Tố chất – kỹ năng và phẩm chất của một nhà lãnh đạo thành công

TỐ CHẤT – KỸ NĂNG VÀ PHẨM CHẤT CỦA MỘT NHÀ LÃNHĐẠO THÀNH CÔNG Trong bất kỳ tổ chức nào hay xã hội nào, nhất là trong xã hội hiện đại ngày nay, thì người lãnh đạo đều là nhân tố quyết địn

TỐ CHẤT – KỸ NĂNG VÀ PHẨM CHẤT CỦA MỘT NHÀ LÃNH

ĐẠO THÀNH CÔNG

Trong bất kỳ tổ chức nào hay xã hội nào, nhất là trong xã hội hiện đại ngày nay, thì người lãnh đạo đều là nhân tố quyết định đến sự thành công, thất bại của

xã hội hay tổ chức đó Đặc biệt đối với Đất nước ta đang trong thời kỳ đổi mới công nghiệp hóa, hiện đại hóa, từng bước tham gia hội nhập nền kinh tế thế giới,

do đó vai trò của nhà lãnh đạo càng có vị trí quan trọng trong đời sống xã hội Trong thực tế nhận thức, có rất nhiều khái niệm về lãnh đạo khác nhau,

nhưng định nghĩa chung nhất được các nhà nghiên cứu đưa ra là: “Lãnh đạo là

quá trình gây ảnh hưởng đối với người khác để họ hiểu và nhất trí với những việc cần phải làm, cách thực hiện hiệu quả những việc đó, và quá trình thúc đẩy các

nỗ lực của cá nhân và tập thể để được được mục tiêu chung.”

Từ định nghĩa trên chúng ta thấy, để quá trình lãnh đạo có hiệu quả người lãnh đạo phải có các phẩm chất và các kỹ năng lãnh đạo hiệu quả Tố chất lãnh đạo là các đặc điểm cá nhân khác nhau, bao gồm các đặc điểm về cá tính, tính khí, nhu cầu và các giá trị Cá tính là những đặc điểm về tính khí khi thực hiện cách cư

xử, ví dụ sự tự tin, sự hướng ngoại, chín chắn và sự nhiệt tình Các giá trị là thái

độ của cá nhân đối với công việc, việc nào đúng, viecj nào sai, cá gì là có đạo đức, đúng với lương tâm Ví dụ như tính công bằng, công lý, tính trung thực, sự tự do, tính nhân văn, lòng trung thành, yêu nước, sự tiến bộ, tính lịch sự, tính xã giao, và thái độ hợp tác Các giá trị có ý nghĩa quan trọng vì chúng anhr hưởng đến thói quen, quan điểm, về vấn đề và lựa chọn hành vi cá nhân của con người, điều này rất quan trọng đối với tố chất của người lãnh đạo

Đối với kỹ năng lãnh đạo, thì đây là khả năng làm một việc gì đó theo một cách có hiệu quả Cả về tố chất và kỹ năng của con người đều bị quy định bởi yếu

tố học hỏi, rèn luyện và di truyền tự nhiên Kỹ năng được phân thành 3 nhóm đó là: Kỹ năng nghiệp vụ, kỹ năng giao tiếp và kỹ năng nhận thức Trong nhiều nghiên cứu đã tìm hiểu rất kỹ và chỉ ra rất nhiều tố chất cá nhân khác nhau liên quan đến hiệu quả và sự thăng tiến của người lãnh đạo quản lý Các tố chất liên quan đến các tố chất phù hợp nhất để người lãnh đạo thành công đó là: Mức độ sinh lực và sự chịu đựng căng thẳng cao; Sự tự tin; Luôn chú trọng vào vấn đề; Ổn định và vững vàng về mặt tâm lý; Tính liêm chính; Có động cơ quyền lực hòa nhập xã hội; Định hướng thành tích ở mức độ hợp lý; Nhu cầu phụ thuộc thấp

Từ những nội dung lý thuyết về tố chất và kỹ năng lãnh đạo, trên cơ sở thực tiễn tại nơi công tác tại Thành phố Uông Bí, Tỉnh Quảng Ninh Trong phạm vi bài viết này tôi sẽ phân tích một số vấn đề cơ bản trong thực tế lãnh đạo của ông Nguyễn Văn Long – Bí thư Thành ủy, Thành phố Uông Bí, Ông là lãnh đạo được đánh giá rất thành công trong vòng 3 năm đã lãnh đạo Thành phố Uông Bí

