiểm sát tham gia phiên tòa với vai trò thực hành quyền công tố và giám sát việc tuân theo pháp luật theo thủ tục sơ thẩm hoặc phúc thẩm

II Kinh nghiệm có thể áp dụng vào BLTTHS Việt Nam để nâng cao vai trò của Viện kiểm sát trong thủ tục giám đốc thẩm

Các nước theo truyền thống luật án lệ (common law) quy định sau khi vụ án được xét xử, nếu không đồng ý với phán quyết của Tòa án, bị cáo có quyền kháng cáo Việc kháng cáo có thể tiến hành ở Tòa án các cấp Thủ tục tố tụng chỉ bao gồm thủ tục tố tụng tại Tòa sơ thẩm và thủ tục tố tụng tại Tòa kháng cáo Tuy nhiên, ở mỗi cấp Tòa án, pháp luật quy định căn cứ, thủ tục kháng cáo khác nhau Ngược lại, ở các nước theo truyền thống luật dân sự (civil law) thường thực hiện chế độ “hai cấp xét xử” như Việt Nam Theo đó, sau khi vụ án được xét xử theo thủ tục sơ thẩm, bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm chưa có hiệu lực ngay, đương sự có quyền kháng cáo, Viện kiểm sát hoặc Viện công tố có quyền kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm Bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm chỉ có hiệu lực khi đã hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị mà không có kháng cáo, kháng nghị Bản án, quyết định của tòa án cấp phúc thẩm có hiệu lực pháp luật ngay sau khi tuyên án Tuy nhiên, kể cả sau khi bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, nếu phát hiện vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong quá trình giải quyết

vụ án, Tòa án cấp trên vẫn có quyền xét lại bản án, quyết định đó theo thủ tục luật định nhằm khắc phục vi phạm của bản án, quyết định đó Thủ tục xét lại bản án,

quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án thường được gọi là thủ tục giám đốc thẩm hoặc thủ tục phá án

Qua nghiên cứu pháp luật của một số nước trên thế giới thấy rằng, pháp luật

ở mỗi quốc gia có sự khác nhau dù ngay cả trong cùng một hệt thống pháp luật Bởi lẽ, pháp luật là sự phản án chế độ chính trị, nền văn hóa đặc thù của quốc gia

đó, mỗi quy định pháp luật được xây dựng phải phù hợp tình hình kinh tế, chính trị, trật tự an toàn xã hội và tương xứng với mỗi giai đoạn phát triển Pháp luật Việt Nam cũng được hình thành trên nguyên lý đó Tuy nhiên, để tiếp tục hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự nói chung, thủ tục giám đốc thẩm nói riêng và đáp ứng tiền trình cải cách tư pháp, phù hợp với điều kiện cụ thể ở Việt Nam; một mặt chúng ta phải đánh giá thật đầy đủ, toàn diện thực tiễn áp dụng pháp luật ở nước ta thời gian qua, những ưu điểm và tồn tại so với yêu cầu cần đạt tới, tránh khuynh hướng “phủ định sạch trơn” những gì chúng ta đang có; mặt khác chúng ta cần phải nghiên cứu, so sánh và xác định nên tiếp thu những kinh nghiệm gì từ pháp luật các nước trên thế giới nhưng phải đảm bảo cải cách không chỉ là “sự thay đổi giản đơn”, sao chép một số quy định pháp luật nước ngoài, xa lạ với điều kiện Việt Nam

Về quyền kháng nghị của Viện kiểm sát: Ở những nước quy định Viện Công

tố có quyền kháng nghị giám đốc thẩm (Pháp) thì trong đó các Công tố viên sẽ được thực hiện quyền này Ở Việt Nam, quyền kháng nghị giám đốc thẩm của Viện kiểm sát chỉ giao cho Viện trưởng Viện kiểm sát tối cao và Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao Với quy định như hiện nay nhiều bất cập trong quá trình áp dụng pháp luật, giải quyết vụ án Tuy nhiên, với trình độ pháp luật hiện nay của các Kiểm sát viên có thể chưa đáp ứng được trách nhiệm này, vì vậy chúng

ta cũng chưa thể ghi nhận quyền kháng nghị giám đốc thẩm cho Kiểm sát viên như pháp luật của nước Cộng hòa Pháp Để phù hợp với tình hình thực tế có thể mở rộng quyền kháng nghị cho Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao

Về quyền kháng nghị của Tòa án: Pháp luật Liên bang Nga và Pháp không quy định quyền kháng nghị giám đốc thẩm của Tòa án Với quan điểm của tác giả,

để đảm bảo cho các phán quyết của Tòa án được khách quan, toàn diện thì việc bãi

bỏ thẩm quyền kháng nghị giám đốc thẩm của Tòa án là hợp lý Bởi lẽ, Tòa án là

cơ quan xét xử, đối tượng của kháng nghị giám đốc thẩm chính là những bản án,

quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án, nếu Tòa án có quyền kháng nghị giám đốc thẩm, điều đó có nghĩa là Tòa án kháng nghị chính bản án của Tòa án các cấp rồi cũng chính các thành viên của Tòa án lại trong Hội đồng xét xử lại Vì vậy,

để đảm bảo tính khách quan khi đưa ra các phán quyết cũng như tính chất của thủ tục giám đốc thẩm thì quyền kháng nghị giám đốc thẩm chỉ nên giao cho Viện kiểm sát

Về quyền kháng cáo đề nghị xét xử lại theo thủ tục giám đốc thẩm: Pháp luật Liên Bang Nga quy định chủ thể có quyền kháng cáo là “người bị tình nghi, bị can, bị cáo, người được Tòa án tuyên vô tội, người bào chữa hoặc người đại diện hợp pháp của những chủ thể này” Còn pháp luật Trung Quốc quy định quyền kháng cáo thuộc về “đương sự hoặc người đại diện theo pháp luật hoặc người thân thích của đương sự” Việc quy định như vậy sẽ đảm bảo tối đa quyền và khả năng bảo vệ của bên bị buộc tội, xong cho đến nay, pháp luật Việt Nam chưa ghi nhận quyền kháng cáo theo thủ tục giám đốc thẩm Theo tác giả, chúng ta nên bổ sung quyền kháng cáo của người bị kết án, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự theo thủ tục giám đốc thẩm, nhưng để việc quy định quyền kháng cáo giám đốc thẩm vẫn không làm mất đi tính chất đặc biệt của thủ tục giám đốc thẩm, bên cạnh đó cần phải quy định thêm việc kháng cáo đó không đương nhiên làm phát sinh thủ tục giám đốc thẩm như kháng nghị giám đốc thẩm của Viện kiểm sát và Tòa án mà pháp luật cần quy định việc kiểm tra, xem xét kháng cáo giám đốc thẩm đó có cơ

sở hay không rồi mới quyết định mở phiên tòa (tương tự quy định trong BLTTHS Liên bang Nga)

KẾT THÚC VẤN ĐỀ

Từ những phân tích đánh giá ở trên, học viên đã bước đầu làm rõ được chức năng thực hành quyền công tố trong thủ tục giám đốc thẩm theo quy định của pháp luật một số nước trên thế giới, từ đó đánh giá những mặt tiến bộ cũng như hạn chế

so với hoạt động này theo pháp luật Việt Nam Qua đó rút ra được những kinh nghiệm để có thể áp dụng vào pháp luật về TTHS ở Việt Nam để nâng cao vai trò của Viện kiểm sát trong thực hành quyền công tố vụ án theo thủ tục giám đốc thẩm