TIỂU LUẬN định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác

Do đó, tác giả lựa chọn đề tài “Định tội danh và Quyết định hình phạt đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác” làm tiểu luận với mong muốn chỉ ra thực t

TIỂU LUẬN

Đề tài: Định tội danh và Quyết định hình phạt đối với tội cố ý gây thương tích

hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác

A MỞ ĐẦU

Trong thời gian gần đây, sự phát triển đô thị hóa nhanh kéo theo sự gia tăng của tội phạm nói chung và tội phạm cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác nói riêng, đặc biệt là gia tăng về mức độ, tính chất và thủ đoạn phạm tội Điều này xâm phạm nghiêm trọng đến sức khỏe của người dân và an ninh

xã hội Tuy nhiên, việc định tội danh và quyết định hình phạt đối với loại tội này của các cơ quan tiến hành tố tụng còn gặp nhiều khó khăn, đôi khi còn nhầm lẫn, thiếu chính xác dẫn đến việc xử lý chưa được nhanh chóng, hiệu quả, đúng người,

đúng tội, đúng pháp luật Do đó, tác giả lựa chọn đề tài “Định tội danh và Quyết định hình phạt đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác” làm tiểu luận với mong muốn chỉ ra thực trạng áp dụng pháp luật, khó

khăn vướng mắc và đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện hơn những quy định của luật hiện hành cũng như nâng cao chất lượng công tác định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội phạm này

B ĐỊNH TỘI DANH VÀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI TỘI CỐ

Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE NGƯỜI KHÁC.

1 Cơ sở pháp lý và một số vấn đề lý luận chung

1.1 Khái niệm

Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại đến sức khỏe người khác được quy định tại Điều 104 BLHS 1999 và tại Điều 134 BLHS 2015 Căn cứ vào mô tả trong

cấu thành cơ bản của tội ta có thể hiểu Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác là hành vi cố ý dùng vũ lực hoặc thủ đoạn tác động lên cơ thể

của người khác nhằm mục đích gây tổn hại cho sức khỏe của người đó dưới dạng thương tích hoặc tổn thương khác Thương tích được hiểu là tổn hại cho sức khỏe

thể hiện qua dấu vết để lại trên cơ thể người bị tác động; tổn thương khác được hiểu

là tổn hại cho sức khỏe mà không thể hiện thành dấu vết trên cơ thể con người Cả thương tích và tổn thương đều làm suy giảm tạm thời hoặc vĩnh viễn một hoặc nhiều chức năng của cơ thể con người

1.2 Cấu thành tội phạm và các đặc điểm

* Khách thể của tội phạm:

Tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác xâm phạm đến quyền được bảo hộ về sức khỏe của con người đã được pháp luật công nhận

* Chủ thể của tội phạm

Chủ thể của tội phạm là chủ thể thông thường, không phải là chủ thể đặc biệt Tức là chủ thể của tội phạm này có thể là bất kì người nào có đủ năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi luật quy định

* Mặt khách quan của tội phạm

- Hành vi khách quan của tội phạm: Người phạm tội cố ý thực hiện các hành

vi tác động vào cơ thể của người khác làm cho người đó bị thương, bị tổn hại sức khỏe Những hành vi đó có thể được thực hiện với công cụ, phương tiện phạm tội hoặc không có công cụ, phương tiện phạm tội hoặc có thể thông qua súc vật hay cơ thể người khác…

- Hậu quả: Tội Cố ý gây thương tích là tội phạm có cấu thành vật chất Vì vậy hậu quả là dấu hiệu bắt buộc được quy định trong điều luật Hành vi xâm phạm đến sức khỏe để lại hậu quả là thương tích hoặc tổn thương khác cho sức khỏe ở mức độ có tỷ lệ thương tật là 11% trở lên (đến 30%) hoặc dưới tỷ lệ đó nhưng thuộc một trong các trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 104 BLHS 1999

hoặc khoản 1 Điều 134 BLHS 2015 như: Dùng hung khí nguy hiểm, phạm tội đối với ông bà, cha mẹ, người nuôi dưỡng, người chữa bệnh cho mình,… Các hành vi gây hậu quả thương tích dưới 11% và không thuộc một trong các trường hợp trên thì không phải là tội phạm

Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả thương tích hoặc tổn thương khác là dấu hiệu bắt buộc của CTTP Khi đã xác định có hành vi gây thương tích tác động lên một người gây tổn hại cho sức khỏe cho người đó và hậu quả thương tích để phải do hành vi gây thương tích để lại Không thể xác định các thương tích khác không phải do hành vi phạm tội gây ra để làm căn cứ xác định hậu quả của hành vi phạm tội

* Mặt chủ quan của tội phạm:

Người phạm tội thực hiện hành vi với lỗi cố ý Có thể lỗi cố ý trực tiếp hoặc lỗi cố ý gián tiếp Người phạm tội thực hiện hành vi có thể mong muốn hậu quả xảy ra; có thể không mong muốn hậu quả xảy ra nhưng có ý thức bỏ mặc và chấp nhận hậu quả xảy ra Nếu người thực hiện hành vi gây thương tích cho người khác nhưng

do lỗi vô ý thì không phạm tội này

Từ những phân tích đánh giá ở trên ta có thể rút ra một số đặc điểm của tội Cố

ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác như sau:

Thứ nhất, hành vi phạm tội chỉ với mục đích xâm phạm đến sức khỏe của người khác mà không nhằm đến các quyền khác đã được pháp luật bảo hộ Nếu hành vi phạm tội nhằm mục đích để chiếm đoạt tài sản, nhằm mục đích tước đoạt mạng sống, … thì sẽ phạm các tội khác

Thứ hai, hành vi phạm tội với lỗi cố ý và bắt buộc phải thể hiện bằng hành động Khác với các tội phạm khác như “Tội không cứu giúp người trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng”, “Tội không tố giác tội phạm”, là những hành vi phạm tội thể hiện bằng không hành động

2 Định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác

2.1 Khái niệm

Trong quá trình giải quyết một vụ án hình sự, để có thể xác định được tội phạm cũng như truy cứu trách nhiệm hình sự đúng pháp luật đối với người phạm tội, các cơ quan tiến hành tố tụng và người tiến hành tố tụng phải thực hiện hoạt động định tội danh Định tội danh đúng chính là tiền đề cho việc phân hóa trách nhiệm hình sự cũng như cá thể hóa hình phạt có căn cứ và đúng pháp luật

Trong Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành không quy định cụ thể về định tội danh mà định tội danh được xem là một khái niệm của khoa học hình sự Việt Nam Hiện nay, có nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm định tội danh đã được đưa

ra Nhìn chung các quan điểm đều thể hiện: định tội danh là quá trình áp dụng pháp luật hình sự và tố tụng hình sự, được tiến hành bởi các cơ quan tư pháp hình sự và một số cơ quan khác có thẩm quyền và việc định tội danh phải được thực hiện trên

cơ sở các quy định của luật hình sự

Trên cơ sở nghiên cứu các quan điểm về định tội danh và Điều 104 Bộ luật hình sự năm 1999, Điều 134 Bộ luật hình sự năm 2015, tác giả đưa ra khái niệm về định tội danh tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác

như sau: Định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác là hoạt động thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự và pháp luật tố tụng hình sự, do các cơ quan tiến hành tố tụng cũng như một số cơ quan khác có thẩm quyền theo quy định của pháp luật thực hiện trên cơ sở các chứng cứ, tài liệu thu thập được và các tình tiết thực tế của vụ án hình sự để nhằm đối chiếu sự phù hợp giữa hành vi nguy hiểm cho xã hội đã được thực hiện với các dấu hiệu của cấu thành tội phạm cụ thể đã được quy định trong Điều 104 Bộ luật hình sự năm 1999

và Điều 134 Bộ luật hình sự năm 2015, từ đó xác định người đã thực hiện hành vi

đó có phạm tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác hay không

2.2 Đặc điểm định tội danh

Từ nội dung của khái niệm và định nghĩa về định tội danh đối với tội tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác trên đây có thể thấy định tội danh đối với loại tội phạm này có những đặc điểm sau:

Thứ nhất, định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho

sức khỏe người khác là một trong những dạng của hoạt động thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự

Thứ hai, hoạt động thực tiễn này do các cơ quan tiến hành tố tụng có thẩm

quyền : Cơ quan Điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án thực hiện theo quy định và trình tự thủ tục được pháp luật quy định

Thứ ba, định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho

sức khỏe người khác được tiến hành trên cơ sở các chứng cứ, các tài liệu thu thập được và các tình tiết khách quan của vụ án hình sự (vụ án cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác) để đối chiếu, so sánh và xác định sự phù hợp giữa các dấu hiệu của hành vi nguy hiểm cho xã hội được thực hiện với các dấu hiệu của cấu thành tội phạm quy định tại Điều 104 Bộ luật hình sự năm 1999, Điều 134 Bộ luật hình sự năm 2015

Thứ tư, căn cứ pháp lý của việc định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích

hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác chính là Điều 104 Bộ luật hình sự năm

1999, Điều 134 Bộ luật hình sự năm 2015và các văn bản hướng dẫn thi hành Căn

cứ khoa học của việc định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác chính là cấu thành tội phạm này

Thứ năm, kết quả của quá trình định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích

hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác thể hiện thông qua một văn bản áp dụng

pháp luật của cơ quan, chủ thể có thẩm quyền do pháp luật quy định (ví dụ như Quyết định khởi tố bị can, Cáo trạng, Bản án,…)

2.3 Ý nghĩa của việc định tội danh

Việc định tội danh đúng đối với tội phạm này có ý nghĩa như sau:

Một là, làm tiền đề cho việc phân hóa trách nhiệm hình sự và cá thể hóa hình phạt đối với người phạm tội có căn cứ và đúng pháp luật

Hai là, việc định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác có căn cứ và đúng pháp luật sẽ góp phần thực hiện tốt nhiệm

vụ và các chức năng của Bộ luật hình sự

Ba là, việc định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác có căn cứ và đúng pháp luật sẽ là cơ sở để áp dụng chính xác

và đúng đắn các quy định của Bộ luật tố tụng hình sự

3 Quyết định hình phạt đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác

3.1 Khái niệm

Quyết định hình phạt là một trong những giai đoạn cơ bản, một nội dung quan trọng của quá trình áp dụng luật hình sự Hiến pháp năm 1992 và Bộ luật Hình sự năm 1999 (BLHS) quy định, chỉ có Toà án mới có quyền quyết định hình phạt Theo đó, Toà án nhân danh Nhà nước và căn cứ vào quy định của BLHS lựa chọn loại hình phạt và xác định mức hình phạt cụ thể để áp dụng đối với người phạm tội

cụ thể Như vậy “quyết định hình phạt đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác là việc Tòa án lựa chọn loại hình phạt và xác định mức hình phạt quy định tại Điều 104 Bộ luật hình sự năm 1999, Điều 134 Bộ luật

hình sự năm 2015 để áp dụng đối với người phạm tội cố ý gây thương tích hoặc

gây tổn hại cho sức khỏe người khác”.

3.2 Căn cứ quyết định hình phạt đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác

Khi quyết định hình phạt, Toà án phải tuân thủ các nguyên tắc quyết định hình phạt và các căn cứ quyết định hình phạt được quy định trong chương Quyết định hình phạt (Điều 45 đến Điều 54 BLHS 1999) Theo đó căn cứ quyết định hình phạt tại Điều 45 BLHS là: (1) Các quy định của BLHS; (2) Tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội; (3) Nhân thân người phạm tội và (4) Các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng trách nhiệm hình sự

Điều 104 BLHS 1999 quy định có 04 khung hình phạt cho tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác Hình phạt thấp nhất là Cải tạo không giam giữ và cao nhất là tù chung thân Điều 134 BLHS 2015 cũng quy định hình phạt từ thấp nhất đến cao nhất giống với quy định tại điều 104 của BLHS 1999 Tuy nhiên Điều 134 BLHS có tới 06 khung hình phạt và quy định chi tiết, cụ thể hơn các trường hợp phạm tội Đặc biệt BLHS 2015 đã dành một khoản riêng quy định về trường hợp chuẩn bị phạm tội đối với tội Cố ý gây thương tích Khi quyết định hình phạt đối với tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, yếu tố ảnh hưởng nhiều nhất đến việc Tòa án lựa chọn một hình phạt phù hợp là hậu quả thương tích để lại trên người nạn nhân Thương tích để lại trên cơ thể nạn nhân phản ánh tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội Thương tích càng lớn, hành vi càng nguy hiểm cho xã hội Chính