Chính thức được công nhận là thành phố vào tháng 2/2011, Uông Bí đã tiếp tục nỗ lực phát huy thế mạnh sẵn có về công nghiệp, du lịch, trở thành một trong những địa phương dẫn đầu của tỉnh về tăng trưởng qua các chỉ tiêu kinh tế - xã hội nổi bật Tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt trên 17%, giá trị sản xuất công nghiệp và xây dựng tăng 27,6% Giá trị dịch vụ thương mại du lịch tăng 30%, giá trị sản xuất nông, lâm ngư, nghiệp tăng 3% Ngoài ra các chỉ tiêu kinh tế - xã hội khác đều đạt rất cao so với kế hoạch đề ra Năm 2011 là năm đầu tiên thành phố Uông

Bí thực hiện tự cân đối ngân sách Trong khi không ít các địa phương gặp khó khăn trong việc tìm nguồn thu phục vụ các hoạt động dân sinh xã hội thì Uông Bí lại đạt được kết quả rất đáng phấn khởi: Năm 2011, Thành Phố Uông Bí thực hiện thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt trên 2000 tỷ đồng bằng 185% so với kế

hoạch tỉnh giao, thu ngân sách địa phương đạt trên 600 tỷ đồng, tăng 50% so với

kế hoạch tỉnh giao Với những kết quả như vậy, Uông Bí là địa phương đứng thứ 2 trên địa bàn tỉnh về thu nội địa Một kết quả đáng ghi nhận trong lĩnh vực giáo dục của thành phố, đó là tháng 8/2011, 41/41 trường học các cấp mầm non, tiểu học, THCS trên địa bàn thành phố đạt chuẩn Quốc gia và trở thành địa phương đầu tiên trong cả nước có 100% trường học ở 3 cấp học đạt chuẩn quốc gia Những dấu ấn đậm nét trong phát triển kinh tế, xã hội thực sự đánh dấu bước chuyển mình mạnh

mẽ của thành phố trẻ Uông Bí trong năm 2011

Để đạt được kết quả nêu trên, thực tế quá trình lãnh đạo của ông Nguyễn Văn Long – Bí thư Thành ủy Uông Bí đã hết sức tâm huyết, đầu tư trí tuệ, hiểu biết và bằng sự ảnh hưởng của mình để lãnh đạo toàn Đảng bộ, chính quyền, nhân dân Thành phố quyết tâm hoàn thành được mục tiêu của Đảng bộ Thành phố Những thành công ngày hôm nay của Thành phố thể hiện rất rõ các tố chất và kỹ năng lãnh đạo của người đứng đầu Thành phố, trong đó một số tố chất và kỹ năng

có tính quyết định đến thành công này trong phạm vi môn học "Phát triển khả năng lãnh đạo"

1- Về các tố chất lãnh đạo:

- Tính quyết đoán và tự tin:

Người lãnh đạo có sự tự tin cao thường có sự cố gắng để gánh vác những công việc khó khăn và đề ra những mục tiêu mang tính thách thức cho chính mình, đồng thời thường có kỳ vọng cao đối với nhân viên cấp dưới của mình Chính vì tự tin nên ông Long đã đưa ra các kỳ vọng rất cao cho mình trong quyết tâm xây dựng mục tiêu mới của Thành phố Uông Bí, đó là Từ Thị xã với những khó khăn rất lớn về kinh tế, xã hội, nhất là về cơ sở hạ tầng, thiết chế văn hóa, xã hội, ô nhiễm môi trường Song ông Long đã nhìn nhận được những thế mạnh, cơ

hội phát triển của Thị xã Uông Bí để có với sự tự tin và những quyết đoán kịp thời chính xác để xây dựng hệ thống mục tiêu, giải pháp nhằm giúp nhân viên dưới quyền tự tin hơn, nhiệt tình và triển khai thành công các kế hoạch mục tiêu thách thức Bản thân ông Long chính là người chịu trách nhiệm cao nhất, nhiệm vụ khó khăn nhất về mình trong thời kỳ xây dựng Thị xã Uông Bí trở thành Thành phố Với những việc ông đã làm, nên Ông Long được Đảng bộ, chính quyền, nhân dân Thành phố và được lãnh đạo Tỉnh đánh giá là Lãnh đạo tự tin, quyết đoán, giám chịu trách nhiệm nhất từ trước đến nay của Thành phố

- Tính kiên trì và nhất quán:

Việc quyết tâm theo đuổi mục tiêu theo mô hình mới, trong lộ trình rất ngắn, chỉ trong 2 năm để triển khai tất cả công việc trong lộ trình xây dựng Thành phố, với những khó khăn rất lớn về nguồn lực, cả về con người và tài chính, điều đó liên quan trực tiếp đến vấn đề phải thay đổi toàn bộ phương pháp lãnh đạo, điều hành công việc, tổ chức thực hiện của toàn bộ hệ thống chính trị Thành phố Sự thay đổi đó ban đầu cũng gặp rất nhều khó khăn và thường bị nghi ngờ, không đồng thuận, thống nhất

Triển khai toàn diện các nhiệm vụ nặng nề, trong thời gian ngắn, nên cần phải thay đổi rất lớn từ nhận thức, cách làm và hành động Từ đó, chức năng nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức, quyền hạn, trách nhiệm của mỗi phòng, ban, ngành, mỗi

cá nhân đều phải thay đổi để theo kịp yêu cầu của nhiệm vụ mới, nhất là khi mới bắt đầu khởi động tiến trình đầy khó khăn và sau đó là vận hành bộ máy, hoạt động trong môi trường của một thành phố phát triển năng động Do đó, ban đầu sự hoài nghi, phản đối của các bộ phận tham mưu và của cả cấp trên là rất nhiều Đối diện với thách thức này, người lãnh đạo không hề thay đổi mà phải nhất quán thực hiện, kiên trì triển khai từng bước chắc chắn theo lộ trình, mục tiêu đã đặt ra, không được nóng vội Trong quá trình đó, đã không ít nhân sự cao cấp, hoặc

ngang cấp phản đối, nhưng lãnh đạo đã luôn giữ vững quan điểm lập trường và kiên trì đến cùng để đạt mục tiêu xây dựng Thành phố Từ đó, mọi công việc đã được triển khai có hiệu quả, tạo được sự đồng thuận, đồng tâm, nhất trí cao của toàn đảng bộ, chính quyền, doanh nghiệp, của toàn thể nhân dân, kết quả cuối cùng là các mục tiêu đã được hoàn thành vượt trước kế hoạch Sau khi mọi mục tiêu đã hoàn thành, Thành phố Uông bí được Thành lập vào ngày 25/02/2011 (vượt trước kế hoạch 08 tháng) đã có rất nhiều người hoan nghênh và quay về làm việc và đầu tư xây dựng cho Thành phố

- Học hỏi và chịu đựng áp lực công việc:

Trong môi trường công tác chịu nhiều sức ép phát triển và có nhiều biến động, trong đó các tổ chức phải liên tục thích ứng, đổi mới chính mình để phát triển, thì người lãnh đạo phải tích cực trong việc học hỏi, từ những thất bại, sai lầm của chính mình, hay của tổ chức, cá nhân khác xung quanh mình, để thay đổi quan điểm và điều chỉnh lại tâm lý của chính mình Đồng thời người lãnh đạo luôn là người chịu nhiều áp lức công việc nhất, về cả khối lượng công việc cũng như trách nhiệm công việc trước tổ chức của mình và trước xã hội Một trong những tố chất quan trọng cho sự lãnh đạo thành công đó là khả năng học hỏi, thích ứng với thay đổi và chịu được áp lực công việc Đối với Ông Long với trách nhiệm là người lãnh đạo, song Ông có khả năng làm việc trong môi trường áp lực công việc rất cao, đòng thời rất chịu khó nghiên cứu, học hỏi Thời gian làm việc

và học tập của ông hàng ngày liên tục từ 13-18 tiếng không mệt mỏi Là người ban đầu không chuyên sâu về công tác Đảng, bởi trước đây Ông làm lãnh đạo của ngành Tài chính, nhưng với sức học hỏi nghiên cứu của mình Ông Long đã hiểu rất sâu các nghiệp vụ công tác của Đảng và công tác quản lý nhà nước trên mọi lĩnh vực Chính từ sự nỗ lực, quyết tâm học hỏi tiếp cận cái mới, điều chỉnh tư duy, đúc rút kinh nghiệm đã giúp Ông triển khai thành công nhiệm vụ lãnh đạo

phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, ổn định an ninh quốc phòng của Thành phố Uông Bí

- Tính Liêm chính:

Khi một người được coi là không đáng tin, người đó khó có thể duy trì được

sự trung thành của cấp dưới hoặc sự hợp tác và hỗ trợ của đồng sự, cấp trên Tính liêm chính là yếu tố quyết định sự tin tưởng giữa các cá nhân với nhau và là yếu tố chính yếu để mọi người tin tưởng vào lãnh đạo Đặc biệt trong công tác lãnh đạo toàn diện tại một Thành phố trẻ, còn có nhiều hạn chế, xã hội có rất nhiều tiêu cực, các cấp lãnh đạo của các ngành, địa phương thường hay lợi dụng để trục lợi bằng những kẽ hở của luật pháp trong quản lý nhà nước ở một số lĩnh vực như: Đất đai, xây dựng, khai thác khoáng sản, đầu tư, thuế, hay bố trí nhân sự không theo năng lực Với cương vị công tác lãnh đạo, ngay từ khi Ông Long về nhận nhiệm vụ lãnh đạo Thành phố từ năm 2008 đã thể hiện tính liêm chính rất cao và

rõ ràng Không bao giờ có một áp lực nào ảnh hưởng đến các quyết định bố trí nhân sự, đầu tư xây dựng, quy hoạch phát triển của Thành phố, cũng như gây áp lực với cấp dưới để trục lợi cá nhân Ông luôn gương mẫu trong công tác, mọi cam kết của ông trong công tác đều được thực hiện đúng lời hứa Do đó, ông được mọi người rất tin tưởng, của cấp trên và cấp dưới cũng như của các cơ quan quản

lý nhà nước Có thể nói sự liêm chính của người lãnh đạo là tố chất quyết định rất lớn đến niềm tin của mọi người, đã giúp ông lãnh đạo triển khai tốt các nhiệm vụ, mục tiêu đầy thách thức của Thành phố và niềm tin mà cấp trên giao cho

2- Kỹ năng lãnh đạo:

- Các kỹ năng nhận thức:

Ở tầm lãnh đạo đứng đầu của một địa phương, thì có thể nói kỹ năng nhận thức là kỹ năng quan trọng nhất Kỹ năng ấy được thể hiện hầu hết trên các lĩnh

vực của tư duy như khả năng phân tích, tư duy logic, tư duy quy nạp, tư duy suy diễn và thể hiện bằng những nhận định, đánh giá tình hình của địa phương, các quyết định sáng suốt phù hợp và tiên đoán trước được diễn biến, thể hiện tầm nhìn

xa trông rộng Đồng thời các quyết định của ông cũng rất phù hợp thực tế nhưng lại có tính sáng tạo, đổi mới rất cao Kỹ năng nhận thức, tư duy chiến lược được thể hiện cụ thể qua quá trình ban hành các chủ trương, nghị quyết thay đổi mô hình phát triển kinh tế, xã hội của Thành phố đã được ông lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức triển khai thực hiện thành công Kỹ năng này còn được thể hiện trong việc xây dựng tầm nhìn, chiến lược, mục tiêu của tổ chức cũng như định hướng mục tiêu, chỉ tiêu, các nhiệm vụ và giải pháp trong từng giai đoạn rất phù hợp với hoạch định chiến lược phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của Tỉnh Quảng Ninh nói riêng và của Việt Nam, nhất là đất nước đang trong thời kỳ đổi mới và tham gia sâu vào quá trình hội nhập thế giới Do đó người lãnh đạo phải có được kỹ năng nhận thức mới có thể ra các quyết định phù hợp và kịp thời thích ứng với sự biến động về kinh tế, xã hội của địa phương

- Kỹ năng tổ chức và lập kế hoạch:

Người lãnh đạo phải là người có tầm nhìn, có khả năng phán đoán được những diễn biến hoạt động của tổ chức, xã hội trong tương lai và biết cách lập kế hoạch, tổ chức thực hiện để xử lý thành công trước những diễn biến đó Do đó, kỹ năng tổ chức và lập kế hoạch là kỹ năng rất quan trọng để trở thành nhà lãnh đạo hiệu quả Điều này được thể hiện qua cách thức tổ chức, phân công, xây dựng kế hoạch cho các công việc và phân công, phối hợp triển khai các kế hoạch đó Đồng thời với quá trình tổ chức thực hiện là quá trình giám sát thực hiện kế hoạch và điều chỉnh phù hợp với thực tế tình hình Thông qua việc tổ chức công việc, lập kế hoạch, triển khai thực hiện kế hoạch, người lãnh đạo đã động viên và sử dụng hợp

lý được nguồn lực của Thành phố và các nguồn lực khác của Doanh nghiệp, của

nhân dân để mọi người cùng vì mục tiêu chung phấn đấu và xây dựng Trong một

xã hội có nhiều biến động rất lớn do ảnh hưởng của nền kinh tế, xã hội, chính trị trong và ngoài nước, chính sách pháp luật của nhà nước chưa hoàn thiện Cho nên hoạt động lãnh đạo quản lý nhà nước của chính quyền địa phương trong những năm qua gặp rất khó khăn, thách thức, nhất là những lĩnh vực liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng Tuy nhiên, là người lãnh đạo có tầm nhìn và luôn sáng suốt, cùng với kinh nghiệm công tác nhiều năm trên nhiều lĩnh vực nên ông Long