vì vậy mặc dù đã thay đổi một số quy định nhưng Điều 134 BLHS 2015 vẫn lấy tỉ

lệ thương tích như Điều 104 BLHS 1999 để làm căn cứ quyết định hình phạt Tỉ lệ thương tích được phân chia làm 04 mốc là dưới 11%, từ 11% đến 30%, từ 31% đến 60% và từ 61% trở lên Ngoài ra BLHS còn quy định một trường hợp dẫn đến hậu quả đặc biệt là “Làm chết người” Đây là trường hợp đặc biệt mà hành vi cố ý gây thương tích nhưng hậu quả lại tước đi mạng sống của nạn nhân

Hậu quả, thương tích là yếu tố quan trọng khi quyết định hình phạt vì nó phản ánh tính nguy hiểm của hành vi phạm tội cũng như những thiệt hại mà nạn nhân phải chịu Do đó khi quyết định hình phạt việc đầu tiên Tòa án xem xét là tỉ lệ thương tích sau đó đến các tình tiết được khách quan của vụ án và các yếu tố khác như nhân thân, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ để lựa chọn một hình phạt phù hợp theo quy định của Bộ luật hình sự

C THỰC TRẠNG ĐỊNH TỘI DANH VÀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE NGƯỜI KHÁC

1 Thực trạng

Tội phạm Cố ý gây thương tích là một loại tội phạm phổ biến Hàng năm có hàng nghìn vụ án Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác được các cơ quan chức năng phát hiện và xử lý Chính vì là loại tội phạm phổ biến nên trong thực tiễn áp dụng việc nhầm lẫn, tranh cãi giữa tội Cố ý gây thương tích với các tội phạm khác xảy ra không phải hiếm

Ví dụ thứ nhất: Do có mâu thuẫn từ trước, Vũ Văn Lập đã có hành vi cầm

sung kíp tự chế (không phải vũ khí quân dụng) đuổi theo gia đình ông Lê Quốc Minh gồm 08 người đang chạy phía trước Lập đuổi theo khoảng 20 mét, khi cách gia đình ông Minh khoảng 13 mét, Lập dừng lại giơ súng lên nhằm vào người nhà ông Minh đang chạy phía trước bóp cò nổ súng Hậu quả làm anh Nông Văn Tuấn

là con rể ông Minh bị thương tích vào đùi, cẳng chân phải, cẳng chân trái, tổn hại sức khỏe 03% vĩnh viễn Anh Lê Văn Cường là con trai ông Minh bị thương tích vào 1/3 dưới cẳng chân trái, tổn hại sức khỏe 03% vĩnh viễn Viện kiểm sát nhân dân tỉnh L ra Cáo trạng truy tố Vũ Văn Lập tội Giết người theo quy định tại Điều

93 của BLHS 1999 Tuy nhiên Tòa án nhân dân tỉnh L khi đưa vụ án ra xét xử đã tuyên Vũ Văn Lập phạm tội Cố ý gây thương tích theo quy định tại Điều 104 của BLHS 1999

Viện kiểm sát nhân dân tỉnh L căn cứ vào hành vi của Vũ Văn Lập là dùng súng kíp tự chế là công cụ có khả năng sát thương cao nhằm vào gia đình ông Minh

và nổ súng Việc hậu quả chết người không xảy ra là ngoài ý muốn của Vũ Văn Lập Trái với quan điểm đó, Tòa án nhân dân tỉnh L cho rằng hành vi của Vũ Văn Lập để hậu quả thương tích đối với anh Nông Văn Tuấn và anh Lê Văn Cường mỗi người 3% là thương tích nhỏ Vũ Văn Lập không có ý định muốn tước đi mạng sống của người nhà ông Lê Quốc Minh Tác giả đồng ý với quan điểm của Tòa án nhân dân tỉnh L Mặc dù Vũ Văn Lập dung súng kíp tự chế bắn vào 08 người đang chạy phía trước nhưng bản thân Lập không nhằm cụ thể vào ai Súng kíp tự chế cũng không phải là vũ khí quân dụng Như vậy về mặt chủ quan, Vũ Văn Lập đã thực hiện hành vi với lỗi cố ý gián tiếp Thương tích của 02 nạn nhân mỗi người 3% nên việc định tội danh Cố ý gây thương tích đối với Vũ Văn Lập là hoàn toàn

có cơ sở

Ví dụ thứ hai:Do có mâu thuẫn từ trước nên bà Đinh Thị Tám đến đứng trên

bậc thềm trước cửa nhà bà Nguyễn Thị Bảy chửi vào trong nhà (bậc thềm cao 0,5m

so với mặt sân) Bực tức, bà Bảy từ trong nhà bước ra bậc thềm tát mạnh vào mặt

bà Tám và giơ tay đánh tiếp thì bà Tám lùi lại, trượt chân ngã ngửa ra phía sau và đập đầu xuống nền sân xi măng Đến 16h cùng ngày bà Tám chết Viện kiểm sát nhân dân truy tố bà Bảy về tội Vô ý làm chết người theo quy định tại Điều 98 của BLHS Trong thời gian chuẩn bị xét xử, Tòa án nhân dân huyện N trả hồ sơ điều tra

bổ sung vì cho rằng hành vi phạm tội của bà Bảy có dấu hiệu của tội Cố ý gây thương tích và thuộc trường hợp dẫn đến chết người theo quy định tại khoản 3 điều

104 BLHS 1999

Trường hợp này tác giả cũng đồng ý với quan điểm của Tòa án nhân dân huyện N vì bà Nguyễn Thị Bảy đã có hành vi tát vào mặt bà Tám sau đó giơ tay định đánh tiếp Hành vi của bà Bảy là cố ý tác động lên sức khỏe của bà Tám Tuy nhiên đối với hậu quả chết người xảy ra bà Bảy không thấy trước được hậu quả Đây là trường hợp lỗi hỗn hợp, bà Bảy cố ý về hành vi nhưng vô ý với hậu quả Do

đó Tòa án cho rằng bà Bảy phạm tội Cố ý gây thương tích thuộc trường hợp dẫn đến chết người là hoàn toàn có cơ sở

Từ hai ví dụ trên có thể thấy việc nhầm lẫn trong quá trình định tội danh đối với tội Cố ý gây thương tích là phổ biến Cần thiết phải có những hướng dẫn cụ thể

để việc định tội danh đối với tội phạm này được chính xác góp phần tránh oan sai

và bỏ lọt tội phạm

Như đã phân tích ở phần trên, hậu quả là yếu tố bắt buộc và là cơ sở để xỷ lý đối với người phạm tội Cố ý gây thương tích Tuy nhiên, thực trạng hiện nay việc nạn nhân từ chối đi giám định thương tích xảy ra không ít Chính vì thế mà các cơ quan tiến hành tố tụng không có căn cứ để xử lý người phạm tội

2 Giải pháp

Đối với thực trạng những khó khăn trong việc định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác như đã nêu ở trên, tác giả đề xuất một số giải pháp khắc phục như sau:

- Hoàn thiện các quy định của pháp luật và bổ sung các văn bản hướng dẫn thi hành đối với BLHS nói chung và tội Cố ý gây thương tích nói riêng

- Nâng cao nhận thức pháp luật của những người tiến hành tố tụng cũng như những người làm công tác giải thích, hướng dẫn pháp luật

- Quy định chi tiết các trường hợp phải bắt buộc đi giám định tỉ lệ thương tích

để làm cơ sở xử lý đối với loại tội phạm này

D KẾT LUẬN

Từ những phân tích đánh giá ở trên ta có thể nhận thấy tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác về mặt lý luận cũng như thực tiễn áp dụng việc định tội danh và quyết định hình phạt còn rất nhiều vấn đề cần hoàn thiện Với khuôn khổ là một bài tiểu luận, tác giả đã chọn lọc những nét nổi bật nhất để trình bày Kính mong các thầy cô cho ý kiến để tác giả hoàn thiện bài viết cũng như nâng cao kiến thức của bản thân Xin chân thành cảm ơn