đã có những định hướng lãnh đạo và kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội của địa phương có tầm nhìn xa, có tính kế hoạch, có các giải pháp rõ ràng về nguồn lực để đáp ứng yêu cầu đó Do đó, các mục tiêu, chỉ tiêu về kinh tế, văn hóa, xã hội, An ninh, quốc phòng của Thành phố trong các năm 2008 đến nay, nhất là năm 2011

đã đạt kết quả rất cao

- Kỹ năng giao tiếp, truyền cảm hứng:

Các kỹ năng giao tiếp, bao gồm kiến thức về hành vi của con người và các quá trình của nhóm, khả năng hiểu cảm xúc, thái độ và động cơ của người khác, khả năng truyền đạt rõ ràng và thuyết phục Là người lãnh đạo cao cấp, song Ông

là người đồng cảm, hiểu biết xã hội, sự khéo léo, có sức lôi cuốn và có tính thuyết phục cao với mọi người Do đó, ông đã được mọi người đồng cảm, có nhiều mối quan hệ ngoại giao rất thân thiết, có nhiều sự ảnh hưởng đối với người khác Ông cũng luôn thể hiện là người biết lắng nghe, tiếp thu các ý kiến phản biện, phê bình

từ đó xử lý rất tốt các quan hệ cũng như điều chỉnh kịp thời công việc phù hợp hơn Tính thuyết phục và kỹ năng giao tiếp giúp cho ông thực hiện chiến lược ảnh hưởng của mình một cách hiệu quả hơn

- Hiểu biết về công việc:

Là người lãnh đạo, nếu không hiểu biết về công việc sẽ dẫn đến các quyết định xa rời thực tế, thậm chí trở thành rào cản cho sự phát triển của một tổ chức, địa phương, hay của cả một xã hội Thực tế với sự hiểu biết sâu sắc về mọi lĩnh vực, cả về công tác xây dựng Đảng, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, anh ninh quốc phòng, điều đó đã giúp ông lãnh đạo có hiệu quả, việc ra các quyết định liên quan đến tứng vấn đề liên quan, ông đều quyết định rất đúng đắn, tạo điều kiện thuạn lợi cho cấp dưới, chính quyền và các bộ phận công tác dưới quyền hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao Tuy công tác lãnh đạo thì thì kỹ năng này không cần cao, nhưng thực tế hoạt động quản lý nhà nước nếu không am hiểu chuyên môn và thiếu hiểu biết về pháp luật thì sẽ dẫn đến sai lầm Để là lãnh đạo hiệu quả trong giai đoạn hiện nay, cũng như trong tương lai thì đòi hỏi tiêu chuẩn của người lãnh đạo ngày càng cao và phải là người có hiểu biết sâu sắc về nhiều lĩnh vực

Kết luận : Từ những phân tích về các tố chất, kỹ năng lãnh đạo từ thực tế và

lý thuyết như trên chúng ta thấy để trở thành nhà lãnh đạo hiệu quả và thành công, thì phải có đầy đủ những tố chất và kỹ năng lãnh đạo cơ bản nhất định phù hợp với lĩnh vực và môi trường công tác của người lãnh đạo ấy Tố chất lãnh đạo nhiều khi do di truyền và tự nhiên sinh ra, song các tố chất cơ bản phải có đó là tâm lý

ổn định, tự tin, quyết đoán, kiên trì, liêm chính và có thể chịu được áp lực công việc Cùng với tố chất thì cần phải có các kỹ năng lãnh đạo, mức độ quan trọng của các nhóm kỹ năng nó còn phụ thuộc vào vị trí lãnh đạo, lãnh đạo cấp cao thì

kỹ năng nhận thức đòi hỏi cao hơn, lãnh đạo cấp thấp thì đòi hỏi kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ cao hơn Do đó để trở thành nhà lãnh đạo thành công thực sự đòi hỏi rất nhiều yếu tố và phụ thuộc vào sự nỗ lực học tập, rèn luyện, trau rồi của cá nhân Thông qua việc học tập môn phát triển khả năng lãnh đạo, đã giúp cho bản thân tôi học hỏi được rất nhiều kiến thức và phương pháp, kỹ năng lãnh đạo quản

lý để phấn đấu, học tập rèn luyện nâng cao các kỹ năng, để hoàn thiện bản thân

và hoàn thành tốt hơn lĩnh vực hiện nay đang công tác